REKLAMA

Człowiek który znalazł się w odpowiednim miejscu, w odpowiednim czasie? Nietypowa kariera Edwarda Gierka

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-01-05 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
17:26 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Makowski zapraszam na ostatnią część weekendowego pan fakturą zacząć nietypowo, bo chciałem rozdać dolne, jakkolwiek brzmi bilet dla naszych słuchaczy na przedpremierowy pokaz filmu błąd systemu to jest szeroko komentowane debiut fabularny niemieckiej reżyserki nory większa rajd został doceniony na wielu światowych festiwalach zdobył między mistycznego niedźwiedzia na festiwalu w Berlinie jest też niemieckim kandydatem do Oscara państwo, którzy są zainteresowanie Rozwiń » filmem, a mają czas 21stycznia będą w Warszawie no proszę pisać na adres dla was małpa to Krupka FM zachęca przeważą coś chwilowo głosem, a teraz studzi pan dr Paweł Sasanka wydział historii Polski w latach 451990 w Instytucie Pamięci Narodowej tych dobrych państwa pan pojawia się u nas, dlatego że będziemy rozmawiali no właśnie przez rozmawialiśmy o aktualnej lewicy będziemy rozmawiali o polityku, który dla myślę wielu ciągle obecnych osób związanych z polską lewicą szczególnie może SLD tę postać stara się ciepło pamiętać trochę pretekstem do rozmowy o Edwardzie Gierku, bo właśnie to o niego chodzi jest także jutro będzie z tą siódma rocznica jego urodzin, bo rzeczywiście urodził się 6stycznia 1913 roku w Porąbce koło Sosnowca no właśnie panie doktorze, bo myślę, że nie będę pana prosił o przypominanie jakoś dokładnie przebiegu jego rządzenia w latach siedemdziesiątych wielu naszych słuchaczy, bo tak myślę sobie, że jest to spora grupa o tej porze nawet pamięta lata no i dużo mówiliśmy o dekadzie w kontekście zadłużania Polski, ale jednocześnie równolegle idącej w tym modernizacji naszego kraju ciągle wracają te symbole motoryzacyjne jak mały świat, ale też właśnie wielkie zadłużenie Polski wreszcie o okropnych kryzys roku 71006. krwawe wydarzenia w Radomiu aresztowania powstanie KOR-u itd. ale ale w tym sentymencie do Edwarda Gierka jest też sporo takiej historii mniej znanej tej historii właśnie tego biednego robotnika, który stracił wcześniej ojca, który musiał emigrować pracował w kopalni czy to są elementy, które pana zdaniem są ważne w takiej całościowej ocenie tej postać może zacznę od tego, że z pewnym zaskoczeniem przyjął zaproszenia do Radia zwłaszcza, gdy uświadomią sobie, że mamy do czynienia z okrągłą 100 siódmą rocznicą jego jego urodzin pani wczoraj byłem na spotkaniu w towarzystwie osób młodszych ode mnie, gdy powiedziałem, że w niedzielę muszą być rano w radiu muszę chyba radość oczywiście z radością ale gdy będę w radiu i właśnie opowiadał o Edwardzie Gierku usłyszałem pytanie czy kogoś to jeszcze interesuje jeszcze mówiąc sam zadaję sobie takie pytanie czy czy czy rozmowa w niedzielę o Edwardzie Gierku rzeczywiście będzie kogoś interesowało przyznam szczerze, że nie znam odpowiedzi na to jest przekonany, że tak między nim właśnie, dlatego że nawet tych współczesnych rozmowach o lewicy między nimi ciągle ta kwestia odniesień do PRL-u do pewnych symboli postaci wraca tu, broniąc swojego pomysłu powiem proszę sobie przypomnieć bardzo niedawne silne kontrowersje związane z odebraniem imienia Edwarda Gierka ronda w Sosnowcu w Sosnowcu to właśnie przyznam, że o tym nie słyszałem, ale miałem historia bardzo głośno jest dlatego właśnie nawet zorganizowano referendum mieszkańcy opowiedzieli się za tym, żeby to rondo dalej nosiło imię Edwarda Gierka w takim razie jest mocny argument na rzecz tego, że ten sentyment za lata 70 tymi Edwardem Gierkiem w szczególności jest ciągle silne wydawało mi się, że zbiegiem czasu będzie słabo okazuje się, że jednak okazuje się, że jednak nie natomiast jeśli chodzi jeśli wrócimy i przejdziemy do samej tej postaci, kto rzeczywiście, zanim przejdziemy do lat siedemdziesiątych i właśnie Edwarda Gierka jako przywódcy partii może powiedzmy o tym, że spośród wszystkich przywódców Polski zjednoczonej partii Robotniczej jego życiorys zawiera były relatywnie dużo znaków zapytania właśnie jeśli chodzi o ten pierwszy etap kariery jego ścieżka i tak naprawdę nie wiemy jak kto się stało tam nie wiem jak to się stało, ale nie wiem nie znam odpowiedź na wszystkie pytania, które doprowadziły Edwarda Gierka tak wysoko, że mógł zostać pierwszym sekretarzem można byłoby o jego czerwca jego karierze myśleć jako o losie kariery Nikodema Dyzmy, czyli osoby, która miała dużo szczęścia znajdowała się odpowiednim czasie odpowiednim miejscu i płynęła z prądem ten prąd wyniósł ją tak bardzo wysoko no właśnie, gdyby to znaki, gdyby nie te znaki zapytania przede wszystkim no właśnie o takiej hipotezie o takiej wersji, której nie można, której nie można zweryfikować, ponieważ taczka osobie personalna Edwarda Gierka w Moskwie jest ciągle niedostępna nie można jej zweryfikować, ale właśnie takiej 1 z hipotez, która mówi, że no był 1 z zaufanych ludzi czy wręcz agentem służb związku związku sowieckiego wtedy, kiedy był wtedy, kiedy był Górnikiem wtedy był, kiedy był Górnikiem w Belgii wtedy był był był niewątpliwe wtedy 1 z bardziej radykalnych jest taki zapis rozmowy w komórce w Belgii w polskiej partii Robotniczej której, której był członkiem wtedy, kiedy jeszcze represja w Polsce nie był bardzo bardzo ostra Edward Gierek jednoznacznie opowiadał się rozprawą z polskim socjalizm z socjalistami opowiadał się w duchu bardzo pryncypialny co mogło zwrócić na niego uwagę towarzyszy towarzyszy z Moskwy czy taki znak zapytania jak to, gdy pięćdziesiątym szóstym roku do Polski przyleciał Nikita Chruszczow no wiadomo w kulminacyjnym momencie października 50 tego szóstego roku jest akurat Gomułka wobec niego powiedziałbym bardzo się zachował tak niepodległościową oczywiście, ale to Nikita Chruszczow wśród przyjaciół gwarantujących bliski Sojusz Polski ze związkiem Radzieckim obok Konstantego Rokossowskiego czy Zenona Nowaka, czyli prominentnych ludzi Moskwy wymienił młodego wówczas Edwarda Gierka, który z nimi się nie mógł równać, więc pytanie dlaczego, jaki był ten związek to, jakie było, jaka była ta relacja Moskwa z Edwardem Gierkiem, że Moskwa wiedziała o Gierku, który wówczas nie mógł również swoją pozycją gwaranta Sojuszu łączącego Polskę ze związkiem Radzieckim jest taka hipoteza o tym, że notą patronem karier Edwarda Gierka struktura Polski znaczony partii Robotniczej aż do lat sześćdziesiątych był wielki brat ze Wschodu natomiast w tamtych realiach to właściwie nawet rozumiem oczywiście co co co chce pan powiedzieć no to tak czy inaczej taka osoba, żeby pięła się w karierze w partii komunistycznej w owym czasie w jakim sensie ten patronat moskiewski musiałam tu jest jeszcze 1 element, którym nie wspomniałem to znaczy rzeczywiście nietypowa droga tego Górnika, który wyemigrował za chlebem zaczął pracę w wieku 13 lat był tak naprawdę ofiarą kryzysu lat trzydziestych zupełnie nietypowa droga nowością na szczyty na Parma na Parnas komunistycznej władzy, ponieważ Edward Gierek wrócił do Polski w czterdziestym ósmym roku szybko zaczynał awans z szybko awansuje najpierw w komitecie wojewódzkim w Katowicach później później w komitecie centralnym jako szef wydziału przemysłu ciężkiego natomiast on wraca do Polski zaczyna awansować w momencie, w którym wielu ludzi, którzy spędzili wojnę na Zachodzie tak jak było w przypadku Edwarda Gierka było najwyższym stopniu podejrzanych miało proces i noc przypadało w tych właśnie w tej machinie Stalin sowietyzacji stalinizacji, która zaczęła od 3008. roku tymczasem to właśnie Edward Gierek rozpoczynał wówczas rozpoczynał wówczas karier to też 1 z takich Zatko zagadkowych elementów jak to było możliwe, że właśnie przypomnę może na Węgrzech Laszlo rajka miał, w których również 1 z prominentnych węgierskich komunistów odpowiedzialnych za sowietyzację Węgier, który spędził większą część wojny na Zachodzie we Francji no miał procesy zapłacił śmiercią taki przykład właśnie, a także no ale potem przychodzi ten moment, który już wiemy, więc właśnie moment, w którym Edward Gierek staje na czele partii, a więc też i państwa część osób właśnie naszego pokolenia pewnie pamięta ten taki symboliczny początek rządów Edwarda Gierka, który kojarzy się ze styczniem 71001. roku, kiedy to spotkał się z robotnikami stoczni Adolfa Warskiego w Szczecinie, ale też ze stoczniowcami gdańskimi no właśnie na tym ostatnim spotkaniu mówił wszyscy jesteśmy ulepieni z tej samej gliny i nie mamy innego celu jak ten, który zadeklarował zadeklarowaliśmy jeśli nam pomożecie to sądzę, że ten cel uda nam się wspólnie osiągnąć no, więc ja pomożecie no i tutaj oczywiście też sport, że chóralnie robotnicy odpowiedzieli pomożemy czy to był manipulacja czy to była manipulacja propagandy w każdym razie od tego pomożecie zaczyna się tak Jankowska dekada na dobre no i tak powiedziałem na początku myślę, że możemy się przez nią trochę prześlizgnąć, ale może chciałby pan jednak wskazać jakieś elementy tego okresu, które może znowuż stawiają jakieś znaki zapytania w tym życiorysie, na które nie znamy do końca odpowiedź to może odniesiemy się do tego pomożecie pomożemy, ponieważ to chyba pierwszy z mitów tak naprawdę można założyć II lat siedemdziesiątych czy przerwanej dekady, jaki później nadał, jaki nadał tytuł na jaki nadał swoim wspomnieniom, ponieważ rzeczywiście rozległy się wówczas oklaski natomiast no nie był to chóralny nie był to chóralny okrzyk został później zmusi aplikowane czy państwo wykreowany pewien sposób przez propagandę natomiast drugie spotkanie to miało miejsce już w Gdańsku odbywało się w komfortowych dla Edwarda Gierka w warunkach to znaczy na spotkaniu z aktywem na spotkaniu z aktywem partyjnym, kiedy on mógł być pewien reakcji sali to był pewien sposób już spotkanie, które miało stworzyć właśnie pewien taki element no właśnie takiego takiego mitu natomiast rzeczywiście on sam wtedy, kiedy dochodzi do władzy wydawał się nową jakością no właśnie jego kariera zupełnie nietypowa nietypowa dla dla innych przywódców komunistycznych to, że spędził większą część dotychczasowego życia na Zachodzie wydawało się, że pewien sposób zmieni praktyki Polski tchnie trochę Zachodniego powiewu do Europy etno i trochę na oczy wreszcie no ale na tle Władysława Gomułki wydawał się rzeczywiście nową jakością, bo był pierwszym politykiem, który zaczął dbać o to w jaki sposób wygląda w jaki sposób przemawia początkowo nie przemawiał długo tylko starał się, żeby to przemówienia dość krótkie i stosunkowo atrakcyjna no i sam swoją fizyczność czczą wydawał się atrakcyjniejszą alternatywą w stosunku do stosunku do Władysława Gomułki i ta miała znajomość francuskiego co tam na wynikała z tego okresu emigracyjnego nie jakieś edukacji takie bardzo wiele po francusku lepiej niż po rosyjsku to dla gości świadczy o czymś natomiast to, że zachował się wówczas również nieszablonowo to znaczy decyzja o tym, żeby pojechać do strajkującej fabryki imienia do strajkującej stoczni imienia Adolfa Warskiego była krokiem bez precedensu nie mógł mieć żadnej gwarancji służba bezpieczeństwa nie mogą zapewnić tam bezpieczeństwa to, że on zdecydował się na osobiste negocjacje pojawienie się wśród robotników świadczyła o jego osobistej odwadze no i dała mu wielki kapitał na na początek na pierwsze lata na pierwsze lata rządzenia później wielokrotnie się do tego odwoływał w czerwcu 71006. roku był przekonany, że również może osobiście zaapelować do robotników, żeby przywrócić, żeby przywrócić spokój większa część jego otoczenia siedemdziesiątym roku odradzała mu to, żeby pojawił się, żeby pojawi się w Szczecinie była to jego osobista decyzja udało mu się odniósł sukces, gdy w lutym do do do strajkujących zakładów w Łodzi pojechał premier Piotr Jaroszewicz i Muszynie udało pod lupę spróbował tego samego manewru skargą wpływał Gierek usiłują uspokoić strajki zaapelować o to czy pomożecie, ale odpowiedział mu chóralne nie, więc Gierkowi się udał no właśnie, aczkolwiek nie wszystko i Mamry mamy tu chciałem na koniec, bo zostało nam już tylko kilka minut to też wątku, który jest mniej znany, dlatego że właśnie wspominamy często tą dekadę przerwaną dekadę wspominamy często właśnie ten powiew Zachodu no i wszystkie nazwę krótko to obrzydliwości, jakie się mimo wszystko dzieją właśnie szczególnie w drugiej połowie lat siedemdziesiątych, a potem załamanie gospodarcze, ale nie zawsze pamiętamy, że Edward Gierek również jest człowiekiem czy politykiem, który po 13 grudnia, więc postanie wojennym został internowany tak jak zresztą wielu innych prominentów tamtego obozu politycznego i spędził sporo czasu w miejscowości głębokie województwie gorzowskim właśnie jako człowiek internowany nawet była DUB pomysł, żeby postawić pomysł ekipy gen. Jaruzelskiego Edwarda Gierka przed Trybunałem stanu do czego zresztą nie doszło pana zdaniem to był tylko taki prosty zabieg, żeby pokazać, że ta władza mówi w razie ekipie Jaruzelskiego w równym stopniu postanie wojennym oskarża tych, którzy doprowadzili do chociażby zapaści gospodarczej przypomnijmy, że Trybunał stanu został utworzony właśnie o to, żeby postawić, żeby postawić byłych prominentów no właśnie jakoś rozliczyć ich z ich aktywności to oczywiście był pomysł na to, żeby rozliczyć znaleźć odpowiedzialnych znaleźć kozła ofiarnego dla kryzysu pewien sposób zmniejszyć nadciśnienie społeczna, ale historia tych rozliczeń czy próby rozliczenia i Gierka jego najbliższych współpracowników jest to tak naprawdę pokazem jak polskie władze czy ekipa Jaruzelskiego próbowała zarządzać kryzysem, bo to ciśnienie, żeby ukarać byłych prominentów było wielkie i oddolna to znaczy to jest także do pewnego, że to nie było pomóc wykreowany na górze realizowane w pełni kontrolowana dużo tylko to ciśnienie, żeby ukarać Gierka grudnia Piotra Jaroszewicza było wielkie od dołu i pewien sposób Góra musiała wychodzić naprzeciw temu oczekiwaniu i coś mu coś mu ostatecznie dawać no właśnie jednak udowodnił mnie przynajmniej pan dr Paweł Sasanka z IPN-u, że warto było rozmach Edwardzie Gierku, tym bardziej że można również sięgnąć do informacji dostępnych choćby sieci rozszerzyć jeszcze sobie trochę te wątki właśnie może mniej eksploatowane aż ciągle emocjonalne to jak mówiłem na początku jeszcze do niedawna toczył się wielki spór rondo imienia Edwarda Gierka w Sosnowcu ostatecznie w ramach dekomunizacji zostało prawomocnie to rondo nazwane rondem Zagłębia Dąbrowskiego bardzo panu dziękuję za rozmowę ja również dziękuję dziękuję również karnie Łacińskiej, które audycje wydawała Szymona Kulisza, który realizował dziękuję państwu żydowskim za uwagę jutro dzień wolny, więc życzę miłego odpoczynku, ale słyszymy się jeszcze dzisiaj historiach polskich 19 Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Dostęp Premium z 30% zniżką od serca. Pokochaj pakiet "Aplikacja i WWW". Słuchaj gdzie chcesz i jak chcesz.

KUP TERAZ 30% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!