REKLAMA

Andrzej Bieńkowski: Moja matka, Flora Bieńkowska zawsze była bardziej niezależna

Kultura Osobista
Data emisji:
2020-01-20 19:00
Audycja:
Czas trwania:
21:18 min.
Udostępnij:

Gościem Marty Perchuć- Burzyńskiej jest Andrzej Bieńkowski, artysta malarz, etnograf i pisarz. Rozwiń »
Opowiada o książce swojej mamy Flory Bieńkowskiej "Południe wieku", która została zablokowana przez cenzurę. Zostaje wydana po pięćdziesięciu latach.


Andrzej Bieńkowski: "To jest powieść z kluczem. To dotyczy środowiska literackiego, na kartach są największe postaci polskiej kultury, Jerzy Andrzejewski, Tadeusz Borowski, Jarosław Iwaszkiewicz, Tadeusz Konwicki, z drugiej strony jedna z najpotężniejszym postaci tamtych czasów, Zenon Kliszko. Ktoś musiał donieść do Zenona Kliszki, że jest na kartach książki mojej matki."

"Wszyscy działacze partyjni musieli bez przerwy na siebie donosić. To jest ta obsesja matki. Ona się z tym nie godziła, powiedzenie "nie" partii to było wtedy skazanie siebie na niebyt"

"Dla niej to była spowiedź życia, wiedziała, że ta książka to dla niej jedna z najważniejszych rzeczy, to był dla niej wielki ból. Dziś to znowu aktualne, problem artysta- władza znowu nabrał ostrości " Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kultura osobista dobry wieczór przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska dzisiaj gościem kultura osobista jest Andrzej Binkowski witam serdecznie witam panie i słuchaczy malarz etnograf pisarz zajmujący się poszukiwaniami także polskich tradycji muzycznych zazwyczaj kojarzony z muzyką odnaleziono dzisiaj zupełnie innej roli w roli scena flory Pieńkowskiej pisarki poetki, której powieść południe wieku właśnie się ukazuje nakładem wydawnictwa Prószyński i spółka 50 lat po Rozwiń » napisaniu, skąd odległość czasowa panie Andrzeju między wydaniem książki jej napisaniem tak to jest historia rzeczywiście niezwykła moja matka pisała książkę w latach 196061970 taki pierwszy pierwsza wersja tego było miała umowę z wydawnictwem na wydanie i wszystko szło gładko to znaczy były oczywiście ingerencje cenzury, na które się moja matka godziłaby ona nie dotyczyły, jakby Meritum tylko tak jak jakiś głupot trzecie piano prawda to o tym jeszcze powiem no i w pewnym momencie nagle nie wiadomo dlaczego kiedy już książka została wydrukowana moja matka robiła ostatnie korekty wtedy to był zupełnie inna technika druku prawda, bo wtedy składało Aliną typie nie tak jak teraz w komputerze i po prostu nagle książkę skonfiskowano te wydrukowane egzemplarze zostały zmielone, a skład rozrzucone ktoś czegoś przestraszy, którzy się czegoś przestraszył i proszę pani myśmy praktycznie przez 50 lat nie widzieli co się stało, dlatego że ta książka miała, jakby powiedzieć dożywotni zakaz druku, czyli władza PRL-owska uznają za 1 z najbardziej niebezpiecznych dla siebie lektur, które zostały w PRL-u napisane i teraz pomógł przypadek, bo ja myślałem, że zaginęło zaginęły wszystko są rozrzucone były jak wcześniej egzemplarz maszynopisu tej książki, ale to nie było to co moja matka złożyła w wydawnictwie i proszę sobie wyobrazić, że jak 2 lata temu zadzwonił do mnie historyk i powiedział mi proszę pana jeśli pana interesuje to w IPN-ie jest bardzo niezwykły donos na matkę i czy pana panie zainteresuje donos, który zaważył o tym, zniszczeniu tej książki moja matka bardzo boleśnie przeżyła bardzo i właśnie więcej nie wróciła do prozy o tym, donosi wiedziała nie nikt nic pani nie wiedział, więc w pani cel zresztą do tego nawiążę bo matka uważała, że ktoś oczywiście do nich, ale nie widziała przypuszczała, kto notabene myliła się, ale nie widziała ani o tym, tekście ani nikim nie poprze nikt nie powiedział i dopiero ja nie tak dawno poszedł do IPN-u i zobaczyłem do nas niezwykły donos, który proszę pani myślę, że powinien być jako lektura obowiązkowa na polonistyce, bo on po prostu pokazuje metody działania cenzury i sposób myślenia stalinowskich działaczy partyjnych treść donosu jest zamieszczona jest takie jest faksymile tego do osób ten donos jak państwo słusznie zauważyła nie jest takim donosem się zwykle przypuszcza prawda, że pani Flora Bonikowska słucha tajemnic wolnej Europy albo sam nie wiem ulotki o odrzucenie to jest bardzo rzetelna analiza bardzo trafna pokazująca antysocjalistycznej antykomunistyczny punkt widzenia i anty partię i anty partyjnym i to na tyle było bolesne, że dostała zakaz, które obowiązują przy pani też było wydane za Władysława Gomułki w międzyczasie Gierek Kor powstał niemożna wydać potem Jaruzelski stan wojenny Solidarność Lech Wałęsa niemożna wydać, czyli jakież musiało być dotkliwe prawda no właśnie co było takiego dotkliwego panie Andrzeju powiedzmy, o czym jest południe wie czas akcji to jest z plecenia takiego czasu nadziei, czyli roku 50 tego szóstego czasu po październiku i rock 60 pierwszy, kiedy już wszystkie karty zostaną rozdane, a nadzieje rozwiane nadzieje rozwiane tak, że dzieje się w środowisku literatów tak to jest powieść kluczem i we wstępie, który napisał moja siostra Ewa Bińkowska, jakby Ewa rozszyfrowuje i to dotyczy tak środowisko literackie to są największe postacie polskiej kultury Jerzy Andrzejewski Jarosław Iwaszkiewicz Rosji tak tak tak tak Konwicki prawda to jest 1 strona medalu, a drugą stronę medalu jest władza, która jest prezentowana przez no jedno z najpotężniejszych postaci, czyli Zenona kiszkę już zapomina kim był, ale to nr 2 w Polsce on było odpowiedzialne za wydanie rozkazu strzelania do robotników siedemdziesiątym roku w Gdańsku w podobnym czasie też siedział więzieniu tak jak Władysław Gomułka czwarta rokiem czas on siedział w więzieniu tak jak siedział wtedy ojciec był wyrzucony z pracy mówi się konieczne było to środowisko wtedy się dzieci PPR lobbing Władysław Dzikowski taki i szykowali prac tak jak wszystkim szykowali proces i tak już, by niebyły żarty na to tak na marginesie i po prostu tak jak ja przypuszczam teraz znając materiały i Pellowski znając legendy rodziną to sytuacja była tak ktoś wydawnictwa, bo to jest niemożliwe, żeby to, bo to przeszły przez cenzurę cenzura tego nie zauważyła to jest nich świadczy to jak najlepiej, żeby liberalne prawda i teraz ktoś musiał po prostu donieść do Zenona Pliszki, że słuchaj tutaj o tobie jest o twoim sposobie myślenia o swoim sposobie działania i od swoich przekonaniach i to jakby nie najlepszym świetle stawia drogi towarzyszu i blisko zlecił to facetowi, który się podpisał ją, bo to anonimowy i od myśmy rozszyfrowali oczywiście może warto powiedzieć to jest Jerzy Olbrycht to był współpracownik służby bezpieczeństwa w latach 60, bo w tych papierach jego jest znane są w internecie można z 6676 po prostu ja myślałem, ponieważ jest to analiza bardzo interesująca ja myślałem, że on był członkiem związku literatów, ale nie był on był wynika z tego, że on był jakimś tak jakby lektorem wyższej szkoły partyjnej i bo to i jednocześnie ten donos świadczy rządu głęboko w środowisku literackim świetnie poinformowany nie stanowiło dla niego w ogóle problemu rozszyfrowanie i rozumiał, jakie były relacje pomiędzy Iwaszkiewiczem Andrzejewskim florą Bieńkowską Konwickim prawda itd. no tak, bo mamy te wszystkie osoby znała bardzo dobrze znała również Zenon Kliszko z tego co wiem tak Zenon Kliszko był przyjacielem domu razem przeżyli powstanie warszawskie z ojcem, w którym brali udział i potem razem ta okres represji stalinowskich dotyczył także byli bardzo zaprzyjaźnieni i ten rozwód nastąpił przypomnę, że mój ojciec w pewnym momencie został zrehabilitowany październik 1006. został ministrem oświaty 1 z pierwszych zdjęty, bo chyba było nie wiem kilka miesięcy tylko był dlatego to była kwestia też religii w szkołach prawda ta awantura, ale o wprowadzenie religia potem wyprowadzenie religii zdjęty i napisał taką fundamentalną książkę opozycyjną motory hamulce socjalizmu, które była dużym wydarzeniem europejskim tłumaczonym na te wydane w Polskiej kulturze uda ci z pierwszym, który pan nazwisk no wyleciał za to z partii pracy i te wszystkie te wszystkie przyjaźnie partyjne nas wita się zerwały historia matki jest inna moja matka była zawsze bardziej niezależna była dziś w cieniu ojca na pewno moje życie w ogóle to są inteligencja pierwszego pokolenia ojciec się na wsi wychowywał matka córka szewca z maleńkiego miasteczka przed wojną komuniści nie nie to jest ciekawe oboje byli lewicujący ms widzi gdzieś coś takiego nie komunikować nie dopiero ojciec, bo ojciec, który zaczął komunikować w czasie wojny kąt pilota, acz z ramienia PR-u i wtedy zapisał się do partii wciągnął matkę do partii, a matka wystąpiła wystąpiła, kiedy wyrzucono z partii Leszka Kołakowskiego Andrzej Bieńkowski proszę państwa dzisiaj gościem kultury osobistej rozmawiamy o książce flory Bieńkowskiej mamy pana Andrzeja pisarki poetki, której właśnie powieść południe wieku ukazuje się nakładem wydawnictwa Prószyński i spółka 50 lat po napisaniu te fascynującą historię pan Andrzej nam przybliża i będzie przybliżał już za chwilę po informacjach w radiu TOK FM dobry wieczór przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska dzisiaj gościem kultura osobista jest Andrzej Bieńkowski malarz etnograf pisarz syn poetki pisarki flory Bieńkowskiej, której powieść południe wieku właśnie ukazuje się nakładem wydawnictwa Prószyński i spółka tak jak to podkreślamy 50 lat po napisaniu, gdyż była to powieść, której władze komunistyczne bardzo się przestraszyła powiedzmy jeszcze bohaterach powieści bohaterami powieści są postaci, które mają swoje tak jak już pan powiedział wcześniej odpowiedniki rzeczywistości jedne łatwiej drugie trochę trudniej rozpoznawalne głównym bohaterem książki Piotr Jedliński alter ego lobbing w sok alter ego flory oczywiście powie pani co jest w książce niezwykłego nie mówiąc o tym, że taki, że pani zwrócił uwagę, że w tych latach właściwie sześćdziesiątych w kraju nie powstała żadna książka, która dziś mówi o stanie ducha inteligencji inteligencji, która wie pani, bo przypomnę piekło powstania i potem piekło stalinowskie i zaczyna się i kończyć się po pięćdziesiąty szósty rok i wszystko wie pani się rozsypuje mity pękają ci ludzie zostają z wielkim kacem moralnym i to jest jakby treścią tej książki, jakby taka próba zobaczenia jak środowiska intelektualnego mówimy tutaj o elicie, która kształtowała kulturę tego kraju prawda kim oni byli jak oni myśleli, jaki mieli w sobie Bury i jak myśleli, że wybrnął z tej niezwykle trudna trudniej moralnej sytuacja jego zdaniem statystyka powieścią postawach tych godnych pochwały tych godnych potępienia, ale przede wszystkim tych no właśnie z ich strony powiedzielibyśmy dwulicowość komunistycznych, a z drugiej strony moglibyśmy użyć przymiotnika rozdartych tak rozdartych mówi pani to jest dramat, który chcę podkreślić jedno ta książka nabrała teraz dramatycznej aktualności, bo podstawki pod słowa to jest np. próba to co się teraz próbuje robić, czyli budowanie nowej elity no to samo próbowali komuniści i teraz pani zostawiała artystów bardzo trudnej sytuacji po 1 pani spokój tworzenia z czego będą żyli nie tylko to potrzeba ogrzania się w blasku władzy prawda proszę zobaczyć to ja się nie spodziewałem, że te problemy, które wydawałoby się noc żeśmy już raz nareszcie prawda artysta, a władza strasznie ważny problem wszędzie nagle tak przyspieszył ten problem taki nabrał ostrości prawda, że rzecz się nie wypromują albo życie wypromują prawda albo, że będzie miał zamówienia państwowe albo nie to jest dla artystów szalenie ważne, bo mówimy o tym, o takiej duchowym aspekcie oczywiście ale gdzie ani każdy ma żołądek i każdy chce mieć mieszkanie i każdy chce zaistnieć Piotr Jedliński to jest taka postać tragiczna człowiek, który boi się trochę własnej pamięci, który pisze też sprawozdanie, żeby się, jakby ciężaru tej pamięci od ciężaru tej pamięci uwolnić, skąd ta jak czytamy we wstępie do książki obsesja sprawozdania, która pisze obsesja flory Bieńkowskiej rozumiem, tak więc właśnie moja matka wraz z grupą takich czołowych literatów w pięćdziesiątym szóstym napisali książkę to znaczy też zbiór esejów pt. rekrutacja, który też nie został wydany nigdy został skonfiskowany przez cenzurę i to jest pani dla mnie to jest takie taka taki rodzaj, jakby powiedzieć terapeutycznego oczywiście samo oczyszczenia prawda już nie mówiąc o tym, że wszyscy działacze partyjni w tym okresie musieli bez przerwy na siebie donosić to przypomina to co każe usiłowano zmusić nas środowiska akademickie autolustracji jak pani pamięta i to jest żywcem zapożyczone z praktyk stalinowskich, dlatego że wasz to jest ta obsesja matki ona się z tym, jakby nie godziła było z tym coraz ciężej w końcu zdobyła się na krok, który właśnie też ją eliminował z życia, dlatego że powiedzenie nie partii wtedy to znaczyło skazać na niebyt po prostu oczywiście można powiedzieć łatwo nam powiedzieć był drugi obieg prawda, czyli można było do paryskiej kultury można było matka nie chciała miała rację Adam Michnik chciał wydać Adam Michnik chciał wydać tę książkę, a matka nie chciała, bo uważała, że to po pierwsze, uniemożliwi wydanie tomików poetyckich, bo byłaby miałaby zakaz tego i odcięło od Czytelników była już była kobietą wtedy nie było takie proste i była w cieniu ojca ojca, który był takim sztandarowym dysydentem wtedy prawda to jest właśnie to, że myśmy wyciągali ze ścian kłęby drutów i mikrofonów ja pamiętam, że była taka sytuacja, że przyszli do nas kiedyś rozpoczęła przed TK Rosję rodzić stał się mężem zaufania KOR-u przyszła administracja powiedziała nam tutaj to państwo zapewnimy na okres tam kilku miesięcy mieszkanie, bo musimy remont zrobić dach cieknie mogli tak dalej i to po prostu dokładnie okablowanie i dokładnie to po tym, jak już po śmierci rodziców za wolnej Polski tam sprowadziłem robi się wyciągałem z kable mikrofony ze ścian w ogóle itd. i muszę powiedzieć nic się w ogóle nie przejmowali tym w ogóle, ale jak na świat przychodził Jacek Kuroń często do ojca jak było coś ważnego pisał na kartce to taki takich tak jak ciekawostkę jeszcze wracając do południa w wieku pana mama Flora Binkowska do końca życia nie mogła pogodzić z tym, że ta książka nie została wydana i podejmowała próby jej wydania tak to dramat moja matka wpadła w depresję wtedy rzeczywiście odczuliśmy to bardzo, a ma nagle pani to dla nich to była taka spowiedź życia książka i pani dziś każdy artysta czuje rock zrobił coś ważnego czy nie gdzieś takim, nawet jeżeli coś mówi innego to gdzieś taki głos w głowie pani kręcę się w tym środowisku i wiem wiem też sposobie, który obraz się udał którymi się nie uda no prawda matka wiedziała, że to jest 1 z najważniejszych rzeczy i to dla nich wielki ból wielki boli i i i mogę powiedzieć taką anegdotę, która dobrze mówi o tym, miło i o moim ojcu, bo w końcu pozbawiona Czytelników przedstawiona druku zazdrościła ojcu popularności i taka sytuacja, że pani mianowicie wsadzili kierowców wsadził wsadzili wtedy pamiętam Adama Michnika Kuronia pasze Toruńczyk i korespondenci zagraniczni nie mieli, skąd czerpać informacji co się stało na i wobec tego wtedy wszyscy jak dym do mojego ojca Władysława Bieńkowskiego ja wtedy nie mieszka z rodzicami, ale nie mam telefonu, bo z większymi telefon to są lata siedemdziesiąte przyjechałem tam i i wchodzi do domu otwieram matka mówi 63 tutaj do do ojca przyszli tacy jak i korespondenci, ale to oni są tacy nudni strasznie, bo tylko ta polityka polityka tak siedzimy w liderze jest nie może wytrzymać Hitlerowi wejście do pokoju, gdzie siedzących, a to było 3 korespondentów francuski niemiecki amerykański i tłumaczy przyznali im matka wchodzi w życie mówi Władek szkół jest też taki nudny z tą polityką i pewnie panowie też są już tym znudzeni ciężko, ale w kuchni zrobić herbatkę, a ja poczytam wiersze ani oni znali polskiego, więc oczami prawda okrągłymi wysłuchali na końcu powiedzieć, że było Very interes ich, choć bardzo dobrze oddaje etyczną te wzruszające mamy Macy szalenie brakowało forum była odcięta była samotna bardzo rzeczywiście po po tym, nieudanym wydaniu południa wieku odsunęła się od pisania od literatury przez długi czas nie była w stanie pisać, a potem się wzięła za wiersze i wydała tomik krajobraz słowa bardzo bardzo piękne i potem jeszcze wydaliśmy po śmierci wyróżnione ogród tak także wyszły 2 tomiki poezji bardzo myślę, że te ostatnie są takie bardzo dojrzałe, ale nie wróciła do do rozmów nie była w stanie wrócić i były tak sią po tym, doświadczeniu z czytelnikiem, który też mówił jeszcze za komuny no taka matka umarła w dziewięćdziesiątym roku i nie było prawda potem był ten okres bardzo sprzyjający nikt nie potrafiłby się pochylić nad dramatami pisarzy z lat 50 prawdę Otóż budowali nową Polskę tu też takie czarno-białe widzenie historii polityka historyczna to wszystko nie sprzyjało prawdzie po prostu prawda na dziś można na tę historię patrzeć jak już pan powiedział na historię uniwersalną, mimo że dzieje się w latach pięćdziesiątych prawdę sześćdziesiątych to jest takie czasy, które dzisiejsze młode pokolenie prawie w ogóle nie kojarzy może ktoś wiezie był wtedy Władysław Gomułka i doszedł do władzy, kiedy pan trzyma w ręku dzisiaj książkę matki flory Bieńkowskiej to co pan czuje satysfakcję dodał jestem ogromnie pani my chcę powiedzieć także moje wzruszenie takie duże było jak był taki wieczór poświęcony pamięci promocji książki krótko mówiąc muzeum literatury no parę dni temu przyszedł nieopisany tłum ludzi wie pani co ja tak pomyślałem sobie, ale pomyślałem to z wielką czułością matce, że ona nigdy za życie nie zasnęła takiej popularności nigdy na wieczorze autorskim nie było tylu ludzi i mówiący o jej twórczości sta kim ciepłem była zawsze gdzieś zboku to jest naprawdę rodzaj takiego pani zmartwychwstania pisarza to ogromnie ważne to jest cieszę się szalenie dziękuję rosyjskiemu no i jeszcze to powie pani jestem zmuszony to powiedzie, dlatego że po prostu, gdyby nie jego takie otwarcie na tej książce się nie zrobi majątku prawda, więc ogromna zasługa wydawnictwa mówił proszę państwa mój gość Andrzej Bieńkowski malarz etnograf pisarz syn flory Bieńkowskiej pisarki poetki, której powieść południe wieku ukazała się nakładem wydawnictwa Prószyński i spółka 50 lat po napisaniu warto zajrzeć do tej historii bardzo państwu polecam panu dziękuję za spotkanie dziękuję panie bardzo dziękuję do widzenia do usłyszenia nas Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA