REKLAMA

"Białorusini twardą walutą będą płacić za swoją niezależność"

Połączenie
Data emisji:
2020-01-03 14:00
Audycja:
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
26:32 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączenie 145 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studia nader Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych dzień dobry dzień dobry będziemy mówić o Białorusi odciętej od dostaw ropy naftowej czy to jest dla kogokolwiek zaskoczeniem nie do końca to znaczy biorąc pod uwagę to jak się toczyła negocjacje pod koniec ubiegłego już roku pomiędzy Rosją Białorusią i można było przewidzieć taki scenariusz jeszcze 31grudnia prezydenci obu państw być może przez zaciśnięte Rozwiń » zęby, życząc sobie wszystkiego najlepszego w nowym roku usiłowali zawrzeć takie porozumienie dotyczące cen ropy naftowej właściwie o to się rozchodzi, że nie jest ustalona cena ropy naftowej dla Białorusi z tego powodu Rosja wstrzymała dostawy na Białoruś nie chce zapłacić wyższej stawki to możemy zaraz wrócić do tego wątków jest skomplikowana formuła, jaką rozliczają obydwa państwa no i Rosjanie wykorzystali ten atut, że mogą dostawy odciąć no i jednocześnie Łukaszenka 31grudnia polecił szefostwo biegniesz Cichemu to jest jedyny największy państwowy koncern petrochemiczny znalezienia alternatywnych dostaw i możliwości sprowadzania ropy naftowej i takie Białoruś ma, bo jest możliwość alternatywnej dostawy przez ropociąg przyjaźń z Polski może pracować w tzw. reżimie fizycznego rewersu co udowodniła historia brudną ropą w ubiegłym roku no jest możliwość ściągnięcia ropy za pośrednictwem Południowej odnogi tego ropociągu, która biegnie do Odessy ukraińskiej już zresztą Białorusini to testowali, sprowadzając wenezuelską ropę kilka lat temu, ale jak doskonale wiemy te rurociągi nie mają tylko gospodarczego wymiaru, ale też polityczny więc, o co chodzi jeśli chodzi o ten to warstwa polityczna chodzi o to, że Białoruś stanęła okoniem odnośnie do projektów pogłębionej integracji ten projekt pogłębionej integracji po raz pierwszy w takim wymiarze wybrzmiał jeszcze pod koniec 2018 roku, kiedy premier Miedwiediew rosyjski premier Miedwiediew zapowiedział, że Rosja będzie dążyła do tego, żeby za zacieśnić integrację gospodarczą z Białorusią negocjacje obydwa państwa rozpoczęły z początkiem wiosny no i miało się zakończyć się na początku grudnia ubiegłego roku, kiedy było świętowane w dwudziestolecie państwa związkowego Rosji Białorusi prezydenci mieli podpisać 31 map drogowych, czyli takich dokumentów porozumień międzyrządowych dotyczących tej pogłębionej integracji oczywiście tam całe spektrum różnych rzeczy od takich choćby jak zniesienie roamingu pomiędzy obydwoma państwami co jest najmniej kontrowersyjne rzeczy, które już kontrowersyjne są to dość mocno to znaczy np. Rosjanie zaproponowali, żeby został przyjęty wspólny kodeks podatkowy wspólny kodeks celny wspólny kodeks cywilny wydaje się, że tak z pozoru, że dobrze będzie tylko włącznie wspólnotowy nie pewnych przepisów, ale tak nie jest po pierwsze, biało raczej musiała przyjąć prawo rosyjskie po drugie to oznacza już wspólnotowy system sądowy oraz jakie takie wchłonięcie trochę troszkę tak jednak sądy muszą orzekać przynajmniej na podstawie tych kodeksów tak samo, więc to jest kolejna rzecz na trzecia rzecz, że ktoś musi dokonywać zmian w tych kodeksach, jeżeli jest taka konieczność, więc realne możliwości legislacyjne uprawnienia legislacyjne powinien zostać wyposażony parlament państwa związkowego ten organ istnieje bardziej na papierze niż w rzeczywistości należeć nie było już zaczęły się bardzo mocno obawiać tych przeróżnych pułapek zastawionych na nią przez Rosję no i coraz twardsi nie padało ze strony Białorusi Rosja Rosji wydawało się, że mając atut w postaci właśnie cen na ropę naftową i kontraktu gazowego będzie w stanie zmusić Białoruś do podpisania tych umów ze jednak okazało, że nic z tego no i na razie wygląda, że Białorusini będą twardą walutą płacić za własną niezależność brzmi to rzeczywiście powiedziałbym groźnie z perspektywy, zwłaszcza Białorusi ochotę równocześnie można, by zadać pytanie czy to jest nowość, bo na dobrą sprawę niejednokrotnie rozmawialiśmy o niewątpliwych talentach politycznych Aleksandra Łukaszenki, który właśnie u był w stanie utrzymywać w pewnym sensie swoją autonomię i autonomie Białorusi właśnie rozmaitymi rozgrywkami zbliżaniem się oddaleniem od Rosji nawiązywaniem jakichś relacji z Unią Europejską to jest trochę dalej realizowania tego programu częściowo tak, ale Rosjanie wyszli z tego schematu to znaczy zbyt mocną postawili na swoje warunki, które nie są do przyjęcia przez Mińsk tak to znaczy pozostawanie w strukturach integracyjnych organizowanych przez Rosję takich jak organizacja układu o bezpieczeństwie zbiorowym czy euro i dziecka Unia gospodarcza jest jak najbardziej akceptowalne dla Mińska natomiast wcześniej ciągle Białoruś liczyła na kontynuację tej słynnej polityki gazu zapłacą łącznie, która została zainaugurowana jeszcze w czasach Borysa Jelcyna okazało się, że Rosjanie po pierwsze, mają coraz większe problemy z własnym budżetem po drugie, coraz bardziej liczą każdą opiekę na stwierdzili, że jednak nie opłacają się od tak po prostu finansować Białorusi wcześniej dotacje były dość spore, zwłaszcza że dotyczyły surowców energetycznych to jest podstawa funkcjonowania białoruskiej gospodarki i naj powiedzieli dość, chyba że pójdzie na integrację z nami no i to było za dużo dla dla Łukaszenki, dlaczego Rosja ma taki pomysł, żeby tak mocno zintegrować właśnie wchłonąć było w, czyli jeszcze wsunięcie to jest może za dużo powiedziane, bo trzeba pamiętać, że zawsze jednak rozwiązać więcej tak przecież nawet za czasów związku Radzieckiego Białorusini przecież są na Białorusi uznawana za państwo założycielom za to głosowała oddzielnie oczywiście patrząc jak jak głosuje ambasador związku Radzieckiego wcześnie natomiast oczywiście, że zwiększenie integracji Białorusi ma 2 wymiary wymiar wewnętrzny zewnętrzny wewnętrzny byłby to kolejny sukces na arenie międzynarodowej, którzy być może przed przed miałby porażki gospodarczej padające ranking prezydenta Putina no i wymiar zagranicznej, że jednak na Białorusi nigdzie by się nie puściło na zachód no to jest jednak koszmar, który śni się rosyjskim sztabowcom, czyli wojska NATO bram Smoleńska, jakkolwiek my możemy uśmiechnąć mówiąc to czy, słysząc tego typu słowa no to jednak z ich punktu widzenia to jest najgorszy koszmar, bo oznacza np. że jeżeli byśmy sobie wyobrazić taką sytuację teraz to jest już absolutnie polityka jest liczna, ale niech będzie, że mamy oto wojska na NATO nie więcej oddalono 250 km od granic Moskwy i wojska NATO oczywiście wyposażone w najnowocześniejszą uzbrojenie w tym nuklearne to stolica rosyjska będzie nie do obrony z tego punktu widzenia Białoruś spełnia kluczową funkcję go strategiczną dla Rosji, żeby teraz spojrzeć na to jak sobie w tej sytuacji radzi Łukaszenka, który tak jak powiedzieliśmy wielkie talenty z 25 pół roku ważnym nie, ale czy czy ten kryzys nie jest jednak głębszy niż to wszystko widzieliśmy wcześniej oczywiście, że tak tutaj znowu jest kwestia tego rodzaju, że Łukaszenka wiedział co się działo w relacjach choćby rosyjsko ukraińskich tak i doszedł do wniosku, że czegoś takiego po prostu nie chce problem polega na tym, że sam zagrał do tego konta swe wcześniejsze swoich relacjach z Rosją wchodzeniu na ustępstwa zbytnie uzależnienie tego państwa od Rosji co na razie też nie jest powiedziane, że Białoruś można go na straty pisać, że na pewno Rosja ten konflikt wygra i będzie zwiększała swoje wpływy na Białorusi, ale Białoruś bardzo mocno za to zapłaci i naprawdę twardą walutą w postaci dolarów, które trzeba będzie płacić za choćby dostawy ropy naftowej alternatywne, ale nie tylko rosyjskie też, ale też można się obawiać kosztów społecznych, bo na to co wyzwanie, które stoi przed Białorusią to jest reforma gospodarcza stworzenie sektora małych średnich przedsiębiorstw, bo tak na dobrą sprawę to państwo ma dość duże rezerwy potencjał gospodarczy zmniejszenie udziału państwa to z kolei społeczne społecznie kosztowne no i tego też obawy Łukaszenka, więc problem polega na tym, że może się okazać, że rok 2020 będzie rokiem znaczących wyborów dla Białorusi to znaczy albo faktycznie większa integracja z Rosją taniej w krótkiej perspektywie dłuższej to się źle skończy albo odwrócenie historii postawienie na własną niezależność drożej w krótkiej perspektywie, ale w perspektywie dłuższej powinno się to bardziej opłacić najczęściej pamiętać, że w tym roku będą wybory prezydenckie na Białorusi nami Łukaszence w nocy scenariusz absolutnie nie jest na rękę, kto wie czy nie będzie się teraz jawił jako największy obrońcy niezależności Białorusi, czyli może się okazać, że Putin wychował sobie wroga troszkę tak to znaczy od dawna już 8, mówi że panowie za sobą nie przepadają a, gdybyśmy mogli wzajemnie utopić w łyżce wody pewnie to zrobili z dziką przyjemnością natomiast zdecydowanie Łukaszenka Putina nie znosi kilku powodów m.in. dlatego że zabrał mu jego marzenie o tym, żeby zostać prezydentem państwa związkowego tak naprawdę prezydentem Rosji, a to m.in. powodował Łukaszenką zgadzając się na traktat o państwie związkowym i myślę, że jak już schorowany Jelcyn odejdzie to on będzie mógł zająć jego miejsce z tego nic z tego nową ich dobrze czy lekkie, jakie może mieć konsekwencje dla gospodarki Białorusi to co się dzieje teraz bardzo złe, dlatego że 20% PKB to jest przetwórstwo ropy naftowej, więc no już już pachnie źle w tym momencie oczywiście rafinerie pracują na rezerwach i to w tzw. tylko minimalnym przerobie, żeby utrzymać linie technologiczne też nie można dopuścić, żeby one po prostu wyschły, bo to będzie oznaczało konieczność bardzo dużych inwestycji, żeby je z powrotem uruchomić natomiast no to będzie oznaczało odcięcie podstawowego dochodu Białorusi to właśnie w twardej walucie, dlatego że Białoruś eksportując produkty ropopochodne zarabiało na nich w dolarach bądź euro, których ciągle brakuje w bilansie płatniczym no, więc nie wróży dobrze najeść trzeba do tego dołożyć 1 rzecz, że na Białorusi mamy do czynienia z tzw. crossowym subsydiowanie to znaczy rentowne firmy państwowe dotując nierentowne, czyli to dotychczas dobrze prosperujący sektor petrochemiczny dotował choćby rolnictwo kołchozy itd. na tego źródełka też zabraknie, więc posypią się jak domek z kart to nie brzmi to przyjemnie jak to się stało większość zdążymy przed informacjami, ale może część posłów jak coś stało, że udało się dogadać jeśli chodzi o gaz tylko na 2 miesiące, bo ten kontrakt jest przedłużone do końca lutego, więc jeszcze kolejne negocjacje będą przed Białorusią Rosją czy można powiedzieć, że ten kontrakt gazowy jest taki podwójny tak drugi ba o taki może po wiadomościach do tego wrócimy Boga też jest bardzo istotne dla Białorusi dla społeczeństwa białoruskiego 1417 za chwilę informacje o połączenie łączenie czternasta 24 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studio Anna Dyner z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych rozmawiamy o tym co może się wydarzyć, jeżeli Białoruś nie dogada wzrost wzrost Rosją odnośnie dostaw ropy co może się wydarzyć się dogada żaden z tych scenariuszy nie wygląda szczególnie różowo to teraz mówimy o gazie, który jeszcze bardziej skomplikuje Ros Gas jest o tyle bardziej skomplikowane, że Białoruś wytwarza prąd i energię cieplną w elektrowniach gazowych i jakie w przypadku ropy ma możliwość Białoruś pozyskania alternatywnych dostaw z gazem jednak bardzo no tutaj też kwestia rozchodzi się oceny surowca Białoruś płaciła w ubiegłym roku 27USD za 1000m³, czyli sporo mniej niż choćby Polska czy czy Niemce to jest Białoruś oczekiwała, że Rosjanie zgodzą się na cenę dla obwodu smoleńskiego co Niemcy 70USD za 1000m³ potem w trakcie tej słynnej konferencji prasowej z grudnia powiedział, że ono nie możemy tak dotować Białorusi, tym bardziej że w smoleńskiej 1 z najbardziej dotowanych jeśli chodzi o kwestie energetyczne obwodów rosyjskich no i na razie oba państwa się porozumiały w sprawie dostaw gazu, które są określeń z powodów humanitarnych do końca lutego tego roku jeszcze nieznana cena po jakiej Białorusi ten gaz kupić, ale też nie wykluczam, że Białoruś będzie zmuszona to kupno gazu pocenie wyższej to sporo wyższy niż w ubiegłym roku, czyli właśnie w okolicach tych 150 kilku dolarów za 1000m no i znowu tutaj i odbierze to bardzo niekorzystnie na budżecie państwa, bo częściowo oczywiście tzw. KH, czyli gospodarne czy komunalne wydatki są dotowane przez przez budżet państwa, ale ten wzrost odczują również przeciętni mieszkańcy odczuje też przemysłu z kolei wytwarzające nawozy sztuczne czy znowu część koncernów petrochemicznych część tego, czego żyje Białoruś Białorusi z największych eksporterów na świecie producentów nawozów potasowych i należy, by wytworzyć również niezbędne jest gaz no właśnie okazuje się, że to, że Białoruś siedziała na tej leży tak wyraża się rosyjska surowcowe nie nie prowadziła żadnych zmian reforma swojej gospodarce teraz coraz bardziej się czkawką władzom w Mińsku odbija, ale rozumiem, że tutaj rzeczywiście gaz jest poważniejszą sprawą znowu jeśli chodzi o względy społeczne to tak no, jeżeli sobie wyobrazić odcięcie nagle dostaw prądu i ciepła, zwłaszcza w warunkach ciągle trwającej zimy, nawet jeżeli ona jest jak zarządzać w radzie komunikatami tak tak tak oczywiście no kto wie tutaj też Białoruś nie stwierdzono dobrano też kupimy tutaj po tej wyższej cenie, bo właściwie nie mamy nie tylko alternatywa, ale po prostu możliwości bo o ile ropociąg przyjaźń na terytorium białoruskim należy do państwa białoruskiego o tyle gazociąg Jamał został sprzedany Gazpromowi, a więc nawet teoretycznie nie za bardzo jest możliwość podkradanie gazu, które jest wysyłane do krajów takich jak Polska czy Niemcy takie np. zrobić to Ukraińcy, że odpuszcza sobie trochę błękitnego paliwa no bo wszystko teoretycznie kontrolują Rosjanie, więc mamy dość dość duży problem z tym związane no to już nie ma alternatywnych możliwości sprowadzenia gazu w takich ilościach, które biało zużywa zużywa około 20 miliardów sześciennych rocznie w sprawie niż Polska co co ciekawe nie można go sprowadzić skądinąd Rosji, kto podjął tę fantastyczną decyzję, żeby sprzedać mamy Łukaszenka kilka lat temu było chodziło tak naprawdę o to, żeby załatać dziurę budżetową i tam porozumieć z Rosją i Biełtransgaz zostało sprzedane Gazpromowi teraz występuje jako tra Gazprom trans gaz byle pustak także właśnie znowu kolejny błąd, które w dłuższej perspektywie odbył się bardzo niekorzystnie białoruskim władzom, czyli teraz jak rozumie takiej taka sytuacja, w której Białoruś tzw. tzw. podwójnego Nelsona walczyli z 1 strony pytanie o ropę i o to co się wydarzy z gospodarką, jeżeli rzeczywiście ta pani będzie płynęła z Rosji, jeżeli się szybko nie przedstawimy na inne źródła, a z drugiej strony wyższa cena za gaz czy właśnie katastrofy gospodarczej w dużym stopniu tak czy częściowo zostało przewidziane, bo po raz pierwszy od lat białoruski budżet już zaprojektowane z deficytem był dotychczas tzw. Prost profity nadwyżka w nie istnieje słowo deficyt w języku polskim istnieje język rosyjski bardzo lubię zresztą ze sklepu kolegów ekonomistów zaraziłam tym tym hasłem, a więc wcześniej udawało się jako wypracować nadwyżkę teraz już to na pewno nie uda pytanie jak mocny będzie ten deficyt jak bardzo odbije się znowu na kosztach życia przeciętnego obywatela Białorusi no i jeszcze jest tego rodzaju sprawa, że z prądem może nie było aż tak dużych problemów, gdyby ruszyła elektrownia atomowa, która powinna, bo już 2018 roku opóźnienie jest duże oczywiście elektrownia została zrobiona zbudowana przez Rosatom wedle rosyjskich technologii, ale tutaj do gry wkraczają powoli również Amerykanie, dlatego że Amerykanie nie tylko mogą dostarczać choćby skroplony LNG czy choćby ropę naftową, ale również paliwo jądrowe co się okazało tak twierdzą oni tak twierdzi część ekspertów, że są w stanie dostarczyć paliwo jądrowe dla elektrowni Rosatomu zbudowanych przez Rosatom, więc z robi się dość ciekawie na Białorusi jeśli chodzi o taką rozgrywkę polityczną Energetyk różną też też związana ze sferą bezpieczeństwa może nie takiego twardego, ale na pewno właśnie bezpieczeństwa energetycznego trochę pani mówi o tym, że Białoruś maski zdradzić Rosję, ale pytanie czy jest gotowa na rozmaite formy konfrontacji nie do końca chyba to znaczy jest takich bardzo dobry skecz rosyjscy rosyjskojęzyczne, gdzie m.in. występuje Rosja, która właśnie mówi żona bardzo chciała zdradzać tylko, że ma bardzo surowego ojca no oczywiście to jest rozgrywane w takiej konwencji mocno mocno żartobliwej natomiast trzeba też pamiętać o tym, że jednak niezależnie od tego co się dzieje teraz w relacjach dwustronnych białoruską rosyjskich państwo są bardzo silnie związany politycznie gospodarczo i militarnie, o czym też trzeba pamiętać i raczej trudno sobie wyobrazić białoruską wolę te w stronę Zachodu, a tutaj jeszcze możemy do tego było dołożyć kolejny wątek, który nam zaciemnia cały obraz pytanie czy ten zachód byłby gotów Białoruś przyjąć, bo to, by oznaczało jeszcze większe turbulencje na naszej wschodniej granicy, ale dochodzimy do sytuacji, w której raczej ta przyszłość przed Białorusią niekoniecznie rysuje się jasnych barwach co jest najbardziej prawdopodobne, a może chcą, by trzeba było szklaną kulę mieć albo albo nie wiem szklankę z sosami może nam się udało coś wywróżyć ja myślę, że na jakiś częściowe porozumienie białoruską rosyjski można liczyć znaczy, zwłaszcza jeśli chodzi o kwestię węglowodorów, chociaż pewnie Białoruś będzie musiała za nie zapłacić więcej, jeżeli będzie chciał to niezależność utrzymać Rosjanie swego stanowiska nie zmieniono też pryncypialne i właściwie oni nie muszą już tutaj robi żadnego ukłonu w stronę Białorusi będą pewnie patrzeć czy jak Białoruś sobie poradzić z problemami, które będą przednie stałe no to będzie też wyzwanie, czyli najlepiej górskie władze będą w stanie dogadać z państwami zachodnimi w sprawie pomocy w reformach w sprawie ewentualnej pomocy finansowej na razie trochę ich Białorusinów w sensie uratował kredyt chiński uwaga uwaga, bo trzeba pamiętać o tym, że tam Chińczycy są obecni tak, żeby było zupełnie ciekawiej nagle okazuje, że nasza sąsiednia Białoruś PiS przedmiotem zainteresowania wielkich globalnych graczy, ale Chińczycy też mają dość trudne ciężkie warunki kredytowania różnych państw nie będą tego robić za darmo żaden sposób, więc na pewno przed władzami białoruskimi przed premierem romansem i ministrem spraw ministrem finansów na duże wyzwania stoją dobrze, żebyśmy nawet rozważyli ten scenariusz, w którym pani mówi, czyli jakiegoś rodzaju zbliżenia między Białorusią, a Stanami Zjednoczonymi w ogóle jest wyobrażalne w tej chwili moim zdaniem coraz bardziej zeszły rok potem świadczy to znaczy rozmowy dotyczące kwestii bezpieczeństwa również w Warszawie w trójkącie Białoruś Ukraina stany Zjednoczone Prus męski czworokąt tak raczej tam była, a czy figura geometryczna natomiast, który miał być kontynuowana tylko Pompeo ze względu na sytuację w stanach musiał odwołać wizytę, bo miał być jutro w Nisku, a i to jest 1 to jest 1 rzecz druga rzecz, że sporo sankcji stany Zjednoczone zniosły odnośnie do Białorusi trzecia rzecz jest taka, że oba państwa wreszcie się porozumiały o powrocie do normalnych relacji dyplomatycznych i powrocie ambasadorów do obu stolic to czwarta rzecz jest taka, że Amerykanie coraz bardziej otwarcie mówią, że jak najbardziej interesują kwestiami Energa energetycy dymi i współpracą w tym zakresie z Białorusią, więc sądzę, że tak, jeżeli patrzeć z punktu widzenia amerykańskiego na cały region Europy Środkowo-Wschodniej od Białorusi brakowało była Ukraina były państwa bałtyckie jest Polska no i nagle mamy taką pewną plamę w postaci Białorusi i sądzę, że tam są jednak dość duże pieniądze do zrobienia, jeżeli oczywiście znowu wracamy do podstawowego warunku Białoruś to jest decyduje się na uniezależnienie pod tym kątem od Rosji, czyli po prostu będzie kupować surowce z innych źródeł, nawet jeżeli będą droższe od obecnie rosyjskich to jest możliwe, żeby Rosja do tego dopuściła no to jest kolejne trudne pytanie normalnie powiedzielibyśmy, że nie nowość, że Rosjanie absolutnie tego nie zrobią tylko wtedy musieliby sami spuścić z tonu spuścić ceny, żeby ta cena surowca energetycznego była bardziej atrakcyjna dla białoruskich przedsiębiorstw w sztabie nie chce, mimo że nadal będą prowadzić taką politykę, że my nie ustąpimy jako na opiekę nad Osą Białożyt niezależne państwo może współpracować teoretycznie chce no właśnie na ile wygląda inaczej wygląda ta niezależność w sytuacji, kiedy mówimy jednako pewnej wspólnocie kota wspólnotę na jest bardziej teoretyczna niż praktyczna to znaczy, jeżeli popatrzymy na to co zostało zapisane w traktacie o państwie związkowym 20 lat temu nagle się okazuje, że zrealizowane z tego ja wiem, że jest 5% to tak naprawdę tego co po pierwsze, siłą rozpędu zostało zrealizowanych jeszcze za czas prezydent prezydentury Jelcyna po drugie, są to rzeczy, które od obu państw niespecjalnie wymagają wielkich wysiłków to, że rządy obu krajów spotkają się raz do roku na jakimś uroczystym posiedzeniu to nie nie wymaga specjalnie na wielkich inwestycji rzeczy takie choćby wspólna waluta jak kwestie związane właśnie z integracją gospodarczą leżą odłogiem raczej żadna żadna ze stron żadne państwo nie bardzo kwapi do tego, żeby wprowadzać w życie teraz może bardziej Rosja chciała, ale Białoruś uznała, że to jest zły pomysł na jej przyszłość z przyczyn oczywistych, o których mówiliśmy, że na początku, ale możemy się spodziewać, że ta sytuacja będzie miała taki powiedziałbym Charlotte to znaczy, że najpierw będziemy mieli problem działań będzie miała problem z ropą gaz na chwilę jest rozwiązany potem się zacznie problem z gazem być może rozwiąże się na nowe problemy z ofert państw strefy prawdopodobnie będziemy taką zakładkę oraz jest prawdopodobne, ale też sądzę, że Białoruś będzie negocjować twardo no w najgorszym razie po prostu będą musieli zapłacić tak czy w najgorszym znają inaczej, a najlepsze z najgorszych razów tak bym tak określiła znaczy po prostu zapłacą no i będą musieli naprawdę mocno pomyśli nad nad wprowadzeniem reformy poszukiwaniem alternatywnych partnerów dokładnie wartych dokładnie na potencję jest choćby rolnictwo, które właśnie w postaci kołchozów leży odłogiem już chyba na tej antenie rozmawialiśmy kiedyś zobaczyłam ziemniaki importowane z Polski w śląskim sklepie to się za głowę złapałam mimo wszystko jednak to z tym warzywem na Białorusi dużym stopniu kojarzy, a więc to jest kraj, który ma naprawdę niesamowity potencjał choćby w rolnictwie, chociaż wcześniej nie da się ukrywać, że 13 kraju jest wyłączona z eksploatacji, bo to jest jeszcze pokłosie skażenia radioaktywnego po Czarnobylu, ale to i tak na całe szczęście w nieszczęściu w tej całej historii są głównie bagna lasy, więc tam akurat gospodarki rolnej nie prowadzi w barze ktoś go z biura znów są tacy znacznie się nawet wróciła do do tych swoich starych wniosek podobno nawet radiację nie jest już teraz jakimś wielkim problemem, bo tam połowiczny okres rozpadu już 30 lat upłynęło natomiast choćby przetwórstwa mlecznego do tej pory Rosjanie zabijają produkty mleczne z Białorusi są uważane za najlepsze co zresztą potwierdzam są naprawdę bardzo smaczne, więc jest mnóstwo rzeczy, które Białorusini napraw, które mogliby łącznie zainwestować agroturystyka tak naprawdę jest, mimo że kraj płaski tym mnóstwo jezior mnóstwo lasów jak ktoś ma ochotę po prostu taki urlop z dala od cywilizacji to chyba nie ma lepszego miejsca, żeby tam pojechać dziękuję bardzo Anna Dyner z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych była ze mną studium dziękuję 1438 za chwilę informacje program przygotowała Anna Piekutowska i Maria Byszewska realizował się walut łączenie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA