REKLAMA

Historia walki o prawa wyborcze kobiet w... komiksie

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2020-01-17 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
41:21 min.
Udostępnij:

Komiks można znaleźć tutaj: http://www.fundacjaster.org.pl/co-robimy/publikacje/bez-roznicy-plci-historia-walki-o-prawa-wyborcze-kobiet

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska w tej części program poranny magazyn emancypantki z nami w studiu są już goście Agnieszka Grzybek Fundacja na rzecz równości jem i emancypacji ster dobry wieczór dobry wieczór i Beata Sosnowska artystka multimedialna graficzka rysowniczka komiksowa zaangażowana społecznie na rzecz mniejszości LGBT dobry wieczór dobry czy obie jesteście współautor kami jeszcze innym duetem kobiet właściwie taki Rozwiń » kwartet jesteście współautorami komiksu, który dzisiaj będziemy rozmawiać komiksu zatytułowanego pionierki emancypantki buntowniczki komiks jest powiedziałabym na ostatniej prostej już ten komiks można oglądać w internecie jest już dostępny online, kiedy państwo nas słuchają jednocześnie państwo wpisać w wyszukiwarkę pionierki emancypantki buntowniczki zobaczyć, o czym dzisiaj będziemy rozmawiać czekamy na wersję papierową ona zależy w dużej mierze od nas wszystkich od słuchaczy trwa zrzutka będziemy mniej rozmawiać jeszcze, ale dzisiaj chcemy przy okazji komiksu i dzięki temu, że ten komiks jest powstał zaraz będzie wydany w wersji papierowej przyjrzeć się wrócić do tematu polskiego tła kulturowo historycznego jeśli chodzi o historii polskiego feminizmu o początkach polskiego feminizmu mówimy właściwie, omijając to słowo na mówimy emancypacja nie tylko kobiety aktywistki właśnie aktywistki, bo bojownicy wojowniczki czy też bojownicy tak jak tak jak był tak jak została zatytułowana wystawa, której Fundacja ster była też współ organizatorem czy współautorką czy matrona miała i właściwie wygląda na to, że te początki feminizmu mimo wydawałoby się po hucznych obchodach stulecia uzyskania przez Polki praw wyborczych, że już mamy gdzieś już pomału osiada w mainstreamie wygląda na to że, że jednak jeszcze parę rzeczy trzeba zrobić no, więc Fundacja ster zdecydowała, że potrzebny jest komiks tak to znaczy jeśli chodzi o sam pomysł komiksu dla nas to była taka naturalna kontynuacja działań, które podejmowaliśmy 2018 roku właśnie dla uczczenia stulecia praw wyborczych Polek i zastanawiałyśmy się jeszcze szkoły smaki formy, która pozwoliłaby bardziej spopularyzować ideę w ogóle historie tych kobiet, które wywalczyły nam prawa wyborcze wystawa spotkała bardzo dużym bardzo takim ciepłem odbiorem sporo osób odwiedziło też sporo bardzo pozytywnych komentarzy miałyśmy też późniejsze do nas zwracał szkoły niektóre, żeby przeprowadzić jakieś warsztaty spotkania na, ale muszę powiedzieć, że na tej wystawie furorę zrobiły portrety, których autorką jest obecna tutaj ze mną studia Beata Sosnowska, a mianowicie bohaterkami naszej wystawy i 5 marca piątek, który dla nas symbolizują różne etapy walki o równouprawnienie i one też stały się naturalnymi bohaterkami komiksu i są to Kazimiera Bujwida owa Paulina Kuciel karali Schmidt Maria Dulębianka Aleksandra Piłsudska też właściwie należałoby mówić Czerwińska, bo wówczas występowała jednak pod nazwiskiem Szczerbińska i wreszcie mój lubiana jest na Budzyńska Dicka Nowicką uśmiech wysokiej formy, żeby spopularyzować tę historię wpadłyśmy walnie Czerwińską na pomysł, że zrobimy komiks Night była dla nas rzeczą zupełnie naturalną, że do współpracy zaprosimy Beatę Sosnowską raz, że ze względu na te portretach też prawdę powiedziawszy myśmy już dużo wcześniej w ogóle komiksie mówiły, a w nim 11 także chciałybyśmy zrobić taki komiks w ogóle mamy też pomysły na kolejne komiksy to na razie pieśń przyszłości natomiast stąd idea pomysłu i przy okazji tych wystaw jakoś tak Dent ex IT zintensyfikowało my nasze starania wystawa była zorganizowana razem z domem spotkań z historią w Warszawie i w trakcie, kiedy wasz zespół przygotowywał tę wystawę, kiedy powstawały portrety i teksty materiały okazało się, że wbrew pozorom całkiem pokaźne bogactwo materiałów prasowych, z których można czerpać inspirację wiedzę tak to znaczy ja muszę powiedzieć, że te materiały nawet jeszcze przyszły do nas później, ponieważ po naszych bojownicy przygotowałyśmy drugą wystawę dla rady miasta stołecznego Warszawy tym razem to była wystawa o warszawskich radnych, ponieważ w tym roku w styczniu na przepraszam w zeszłym roku w styczniu 2019 roku tak modnej dziś liczona na własny jeszcze cały czas w 22019 roku w styczniu 2019 roku była setna rocznica pierwszych wyborów do rady miejskiej w Warszawie pierwszych wyborów, w których kandydowały i głosowały kobiety i ani Czerwińską przygotowaliśmy wystawę żeśmy gromadził materiały i okazało się, że tych materiałów jest całkiem sporo nam się przez bardzo długi czas wydawało i tak żeśmy narzekały że, a Amerykanki Brytyjki Francuzki kobiety z innych krajów mają lepiej, bo tam nie spłonęły archiwa, a na skutek kataklizmu wojennych wszystko spłonęło natomiast okazuje się, że jest całkiem sporo tych materiałów rolę w dzień nie trzeba się opierać tylko na naszych bojownikach Cecylii Walewskiej, która to książka przez wiele lat uchodziła za taką 1 pozycję po poświęconą matce wpadką tylko jest sporo tych materiałów, ale to wymaga przekopania się przez dziewiętnastowieczną dwudziestowieczną prasę, ale ku mojemu zaskoczeniu właśnie emancypantki było obecne na łamach prasy tzw. mainstreamowe, czyli tej prasy głównego nurtu no tak, bo tych cech charakterystycznych polskiego ruchu emancypacyjne go czy polskiego feminizmu przełomu dziewiętnastego dwudziestego wieku jest trochę będziemy dzisiaj o nich rozmawiać, ale teraz wprowadzimy słuchaczy ten klimat powiedziałabym uwspółcześniania przekładania tej tej treści tego ciężaru przekazu pismo obrazkowe, bo wystawa była przeznaczona dla wszystkich komiks, który dzisiaj rozmawiamy pionierki emancypantki buntowniczki pomyślany jest tak, żeby odbiorca tego komiksu była młodzież plus, czyli młodzież plus wszyscy ci, którzy są zainteresowani temat rzeczy młodzi, którzy się czy młodzi albo, którzy potrzebują uzupełnić wiedzę, a nie oszukujmy się w tej dziedzinie wszyscy czujemy się odkrywcami, bo my wszyscy przyzwyczajamy się dopiero do tych nazwisk 5 nazwisk, których powiedziała Agnieszka Grzybek powinny być w kanonie od dawna w podręcznikach, ale tak naprawdę dopiero uczymy się tego od kilku może kilkunastu lat czy też co najwyżej od 20, odkąd gender statystyk planują tak na dobre w Polsce te nazwiska jakoś się pojawiają, ale mały bardzo kręgu jakiejś właśnie bańce akademicko publicystycznej być może, więc jak pismem obrazkowym opowiedzieć o tym, dla mnie to było dosyć duże wyzwanie, bo ja miałam też nie ukrywam taki dosyć ambiwalentny stosunek do komiksu historycznego, ponieważ zawsze uważałem, że będąc czytelniczką takich komiksów widziałam, że często to są bardzo schematyczne albo rysunki albo też historie opowiedziane, że to jest trochę taka treść podręcznikowa przełożona na obrazek postaci są dosyć drętwe, a jest zachowywana ta fotograficzna dokładność i w zasadzie ten bohater bohaterka komiksu historycznego ma zazwyczaj 2 twarze albo profilu lewego albo fas i koniec kropkę, bo tylko taka jest dokumentacja fotograficzna co jest dla mnie oczywiście jako rysowniczka było problemem, bo faktycznie wizerunków tych bohaterek niektórych było bardzo mało, a natomiast było dla mnie też bardzo dużym wyzwaniem to przyjemność współpracować z Agnieszką ciekawym doświadczeniem było właśnie praca też przy scenariuszu Agnieszka Ania Czerwińska, która była też obecna na tych naszych zmagań walka tak na tych naszych spotkaniach uczestniczyła była też Karolina Sosnowska, która też zrobiła całą oprawę graficzną, więc można było też dyskutować o tym, scenariuszu także Agnieszka nas była dopuściła nas właśnie do tego procesu też tworzenia komiksu, więc była taką kolaboracja współpraca była od samego początku i ten kształt też samego już tak kształt ostateczny właśnie powstawały na tym pierwszym etapie tak mamy nie tylko te statyczne ujęcia przypominające zdjęcia też ceny akcji mamy w tym komiksie tak no mamy no nam przede wszystkim zależało na tym, ponieważ tych materiałów z 1 strony jest sporo z drugiej strony nie ma ich tak wcale wiele nam zależało na tym, żeby nie tworzyć fikcji literackiej znaczy przyjąć, że nie ma w urzędzie także po prostu nie chce wymyślać nie chcę tworzyć fikcji tylko starałam się ten scenariusz napisać na podstawie dostępnych materiałów to przede wszystkim to były wspomnienia pamiętniki to były też artykuły, które się pokończyły się też publikowane garaż biograf tak jest jest bibliografia, która została wykorzystana przy pracy nad komiksami dla mnie takim niebywały zupełnie odkryciem to były wspomnienia Jadwigi Sikorskiej, która jest 1 z 3 pierwszych studenta Uniwersytetu Jagiellońskiego w ogóle 1 z 3 pierwszych polskich studentek, które skończyły, które podjęły studia na polskim Uniwersytecie tej wspomnienia ukazały się w latach sześćdziesiątych oczywiście historyczka czytają natomiast wydaje mi się, że szersza publiczność na pewno nie ma to jest natomiast kapitalna barwna opowieść i w ogóle o tym, jaką drogę musiały przebyć kobiety, które chciały się uczyć kształcić oczywiście trzeba wziąć poprawkę żony były pewnej klasy społecznej, że jedno jednak ich status czy ze względu na status miały zupełnie inną sytuację znacznie wygodniejszą, a mimo to też musiały borykać z ogromnymi trudnościami w tych wspomnieniach ona też pokazuje, jaką drogę musiał przebyć kobiety, które chciały wykonywać wymarzony zawód ona w pewnym momencie była kształcona na nauczycielkę trochę chyba tak szła za ciosem z tego względu, że siostra ojca też Jadwiga Sikorska była właścicielką 1 z najsłynniejszych pensji w Warszawie, która mieściła w kamienicy zburzonej kamienicy, która stała na rogu królewskiej i Marszałkowskiej to kami przeszłam tę pensję skończyło wiele znanych kobiet Jadwiga Sikorska kształciła nauczycielka i był taki pomysł, że będzie pracowano tej pensja być może przejmie pensje po co obce natomiast kiedy podjęła studia na Uniwersytecie latającym to była taka tajna uczelnia założona w królestwie polskim w Warszawie przez kobiety dla kobiet, bo wtedy kobiety nie mogły studiować i powstawały różne kółka samokształceniowe w pewnym momencie Jadwiga Sztabińska Dawidowi wówczas jeszcze nie Dawidowi tylko Jadwiga Sztabińska postanowiła połączyć kółka 1 organizację nadać pewną strukturę tak powstał Uniwersytet latający latające, ponieważ słuchaczki latał od mieszkania do mieszkania wykłady odbywały z reguły raz w tygodniu m.in. też rodziców Jadwigi Sikorskiej, ale także u państwa bój widzów, którzy wówczas mieszkali w Warszawie na tej uczelni wykładał m.in. Ludwik Krzywicki czy Wacław Nałkowski ojciec coś Nałkowskiej minister też szczeka, bo ta uczelnia latający Uniwersytet była takim miejscem dzisiaj zadźgał różne więzi na różne osoby spotykały prawą ręką Jadwigi Szczawiński była Stefania Sokołowska słynna późniejsza pedagożka też właścicielka właścicielka pensji w pewnym momencie nawet doszło do rozłamu tam się panie pokłóciły prosiaczka jeśli chodzi o sposób zarządzania i ten Uniwersytet, który mocną ręką, gdzie mocną ręką sprawował władzę Jadwiga Sztabińska było określone uniwersytetem cesarski natomiast Polska z koleżankami chciały stworzyć bardziej demokratyczną strukturę, żeby słuchaczki też miały coś dopowiedzenia no w każdym razie ten Uniwersytet w ogóle na Uniwersytecie był bardzo wysoki poziom nauczania także nawet w pewnym momencie dołączyli pojawili się słuchacze panowie studenci, którzy studiowali na Uniwersytecie warszawskim, który po powstaniu styczniowym też przechodzi trudną drogę się przepoczwarzają i po prostu zaczęli też uczęszczać na te wykłady natomiast też ciekawe, że niektóre słuchaczki, które kończą Uniwersytet latający później wracały absolwentką Uniwersytetu latającego była Maria Skłodowska-Curie, która dopiero później wyjechała na studia do Paryża Zofia Jasińska Golińska ekonomistka była najpierw słuchaczką później po studiach w Szwajcarii wróciła została wykładowczynią Aleksandra Szczerbińska późniejsza Piłsudska też kończyła Uniwersytet latający, więc bardzo ciekawe, że pojawiały się tam na ile tak złożone była forma wyrażenia też była bardzo formacja uznano chyba do tego stopnia, że do tej instytucji nawiązywał później Uniwersytet latający komitetu obrony robotników Towarzystwa kursów naukowych, które Uniwersytet latający na początku dwudziestego wieku się przekształcona Anatol pojawia się wolę kolejne pytanie i próbujemy to sobie wyobrazić jak mogła wyglądać praktyka aktywizmu społecznego na rzecz już nie tylko edukacja, ale też narzeczy szeroko rozumianej emancypacji politycznej Obywatelskiej niepodległościowej to też było charakterystyczne dla początków ruchy emancypacyjne go w Polsce jak wyglądała praktyka aktywizmu społecznego w warunkach dziewiętnastego wieku początku dwudziestego wieku czasami przecież to była nawet konspiracja już nie mówiąc o tym, ale może jednak Różyczka napominają nie było Facebooka no nie było komórek nie było maili co wiemy o tej praktyce jak to się odbywał się na stosy trudno wyobrazić telefonów nie było no właśnie dla mnie to jest naprawdę zagadka bytu zresztą nawet z Beatą miałyśmy bardzo ciekawą dyskusję jak narysować jak oddać Ghazni w odważnych rysowaniu, abym opowiedziała się tutaj trochę zamilkła, a w sumie też nie do końca tej kwestii dotyczącej uważa rysowania kadrów sumowania tego wszystkiego kadry jednak to jest odpowiedź na lata rysunkowa, bo tutaj to mówi Agnieszka to jest ogromne zaplecze wiedza jest ten świat wreszcie kwestia raz przekazania tego obraz i też dokonania mimo wszystko pewnej syntezy, więc tak były też takie jak włoski jako się ze sobą te kobiety komunikowały, więc się nad tym zastanawialiśmy wpadł na pomysł współ wspólnie patrzy na pomysł po prostu wysyłały sobie zaszyfrowane karteczki, więc ja tam także projektowały trochę wymyśliłam rzeczywiście tutaj to jest chyba jedyna rzecz w moim poczuciu takim mnie osoby odpowiedzialnej za rysunek rzecz wymyślona jeśli chodzi o taką stronę to ikonograficzna, ponieważ przy całej reszcie reszcie staram się bardzo bardzo wiernie odtwarzać odtwarzacz realia epoki ich na rysunek był wymyślony natomiast było oparte na fakt nie faktem były te anonimy te same zaś dzisiejsza praktyka, która wygrywa jak ten szyfry fizycznie wygląda tak ogólne takie zagrożenie pożarowe guz szef czy to było obrazki tego rzeczywiście nie wiadomo, więc tutaj trzeba tylko jeszcze, więc bardzo ciekawa kwestia przy rysunkach przechodzimy różnego rodzaju powiedziałabym metamorfozę myślenia o obecności kobiet w przestrzeni publicznej historii w podręcznikach historii literaturze dotychczas podręcznikach historii jeśli chodzi o stronę wizualną kobiety funkcjonowały powiedziałem kategorii portretową pomnikowej co najwyżej tutaj mamy tak kobiety skrzywione krzyczące walące w stół teraz już jednak bojowniczka 1 000 000 się po prostu wkurzał, które mówią żądamy, które potrafią być rozwścieczony, które wychodzą naprzeciw temu oczekiwaniu wobec kobiet dziewczynek bądź grzeczna bądź ładna bądź uśmiechnięta dziecięca kobieca w tym wizualnym stereotypowym znaczeniu nie te kobiety są po prostu silne zdradza, że ulicę, ale była między nami dzika awantura o radę emancypantki jak mają Stano wynalazł założenia czy generalnie ja uważam, że w historii w tej ikonografii też tworzenia tej historii powinny być obecne kobiety wszelkie wszelkiego wszelkiej maści jeśli chodzi o ich wygląd fizyczny, czyli mówiąc te chude grube młode starsze ładne brzydkie cokolwiek byśmy przez to rozumie i tak także ja nie chciałam tutaj się trzymać tej presji że, że muszą wypaść fajnie dla oka atak tutaj dla mnie priorytetem było pokazanie ich emocji jest spore tak, a rzeczywiście scenariusz został tak sformułowane zostały wybrane takie sceny takie fakty, których rzeczywiście nasze bohaterki były w kurzu one traciły cierpliwość co doprowadzało je do tego, że zaczynały brać sprawy swoje ręce i rzeczywiście zmieniać to rzeczywistość i nie ukrywam, że też jako rysowniczka w trakcie pracy nabieram coraz większego szacunku do do tych kobiet tych dziewczyn, ponieważ bliżej poznawałem tak musiałem też troszeczkę się też w jaki sposób też zrozumieć i pokazać no i jeszcze ta strona graficzna jak rozumiem ma za zadanie nie tylko oddać emocje realia czy nieść ten edukacyjny ładunek, ale w taki sposób przemawiać, żeby rzeczywiście zainteresować młodzież, która akurat tak się składa jest w wieku w tym na tym etapie rozwoju, który odrzuca wszelkie przekazy od dorosłych mądrzejszych nauczy giną tutaj też pojawia się jego patriotyzm, które w dzisiejszych czasach nabiera wielorakich znaczeń często pejoratywnych, a to już dziś jest materią jest materia autyzmu tak patriotyzm i też tutaj poczucie właśnie bycie Polką, a też innym aspekcie tak czy kobietą wyzwoloną walczącą o swoje prawa myślącą samodzielnie, a więc myślę, że chociażby z tego względu ten komiks historia jest bardzo wartościowa zatrzymajmy się na chwilę przy tym wątku, bo nie rzeczywiście bardzo ciekawe patriotyczne czy też niepodległościowe, bo to jest taka charakterystyczna cecha polskiego ruchu emancypacji innego, że właściwie ta emancypacja czy też te dążenia emancypacyjne ta postawa emancypacyjne rozwijała się jednocześnie na poziomie osobistym to było to dążenie właśnie do prawa do edukacji prawa do bryły branie udziału w wyborach, ale też to było to było takie dążenia emancypacyjne na poziomie państwowym Narodowym momentami nawet jeśli ktoś bardziej cenił sobie społeczeństwo niż naród wtedy być emancypantki oznaczało również być działaczką niepodległościową to był okres zaborów i z tym osie wiązano niekoniecznie koniec niekoniecznie zresztą tę kwestię na ile Quest kolejna była awantura brak powinna łączyć kwestie niepodległościową emancypantki toczyły też spór między sobą np. Paulina Kuciel karani Schmidt w ogóle środowisko steru stały na stanowisku, że jednak należy walczyć oprawa kobiet prawa kobiet to są prawa kobiet jest lista postulatów, które kobiety powinny sobie wywalczyć natomiast niekoniecznie powinny jednocześnie, jakby włącza się tam walkę o niepodległość łączyć te 2 kwestie, ponieważ wtedy kobiety przegrywają tracony nie były gołosłowne, bo skąd w ogóle się wzięło udział taki pewien dystans do ugrupowań politycznych do pewnych środowisk politycznych to właśnie, dlatego że one się sparzyły jeśli chodzi o Galicję tam sytuacja wyglądała także tysiące 800 sześćdziesiątego siódmego roku funkcjonowała autonomia galicyjska tam Polacy mieli Polki więcej swobód, ponieważ mogli kandydować mężczyźni tylko mogli kandydować mogli głosować w wyborach samorządowych do samorządów miejskich dużych miast był Sejm krajowy we Lwowie była rada państwa w Wiedniu czy takie ogólne austriacki parlament, gdzie również posłowie Polsce, do którego posłowie polscy byli wybierani natomiast tego prawa były pozbawione kobiety mogą głosować tylko właścicielki największych majątków, ale nie osobiście tylko za pośrednictwem przedstawi pełnomocnika, którym był oczywiście mężczyzna także w Galicji ta walka toczyła się głównie zmiany ordynacji wyborczej i o to, żeby kobiety uzyskały czynne bierne prawo wyborcze na często było także organizacje polityczne, które wówczas powstawały bardzo duża obiecywały, ale wykorzystywały też pracę kobiet, żeby one generowały poparcie przekonywały innych do głosowania na mechanizm kandydatów były zaangażowane w taką pracę organizacyjną rozdawanie ulotek organizacji spotkań, bo właśnie jest bardzo dużo takich wspólnych elementów odnalazło jest system ładnie 800 dziewiąty 90 do tego ładnie i też do tego co rusz deklaracje on feministycznych oraz różnych ugrupowań tak i okazało się, że po wyborach partie zapominały o tych postulatach stąd nawet stąd m.in. Maria Dulębianka zdecydowała się w 1908 roku na kandydowanie do Sejmu krajowego we Lwowie to był trochę tak można widzieć performance polityczne bardzo mocno ją w tym pie wspierała jej partnerka Maria Konopnicka przyznam się że, przygotowując scenariusz tego komiksu dla mnie niebywałym odkryciem była właśnie też postać Marii Konopnickiej z tej strony nie o tyle strony noweli nawet mi na wydarzenia strony właśnie ciągle mam lekarzom ją jako autorka nudnych Felek pozytywistycznych my oczywiście nieśmiertelnej Roty oczywiście w związku z Marią dużą pianką wcześniej już wiedziałam natomiast dla mnie odkryciem było to od jakiego stopnia ona była zaangażowana w ruchy emancypacyjne jak bardzo wspierała Lubianka Konopnicka uczestniczyła w manifestacjach wiecach podpisywała petycję ona też w ogóle zorganizowała poparcie międzynarodowe dla dzieci rodziców, którzy strajkowali we Wrześni, walcząc z germanizacją i rzeczywiście udało się zmobilizować opinię publiczną także władze zaboru pruskiego na otrzymywało siada listów protestacyjnych tak dalej tak historię w ogóle nieznana tak samo jak mało, kto wie o tym, się nie, mówi że Konopnicka była wyklęta wręcz przez kościół katolicki była uważana za antyklerykałów i nawet biskupi odmówili udziału w pogrzebie, bo sama wiszące sama się zresztą własny 900 dziewiętnastym roku natomiast właśnie tej zaangażowanie było dla mnie odkryciem i bólu Bianka miała właśnie taki duży dystans do partii politycznych w takim swoim słynnym manifeście politycznym stanowisku kobiety pisała też o tym jak właśnie ruch kobiecy jest wykorzystywany tę świadomość miała też Paulina Kuciel Carl Schmitt stąd też nie koniecznie emancypantki były sprzęgnięte z działalnością niepodległościową część tego środowiska tak zresztą to w ogóle było przedmiotem sporu, bo taką osobą zaangażowaną niepodległościowa była np. Zamościa Ińska 1 też takich bardziej znanych emancypantki, która była zaangażowana strajki szkolne w królestwie polskim w 1905 roku i troszkę później popierała na początku Piłsudskiego potem postawiła nasi na Sikorskiego i trochę tutaj tak nastąpił rozbrat z ruchem kobiecym natomiast nie do końca ta kwestia niepodległościowa była jakoś uzgodniona natomiast oczywiście to wszystko też zmieniało w czasie i sytuacja się tło historyczne, a z nich sytuacja się zupełnie zmieniła tuż przed pierwszą wojną światową powiedzmy tak w okolicach 1910 roku później, kiedy już wiadomo było, że ten konflikt międzynarodowy rysuje na horyzoncie, kiedy być może w wyniku tego konfliktu politycznego wyłoni się niepodległa Polska to też, jakby wymusiło na marce wpadkach takie większe zaangażowanie, kiedy w 1912 trzynastym zaczynają powstawać powstaje związek strzelecki drużyny strzeleckie czy takie organizacje niepodległościowe, które miały przygotować polskie społeczeństwo do wojny to biorą to powstają też oddziały żeńskie np. Maria Dulębianka jest członkinią oddziału żeńskiego we Lwowie i we wspomnieniach zapisał się relacje, z których wynika, że najlepiej strzelała browninga my proszę tak tego ja z kolei była teoriami taki była też 1 z kurierem w tym słynnym oddziale zjada wywiadowczą kurierskim, którego komendantką była Aleksandra Szczerbińska w czasie pierwszej wojny światowej później Aleksandra Piłsudska Aneta Górnicka Boratyńska wspomniana również we wstępie do komiksu tak taki sposób prowadzi swoją narrację, którą zresztą zaczęła w momencie, kiedy jeszcze właściwie nikt nie był zainteresowany, bo mało, kto tymi historiami polskich ma pan także pokazu, jakby kolejne kręgi powiedziałabym merytoryczne zainteresowań czy działalności emancypantki i widzę tutaj pewne podobieństwo komisji, bo mamy kolejne powiedziałbym etapy czy tematy czy takie próby przebijania się przez kolejne o ściany czy szklane sufity i tak jak właśnie Kazimiera Bujwida zwalcza Przyrowski na polu edukacji Paulina Kucharska rani Schmidt na polu równouprawnienia równych praw potem właśnie te prawa polityczne ma Maria Dulębianka nagłaśniała naświetla przestrzeni publicznej Aleksandra Szczerbińska chyba możemy powiedzieć jasno żona to niepodległością zajmowała jak najbardziej ona zresztą w swoich wspomnieniach pisze o tym, że nad jej zdaniem 1 z powodów, dla których kobiety otrzymały prawa wyborcze w 1918 roku było właśnie ich zaangażowanie w budowanie niepodległego państwa wcześniej działalność tajną niepodległościową kobiety przecież organizowały tajne nauczanie tutaj jest wspaniała panią kartę zapisały Polski socjalistka i socjaldemokratów i bo to one tworzyły oświatę na wsi one tworzyło świata w środowiskach robotniczych zakładał kółka samokształceniowe to jest naprawdę niesamowicie fascynująca historia tak jak Bogdan Cywiński opisał rodowody niepokornych właśnie, pisząc o tych korzeniach ruchu socjalistycznego powiedzmy z lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku sią dziewiętnastego dwudziestego wieku na to przydałaby się też właśnie taka historia napisana o niepokornych, ale kobieta do niego oczywiście one w książce się pojawiają, ale to takie mam takie poczucie, że troszeczkę, że troszeczkę przy okazji jakoś tak marginalnie natomiast zaangażowanie, bo niebywałej rzeczywiście Szczerbińska tak zresztą w komiksie wzmaganiach Rene moich ulubionych scen, na którego oczy ludziom przez przemyt broni w gorsecie aktach oraz oraz właśnie przemyt naboi właśnie wypadek, jaki temu towarzyszył no to niestety tych historii i ze względu na bierność komiksu jego charakter ogólne po prostu nie jest zbyt wiele takich z krwi kości po prostu są też inne przekazy bardzo istotna, ale ja jako tutaj rysowniczka od razu poczułem wiatr żagle, że można tutaj to jakoś tam rozwinąć i toteż coś takiego rzec, że te postaci też stają się bliższe nam powiedzmy, że skoczą o konstrukcji komiks, bo mamy typowe karty strony komiksowe obrazki z postaciami murkami i scenami różnymi mamy takie wielkoformatowe portrety powiedział głównych bohaterek i mamy też takie fragmenty, kiedy jest po prostu lity tekst, który pomaga połączyć ze sobą historii czy to to jest to jest pewnego rodzaju kompromis i właściwie ten komiks jest w moim odczuciu taką interesującą hybrydą książki komiksu, czyli tych, którzy są przeciwnikami komiksu można przekonać się Paco jest z tekstem za ostro z tekstem jest rzetelnie podana wiedza, a tych, którzy potrzebują dobrej grafiki możemy przez Arcana złoża są strony wyłącznie staż jeśli racjami powie możesz sobie brakach obejrzeć dokładnie jak to wyglądało i poczuć ducha epoki także to jest to jest nowa się tata struktura wynikła właśnie w trakcie naszej wspólnej pracy zespołowej grze myśmy po prostu stwierdziły, że dobra, żeby to wszystko opowiedzieć, o czym tyle czasu opowiadała właśnie tak interesująca Agnieszkę po prostu to była się być kilkadziesiąt stron nie więcej, a nam zależało jednak, żeby to w określonym czasie się ukazało, żeby po prostu też realnie powstało, żeby to mogą też realnie zaistnieć formie fizycznej, czyli druku, a za jeszcze nam zależało na tym, żeby ten materiał no tak można dopowiedzieć czy uzupełnić tu na przykładzie historii tajnych, który zaporowych zjazdów kobiet, bo mówiłyśmy wcześniej trochę o tym jak kobiety się ze sobą porozumieć wały w epoce, kiedy nie było intern internetu Facebooka Twittera itd. a one przecież organizowało ogromne przedsięwzięcia zmian, jakie realizatorów Radia Zet zrobiła i my zdecydowałyśmy się na sam uważa się Kongres kobiet tak czy powiedziałabym, że Kongres kobiet nawiązał do tradycji tych, których zaporowy zjazdów kobiet myśmy zdecydowały się na opowiedzenie historii pierwszego zjazdu, który został zorganizowany przez Paulinę kucharską Schmitt w grudniu 1800 dziewięćdziesiątego pierwszego roku testy zresztą ciekawe, bo najlepiej udokumentowany przez historyczka i są zjazdy z 1905 roku w Krakowie, kiedy oficjalnie ogłoszono, że postulat walki oprawa wyborcze powinien być 1 z głównych postulatów ruchu kobiecego jest dobrze udokumentowany zjazd w 1907 roku, który odbywał w Warszawie Filharmonii warszawskiej ówczesnej, któremu przewodniczyła Maria Konopnicka, na który to zjeździe doszło do słynnego skandalu, ponieważ tam Zofia Nałkowska wypowiedziała słynne słowa chcemy całego życia oburzające wstrząsają tak Iskra ówczesnej tak i który ma skrytykowała powiedzmy starsze pokolenie emancypantki uważając, że one jakoś tak amputacją erotyzm kwestie seksualności kobiet, ale tor weź na torze było, że te kolejne kręgi kolejne kroki rozwijania tego aktywizmu mam sytuacyjnego dopiero w pewnym momencie doprowadziły to upodmiotowienia się seksualnego kobiet 3 Irena Krzywicka nie mogłaby zdaje się zaistnieć w momencie, kiedy jeszcze trzeba było w ogóle walczyć o głos o edukacji oprawo do równe zaistnienie społeczeństwa o tym, mówi właśnie Aneta Górnicka Boratyńska, że to były kolejne etapy wynikające 1 drugiego, ale też co ciekawe w pewnym momencie nastąpiło pewnego rodzaju tąpnięcie i tam, gdzie zaczął rozwijać się feminizm w dzisiejszym tego słowa znaczeniu powiedzmy, że od momentu działalności Ireny Krzywickiej tam właśnie drugą stronę zaczęła zaczęła szczekać działalność taka narodowo wyzwoleńczą, którzy te drogi rozeszły się zacięło na pewno Krzywicki to jest już okres maksymalnie Góra Krzywicki konała oporności w swojej książce Górnicka brat naraz, ale np. Justyna Budzińska milicka kurator jest bohaterką siadała komiks ona była lekarką społeczniczka i ona już na początku dziewiętnastego wieku prowadziła serię wykładów o higienie kobiecej, ale tak naprawdę tam było też przemyca zdrowie seksualne dotyczące wychowania seksualnego i też podnosiła kwestię ona była zwolenniczką świadomego macierzyństwa uważała, że kobieta powinna mieć tyle dzieci ile będzie w stanie wychować później w okresie międzywojennym budzi katolicka była przez 15 lat radną Warszawy i też sporo publikowała też ukazało się jej tekst świadomym macierzyństwie są też dostępne na naszej na stronie internetowej fundacji ster można poczytać natomiast rzeczywiście ta myśl ta myśl ewoluowała natomiast jeszcze wracam do tego pierwszego zjazdu trój zawodowego kobiet i też właśnie tych plaż takich tekstowych wypełniających NATO powiedział my Story tego pierwszego zjazdu, którą tak odkryłam całkiem niedawno odnajdujący wspomnienia spisane przez Józefa, bo Janowską, która była partnerką Pauliną Kuczwalski raj Schmidt Bojanowska w latach trzydziestych na łamach prasy z okazji któregoś tam jubileusz opowiedziała historię tego zjazdu, która była zresztą komiczna, ponieważ to było tak, że Kuciel Karaś, która wróciła z zagranicy, gdzie uczestniczyła w takim kongresie międzynarodowym rzuciła hasło, żeby podobny Kongres zorganizować na ziemiach polskich pretekstem był jubileusz dwudziestopięciolecie pracy pisarskiej Elizy Orzeszkowej, która też była taką ikoną polskich mocy Antek ze względu na pobliski Marta, ale też kilka słów kobieta też takie zaangażowanie wspieranie idei emancypacyjne, kiedy feministki utworzyły swój własny komitet zaczęły gromadzić fundusze bo, ucząc karaliśmy dnia taki pomysł, by zebrały pieniądze utworzyły fundusz, którego będą wspierane będą otrzymywały stypendia kobiety pisząca i patronką tego funduszu to miał być fundusz mienia i Orzeszkowej, a w każdym razie, kiedy już zebrały kwotę 2 tysięcy rubli pojawił się komitet założony przez panów literatów jak zażądali, żeby feministki rozwiązał swój komitet, ponieważ to oni będą organizowali obchody Orzeszkowej i żeby przekazały już zgromadzone fundusze na no oczywiście nie zgodziły ten zjazd się odbył w Warszawie pierwszy zjazd Sobów prywatne mieszkania dotrze nie wiem jak w prywatnym mieszkaniu prawie ponad 100 osób zgromadziło, ale skoro potem w latach jedno wiele łączy nie rozumiem jak one naprawdę dawały radę tak, ale skoro w latach siedemdziesiątych na wykładach latającego Uniwersytetu KOR-u też mieszkania się gromadziło po 60 osób na rozumiem, że ponad 119 wieku jak duży, ale mnie w salonie tak dały radę potem były kolejne zjazdy już nie opowiadaliśmy historię, ale nastąpi właśnie ta plansza taka uzupełniająca wprowadzająca w kontekst no i też tam zamieszczamy fotografię, którą żeśmy odnalazł, ale taki jest trochę klimatu epoki charakter, zwłaszcza trasa uczestnictwa po zjazdu z 1907 roku w Warszawie sfotografowane w Dolinie szwajcarskiej, która jest w Warszawie tak w obszarach bardzo bardzo przyjemna urokliwa urokliwy zakątek Warszawy no i teraz tak opowiadamy o książce w radiu opowiadamy o rysunkach w radiu ogra oficer w radiu niektórzy nasi słuchacze być może zobaczyli jak ten komiks wygląda w internecie, bo jest dostępne, ale znacznie część z nas chciałaby dotknąć zobaczyć poczuć na papierze od czego to zależy na jakim etapie jest projekt druku projekt wersji papierom los zależy od funduszu w tej chwili zbieramy pieniądze na druk komiksu, ale też rozmawiamy z osobami instytucjami, które chciałyby wesprzeć druk komiksu być może też w tym dróg w tej drukowanych w wersji pojawią się dodatkowe Hansa w każdym razie nie zależy szczególnie na 1, ale tutaj dużo zależy od Roba mamy znających się zgodzić się zgodzić czy da radę miała jeszcze działały dla nas realne, bo obie występuje jako autorki komiksu jeśli ktoś z państwa chciałby dorzucić się do tego, żeby w komiks wersji papierowej ukazał się jak najszybciej można po prostu wpisać w wyszukiwarkę zrzutka PL i hasło pionierki emancypantki buntowniczki taki tytuł tego komiksu pionierki emancypantki buntowniczki tam pojawi się konkretnie ta zrzutka ta akcja crowdfundingowe w tej chwili brama jest połowa funduszy także jesteście państwo bardzo potrzebni w tej chwili, żeby wesprzeć ten projekt zobaczyć trzymać wręcz ten miał tylko od siebie dodam też jako właśnie rysowniczka komiksowa, że naprawdę to jest bardzo historyczne wydarzenie, że powstaje ta publikacja, ponieważ na naszym rynku komiksowym naprawdę nie ma takich publikacji, a już na pewno nie ma publikacji o wydźwięku feministycznym i poprzez pokazujące kobiety, które też tworzyły to rzeczywistość, której obecnie żyjemy także naprawdę ja ze swojej strony zachęcam wszystkich fanów fanki nie fanów nie fanki komiksu, żeby współtworzyli znam historię my tymczasem bardzo dziękujemy za rozmowę naszymi gośćmi gości dniami w tej części programu były autorki komiksów pionierki emancypantki buntowniczki Agnieszka Grzybek z fundacji na rzecz równości i emancypacji ster autorka scenariusza, którym dzisiaj rozmawialiśmy dziękuję bardzo dziękuję i Beata Sosnowska artystka multimedialna graficzka rysowniczka komiksowa zaangażowana społecznie zaangażowana również na rzecz mniejszości LGBT dziękuję bardzo dziękuję zapraszamy państwa na informację Radia TOK FM polecamy państwa uwadze zbiórkę na rzecz komiksu pionierki emancypantki buntowniczki na portalu zrzutka Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA