REKLAMA

Co litera "a" ma wspólnego z wołem?

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2020-01-17 21:00
Prowadzący:
Czas trwania:
47:38 min.
Udostępnij:

O historii alfabetu i pisma można dowiedzieć się więcej dzięki tej wystawie "Słowa nieulotne – pismo w kulturach świata" w Muzeum Azji i Pacyfiku

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
chór Radia TOK FM dwudziesta pierwsza 6 piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska dzisiejszy program wydaje Małgorzata Czyńska realizuje Martyna Osiecka za chwilę porozmawiamy o tym, że my ludzie zawsze szukaliśmy szybszych łatwiejszych sposobów na życie np. na zapisywanie zmobilizowani informacji gromadzenie informacji utrwalanie informacji, a następnie przesyłanie tych informacji będzie, gdzie będziemy się rozmawiać o tym, skąd się litery w naszym Rozwiń » życiu, skąd się wziął alfabet co było przed alfabetem semickim albo właściwie, dlaczego alfabet fenicki stał się takim przełomowym momentem rozwoju naszej cywilizacji to za chwilę naszymi gośćmi będą dr Joanna Wasilewska dyrektorka muzeum Azji Pacyfiku i Łukasz Klima, który jest znawcą historii alfabetu absolwent Instytutu archeologii doktorant wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego to za chwilę potem po dwudziestej drugiej będziemy rozmawiać w ramach programu mam przypadki o kolejnej wspaniałej nowości wydawniczej, którą państwu polecam tym razem jest to komiks komiks feministycznym komiks o historii Polski mający Antek zatytułowany bez różnicy płci historia walki oprawa wyborcze kobiet to jest komiks, o którym opowiedzą jego autorki Beata Sosnowska artystka rysowniczka komiksowa znana państwo doskonale naszą antenę Agnieszka Grzybek z fundacji ster autorka scenariusza do tego komiksu Beata Sosnowska z autorką rysunków będziemy rozmawiać o tym na czym dokładnie konkretnie polegała specyfika początków polskiej emancypacji kim były bohaterki polskie emancypacji i czy to wszystko da się narysować to wszystko po 2002. po dwudziestej trzeciej w magazynie dobrostan będziemy rozmawiać o bezdrożach psychologii o manipulacjach psychologii o manowcach psychoterapii naszym gościem będzie nasz ulubiony ekspert w tej dziedzinie detronizując Aniu, bohaterów psychologii psychoterapii obnażanie różnego rodzaju błędów wypaczeń dr Tomasz Witkowski psycholog oczywiście pisarz osoba, która znana jest z pisania artykułów książek w różnego rodzaju sposób demaskujących psychiatrów psychologów dzisiaj będziemy obok dywan szansa Semka wybitnego psychologa, który jak się okazuje kłamał swoich przełomowych badaniach na bardzo lubimy się tym zajmować będziemy się plotkować nieco o nim to po dwudziestej trzeciej w magazynie dobrostan tymczasem już za chwilę rozpoczynamy magazyn Horyzonty będziemy sobie rozmawiać o tym co litera, a ma wspólnego z wołem wieczór Radia TOK FM dwudziesta pierwsza 1314 już właśnie przy mikrofonie Hanna Zielińska zapraszam państwa do rozmowy o alfabecie ABC to jest temat dzisiejszej naszej audycji Horyzonty będziemy rozmawiać o tym dlaczego piszemy akurat taki sposób w jaki piszemy, skąd wzięły się litery, których używamy co działo się przedtem w historii naszej cywilizacji będziemy się rozmawiać również o tym co dzieje się w muzeum Azji Pacyfiku, bo to właśnie co tam się dzieje jest podstawą pomysłu pretekstem do tego, żeby się spotkać pogadać na ten jakże ważny i doniosły temat litery jest z nami dzisiaj dr Joanna Wasilewska dyrektorka muzeum Azji Pacyfiku dobry wieczór wieczór państwu jest z nami również Łukasz Klima absolwent Instytutu archeologii doktorant wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór wieczór pan Łukasz Klima będzie prowadził wykład zatytułowany alfabet tajemnicza historia genialnego wynalazku ten wykład będzie miał miejsce właśnie muzeum Azji Pacyfiku 21stycznia już teraz zapraszamy, ale w muzeum Azji Pacyfiku już teraz już od dawna już późnej jesieni trwa wystawa słowa nie ulotne pismo w kulturach świata wystawa trwa do połowy lutego zachęcamy państwa jest to doskonała odskocznia od tego co dzieje się w tej chwili w Polsce w przestrzeni politycznej publicznej społecznej na świecie w Europie co jest potrzebne takie miejsca muzeum Azji Pacyfiku, który pozwoli po prostu gdzieś ten azyl intelektualny właśnie stworzyć można sobie pomyśleć, o czym się z jakimś większym dystansem np. kilku tysięcy lat obiecałem słuchaczom, że powiemy co ma wspólnego litera, a wołem, zanim zaczniemy od prawdziwego początku to może zacznijmy tak nieco od środka ma cokolwiek wspólnego litera, a zwałem bardzo dużo zdecydowanie zasadniczo można powiedzieć, że nie ma, że są tym samym bardzo hak no oczywiście zupełnie nic się nierówno, ale są oczywiście nie ma jak byśmy się bardzo dobrze przyjrzeli kolejnym stadium no nazwijmy użyje kontrowersyjnego pojęcia rewolucji o tak u nas drugi można używać takich słów tanga i w każdym razie rewolucji znak pisma, którego dzisiaj używamy, gdy się cofnęli rzeczywiście 1000 lat, o których pani przed mówiła to literki, abyśmy dotarli właśnie do wizerunku główki wołu też PK 8 trudno rozstrzygnąć, jakie zwierzątko było solówki, ale dawka dokładnie na pewno główka po prostu zapis zapis sugeruje kącik był odwrócony nieco ta literka tak odrzucono 90 stopni zaś tak mniej więcej miał troszeczkę bardziej łagodny obrysu tak się wyraża to nie nie takich nie był taki kąt ostry tylko coś co po prostu dobrze pewne czas na pysk zwierzęcia kopytne tym samym widzimy jak płynna jest granica między pismem obrazkowym, a tym co nazywamy tekstem literami zaraz wrócimy do historii liter wrócimy z pewnością do alfabetu fenickiego, ale chciałabym najpierw łagodnie wejść w temat spróbować wirtualnie z państwem ze słuchaczami Radia TOK FM zwiedzić wystawę i tutaj oddaję głos pani dr Annie Wasilewskiej co właściwie znajduje się na wystawie, która ma nas przeprowadzić przez taki szeroki szeroki wielki temat pismo w kulturach świata to w ogóle mieściło muzeum też się dziś, ale autorka scenariusza wystawy nasza koleżanka Dominika Kosowska Janik prawie wszystko na tej stosunkowo, jakie ponieśli zmieści USC to przyznam, że kiedy wystawa zaczęły się klarować jej jej koncepcja się zaczęła krystalizować to nie samej dotarł jak bardzo temat pisma jest dla nas przezroczysty od w ogóle nie myślimy, bo w dzisiejszych czasach przynajmniej w naszej części świata, ale nie tylko on pisanie nie jest umiejętnością specjalistyczną czy ezoteryczny to na pewno za chwilę już dawno nie więcej tak być dlatego też mogli zastanawiamy wiele rzeczy, które podczas przygotowywania tej wystawy się pojawiły było za zdumiewających zaskakujących właśnie dlatego jak dalece się o tym nie myśli np. podczas tworzenia tej wystawy koleżanka no coś często dla siebie niespodziewanie wpadała na taki bardzo powszechny nieporozumienie polegający na utożsamieniu pisma z językiem to jest ciekawy temat Nana tymczasem symbol symbol i to mówię to nie jest akurat trudne do identyfikacji jako jako temat, bo my używamy alfabetu łacińskiego, którego używa co najmniej cała Europa obie Ameryki jeszcze kawał świata poza tym języki są przecież bardzo różnorodne, a mimo to no, więc można na to co też można zobaczyć tej ustawy, kiedy wszyscy używamy alfabetu łacińskiego chce jak wszyscy, a można można zobaczyć wszystkie główne systemy pisma funkcjonujące na świecie dawniej i dziś, ale przede wszystkim te, które mają kontynuację nawet od czasów najdawniejszych od najstarszego absolutnie eksponatu, który jest na tej wystawie to jest cegła sumeryjskich pismem klinowym co pan tutaj zapewne mógłby więcej aż do końca trzeciego Tysiąclecia mniej więcej przed naszą erą, więc ma już obecnie 4000 sobie liczący jak taką samą myśl troszeczkę przestarzałe nie nie same się też raczej parafka to lepiej tak nazwać ten spot PiS te podpisy władcy taka gwiazda alei gwiazd chodziło oto wciśnięta w cegle przy sobie wyrazić, że prezydent Komorowski albo Duda albo na miarę szykuje nam serwują takie jak budują autostradę oni też rząd prawda pracują na każdym kawałku także budownictwo imię nazwisko jeszcze ustawienia byłem jestem wielki wspaniały taki Bóg bezradni tak nie wspierają dokładnie tak coś w tym stylu to jest najstarszy eksponat nazizmu trzydniowe, a najnowszy został specjalnie na tę wystawę wypisany Wyka Graf vany tuż przed otwarciem tybetański mnich mieszkający w Paryżu wykonał taki baner Rek pięknie wy kalibrowane życzenia wszelkiej pomyślności dla zwiedzających tę wystawę w klasycznej kaligrafii tybetańskiej, a to między tym rozciągają się wszelkie systemy zarówno te, które można określić jako pisma obrazkowe od hieroglifów egipskich począwszy poprzez systemy no takie jak pismo klinowe, które już z wschodzące zdaje ten czysto symboliczną sferę zapisu poprzez obrzędy sama dowiedziałam się to przeraża, bo ja tu się zaraz trafi też objęcie nabycia, aby zatrzymajmy się chwilę, bo przynosi słuchać teraz ja się dowiedzieć de AMO, że to jest w ogóle słowo, które zrobiło karierę dopiero od dziś inaczej robi karierę dopiero od połowy lat dziewięćdziesiątych dlatego pewnie właśnie szeroka szerokiej publiczności zebrane właśnie dzisiaj to atak za objawienie pani Aniela nie, ale poważnie mówiąc to jest termin, który został zaproponowany przez 1 z badaczy historii pisma, który chciał rozdzielić na pół świata alfabetu pomiędzy te pisma, które notują wszystkie głoski zapisywanego języka, a też, bo albo prawie wszystkie cień dążą do tego, a te, które notują i to z premedytacją tylko część no i pos postanowi to, że za dużo powiedziane zaproponował, żeby zapytam nazywać tylko te pierwsze, a ten drugi raz są zresztą historycznie o wiele starsze właśnie okresie obrzędami to słowo pochodzące z języka arabskiego pismo arabskie to się z takim właśnie w żaden, czyli Szady to są te systemy pisma takie pre alfabetyczne tak dobrze znać alfabet można nazwać protest wobec metro TV, aczkolwiek to się oczywiście taki termin roboczy w tej chwili nic trzeba przyznać, że terminologia być może inaczej termin obecnie został przyjęty powszechnie się czy nauki także nawet dzisiaj po bardzo często państwo spotkać rozmaitych opracowaniach naukowych popularnonaukowych pisma procesowe nie po prostu spotkać się państwo o tym, że, chociaż nie ma tego rozróżnienia wszystkie pisma, które w, których 1 znak odpowiada 1 dźwiękowi nazywa się z obecnymi, kiedy słuchałam pana mini wykładu zajrzano Wikipedii Wikipedia szanuje funkcjonowanie terminu, aby dziad ma nawet osobne hasło a, opowiadając o tym, czym jest alfabet Wikipedia odnosi nas również do obyczajów nazywający pismem spółgłoski kołowy dokładnie to jest właśnie to to co pan powiedział no, więc mamy na wystawie między tymi życzeniami dzisiejszymi, a pierwszą cegłę z pismem klinowym, aby Dziady i co jeszcze większość rzeczy, które można zobaczyć pochodzi z naszych zbiorów, a więc obszaru azjatyckiego, licząc od bliskiego Wschodu aż po najdalsze wyspy Indonezji, ale nie tylko dzięki współpracy z wieloma instytucjami i życzliwą wypożyczenie udało nam się dokumentować wszelkie inne tradycje piśmiennicze łącznie z pismem Majów, bo Majów je mówi o tym, że mamy Majów na gościnnych występach Drezna przyjechał ten kodeks nie dobrze może nie nie wpływał żywego napięcia te kopie, ale kopia w technologii wykonana odpowiadające od kalendarium organy ważne o tym co jest obecnie na wystawie da bez to jest kopia 1 z tych kodeksu a, ale myślę, że to co może zaciekawić naszych zwiedzających, którzy nas już w większości przypadków będą wierzyć na słowo tutaj jest napisane przez nią na obrazach będą wierzyć matka nie tylko maską mają tak natomiast na słowo w przypadku rękopisów indyjskiej czy właśnie pytanie no czy Azji południowo-wschodniej, które pisma nie są powszechnie znane jak jak wiadomo na pewno będą zainteresowani niesłychanie zróżnicowaną formą, bo cóż pismo pismo to się może wydawać nudne tak literki no cóż po pierwsze nie zawsze literki, bo czasem forma plastyczna choćby w piśmie chińskim jest bardzo rozbudowana i jest sama przez się przedmiotem artystycznej działalności przepraszam nie wtrącamy zapominamy w ogóle czymś takim jak kaligrafia prawdę co myśmy już dawno zapomnieli to, zwłaszcza w kulturach Wschodu jest, że bardzo ważna, jeżeli wojsko lub chociażby na kulturę arabską w ogóle świat islamu to wręcz fundamentalne, ponieważ zakaz przedstawiania ludzi część zwierząt, które znam z Biblii, który przez kulturze islamu, bo jest warto również w Koranie powoduje, że główną formą ekspresji artystycznej na główną to może przesadziłem, ale bardzo ważną to jest kolejny też aspekt tej płynności między właśnie to przez czystością symbolu litery, a tym, że to jest jednak jak szyby jakiś obraz jakiegoś rodzaju zwykliśmy bardzo odróżniać tekstu obrazu tymczasem te początki różnych systemów pisma pokazują, że ten aspekt estetyczny też było ważne gdzieniegdzie jest rodzina jest w kulturze chińskiej japońskiej do dziś jest to jednak element edukacji co prawda błyskawicznym tempie, tracąc znaczenie, bo jednak epoka, bo Jagiellonia zrobiła zajmuje, mimo że teoretycznie wciąż dzieci w szkołach się uczą kaligrafii w tych krajach to podobno już w tej chwili nawet w Chinach umiejętność ręcznego pisania, by w turnie zanika społeczeństwo jest jakby całkowitej sumie analiz graficznych Caligari, a nawet zdać gminy czytanie pisanie nie zanikła Hanny sposób posługiwania się pismem się zmieni została zastąpiona umiejętnością szybkiego stukania w klawiaturę po prostu też jest pisanie jak obywatele naszych czasów to nad tym ja się zastanawiam, słuchając tych wszystkich systemach pisma to co możemy powiedzieć o wspólnym mianowniku tych systemów, o ile np. wiemy, badając różnego rodzaju systemy wierzeń religii mitologii, które niezależnie od siebie powstawały na globie w różnych cywilizacjach no to okazuje się po wielu latach badań, że te mitologie służyły np. temu, żeby wyjaśnić granice własnego Poznania jeśli nie wiedzieliśmy czym jest piorun to sadziliśmy Zeusa na Olimpie jeśli my nie rozumieliśmy innych zjawisk to nazywaliśmy je nadprzyrodzonymi i w ramach rozszerzenia horyzontów rozwijania nauki odpowiedzi gdzieś tam były coraz bardziej skomplikowane i coraz bardziej by interesujące lub wręcz przeciwnie wiemy też, że religie służyły do kontroli do kontroli społeczeństwa, że różnych religiach świata równolegle pojawiło się funkcje kapłańskie lub para japońskie czy możemy znaleźć również podobieństwa między tak abstrakcyjnie różnymi systemami jak właśnie obrazki za przeproszeniem Majów przepraszam wszystkich Majów jak hieroglify pismo klinowe kaligrafia chińska arabska kaligrafia co tam jest takiego wspólnego co co wiemy, że pokazuje, że ludzie jesteśmy wszędzie tak sami to cywilizacja jakoś tam się rozwijała zgodnie, z jaką może holować rewolucyjną jest coś takiego psychologia ewolucyjna to bardzo śliski, a zmora delikatne tam przede wszystkim potrzeba matką wynalazków to tutaj także sprawdza, jeżeli chodzi o pismo tak naprawdę pewnie głównym impulsem ku temu, żeby pismo powstało była ułomności ludzkiej pamięci tak często mówimy trzeba wielkości utrwalenia właśnie to trochę późno Urzędowski przede wszystkim bardzo często narzekamy w naszym życiu coś takiego biurokracja, ale właśnie to właśnie ona ładnie to właśnie potrzeba potrzeba jej konstruowania spowodowała, że pismo zostało wprowadzone już rozumiem, skąd ta treść najstarszych zachowanych tekstów żegna taka nudna i administracja rachunki rejestracja głów ewentualnie ich dane astronomiczne ewentualnie przepis na medykament, gdzie poezja nie było tego w ogóle należałem tuje na poezję była ustna, a przecież Homera nie pisano za życia już mówimy po co, kiedy pismo istniało ty się, o ile w ogóle Homer istniał nawet Rosja Homer Szekspir wydatki są teorie niezależnie poseł przypisywane numerowi zostały niewątpliwie zapisany w dobrych kilka wieków po stworzeniu to jest miasto bardzo pan powiedział to jest pewna równoległość, bo ruch bardzo długo, żeby już wizę USA to na pewno wynalazku pisma wciąż jeszcze rządu na tyle dostępny w wąskim zakresie, że umiejętność przekazu pamięciowego ustnego była przecież bardzo rozwinięte wielu kultur ja wyobrażam sobie w tej chwili pani redaktor z taką sumę bliską albo egipską kapłanom Dziennika Hongkong jest pani prosto pod daną faraona bądź też nie podoba 1 nic pani zapłacić podatek i no i płacą ten podatek, otrzymując kwit o, do którego zdarzenia poczuje się myśli już czuję bezpiecznie zadaje pani pytanie, a gdzież ta poezja no najpierw rzeczy ważniejsze jak na bardzo bardzo prawdopodobne rzeczywiście był tak latała jeszcze wracają tego co można zabrać na wystawie co też wiem, że zwiedzających często zaskakuje i mam nadzieję, że przyjemnie to też niesłychane pomysłu i wykorzystaniu materiałów służących do pisania i co za tym idzie fizyczna powierzchowność rękopisów ksiąg druków nocą rudzielca no co może być zasnął, ale jakoś się różne ręce po poczynając właśnie odcinki, którą wciskano Kliny w świeżej glinie tabliczek poprzez ręce zaostrzone szpiczaste, których używano do pisania na liściach palmowych to już całkiem niedawno w Azji Południowej południowo-wschodniej to wciąż jeszcze pewnych rytualnych kontekstach tego używa, chociaż umiejętność podobno szybko zanika po rozmaitego rodzaju pióra pędzla, bo z kolei życie daleki wschód Azji to są pędzę, a nie pióra czy jakakolwiek inna forma narzędzia, ale chodzi też o to na czym pisano jeszcze do niedawna, bo teraz wiemy, że na cegle można uznać przyjemna, ale oczywiście Kuć w kamień pana papirus klasyczna i co być może nie jest aż tak powszechnie wiadome nie tylko używane starożytnym Egipcie starożytnej Grecji przecież jeszcze w Rzymie papierologii to dziedzina nauki mówiąca o piśmiennictwie chyba głównie greckim tak nie do końca to znaczy papierową i rozwija się głównie dzięki źródłom dotyczącym Egiptu, ale czasy, kiedy był on prowincją cesarstwa rzymskiego, bo tak się składa, że Egipt eksportował papirus na wszystkie strony niemalże i taki się stało podstawowy materiał piśmienniczy właśnie w wielu prowincjach imperium rzymskiego niestety jego organiczny charakter powoduje, że zachowuje się do naszych czasów głównie na terenie właśnie samego WIG Egiptu też nie nie wszędzie nawet tam no to powoduje, że najwięcej źródeł tego typu mamy właśnie z tego obszaru stąd trochę taka myląca standardowo papierologii nie dotyczy Egiptu faraonów tylko okresu nieco późniejsze poza tym oczywiście skóra czy to w postaci pergaminu znanego ze średniowiecznej Europy czy mniej szlachetnie wyprawione skóry zwierzęcej najróżniejszej postaci o wiele wcześniej zresztą używanej po to, właśnie w czasach pisma klinowego w czasach hieroglifów jak najbardziej pisano również na wyprawę na skórze przy pomocy prawdopodobnie atramentu takiego samego, jakiego używano w przypadku papirusu, czyli tworzonego z najczęściej sadzy z domieszką wody czy żywicy takie prymitywne być może dopiero rzut oka czy ucha metody tak naprawdę pozwoli uzyskać ci się rozwijać kwestie dostaw Tysiąclecia, ale też właśnie materiały, które z Europejskiego punktu widzenia są oczywiste jak właśnie liście palmowe, których tnie się wąskie paski one stanowią karty ksiąg z przeciągania następnie sznurem łączone sznurami po prostu składa jak harmonijka, a albo co jest wyjątkowo efektowne na terenie Azji południowo-wschodniej rękopisy kartach krytych laką karty czy też tkaniny czy nawet ci ludzkiej blachy pokryte laką złoto czerwoną pozwalają one bardzo bogaty w graficzny są też na naszej wystawie rękopisy tybetańskie w tym tzw. złota sód rama, czyli rękopis pisany złotym pigmentem na czarnym tle co zresztą podobnie jak dawnej Europie taki tam uważano za wyjątkowo taką kosztowną cenną formę zapisu podkreślającą wagę samego tekstu są też można odpowiedzialnie, ale papiery za materiały uzyskiwane z kory dosyć prosty sposób tam, gdzie powiedzmy technika czy technologia wytwarzania papieru nie zaszły jeszcze tak daleko, ale takie formy pośrednie skoro ryzyka jak najbardziej tara papierowe para papierowe pierwsze lata, ale mamy też inskrypcje np. na bambus się o tym, też często zapomina, ale w Chinach przed wynalezieniem papieru pisano przede wszystkim na ważnym nośnikiem bank tak to znowu tych rękopisów nadal musi nie zachowało się zbyt wiele też właśnie powodów klimatycznych prezes zachowywały się te słynne inskrypcje urzędy na kościach to dopiero materiał czy robienia na długie lata my nie mamy tak starożytnych na szczęście niestety nie na szczęście tylko niestety przykładów, ale z terenu Azji południowo-wschodniej kilka zapisków na na bambusowych łodygach też posiada Noto teraz nasz alfabet, bo to jest niezwykle fascynujące intrygujące, kiedy zaczniemy się zastanawiać właściwie, skąd ten najpopularniejszy oczywisty przezroczysty właśnie pani powiedziała system zapisywania mowy się wziął pewnie większość z nas wie, że alfabet pochodzi od pierwszych liter alfabetu Dance odbyty i na tym kończy się nasza wiedza alfabecie tymczasem jest z nami ekspert w tej dziedzinie pan Łukasz Klima, który przebadał historię alfabetu pytanie jak w ogóle można badać historię tego typu symboli w eksperta troszeczkę za dużo powiedziane mniej, niemniej jednak jeśli chodzi o Alphabet to rzeczywiście w 23 nie zastanawiamy się nad tym, skąd się wzięło w jaki sposób, bo inaczej, dlaczego używamy go także inny sposób generalnie można w pewnym uogólnieniu powiedzieć, że pismo pismo bierze się z obrazków tak często mówiła piszmy obrazkowym, dlaczego nasz alfabet, który używamy uważamy za bardzo, a obrazkowy jest w gruncie rzeczy postu obrazkowe można tak powiedzieć to znaczy jest to daleko uproszczony system obrazkowy uproszczony do tego stopnia, że my właściwie, widząc nasze litery nie widzimy już tam w nich żadnej postaci graficznej nam się kojarzą z niczym na pierwszy rzut oka, ale rzeczywiście tak jak na początku audycji użyłem tego kontrowersyjnego powiedziałem terminu ewolucja jest słowem klucz kluczem po prostu po prostu tysiącleciach użytkowania pisma na początku obraz owego spowodowały one stopniowo upraszcza upraszcza całą należność co byłoby to pierwsze uprości, skąd co było pierwszym skomplikowanym punktem to właśnie alfabet fenicki jest punktem wyjścia, które możemy uważać za taki przełomowy kamień węgielny naszego systemu tak naprawdę nikt nie wie, kiedy poczynienie nie ma pan wie pan wie mogą działać w obecnej grze udawać, że wiem, ale niestety nieprawda może zacznę od tego, że wielkich cywilizacjach starożytnych takich jak Egipt czy Mezopotamia to najczęściej oczekuję, że w starożytnym bliskim Wschodem używano właśnie systemu po rwących wywodzących się od pisma pierwotnego obraz owego pisma klinowego z opłatami hieroglifów w Egipcie i w to oba systemy różniły się przede wszystkim osoby naszego nie tylko lub postać graficzną, ale tym, że pojedynczy znak odpowiadał pojedynczą dźwiękowi mowy to jest bardzo ciekawy to zobrazowana, który wpadli Fenicjanie, a nie nie do końca, chociaż bramki sam przez Otóż Egipcjanie mieszkańcy z opłatami, pisząc używali znaków, które notowały sylaby całe słowa zestawienia spółgłosek to ostatnie bardziej w Egipcie, ale właśnie Egipcjanie napotkali pewien problem, ponieważ w momencie, w którym musieli zapisać jakąś nazwę obcego pochodzenia, która nie pasowała do właściwości własnego języka nie było odpowiedniego symbolu nie było odpowiedniego symbolu, który notował odpowiednią kombinację głosek w związku z tym wprowadzili 20 kilka 24, jeżeli dobrze pamiętam, ale tutaj może ulec Egiptowi w takiej rozdzielają szaty zdrowia my apelujemy o pokój zapraszamy do muzeum Azji Pacyfiku dokładnie dołącza się tego zaproszenia było wynaleźć liczy czy wy różnili od debili takie znaki, które dla, której odpowiadały pojedynczym głosom co ciekawe można powiedzieć, że w tym momencie właściwie wynaleziono osoba tylko, że sami Egipcjanie nie zarzucali nie zarzucili w tym momencie pisania znakami kierującymi słowo lub zbitki spółgłoskowe czy odpowiedzi dlaczego, chociaż było zupełnie niepraktyczne prawdopodobnie względy religijne tutaj miały swoje zgłoszenie wyznacza je mimo uważano jednak za no sacrum tak wierzono, że został wynaleziony przez bogów z wielu kultur norweskiej również będzie też u nas mówił z kolei 31stycznia pan Łukasz Byrski napisany palcem Bożym to też kolejny wykład z cyklu towarzyszącego naszej wystawy, że pismo było uważane za wydane dochody, bo u tak bo jakkolwiek tu właśnie to co pan wspomniał obecnie dominuje teoria pragmatycznych korzeniach pisma od utrwalania pamięci przede wszystkim to jednak bardzo szybko, bo we wszystkich kulturach ono uzyskało konotacje Sacra w lotach trzeba wyraźnie podkreślić, że co bardzo monopol na informację Total utopii czarna geneza pisma była całkowicie nieuświadomione przez przez starożytnych natomiast wracając jeszcze tylko na chwileczkę do alfabetu tak jak powiedziałem specjalnie wynaleźli, jakby zalążek alfabetu, ale nie rozwinęli goniły używali tych znaków wojenny notujących pojedyncze głoski w szczególnych tylko sytuacjach, ale lud, który był ich sąsiadem, który zamieszkiwał tereny dzisiejszego Izraela Palestyny Libanu nie jest Kanadyjczycy, których czasami może niektórzy znają czytając stary testament oni właśnie niejako podkradli prawdopodobnie podkradli Egipcjanom ten pomysł no i wypracowali swój własny system pisma, bazując na kierunkach egipskich tych właśnie notujących na kierownikach mówimy tutaj o takiej kulturze żeglarską kupieckiej to zaczeka sami Kanadyjczycy byli jak najbardziej ludem rolniczą pasterskim natomiast to, o czym pani mówi to skojarzenie dotyczy Fenicjan Fenicjanie byli potomkami Kanadyjczyków, którzy przetrwali burze dziejowe rozmaite które, które większość Kanadyjczyków zmiotły z Areny dziejów Fenicjanie przetrwali terenach dla terenu dzisiejszego Libanu rzeczywiście zajmowali się na szeroką skalę żeglarstwem handlem dalekosiężnym zakładali kolonie w odległych zakątkach morza Śródziemnego i im się przypisuje wynalezienie alfabetu głównie przez powodu przekonań, jakimi na temat stoczni Grecji Otóż Grecy byli przekonani, że zresztą sam zdążą oni zapożyczyli swoje pismo Fenicjan Okaj, a Kanadyjczycy co wiemy o o ich piśmie, a w czy może łatwiej było trzeba wierzyć, ale ja rozumiem nas w zaczęła w tej chwili właśnie w tym sensie, że można, by się więcej skalować dokładnie to bardzo zagadkowy etno starożytne bardzo dodatkowy lud, a jeżeli chodzi o pismo Kanadyjczyków to zabytki tego pisma są rozproszone w czasie przestrzeni niektóre bardzo ciężko dotować, ponieważ kontekst archeologiczny bywa niejasny nie wiemy tak naprawdę, kiedy pismo zostało wynalezione czy to w ogóle był 1 punkt historii czy to się działo np. w kilku miejscach potem doszło jakiegoś ujednolicenia naszą może tak najważniejszym najbardziej rozsławiony znaleziskiem, jeżeli chodzi o genezie pisma z kanadyjskiego są tzw. inskrypcje procesy gdańskiej odkryte na trenie półwyspu Synaj, gdzie Egipcjanie zakładali swoje kopalnie, gdzie prawdopodobnie zatrudniali właśnie żyjących nieopodal Kanadyjczyków i że był porządek w tej pracy w wydobycie, żeby było wiadomo, kto ile, czego wydobył zaczęli zapisywać to raczej opcja nie używali tam na miejscu oczywiście swojego własnego pisma pana, ale mieli obco piśmiennych obcojęzycznych Kanadyjczyków prawdopodobnie niepiśmiennych w dużej mierze w przeciwieństwie do nich samych natomiast Suszko w kopalni założono świątynie, a naprawa kości musi być co jak co no i kontrola na rząd dusz jak najbardziej w ofiary tej świątyni składali nie tylko Egipcjanie, ale właśnie owi Kanadyjczycy również najprawdopodobniej już archeolodzy znaleźli na początku dwudziestego wieku dary wotywne tzw. podarunki dla bogini tam czczonej zapisane egipską i właśnie takim dziwnym piśmie, które trudno było zidentyfikować, które pochodziło od pisma klinowego ani numery od środy od hieroglifów herby lisów albo nawet pisma erotycznego, czyli pewnej mutacji hieroglifów, ale tutaj może nie będę tłumaczył trzymana jest, bo to w zakresie na północy atak przypomniane jeszcze kiedy te wykłady natomiast rzeczywiście prawdopodobnie Kanadyjczycy zaakceptowali hieroglify na własny użytek własny sposób czy one już też zaadaptowane hieroglify zapisywały dźwięki były takim zapisywały, bo jak im się dźwięki prawdopodobnie, aczkolwiek trzeba uczciwie przyznać, że bardzo wielu tych inskrypcji dzisiaj odczytano na końcu nikt nie słyszał Kanadyjczycy czytają, a rzeczywiście zapomnianych tak nie było tam Radia TOK FM nie nagraliśmy tego zaniedbania no naprawdę propozycji rzeczywiście spróbujemy zrobić co w naszej mocy, żeby jakiś materiał państwo dostarczyć są wiemy o tych pierwszych zapisach dźwiękowych po właściwie to się może też kojarzyć z taką próbą uchwycenia też muzyki z pierwszym zapisem nut z tym, żeby ósmy jak można w ogóle próbować po raz pierwszy w historii cywilizacji zapisać uchwycić na płaskiej powierzchni to co się tylko słyszy tak naprawdę pismo kanadyjskiej ani w tej pierwotnej postaci ani dużo późniejszej nawet tej, którą nazywam alfabetem greckim czy może raczej bardziej trzeba było mówić o obwodzie mińskim ono jeszcze w nie jest takim doskonałym sposobem zapisu brzmienia właśnie, dlatego że notuje tylko spółgłoski ewentualnie tak samo doprowadzić do wielu nieporozumień to prawda to prawda dlatego np. już w średniowieczu, w których jeszcze nie wieczór uczeni żydowscy, którzy posługiwali się pismem hebrajskim pochodzącym pośrednio od chińskiego ażeby uniknąć nieporozumień przy odczytywaniu pisma Świętego wzbogacili ów, aby rząd właśnie za zapisy głosy, ale rzeczywiście przez Tysiąclecia obywa się bez niego faktycznie mogą doprowadzić do nieporozumień świat osoba osła czytelnik odbiorca danego spisku no powinien był domyślać się co czyta no i teraz pytanie co się stało pismem Kanadyjczyków takiego, że w Orlą w ich wyewoluowały ulubione słowo dzisiaj nasze ono do, by do tych cudownych liter, które następnie rozprzestrzeniły się jako najbardziej uniwersalne na całym globie to coś Fenicjanie tak jak powiedziałem podróżowali zakładali konieczną panie również o tym, wspomniała nosisz przy okazji roznosili w różne zakątki okolicznych krainy za wynalazek zarazki raz pewnie też pewnie też, ale poza tym Fenicjanie liter swych kuzynów tych nazywamy Arama czekami Arama czy znowu podpatrzyli u Fenicjan troszeczkę przerobili powstało pismo europejskie, które znowu powędrował na wschód powędrowało na wschód, dlatego że Europejczycy w pewnym momencie też zaczęli bardzo nie może też definicja dobrze się przemieszczają zapragnęli tego samego zaczęli przeprowadzać się masowo do masową może przesadzam, ale ale, ale stopniowo do sąsiedniej Mezopotamii na terenie dzisiejszego Iraku i wschodniej Syrii, a w szóstym wieku w szóstym wieku przed naszą erą powstało gigantyczne imperium perskie, które wszyscy znamy chociażby z filmów hollywoodzkich Aleksandrze wielkim, które to zostało założone przez Persów Irańczyków mówili językiem irańskim ale kiedy już konstruowali swoje gigantyczne imperium zorientowali się, że spora część ich terytorium jednak są tereny niż mówić językami semickim używa się właśnie pisma Miejskiego no, więc administracja perska zaadaptował język aramejski do swoich potrzeb dodatkowo potem sprzyjało jego rozprzestrzenieniu także dzięki funkcjonują dzięki Europejczykom pismo alfabetyczne no i procesowe czy obrzędowe rozprzestrzeniło się co najmniej 2, jeżeli nie na 4 strony świata pan tutaj wspomniał o różnych fazach rozwoju pisma egipskiego od hieroglifów tych no to jest klasyczny poprzez formy, adaptując je do zapisu mieli bardziej od etycznego i może warto przypomnieć, że mamy dzisiaj na świecie takie pismo taki język, który używa równolegle kilku systemów zapisu jest japoński, który ma 3 w porywach 4 systemy zapisu równoległe, bo po pierwsze, używa się wciąż znaków chińskiej czy Kani i to w postaci dość skomplikowane, bo jak wiadomo w Chinach po rewolucji czterdziestego dziewiątego roku doszło do uproszczenia pisma co niewątpliwie bardzo przyczyniło do decyzji społeczeństwa, jeżeli z kilkudziesięciu tysięcy znaków wchodzimy do kilku tysięcy one mają mniej kresek to jednak przyswaja się to łatwiej nadal jest w Japonii zachowały się stare formy znaków chińskiej tzw. Kani są 2 systemy symbolicznego zapisu Reagana i kpk na dostosowane no właśnie do brzmienia języka japońskiego, który jest zupełnie niepowiązany i niepodobny do chińskiego fonetycznie, które pozwalają no właśnie na pewne kolejny uzyskanie pewnych końcówek artykuł elementów wiążących oraz zapisu słów obcych jest już 3 systemy one mogą być użyte swobodnie w 1 zdaniu albo tyle samo słowo może być zapisany w sposoby, bo może być znakami chińskimi bankami japońskimi, bo takie istnieją kombinacje, a współcześnie jeszcze się też często tak zdarza, że jeżeli mamy do czynienia ze słowem obcym np. w jakimś skrótem składającym się lider łaciński tak jak TOK FM np. to czasami w tekście japoński może się pojawić ten zapis literami łaciną zna ich znacznie znaczki, a następnie gazem, ale znaczki znaczki zna i to jak najbardziej funkcjonuje jest funkcjonalna użytkowników tego języka temu też będzie poświęcony 1 ostatni już uraz dopiero dla nas niewidoczne różne nie jest przezroczysty kompletnie pominęła zdajemy sobie sprawę tam są 3 systemy językowe tak jak być może osoba wiosenne zostawiają dla zmienniczek po złamała pani wyraźnie na tym stereotypie haniebnym tak jak osoba właśnie posługująca się tymi 43 systemami być może nie zauważyła, że w 1 zdaniu używamy naszego alfabetu celnicy i dalej alfabetu można byłoby sobie wyobrazić skonstruowanie takiego zdania, które miałoby sensowny można było i oczywiście, że tak, ale nie funkcjonuje nie ma takiego praktycznego zastosowania potrzeby tam jest co ciekawe również przez to jaki znaków używa się do zapisu można uzyskać różny efekt no powiedzmy poza werbalnym, bo to jest kwestia np. stopnie prestiżu stopnia wyrafinowania języka, jakim się pisze powiedz, jakim systemem piszesz powiem ci nie do końca są bardziej zależne od sytuacji bardzo ciekawy przykład skoro jest nam niedawno bardzo odkrywcze z punktu widzenia właśnie relacji między językami na jesieni był w Polsce profesor taki pasek Gucci profesor jakiegoś to jest najwybitniejszy polonista japoński naprawdę myślę, że w ogóle 1 z najwybitniejszych polonistów na świecie, ponieważ mówi po polsku lepiej niż ja większość obecnych i jest od przykładów polskiej klasyki na język japoński takim dziełem może nie życie, ale ostatnich ładnych kilku lat jest lalka po japońsku, które bodajże 2 lata temu została wydana nagrodzona jakimiś innymi czołowymi nagrodami właśnie przykładowymi Japonii i otoczono powiedzieć jak pracował nad tym przykład nad tym przekłady, a przy okazji oczywiście też odwołują się do przykładów na inne języki, ale bardzo krytycznie do nich, odwołując i Otóż 1 z problemów on akurat na tym problemie skupił w swoim wykładzie było to jak przekazać w tak odmiennym całkowicie ich języku i systemie zapisu specyfikę wypowiadania się poszczególnych postać, bo one tylko zwrócić uwagę na sprawy etniczny, że są tam Żydzi, że są Niemcy jest też urzędnik np. rosyjskiej scenie sądowej, który miałby mówić pisać cyrylicą jest się dobrym tropie Opera to jest o, jakkolwiek zdał sobie sprawę podczas tej pracy że, owszem, może się np. uciekać do pewnych zabiegów przełożenia na jakich dialekty, które w japońskim istnieją do tego też uciekał to sięgnął po środek, który dla nas posługujących się kobietami jest zupełnie niedostępny sposób zapisu, używając wyraził także innych sposobów zapisu, używając znaków tych lub tamtych lubi kombinacji tych sposobów był w stanie oddać czy np. osoba mówiąca jest arystokratą czy postać z ludu i w ten sposób starał się czytelnikowi japońskiemu ona jego Konkol, gdy kultura łożyć konto z kultura no nie znam zupełnie niedostępne tyle warstw przekazu poza właśnie alfabetem, który zupełnie dla nas przezroczysta albo, że powinniśmy jeszcze powiedzieć o tym, że w naszej historii i to nie w czasie zaborów, ale już wcześniej czasach Rzeczypospolitej obojga narodów, do której wielkości średniej wielkości tak lubimy się często odwoływać właśnie na jej terenie używano również rozmaitych systemów pisma to jednak twór państwowy wielo etniczny wielokulturowe używa oczywiście alfabetu łacińskiego używano cyrylicy używano cyrylicy, którą pisano przecież po rusku na terenach, które dzisiaj rząd Ukrainy Białorusi, ale Litwy tak dokładnie pisano osoby hebrajskim no bo przecież diaspora żydowska była bardzo liczna i wreszcie o uwaga pisano również w piśmie arabskim, ponieważ na kresach debatowali również Tatarzy muzułmańscy, który co ciekawe pisali pismem arabskim, kiedy w języku polskim tak i oni to przeczyta przeczyta zamiesza w ustawie można też kojarzyły forma wieźli tak co raczej odwrotnie język Polski zajął się raz na mera słuchu za ten ma rozbity może jednak matach to są te wyniki nie tekst Koranu, bo to jest Święty tekst arabski, ale już zbiór modlitw spisywanych na potrzeby takie powiedzmy domowe dla w tym środowisku one są bardzo ciekawym miksem językowym, bo tam są fragmenty tekstu polskiego białoruskiego są czasem się mocno lewa jak dzisiaj na pograniczu tatarskiego i one są zapisywane pismem arabskim, bo to 1 system zapisu, który w tym środowisku był używany w tej szalenie ciekawe, ale jak to powiem jeszcze jedno życie próbował się tej różnorodności alfabetu i to jest rzecz jest anegdotyczna jak zdawałam na studia wtedy jeszcze były uczciwe egzamin wstępny to na ziemi jestem właśnie historyk zapytał mnie, jakiego języka używana na dworze Jagiełły o jakiego zapisu ja pamiętam do dzisiaj, że akurat nie za transfer z równowagi odpowiedział nie wiem, a może pan powie, ale później znaczy, że on proszę dziś dla mnie oczywistością, że to był język właśnie Russkij zapisywany cyrylicą ruskie czyli jakby dziadek ukraińskiego współczesny tak tak to trzeba zawsze podkreślać, bo dzisiaj słowo ruski może kojarzyć się pejoratywnie, a tak albo ich tak właśnie, bo litewski nie miał też swojego zapisuje językiem korzystał z dzielnicy był tak tak podróżnicy nie przyjęli pismo od Rusinów religii od Polaków i właściwie takich kultura była taka eklektyczny aż to ciekawe czy znamy odpowiedź na to dlaczego dzielnica zniknęła zupełnie z naszej kultury, zostając przecież w Bułgarii Macedonii nie ma już po Białorusi Ukrainie, ale w Serbii we właściwy w tym w tak ogromnej części Europy właśnie co znaczy z naszej kultury na tych terenach, które dzisiaj są polską jej niepełną to znaczy, owszem, incydentalnie, ale nie była zasadniczym elementem kultury tutaj łacina osadziła się wcześnie no to to jest bardzo ciekawe pytanie o granice naszej kochanej, których drodzy państwo, otwierając granice zapraszamy państwa do muzeum Azji Pacyfiku w Warszawie do połowy lutego do 16lutego trwa wystawa słowa ulotne pismo w kulturach świata 21stycznia wykład naszego gościa Łukasza w tym alfabecie alfabet tajemnica tajemnicza historia genialnego wynalazku 31stycznia z kolei Łukasz Koperski opowie o piśmie jako wynalazku bogów to jest bardzo ciekawy koncept tymczasem bardzo dziękuję za rozmowę dzisiaj z nami studiów w tej części wieczoru Radia TOK FM byli dr Joanna Wasilewska dyrektorka muzeum Azji Pacyfiku dziękuję bardzo za rozmowę dziękuję w unii i Łukasz Klima jest absolwent Instytutu archeologii i doktorant wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję za 2 minuty informacji Radia TOK FM, na które zapraszam zaraz po informacjach wracamy do ciężkich tematów społecznych będziemy rozmawiać o polskiej emancypacj Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA