REKLAMA

Co jest podstawowym problemem współczesności?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-01-07 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:38 min.
Udostępnij:

Wyzwania dla Polski, Europy i świata. Z czym nam, ludziom, przyjdzie się zmierzyć w najbliższym czasie? Jak zmienia się świat i zasady, jakimi do tej pory się rządził?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
godzina filozofów Tomasz Stawiszyński w studiu prof. Małgorzata Jacyna dobry wieczór dobry wieczór na początek chciałem pogratulować, bo znaleźliśmy się w ścisłym topie takich z takiej setki najchętniej słuchanych podcastów na stronie internetowej w ich aplikacja Radia TOK FM nasza rozmowa o nierównościach społecznych się na trzecim miejscu znalazła to w ogóle świetny wynik tam po mowie noblowskiej Olgi Tokarczuk i jakiejś rozmowie też takim bardzo chwytliwym temacie Rozwiń » no, więc kratą to jak tobie gratuluję tym nie odczytuje sam bardzo dziękuje słuchaczom i słuchawką miałam taką ideę, żeby jedzenie popularyzować tylko demokratyzować są, więc zgadzam się bardzo się cieszy dziękuję no i będziemy jeszcze demokratyzować przez następną godzina wiedza bardzo ładne określenie w ogóle nie znałem tej tego określenia, ale to jest, ale też świetne rozróżnienia no właśnie chciałem porozmawiać z tobą trochę w takim duchu noworocznym dzisiaj to znaczy nie tyle w duchu postanowień noworocznych, bo to już godzinę wcześniej rozmawialiśmy, ale w duchu nie wiem z 1 strony jakieś próby diagnozy z drugiej strony próby może małej profesji pytanie, które stawia na początek naszej rozmowy to jest pytanie takie fundamentalne podstawowe wyzwania przed którymi stoi dziś Polska Europa zachód świat o w takiej kolejności, ale nie trzeba się ich trzymać tej kolejności trzymać no właśnie co jest twoim zdaniem takim podstawowym problemem współczesności może to jest zbyt ambitna pytanie, ale co tam zadamy je, gdy miała wszystkie te podmioty Polskę zachód świat połączyć i wspólną dla nich ułożyć przepowiednie to powiedziałabym, że widać, że wszyscy bierzemy udział w czymś co można, by było nazwać globalnym referendum globalnym referendum, w którym musimy wybrać albo dzieci albo pieniądze to jest taki moment upiorne wybór to jest moment, w którym ujawnia się to co może być przedmiotem umowy to co jest kontraktu walne i to co nie może być przedmiotem umowy Hanna Arendt powiedziała kiedyś, że mamy do czynienia z nienaturalnym przyrostem tego co naturalne dla nich to było jednoznaczne z tym, że demokracji wyrwano wiele dziedzin wyrwano wiele decyzji ekonomia przede wszystkim oczywiście gospodarka w tym, zwłaszcza gospodarka finansowa, ale także technologie i związane z tym nowe sposoby zarządzania ludźmi, że to się wszystko staje naturalne właśnie, a nie negocjowali tak tak, że to staje się naturalne w ten sposób zostaje pomniejszona przestrzeni publicznych debat demokratycznych wyborów, a teraz mamy do czynienia z taką sytuacją, kiedy musimy się uważnie przyjrzeć temu co co jest przedmiotem kontraktu, a co przedmiotem umowy nie może być okazuje się, że nie można się umówić, że np. człowiekowi wystarczy litr wody albo, że człowiek może być żyć w temperaturze 456 stopni można powiedzieć, że jak sama natura pokazuje, jakie są granice ludzkiego cierpienia, czego człowiek nie przeżyje da, ale też jest taki moment, w którym ujawniają się pewne tendencje zacznę może tych gorszych w tej chwili nie ma już w Australii ludzi bogatych oni swój kraj opuścili możemy oglądać ludzi biednych przestraszonych próbujących znaleźć jakieś miejsce, w którym da się jeszcze od tych straszne są obrazy takie apokaliptyczne iście po prostu to jest przejaw tego procesu, który jest nazywany już od dłuższego czasu w odniesieniu oczywiście to pojęcie było znane natomiast używa się go w odniesieniu do późnego kapitalizmu to jest przejaw wzrostu tendencji związanych z powstaniem nowego systemu systemu pluton nami albo systemu Pluto kreacji, czyli rządów bogatych albo takiego kształtowania prawa przytoczoną miała to jest takie kształtowanie prawa, które odpowiada interesom bogatych moi studenci uważają, że plutonu jest gorsza natomiast w przypadku operacji można przynajmniej pokazać palcem na kogoś jeśli Pluto kreacji rządzą ludzie bogaci no to można próbować wywrócić stolik natomiast znacznie trudniej sobie poradzić właśnie z plutonu miał tak, czyli zbudowanie takiego prawa takich regulacji, bo to w większości jednak mamy do czynienia deregulacja oznacza zazwyczaj w istocie nowe regulacje, które sprzyjają interesom kapitału być może być może niektóre w niektórych państwach ujawnią się takie tendencje do tego, żeby odzyskiwać monopol na Solidarność o tym, się dużą nie mówi nie mówi się o tym, głośno, ale widać, że niektóre decyzje polityczne ekonomiczne np. w Niemczech, w których też jak się okazuje są bardzo duże nierówności, w których zbiednieli bardzo emeryci po ostatniej reformie w Niemczech mam tutaj np. na myśli zamrożenie czynszów coś u nas jest niewyobrażalne, bo od tego zaczyna się upadek klasy średniej, jeżeli pielęgniarki nauczyciele lekarze nie mogą mieszkać nie mówię, że w ścisłym centrum, ale nie mogą mieszkać w mieście, ale muszą dojeżdżać 5060 km to jest moment, który wg socjologów z oznacza upada nie nie mogą mieszkać, bo ich nie stać na to, ale one tak upada upada klasa średnia, ale jesteś ważne po prostu dla funkcjonowania miasta dla funkcjonowania minister infrastruktury, więc widać, że w niektórych krajach podejmowane są takie decyzje, które mają na celu ochronę podstawowej strategicznej infrastruktury szkoła może pełnić bardzo różne funkcje tak mówimy, że się dzieci tam uczą potem zdają testy potem można porównywać ich osiągnięcia, ale to jest też instytucja bardzo ważna dla trwania dla reprodukcji społeczeństwa albo np. w Portugalii zatrzymano nie przedłużono koncesji na drogi tej o w Hiszpanii też podobne decyzje są zamieszane nikt chyba już przeprowadzono niepokojące natomiast jest to, że niektóre przedsięwzięcia czy nowe regulacje jak np. dotyczące zakazu używania produkcji w produkcji oleju palmowego są przyjmowane, a jednocześnie po kilku kilkunastu tygodniach pojawiają się dekrety, które otrzymują służby granicznej wtedy dekretem mówi się, że te czy to substancje czy czy czy czy np. jaką żywność tak jakby te dekrety odwołują odwołują te decyzje, które już zapadły, więc można powiedzieć, że jesteśmy, że balansujemy że, że mamy do czynienia z taką taką sytuacją niepewności, ale wszystko wskazuje na to, że jest świadomość nie mówię, że ona zostanie spożytkowana wykorzystana, ale że jest świadomość tego, że jest potrzebna wracając do tego kontraktu do tego co podlega kontraktowi, a co nie, że jest świadomość tego, że musi być nowa umowa społeczna i ta umowa społeczna nowa ma swój wymiar techniczny np. okazuje się że, że gospoda gospodarka wirtualna nie jest wcale tak wirtualna, bo pochłania chyba 10% energii da ta nowa umowa społeczna np. została zaproponowana przez Pique, czego spotkała się bardzo twardą ostrą krytyką za desperacką próbę obrony produkty wiz mu jest to krytyka z lewej strony krytyka ekologów krytyka ekonomistów oburzonych takiej grupy francuskiej, a także ze środowisk religijnych tak ta publikacja ostatnio pikiet, czego jest ważna też z innych powodów dzisiaj można wiedzieć każdy, kto wyjdzie z pewną propozycję spotka się z ostrą krytyką najbardziej oczywiście nie podoba się także próbuje się jedynie uregulować do pewnego momentu produkty Gizmo produktywność jako jako można powiedzieć centrum ośrodek tak naszej naszej ekonomii natomiast w istocie pika ci dotyka bardzo ważnego problemu niechcący on do tego się nie odnosi natomiast, jeżeli miałaby wbrew miałoby w grę wchodzić ograniczenie własności aplikację argumentuje, że własność tak ma pochodzenie społeczne ludzie otrzymują pracowników wykształconych w szkołach, które wszyscy utrzymujemy itd. itd. czyli pracodawcy czy pracobiorcy otrzymują ludzie z określonym kapitałem kulturowym mają oczywiście infrastrukturę drogi regionalnej wszystko co jeszcze trochę nie bierze zniknęły przecież z nich to chodzi do pracy w dużym mieście da, ale myślę, że on pośrednio dotknął pewnego ważnego problemu, a mianowicie, że wolność jest ona związana z własnością to nie przypadek, że w tej chwili przypomina się ten dogmat neoliberalny, że nie ma wolności bez własności no ale własność ma to do siebie, że dąży do powiększania się i co można zrobić, żeby np. zniechęcić producentów odzieży jeśli chodzi o produkcję odzieży to ona w ciągu ostatnich kilkunastu lat zwiększyła się dwukrotnie nie ma absolutnie takiej potrzeby nie było przecież takiego przyrostu ludności podobnie jeśli chodzi o odzież mamy do czynienia z taką samą sytuacją jak w przypadku urządzeń elektronicznych czynione jest stopniowo wdrażana swojego ulubionego tematu kontenerów tracił on jest ona jest powtarzana można powiedzieć od tak czy po prostu wnosi się sezon do produkcji odzieży do produkcji sprzętu elektronicznego używa się wody, tak więc to są to są wszystko zasoby, które trzeba oszczędzać i ta umowa społeczna jeśli odejść od takich technik Janus, kto będzie zawierał jeśli odejściu możemy za chwilę się nad tym zastanowić jeśli odejść od takich technicznych parametrów kryteriów no to wtedy widać jak istotne jest urządzenie ideowe naszego środowiska naszego myślenia i na tym polega wg mnie wartości tej książki pisać jego, że on, pisząc o historii własności, pisząc o historii nierówności pokazuje jak pewne oczywistości mogą być osobliwe jak mogą być dziwaczne natomiast dla ludzi w codziennym doświadczeniu nie stanowił żadnego problemu, a przypomnę np. dyskusję na temat niewolnictwa właściciele niewolników utrzymywali, że niewolnicy mają dużo lepiej niż robotnicy skądinąd na ten temat można, by było to jest ciekawy spór, ale wszyscy przyjmowali, że tego rodzaju dyskusja oraz USA uzasadnienia, jakie tam się pojawiają, a mianowicie, że niewolnicy mają jak pana Boga za piecem, że są zaopiekowali, że żyje im się bardzo dobrze i jednocześnie w tym samym czasie w tym samym czasie właściciele niewolników mówili, że jeżeli w grę wchodziłoby zniesienie niewolnictwa to nie wyobrażają sobie tego przełomu tej zmiany systemowej bez wywiezienia wszystkich niewolników, bo oni będą się mścić w i nie widział żadnej sprzeczności są w tej argumentacji, tak więc z tego powodu wydaje mi się książka Piketty ego bardzo ważne właśnie, bo powiedzmy to jest ta ostatnia książka Piketty ego kapitał ideologii, a monstrualnie duża poprzednia też była zresztą dużo kapitału dwudziestym wieku francuski ekonomista, który bardzo ciekawie się wyłamuje z różnych takich oczywistości tutaj przynajmniej oczywistości na polskim rynku ideowym ekonomiczną co jednak dominuje taki neoliberalne styl myślenia nie wszędzie rzecz jasna ale, ale jest bardzo wyraźnie wyraźnie obecna no i te propozycje jego on rzeczywiście ruchu kogoś, kto tutaj wyrastał w takiej formacji charakterystycznej dla lat dziewięćdziesiątych jednak w takich kategoriach jak wolny rynek właśnie własność itd. no to one mogą wydawać rzekłbym nie tylko radykalne, ale w ogóle jakoś utopijna to też pokazuje dystans ja nie chcę w tej chwili mówić zdaję sobie sprawę, że tak może być to słyszane natomiast nie chce w tym momencie, jakby już takie propozycje, żeby opodatkowywać najbogatszych taki sposób, że dobrze, że podatek pochłania np. 90% dochodów to jest coś niewyobrażalnego tutaj też w zasadzie wszędzie niewyobrażalne, bo nikt się na to chyba nie zgodzili stąd jeszcze wrócimy do tego pytania o nową umowę społeczną najbardziej kłopotliwa dla większości autorów była propozycja przyznania nie wiem jak to określić pensji młodym ludziom, którzy kończą 25 lat jest to kilkadziesiąt tysięcy euro i większość ekonomistów uznała, że jest to projekt, który utrzymuje dotychczasowy stan rzeczy, ponieważ nikt nie wie, że pieniądze nikt tych pieniędzy nie odłoży nie będzie też chciał inwestować z tego powodu, że prekariusze pod każdym względem nie chodzi tylko o pracę, ale chodzi właśnie ona Toure klimat karna związana także z tym że, że państwa rezygnują z monopolu organizowania Solidarności tak dalej sprawi, że natychmiast wszyscy pójdą na rynek kupią mieszkania co dodatkowo jeszcze jakby wzmocni te procesy różne tendencje, z którymi już i tak mamy do czynienia niedawno zresztą wysłucha wypowiedzi członka zarządu 1 ubezpieczalni z 1 z ubezpieczalni prywatnych, którym mówił przyszłym emerytom, że albo wypłaci pieniądze albo ich nie wypłaci jeśli będzie kryzys dlatego powinniśmy zabezpieczyć jakiś inny sposób mianowicie inwestując, pożyczając też pieniądze nie tylko, odkładając ale biorąc kredyt na to, żeby kupić sobie nieruchomość widzimy, że mamy w takiej sytuacji do czynienia, z czym można nazwać delegowaniem ryzyka tak ubezpieczyciel nie chce tak da dać gwarancji jeśli ktoś kogoś stać NATO to kupuje mieszkanie, ale wtedy przerzuca ryzyko na tych ludzi, którzy nie mają mieszkania a, czyli okazuje się, że najpewniejszym zabezpieczeniem w tym w tych procesach ekonomicznych jest ostatecznie człowiek, który ma rodzinne ma dzieci musi gdzieś po pracy wrócić mamy taki klimat chciałbym powiedzieć sorry mamy taki klimat, że nie da się mieszkać w szałasie nadal będą to w tej kulturze czym właśnie niestosownym obsceniczny wręcz, gdyby ludzie uczeni budować sobie szałasy przy drodze, więc muszą, chociaż w stanach Zjednoczonych tak się właśnie idzie tak no ale stany Zjednoczone są niby państwem jak pisał już kilkanaście lat temu Emmanuel Todd są kolosem na glinianych nogach i wiele perypetii z jakim dzisiaj mamy do czynienia bierze się właśnie z czegoś co można, by było nazwać żałobą po państwie po utracie gwarancji systemowy, ale tak tak proszę proszę nie, bo pomyślałem, że o przyznacie obraz, jaki zarysowała się z obrazem i jeśli, choć stany Zjednoczone jeśli chodzi w ogóle ten krąg, jakby kulturowy, w którym w, którym się poruszamy jest obrazem dosyć rozpaczliwym stąd jeszcze prologu to pytanie o to kto właściwie to umowę będzie zawierał nową społeczną czy kto ma taką szansę w ogóle, żeby ją, żeby ją zawrzeć czy to jest jeszcze w ogóle możliwa czy to nie jest także wisząca w powietrzu, jakby jakimś sensie coraz bardziej się przybliżająca perspektywa wojny to jest jakiś rodzaj nie chcę powiedzieć, że lekarstwa, ale czegoś w każdym razie co co właśnie w tym momencie, w którym napięcia sięgają zenitu może służyć jako czynnik rozładowują no bo mamy to działanie przez wielu analityków widziane jednak jako jako nadmiarowe takie irracjonalne w jakim sensie w postaci likwidacji tego tego gen. Sulejman jego i w tej chwili taką sytuację bardzo silnego napięcia oczekiwania na na odpowiedź na wiadomo, że w tym regionie w ogóle się gotuje jest to sfera mieszania się różnego rodzaju wpływów bardzo zapalna więc, więc perspektywa takiej wojny to nie jest jakiś wcale science fiction tylko to jest chyba całkiem realne jak już to jest taki moment ja ja starałam się unikać tego określenia czasem pytam studentów czy coś mogę powiedzieć jak mam od nich zielone światło na to wtedy mówię, ale wydaje się, że to jest dobry moment, żeby móc powiedzieć nazwać tę sytuację, która jest od 3 dekad globalną wojną domową, bo to nie jest tak że, że dotąd nie było ofiar tak to jasno tu widać użyteczność tej koncepcji, do której wracają autorzy lewicowi konserwatywni koncepcji Dele za mówiącej o tym, że ekonomia jest częścią machiny wojennej jak dochodzi do dużego konfliktu no to wtedy dochodzi do konfliktu właśnie militarnego dlatego kiedy słyszę, że to jest konflikt cywilizacji to mam wątpliwości, bo Petro dolary nie chcą powiedziała nie da się wydedukować cywili i cywilizacji Zachodu da, a ofiary były jeśli przyjrzeć nawet temu jak pomyślana jest późnym kapitalizmie praca czy rynek pracy to są mobilności wymuszony mobilności, które można porównać do mobilności militarnych trzeba zostawić rodzinne przebywać w nich w swoim środowisku jest wtedy pozbawiony różnych prac praw obywatelskich wojny, kto jest jak na torze tak karności służą właśnie temu, żeby populacje mobilizować militarnie na rzecz pracy po różnych po różnych stronach politycznych, ale dobrze, że użył właśnie tego słowa, że to jest rozpaczliwe tak, że to jest taka rozpaczliwa diagnoza, dlatego że wydaje mi się, że warto się zastanowić ja mi trudno było taką Aptekarskiej dokładnością w tej chwili zrobić, ale wydaje mi się to istotne, żeby wskazać na różnicę, kiedy mamy do czynienia z tymi niekorzystnymi niepokojącymi tendencjami np. takimi, że zdarza się już coraz częściej słyszeć, że jest nas za dużo i trzeba kogoś wyeliminować albo bogaci tym bogate kraje zmienią styl sposób życia no albo inni się po prostu utopią czy też zaczną jeśli można tak powiedzieć krócej żyć są różne sposoby eliminowania na w takiej globalnej wojnie światowej jeśli chodzi o prognozy dotyczące właśnie długości życia dla całego świata wszystkie mówią, że długość życia będzie skręcała nie oznacza to oczywiście, że wszystkim będzie się skracał, ale wydaje mi się, że to co, ponieważ mniej mnie interesują idee to to co jest istotne to pokazać różnice pomiędzy tymi momentami niepokoju uzasadnionego, a rozpaczy, która wiąże się z tym, że przez różne wypowiedzi jesteśmy wywłaszczanie ni z pewnych ideałów jak np. idea równości ludzi, że może być tak użyję takiego takiej analogii kiedyś chyba rozmawialiśmy o tym filmie klucz do koszmaru taki pretensjonalny do 2 etatu aż do koszmaru, ale wydaje mi się, że pasuje do tego, żeby pokazać pewną analogię to jest film, który też bardzo dobry film klasy BU rozum, który opowiada o takim o takiej parze, która urządza mieszkanie dom nawet i żeby udekorować mieszkanie odwiedzają targi ze starociami i wybierają różne artefakty, które służyły kiedyś do uprawiania wód voodoo jest się tym zabawiają żartują z tego z funduszy nie zwrotu, który może któregoś dnia otwierają księgę zaczynające się odczytywać itd. itd. no i przychodzi taki moment, kiedy te czary im się udają i ich ciała zostają przejęte przez duchy, które właśnie czekają na ludzi, którzy uwierzą, że voodoo działa ja powiedziałabym, że dużo jest dzisiaj takich niepokojących właśnie wypowiedzi, które odmawiają ludziom równości, a np. takie filozofowi panie potoczne, że ludzie nie mają takich samych żołądków oczywiście, że nie mają takich samych żołądków nie trzeba być lekarzem, żeby wiedzieć, że ludzie mają różne żołądki natomiast to co jest właściwe dla naszej kultury to, że kiedy podpisujemy z kimś umowę o pracę to nie prosimy o zaświadczenie, jakie zapotrzebowanie kaloryczne, bo jeżeli mniejsze np. tak w przypadku kobiet oczywiście, że na to wychodzi, że kobiety zarabiają mniej i to dużo mniej, niemniej jednak nie używa się tego argumentu pani nie potrzebuje tak dużo jeść w związku z tym będzie pani zarabiała 20% w latach była logiczna konsekwencja ważna to jest bardzo ważne, ale jeśli wziąć pod uwagę tak jak pytasz właśnie, jakie mają te podmioty prawda to my możemy być też podmiotem pod warunkiem właśnie że, że mamy te idee ten ideał równości, że że, że nie stanie się także nasze umęczone udręczone ciała i serca zostaną przez dawne formy zależności przez dawne formy niesprawiedliwości zagospodarowane, bo w istocie na tym na tym polega polegają dzisiaj zmiany ta teza, ale zgoda rozumiem metaforę przyjmuje ją w pełni mówi o tym, żeby nie utracić, jakby pewnego sposobu widzenia rzeczywistości myślenia właśnie czy pewnego ideału na rzecz na rzecz tych upiorów dawnych natomiast na jeszcze są potrzebne realne możliwości to znaczy mówimy jednak czymś co co musi być realizowane w przestrzeni politycznej jakość przestrzeni społecznej natomiast jak wiadomo też siły, które grają w tej całej układance w każdym razie, jaka ich część jest specjalnie zainteresowana, żeby doszło do jakiejś transformacji tej tej sfery tylko właśnie, żeby było tak jak jest, że posłużę się trochę racji pewnego czasu, a teraz jest relacjonowane są pożary w Australii widzę, że niektórzy się zabawiają identyfikacją prawdziwych fotografii nieprawdziwych to było przed 3 de itd. i teraz ja mam wrażenie, że na pewien sposób relacjonujemy to co się w tej chwili dzieje i zabawia się takimi niepotrzebnymi rozróżnienia ami np. często zdarza się słyszeć, że ludzie wtedy protestują, kiedy już zabraknie im jedzenia a kiedy są podwyżki to jest taka typowa narracja proszę zwrócić uwagę, że nie jest rasistowska i nie mówię o takim otwartym bez mała już rasizmie mówi o tym, że pewien sposób rozumiemy swoją historię np. historię historię różnych protestów w Polsce jako historię podnoszenia buntu wtedy, kiedy zabraknie jedzenia tak, czyli taka dominująca nasza narracja osobie skądinąd tu do tego jeszcze do do Polski chciałabym się bardziej szczegółowo odnieść skądinąd jakoś uzasadniona, ale uważam, że inny sposób mówi o tym, że są jacyś ludzie, którzy znowu upominają się o ciastka w znowu chcą ciastek zastanawiam się nie chciałabym nie chciałabym rozpowszechniać fałszywego optymizmu nie chciałabym zapewnić, że wszystko będzie dobrze ja mam taką byłem zachwycony jest taki katastroficzny to ja wtedy trochę w więcej optymizmu nabiera i nie o to chodzi, że ludzie chcą ciastek atak np. się relacjonuje protesty we Francji co się odebrano są jakieś podwyżki teraz jest niesprawiedliwa reforma emerytur i oni chcą ciastek nie nie chcą ciastek i to nie, dlatego że czasem psują się ze lud suweren chce kierować piekarnię amorficzną dość, jaka się pojawia w nowych ruchach protestach społecznych bierze mniej roszczeniowe jest lód, bo bierze się częściowo jest suwerenem, a widzi siebie jako suwerena to jest zmieniano przytacza opinię, które są dość powszechna jest, tak więc bo pod wieloma względami Francuzom żyje się lepiej niż nam myślę, że to jest dobry moment żeby, żeby zastanowić się nad naszą sytuację co to znaczy pod wieloma względami lepiej niż my mają Francuzi na pewno Francuz z dnia 12% na ochronę zdrowia proporcjonalnie to jest 3 prawie 3× więcej niż w Polsce i tam ludzie protestują przeciwko buntują się przeciwko pogorszeniu się służby zdrowia proszę zobaczyć ile my potrafiliśmy wznieść widać wyraźnie, że ludzie protestują znacznie wcześniej niż my oczywiście można można tę naszą sytuację wyjaśnić w ten sposób, że obiecywano nam, że to jest krótki moment, że to jest to, żeby dogonić właśnie standardy życia na Zachodzie ja pamiętam w latach dziewięćdziesiątych było coś takiego co mi się kojarzy z tą radą, że jak się, o czym marzy to przy wyciąć sobie albo narysować obrazek albo napisać i magnesem na lodówce jest realizowany trzeba zlokalizować pamiętam lata dziewięćdziesiąte nie było dnia, żebym nie widziała czerstwy staruszków niemieckich zazwyczaj, którzy właśnie są na emeryturze, więc można jakoś wyjaśnić, że uzasadniano sposób tego co siedziała te radykalne reformy moi studenci bardzo zwracają uwagę na to, że używa się cały czas takich medycznych analogii medycznych określeń wstrząs terapia szokowa krótko mówiąc będziemy obiecywane coś takiego, że teraz że, żeby była lepsza przyszłość to potrzebne są elektrowstrząsy tak no i teraz znaleźliśmy się to trochę podobnej sytuacji w wyniku tych procesów jesteśmy gdzieś w środku globalnego łańcucha produkcji co oznacza, że wydajność pracy u nas nigdy nie wzrośnie trudno powiedzieć, dlaczego wydajność pracy polskiej pielęgniarki miała być niższa od wydajności pracy francuskiej czy niemieckiej pielęgniarki po prostu nie my ustalamy cenę tych produktów tych wartości, które wytwarzamy, więc nie ma innej możliwości nigdy nie stanie się tak, jeżeli ten stan się utrwali, że efektywność pracy w Polsce wzrośnie i teraz jesteśmy trochę podobnej sytuacji, bo znowu trzeba wybrać kierunek zmiany, a polskie społeczeństwo uważa jest poobijane jest wyczerpane procesem reformowania także z tego powodu myślę, że to jest najtrudniejsza sprawa, z którą przyjdzie się nam zmierzyć, z którą trzeba się zmierzyć ja czasami się zastanawiam czy w teraz, kiedy dokonujemy bilansu transformacji mówimy o transformacji czy próbujemy mówić przede wszystkim nowej umowie na używane transformacji do tego, żeby pokazać jak zgubne mogą być skutki jak duże mogą być koszta społeczne i ostatecznie też ekonomiczne Nergala, ale w zasadzie wybór jeśli jeśli mówimy o wyborze politycznym, który jak rozumiem jest warunkiem możliwości jakichkolwiek transformacji czy czy przemiany no chyba, że to będzie taki wariant jak żółte kamizelki ewentualnie, bo to też jest możliwe jeśli zawodowe też no właśnie przy no tak to najlepszy założeń rządowe będą też to założenie związkowi, że może sama rzecz, że to będzie skuteczny protest to znaczy, że te formy, jakby rzeczywiście spowodują zmianę nie będą tylko jak albo jakimś takim efemeryczny Ross błyskiem albo nie wiem nie skończą się jakąś siatką po prostu, bo to co z drugiej strony widzimy na zdjęciach np. brutalność policji francuskiej, która pacyfikuje tych protestujących to w ogóle się nie mieści w głowie także z perspektywy tego nie zrobi robi Polska policja, która wychodzi na jakąś wybitnie delikatną przy przy przy tego rodzaju sytuacjach natomiast no to no to jeśli jeśli patrzymy NATO o opcje czy paletę polityczną to mamy jakiś populizm taki prawicowy w dużym stopniu jakieś formy takiego takiej nostalgii za status quo, ale w zasadzie, jakby propozycja alternatywnej do takiego do takiego populizmu, który też często bywa farbowanym rozwiązaniem tak tak ram, który przez ze środka establishmentu w gruncie rzeczy pracuje w interesie Pluto kratą i Pluto kreacji zamiast tego przedstawiciele no no to właściwie tak, skąd wziąć te rozwiązania, gdyby miała to jeśli chodzi o ideał równości on jest bardzo ważne ze względu na to, że stoimy wobec sytuacji, w której będziemy mieli do czynienia z redystrybucją szans życiowych z dystrybucją wody, a więc dystrybucją człowieczeństwa jeśli chodzi o polskie współrzędne to włoscy socjologowie zwracają uwagę na to, ponieważ oni to wcześniej już z praktyką wali mam namyśli pole polityczne, że wyczerpują się zasoby suwerenni mu, czyli takiej polityki odwołującej się do suwerenności polityki, dzięki której w dużej mierze prawo i sprawiedliwość wygrało drugą kadencję da z jakiego powodu, dlaczego wniosło mechanizm wyczerpuje się znacznie szybciej niż niż polityka tzw. lewicowa z tego samego powodu co polityka lewicowa, a mianowicie z powodu małej wiarygodności jeśli przyjrzeć się poczynaniom naszego rządu to widać, że jest skłonny raczej konfrontować się suwerenni sum suwerenni związany jest z tym, że on opiera się współczesne suwerenni jest związane z tym, że on opiera się na takim mechanizmie Inter pasywne ości, czyli chcecie rewolucji krajową pokaże zrobi rewolucję powyrzucał poprzestawiał przewrócę stolik zrobi to wszystko waszym imieniu i widzimy, że prawo i sprawiedliwości skłonne konfrontować się w ramach tego suweren niż mu tej suwerennie etycznej polityki raczej z krajami Unii Europejskiej, a nie z kapitałem kapitał ma chyba w Polsce ma najlepsze zagraniczny kapitał chyba najlepsze w tej chwili warunki, więc z tego powodu będzie się nie wiem nie wiem w jakim tempie i na pewno nie będzie także odpływ tego elektoratu będzie duży, dlatego że też nie ma innej opcji widziałam takie sondaże we Francji, w których wybór między Macronem ile pan jest kumulowane jako 1 wybór tak naprawdę interesujące jest to ile ludzi pójdzie do wyborów, kto odda puste głosy natomiast głosowanie na Macrona bądź pan nie robił różnicę, która jest to dla nich wszystko jedno 40% w tej chwili gromadzą 2 osoby ta, więc może się okazać także te nadzieje pokładane suwerennie stycznej polityce szybko się wyczerpią to jest 1 możliwość i co wtedy co wtedy jeśli się wyczerpią np. w Polsce co w tym no, ponieważ podważa racja wygra wybory, ponieważ nie Vince, a ponieważ nie widzę to, że się wyczerpią nadzieje to nie znaczy, że nie będą głosować, dlaczego to nie znaczy, że ten może się zmniejszyć elektorat tak na to jest nie jest wykluczone że, że po raz kolejny prawo i sprawiedliwość wygra, ale będzie to inna wygrana tak powiem enigmatycznie jak astrolog tak będzie też na wygrana będzie tak inna wygrana, dlatego że podkopywanie będą nasze wyobrażenia o sobie o tym, że mamy genem wolności, że mamy geny Solidarności myślę, że część sporów o oto jak przebiegała transformacja właśnie tego dotyczy prawda, że nawet ja muszę powiedzieć, chociaż nie czuje się tak mocno przywiązana nie tak mocno się nie identyfikuje z takim przekonaniem, że mamy w genach wolności Solidarność to czuje się dotknięta jak czytam zachodnich autorów, że jesteśmy przykładem właśnie brak Solidarności uległości, że jesteśmy społeczeństwem, które bardzo łatwo się rządzić to kto tak napisał tak nazwiska nazwiska bardzo proszę, więc wydaje mi się, że to jest dla nas trudne wyzwanie pogodzić z tym, że nie tylko po 30 latach nie dogoniliśmy Zachodu, ale że są takie społeczeństwa jak np. społeczeństwo francuskie, które właśnie jak się mieści to w głowie mieści się to tak w głowie, że oni rozumieją swój system jako efekt procent protestów wynik protestów natomiast procesu transformacji nie da się rozumieć jako w wyniku protestu, ponieważ nie uwzględniono w ogóle tych protestów i tych tych postulatów, które wtedy zgłoszono inna możliwość niepokojąca mnie to jest taka możliwość nie wiem dobrze jak nazwać nie chciałabym nazbyt uczenie, więc tak powiem takim o takim kompulsywne poszukiwaniu sensu, parafrazując Fronda powiedziałem o takiej możliwości nadmiernej ideologizacji rzeczywistości przyszło mi to na myśl wtedy, kiedy w krótkim odstępie czasu czytała przeczytam 2 wiadomości jedno o tym, że sąd w stanach Zjednoczonych ustalił pewien wyrok, odwołując się do algorytmu chodziło o to, że rodzina kupiła dom dom był zbudowany z toksycznych materiałów i członków rodziny dotknęły choroby i wydarzyła się śmierć dziecka proces trwał 3 lata do obliczenia wysokości odszkodowania użyto algorytmu i wzięto pod uwagę 3 kryteria, jaka jest szacowana długość życia tych ludzi ich kategorii dochodu i by zrobili, gdyby nie chorowali, czyli dziecko faktycznie skończyło studia gdyby, gdyby przeżyło ma akurat w grę wchodziła tam śmierć dziecka i ustalono, że te kryteria raczej świadczą na ich niekorzyść to znaczy algorytmy tak bliskich ich tak dziecko tak dziecko nie jest taką stratą nie jest taką stratą, ponieważ nie skończyłoby prawdopodobnie studiów ani nie wzięli ich, by nie było stać na kredyt itd. widzimy, że nie, że wartość życia oceniana nie ze względu na relacje rodzinne nie ze względu na intymność bliskość miłość, jaką mają ludzie do siebie, ale ze względu na PKB i wydaje mi się, że to jest drugie wydarzenie, które o, którym wtedy czytałam tylko jadą trance zdanie, że algorytm migracja tych sfer instytucji tych instytucji jest normą co się dzieje dążenie drążenie sensu prawda i to skojarzyło mi się z innym wydarzeniem, a mianowicie, która z grup religijnych poparła trampa oświadczyła, że są podobne do Jezusa, a nawet impeachmentem jest czymś bardziej niesprawiedliwym nim nie pamiętam dobrze, ale wydaje się, że to co powiedziałam jest dosyć szokujące jest na to właśnie nazywam nadmierną teologii za co ją nieznośną rzeczywistość bez równości rzeczywistości, której algorytmy selekcjonują życie więcej nie warte sprawia, że chcemy, żeby cała nasza rzeczywistość była, jakby porzucony przez boskie interwencje, że zaczynamy teologii rację to jest takie rzekłbym delikatne czy też szlachetne właśnie określenie tego procesu, bo tu takie mechanizmy myślenia magicznego działają w gruncie rzeczy aha i trojga projekt używał określenia nadmierna intelektualista akcja w odniesieniu do Stanów paranoi Stanów paranoi idealnych tak wszystko się ze wszystkim ten łączy natomiast ja mówiąc o nadmiernej ideologizacji mam namyśli to, że każda rozpacz, a każde poczucie upokorzenia poniżenia będą odnoszone do jakich sensu wydarzeń religijnych, że ludzie będą wcześniej odpowiedzialne czy nie wiem jak to powiedzieć Wach Vive trudne do interpretacji może tak decyzję będą monument realizować to co się dzieje tak bezsensowne także ta katastrofa ekologiczna tak pozbawiona poczucia sensu że, że pojawi się skłonność właśnie do tego, żeby we wszystkim widzieć sens religijny stawanie się proroctwa tak takie suszenie głosu miast taka obrona maszynie życie właśnie, tak więc jakby przeciwstawiła bym tej nadmiernej, która nadmiernej ideologizacji, które skądinąd nie służy też Religi prawda, bo czuje się jakiś jakiś powiedziała taki odpływ w stronę szaleństwa tak widzieć widzieć w ludziach żyjących podejmujących decyzje Jezusa inkarnację bóstw, ale taka taką skłonność taka skłonność pojawia się właśnie tam, gdzie jest gdzie, gdzie państwo pozbywa się monopolu na Solidarność bardzo dobrze to już dawno temu dzisiaj można powiedzieć dawno temu opisywał Norbert Bella, który zwrócił uwagę na to, że religijności Amerykanów jest coś on nazywał wtedy jeszcze indywidualizmem dzisiaj wydaje mi się, że to przybiera inną właśnie postać takiej monument za co wydarzeń zwrócił uwagę na to, że że, że to religijne myślenie Amerykanów włącza się w takich momentach bardzo błahych np. zepsuł się telefon co Bóg chce to mnie przez to powiedzieć Bóg nie ma harmonogramu psucia ludziom telefonu dyrektor i nie w ten sposób to przemawia w ten sposób może Bóg chce powiedzieć, że korporacje nie powinny sztucznie powtarzać sprzętu tylko tyle, ale można przeczytać w Gazecie to tego nie trzeba słyszeć od Boga, więc właśnie dlatego tej nadmiernej ideologizacji temu pławi się seansach rodzinnych chciałabym przeciwstawić idee równości i chciałabym też powiedzieć, że że, że dobrze, by było, ale mam wrażenie też to się dzieje trochę, że nie chodzi tu one marksizm kulturowy, ale to jak odczytywane jest w debatach w tej chwili naukowych nauk społecznych nauk humanistycznych jak to jak jest nazywane zagrożenie to zagrożenie nazywa się Amerykanie za co ją właśnie amerykanizacja ja powiedziałabym nawet zaryzykowała Ben, bo już konsultowałam z młodymi ludźmi że, że problem polega na tym, że my mamy wiele takich wskaźników, które nas czynią krajem bardzo podobnym do krajów trzeciego świata nawet kiedyś o tym, rozmawialiśmy, tak więc bardziej jesteśmy raczej do krajów podobnie do krajów południa czy do czy do właśnie Stanów zjednoczonych pod wieloma względami i zaryzykowała nawet że, że śmierć na drogach niespotykana zupełnie w Europie jest odpowiednikiem strzelanin amerykańskich my nie mamy dostępu do broni natomiast no trudno to właśnie nazwać ułańską fantazją czym romantyzm obrazek czasami próbujemy widzieć transformację właśnie, że to był taki też romantyk, owszem, niszczycielskiej, ale romantyczny moment Noto myślę że, że to to powinniśmy zobaczyć problematyczną tego ja rozumiem, że to się wydarzyło i teraz nie można wpływać na tę przeszłość czy mówię o tym, także z tego powodu, że wiele osób młodszych dużo ode mnie osób, które miały w czasie transformacji 678 lat wbrew temu co się mówi bardzo dobrze ją pamięta bardzo dobrze ją pamięta, dlaczego dlatego, że przez kilka linii na stole były 2 konserwy rybne i chleb i jeśli ktoś, mówi że młodzi ludzie nie wiedzą co to była transformacja nie doświadczyli krzywd to chciałabym o tym, przypomnieć, że ludzie, że to się stało częścią historii wielu rodzin to tutaj postawimy kropkę wobec tego bardzo dziękuję prof. Małgorzata Jacyno dziękuję bardzo Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego będziemy wracali oczywiście do różnych wątków tej rozmowy jak sądzę w 2020 roku, bo to rozmowa, która inicjuje w 2020 roku przynajmniej w tym programie bardzo dziękuję raz jeszcze, a teraz z informacji będą, a po informacjach o Gwiezdnych wojnach omówimy z Aleksandrą Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA