REKLAMA

Jak wygląda opieka nad seniorami w Polsce?

Połączenie
Data emisji:
2020-01-20 14:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
25:03 min.
Udostępnij:

Ruszyła akcja "Polska dla seniorów" w Radu TOK FM. Rozmawiamy o prywatyzacji opieki nad seniorami, problemach i wyzwaniach, programach lokalnych i krajowych dla opiekunów osób starszych i niepełnosprawnych

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Tokarz Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną w studiu Rafał Bakalarczyk badacz polityki społecznej dzień dobry dzień dobry będziemy rozmawiać w związku z rozpoczynającą się dzisiaj akcję na antenie Radia TOK FM mi na naszym portalu Polska dla seniorów będziemy rozmawiać o tym, właśnie w jaki sposób wyglądają te wyzwania związane z polską politykę odnośnie osób starszych może zacznijmy od w ogóle takiego zasadniczego pytania w jaki sposób wygląda jak i jak się Rozwiń » przedstawia stan infrastruktury pomocowej w jaki sposób w ogóle Polska za komponował swój system pomocy i opieki nad osobami starszymi czy możemy tutaj mówić o zasadzie pełnym systemie czy też raczej to jest coś na kształt połączenia różnych sposobów zajmowania się osobami starszymi raczej mniejsze skłania do tej tak jak na tę do tej drugiej interpretacji, że raczej jest to mecz zbiór pewnych różnych takich podsystemów czy segmentów wsparcia czasami opieki częściowo osadzonych bardziej w tym sektorze zdrowotnym częściowo bardzo związany z polityką społeczną czy pomp pomocą społeczną w ścisłym sensie także szeregu innych takich działów polityki państwa i one nie zawsze te światy ze sobą są w sposób skoordynowany zintegrowane oprócz tego w doświadczeniu wielu osób starszych też bliskich tych osób starszych nadaje się, a daje o sobie znać taka takie też poczucie, że mimo, że mamy tyle tych różnych instytucji na gruncie prawa, ale też na gruncie praktyki to w obliczu różnych takich sytuacji granicznych trudnych nie zawsze którekolwiek z nich są łatwo dostępne przez co duża część życia osób starszych, ale też tej opieki nad nad tymi osobami starszymi którzy, którzy wymagają takiego bardzo intensywnego wsparcia jest w zasadzie poza tym się segment z systemem czy czy nawet chce może swój system no to poza tą sferą takiego wsparcia publicznego tylko często też od opiera na takich nieformalnych kanałach zaspokajania tych potrzebne najczęściej ze strony najbliższej rodziny, ale nierzadko także ze strony nie wiem kręgu przyjaciół sąsiadów czasami też sektora komercyjnego przy czym nie zawsze legalnego to znaczy czasami to po prostu szara strefa opieki jest także z udziałem my cudzoziemek cudzoziemców, więc to tak, by właśnie, ale tutaj pan powiedział ciekawą rzecz, bo właśnie można powiedzieć, że tak interpretować tę wypowiedź, że rodzina jest taką formą łatania tego systemu leczone jest formą łatania systemów one właściwie podstawą tego polskiego systemu w praktyce bywa bywa podstawą jednak też ma to takie głębsze historyczne kulturowe uwarunkowania, że tak u nas jest w niektórych krajach to inaczej i inaczej przebiega są uwarunkowania czemu byśmy utknęli akurat właśnie w takim modelu jednak dość może za chwilę o tym, powiemy dysfunkcyjnych, dlaczego w innych krajach się to rozwinęło coś bardziej zorganizowanego jako pomoc właśnie być może Państwowa czy publiczna czy lepiej na pewno zorganizowano instytucjonalny ja myślę, że tutaj się nałożyło na siebie kilka takich procesów o różnej o różnym rodowodzie z 1 strony mamy taką głęboką historią zakorzenioną tradycję opierania jednak na tych sieciach nieformalnych trochę się wiąże z tą historycznymi naszymi doświadczeniami chociażby zaborów swojej można jeszcze wcześniej i ta rola rodziny także przy przy tak silnej przez wieki roli też instytucje religii, która jakimś sensie konserwuje ten model rodzinny, który to, żeby była jasność ma ma też pewne plusy to nie jest także, że ta rola rodziny w opiece to odpowiedź na to tylko jako coś negatywnego na to oglądać, bo są pewne też walory tego, ale oprócz tego już tak idąc bardziej ku tym współczesnym zjawiskom no to wydaje się, że tra wok w dobie transformacji też mieliśmy no popularność takich nodze trochę ideologii takie dosyć indywidualistyczny, gdzie to państwo takie opiekuńcze no nie było nie było w modzie no i też za tym szła pewna praktyka co prawda w przypadku opieki nad małymi dziećmi to można mówić o pewnym pewnej zapaści czy ograniczeniu już istniejące wcześniej prac struktury w przypadku opieki senioralnej nie mieliśmy wcześniej takie infrastruktura rozwinięta tak, tak więc na nie było nawet co likwidować czy ograniczać ale, toteż nie ten proces budowania takiego systemu właśnie wsparcia także tego opiekuńczego no trochę się przez to opóźni, chociaż ostatnia dekada przyniosła przedłuża zapewne zmiany może zbyt powolne zbyt na zbyt małą skalę, ale faktycznie w agendzie takiej publicznej też działaniach politycznych te tematy zostały jakoś bardziej bardziej są obecne powiedział przed chwilą, że są pewne plusy czy może przewagi takiego systemu opartego na rodzinie systemu opieki nad seniorami właśnie, gdzie ta rodzina staje się fundamentem może to jest, jakie są plusy, jakie są wady tego rodzaju rozwiązań to znaczy samo samo to sama ta gotowość wielu rodzin do tego, żeby w sytuacjach trudnych Instytut od utraty takiej sprawności czy choroby świadczyć to pomocną w po pierwsze przez preferować zakup preferowane są nie tylko w Polsce, ale nawet w tych krajach mniej rodzinnych model opieki to też często jest traktowane jako coś pozytywnego, chociaż różni są pewne różnice to znaczy w niektórych krajach niekoniecznie oczekuje się społeczeństwa niekoniecznie oczekuje tak silnego zaangażowania w opiekę czasami ta opieka może ze strony najbliższych wsparcie ze strony najbliższych może być trak być czymś znacznie mniej intensywny np. odwiedzanie takiej osoby czy pomocy w pewnych czynnościach natomiast co cechuje się Polski system ten nie tyle jest ogólnie zaangażowanie rodziny, bo to widzimy także wielu innych krajach co pewna pierwsza duża intensywność tego zaangażowania i też bardzo ograniczone wsparcie z zewnątrz to znaczy ja uważam, że sam model, w którym rodzina odgrywa dużą rolę jest czymś pozytywnym natomiast to, że jest to model oparty na nie wspomagaczy bardzo małym stopniu wspomagany różnie tu tu można mieć szereg zastrzeżeń i kiedy to są nasze minusy, które z 1 strony jest to taki model, który skutkuje bardzo silnym obciążeniem przeciążeniem opiekunów to temu towarzyszą skutki zdrowotne wyszło, że zdrowie fizyczne zdrowie psychiczne wyłączenie też im wielu innych ról, które te osoby nieraz sile wieku tutaj opiekunach mogliby pełnić, a czy będzie mówić o opiekunach opiekunka bardziej statystycznie bardziej opiekunka ach, chociaż no my mężczyźni też jedno czasami też były wymuszone koniecznością jeśli ktoś np. nie ma nie jest w związku małżeńskim a, a czy w parze z drugą osobą łamana przez starszych rodziców na to nie nieraz nie nie ma innej możliwości, ale nawet ale, ale statystycznie rzecz biorąc rzeczywiście ta opieka jest sfeminizowana nad różnymi osobami zależnymi, więc także w kontekście nie wiem takich dążeń do wyrównywania szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy czy różnych innych charakterze warto warto mieć to na uwadze, że ta opieka bywa tak intensywna, zwłaszcza bywa takim czynnikiem ograniczającym no szansę, zwłaszcza kobiet do do aktywności zawodowej, zwłaszcza w pewnych fazach życia to także, a potem nasza przekłada na ich bezpieczeństwo emerytalne czy mamy jakieś badania, które mówiłyby o tym jak to wygląda procentowo to znaczy ile, jaka część naszych seniorów jest właściwie jeśli można tak powiedzieć zdana czy w całości, jakby zajmuje się nimi rodzina a w jakiej części to są inne właśnie podmioty bardziej rynkowe albo właśnie będące w gestii państwa instytucji publicznych takich bardzo świeżych jak wiarygodnych danych to to w tej chwili nie kojarzę natomiast parę lat temu był był taki bardzo duży raport Polsce York, który w, którym badano aspekty takie biologiczne aspekty społeczne i tam w tej części poświęconej właśnie opiece niesamodzielności, by była była takie były takie dane mówiące o tym, że ponad 90% senior badanych seniorów deklarowała że, że to pomoc otrzymuje ze strony najbliższych bardzo mały odsetek np. wskazywał na 1 pomoc opiekunki z pomocy społecznej Rzym tam chodziło chyba szerzenie no to pytanie jak i opiekę szeroko zdefiniujemy i tutaj jedno osoby starsze często wymagają różnych form pomocy, które nie zawsze moglibyśmy podciągnąć pod tą kategorie wsparcia opiekuńczego czasami to jest wsparcie w prowadzeniu gospodarstwa domowego w pewnych czynnościach to też jest prawo o sporcie to jest, żeby element opieki czy czy czy coś troszeczkę zewnętrznego względem tej opieki za chwilę wrócimy do rozmowy Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną w studiu Rafał Bakalarczyk badacz polityki społecznej mówimy o tym jak w Polsce funkcjonuje system opieki nad seniorami czym właściwie ten system jest powiedzieć przed informacjami 90% ta opieka spoczywa w gestii rodzin to w rodzinie musi znaleźć ktoś, kto będzie taką starszą osobę będzie taką starszą osobę dbało i to dbanie oczywiście jest też to jest pewna gradacja, a to nie zawsze oznacza pełne poświęcenie pełną oddania, ale bardzo często sprowadza się także do takich sytuacji, gdzie właśnie 1 z członków rodziny w zasadzie zmienia się całodobowego opiekuna, ale teraz powiedzieliśmy o tym, że przy takiej jak kompozycji procentowej tego systemu, gdzie ponad 90% polskich seniorów musi liczyć na pomoc ze strony rodziny czy liczy na pomoc rodziny czy w zasadzie otrzymuje tę pomoc musimy sobie zadać pytanie jak też będzie zmieniało się będzie zmieniało w czasie w sytuacji, kiedy tych seniorów będzie przybywało coraz więcej będzie też jak sądzę takich, którzy tej rodziny mieć po prostu nie będą, a tak to zresztą już nawet obserwujemy ten potentat kurczenie się tego potencjału opiekuńczego rodziny warto zresztą najbliższej rodziny i to rzeczywiście jest szansą na uzmysłowienie sobie tego też może być asumptem do tego, żeby rozwijać pewne inne formy jeszcze większym stopniu niż dotąd i wykorzystywać też ten potencjał zarówno w ramach sektora formalnego jak nieformalnego postaci właśnie, że form wolontariatu wsparcia sąsiedzkiego przyjacielskiego, ale też rozwijać ten segment usług formalnych i tu nie zawsze to musi się wiązać nie wiem z takimi tradycyjnymi formami jak placówki opieki całodobowej, bo nieraz nie rozumie tak to kojarzą zero-jedynkowy albo rodzina albo oddanie osoby do placówki natomiast warto też myśląc o tym, wyzwaniu no widzieć istniejąca zresztą w dużej mierze w Polskim prawie rozwiązania te pośrednie np. usługi, które są świadczone w warunkach domowych lub pół połóż pół stacjonarnych na wsi w trybie placówek dziennych mamy pewne już formy, które wydają jakieś mierze przynajmniej organizują no i takie pomoc o charakterze dziennym i warto też skoncentrować na tym żeby, żeby właśnie patrzeć na to opiekę wielu wielu wielowymiarową wielo segmentowych w każdym tym segmencie widzieć nos różne wyzwania różne problemy, które są trochę inne, jeżeli popatrzeć na dane opracowane przez Najwyższą Izbę Kontroli takiej w tym raporcie Najwyższej Izby Kontroli niedawnym na podstawie badań ministerstwa rodziny pracy i polityki społecznej oraz Głównego Urzędu Statystycznego to wygląda to tak, że na 8,51 000 000 seniorów 2014 roku tylko 0,99% było objęte usługami opiekuńczymi świadczonymi przez gminy przez samorządy potem w 2015 roku wzrosło do 1% 2016 do 1% 04 natomiast przez ten czas przybyło co właśnie co roku przebywało 6% seniorów czy można powiedzieć, że ten wzrost o 5% jeśli chodzi o zakres usług opiekuńczych i wzrost 6% jeśli chodzi o samą populację seniorów to są jednak liczby, które się mocno rozjeżdżają tak zgadza się ten raport Najwyższej Izby Kontroli, który właśnie zderz przywoływał dane, o których mówił redaktor faktycznie no był takim mocnym sygnałem, że tutaj ten rozwój usług w warunkach domowych jest niewystarczający od tego czasu może jak dziś byśmy mieli jakieś dane mówiące o świeżych sytuacjach teraz wygląda trochę mogła się to poprawić ze względu na wdrożenie pewnych programów od 2008 osiemnastego roku przepraszam myślę program opieka 75 plus także jakieś mierze program usługi opiekuńcze, które częściowo też odnosi się do Sejmu nie tylko seniorów, ale do tych wszystkich osób wymagają opieki przed 70 piątym rokiem życia więc, jakby sumować efekty tych 2 programów, chociaż jeszcze myślę, że taka ewaluacja tego jak jak odnajdą się sprawdziły przed nami to być może to troszeczkę te luki pozwoliła uzupełnić funkcjonowanie ich, ale w dużej mierze na czym mogą podejrzewam, że niewystarczające nadal stopniu chociażby ten program opieka 75 plus polegające na możliwość dofinansowania gmin, które rozwijają te usługi opiekuńcze specjalistyczne o usługi opiekuńcze w domach na budżet tego programu to było w 2018 bodajże 6 fok jest poniżej 60 000 000 w kolejnym po podobnie, czyli w skali kraju nie był to jakoś przesadnie duży budżet no też zakres tam podmiotów, które mogły starać się o to wsparcie no to też były gminy początkowo bardzo małe potem rozszerzono do gmin poniżej 60 000 mieszkańców, więc notę, bo ogólnie jest tak taka takie zjawisko odparł paru lat, że za jakiś czas pojawiają się nowe programy takie rządowe adresowane czy to do samorządów czy organizacji pozarządowych, tyle że jak, by zobaczyć ile tych programów jest to możemy takie wrażenie, że bardzo się ta polityka senioralna w tym opieki rozwija, ale jeszcze zobaczymy maska zakres funkcjonowania tych tych programów no to no to można mieć wątpliwości, że wydaje się, że nadal duża część społeczeństwa całe całe gminy mogą być ich mieszkańcy mogą być pozbawione takiego wsparcia dlatego bardzo, doceniając to, że coś się zaczęło zmieniać warto nadal tak krytycznie podchodzić do tego i szukać odpowiedzi na to czy nie leżały na wsiach większość tych tych nakładów na te programy lub inną formułę ich funkcjonowania zaproponowana tutaj znowu możemy przywołać raport Najwyższej Izby Kontroli, który mówił o tym, że choćby w województwie podlaskim 46% gmin nie zapewniało jakichkolwiek usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, toteż mówi o tym, że, nawet jeżeli teraz być może przeżywamy jakiegoś rodzaju taki wizerunkowy boom na usługi opiekuńcze to muszę pamiętać o pułapie to znaczy jak niskiego pułapu też zaczynało prawda czy w zasadzie nie było nic, gdy prezes mamy tworzyć zręby także go systemu opieki nad seniorami możemy chyba tak powiedzieć tak zgadza się poza tym także w tym raporcie była wskazał szereg innych problemów poza tym, że tych usług jest za mało, że pewnych regionach jest czernina jest i tych usług brakuje tam także z zwrócono uwagę na problem kadrowy, że że, że jest trudno za zapewnieniem odpowiedniej ilości opiekunek, które miałyby odpadnie kwalifikuje przygotowane do tego zresztą na prawo nie nie dookreśla tych kwalifikacji, które są wymagane ani też nie ma mechanizmów monitorowania jakości tej opieki, a mówimy tu w sferze, która jest bardzo taka newralgiczna bardzo o dotychczasowe no bardzo wrażliwych na jakiekolwiek nadużycia, więc czy nadużycia czasami po prostu no nie do końca kompetentne wykonywanie tych czynności, więc to też pewien problem no i pytanie jak wraz z zapowiedzi już częściowo realizowano, ale też zapowiadane na kolejne lata podwyżką płac tych najniższych wynagrodzeń jak to wpłynie na dalsze ona możliwość zapewnienia tych tt tych kadr, bo to może powodować po prostu dalsze podniesienie po prostu kosztów finansowania tych usług, bo nadal w tej sferze pracują głównie osoby o niskim zatrudnieniu, więc jak podniesie się wynagrodzenie co samo w sobie pozytywną jak najbardziej jestem za tym, żeby tego typu prace były dobrze wynagradzane, ale muszą należy oczekiwać odpowiedniego wzrostu chciałoby się oczekiwać środków na ten cel tak, żeby gminy ten wzrost ustawowej wynagrodzeń mogło też pokryć bez zmniejszenia wymiaru świadczenia usług także ja ja osobiście nie wiem jak to się rozwinie, ale mam też dużo takiego niepokoju cieczy nie będzie tak jak zresztą ten raport pokazał, że na przestrzeni lat ten wymiar np. godzin na jakie jakie były przyznawane poszczególnym osobom, do których skierowano usługi malał i to to były w tym w tych latach, w których dotyczyła kontrola i etno obecnie też wymiary godzinowe usług jest ograniczony co w przypadku większego zapotrzebowania na opiekę może nie być wystarczające poza tym też pytanie, jakie potrzeby mają właśnie tam była dużo tych takich trochę jednak te usługi funkcjonują w takich w takim paradygmacie określonych czynności do wykonania, że tutaj zrobienie zakupów pomoc nie posprzątanie zrobienie prania co życie też bardzo potrzebne, ale seniorzy, którzy byli badani pytani w tej w tym badaniu kontrolnym NIK wskazywali, że jeśli chodzi o takie potrzeby psycholog społeczny czy duchowe związane z przeciwdziałaniem ich samotności, bo to jest ogromny problem się do osób starszych nie tylko tych zależnego opieki to tutaj niekoniecznie niekoniecznie to pozwala charakter sposób wykonania tych usług pozwala na nie wiem czy pan ze mną zgodzi, że ta może być właśnie konsekwencja takiej takich urodzin mienia tej opieki to znaczy myśmy weszli z założenia jednak, że osobą starszą może się zajmować każde właściwie karę, że to nie jest kwestia wymagająca szczególnych kwalifikacji umiejętności tylko na dobrą sprawę w każdej rodzinie znajdzie się ktoś, kto będzie mógł to robić trochę takiej samej zasadzie jak wychodzimy z założenia, że każdy może być rodzicem tak samo każdy może się zajmować sobą marsz prawa, a tutaj się okazuje, że to wcale tak nie jest jednak ta opieka wymaga pewnych umiejętności interpersonalnych pewnych umiejętności też wchodzących tutaj, by kompetencje w zasadzie takie pielęgniarskie często, których po prostu w rodzinach brakuje tak zgadzam się z tym, tym bardziej że część tych osób, które stają się zarząd opieki ma takie no bardzo specyficzne potrzeby nasza związane chociażby z chorobami takimi neuro degeneracyjna choroba Alzheimera różnego rodzaju demencję które, które no wymagają bardzo specjalistyczne często rozłożonej na większą liczbę osób nawet osoba wykwalifikowana w pojedynkę może po prostu psychologicznie i fizycznie, by sobie nie poradzić z tym a tym bardziej osoba bez przygotowania, która ma silny emocjonalny stosunek do tej osoby co czasami jest z służę jakość opieki, ale też jeszcze bardziej może być psychicznie wykańczając dla osoby, która czasami służy czasami nie zależy z różnych względów, ale rozpacz to nie jest tak właśnie przez takie założenie też możemy mieć problem kadrowy to znaczy problem stworzeniem tego systemu takiego bardziej zinstytucjonalizowanego właśnie przez brak osób, które są wykwalifikowany w tym kierunku trochę na pewno ta, chociaż to się czy to się troszeczkę zmienia, bo po powstaniu ją też nawet w takiej klasyfikacji zawodów nowe profesje tam jak chociażby opiekun medyczny pary parę innych zawodów które, więc gdzieś na poziomie kształcenia często to jest wasz w ramach kształcenia podyplomowego jakiś kurs, więc rzeczywiście może strony takiej systemowej ten ten proces poszerzania kompetencji takich opiekuńczych czy pracy z osobą starszą może nie jest za satysfakcjonujący i rzeczywiście może może to być też, że jakaś bariera po prostu brakuje wystarczających wystarczających kadr wystarczająco wykwalifikowanych to na pewno jeszcze bym dodał, że także jest widzieć ten proces opieki tak zespołowo to znaczy, że optymalne jest jest taki model organizacji opieki, że jest kilka różnych podmiotów różnych kompetencjach różne relacje względem podopiecznego czy to w ramach rodziny czy poza rodziną i wtedy te różne umiejętności i różne potencjały się jakoś tam uzupełniają bowiem na najbliższy zawsze mają pewną jako przewagę związaną z tym że, że jest to osoba bliska, że jest potencjał troski trochę inaczej rozłożony, ale z kolei osoby, które robią to fachowo mogą też wnieść coś co co, dlaczego nie zawsze jest w stanie samodzielnie dostarczyć opiekun także dobrze dobrze by było, gdyby właśnie na poziomie takim lokalnym, gdzie reszta ta organizacja opieki była, jakby tak wielu wie wielu aspektom owa i jesteś od tego, że myśmy tym segmencie społecznym szybciej czy czy pomocy społecznej, ale też w ramach służby zdrowia istnieją pewne rozwiązania np. pielęgniarkę opieki długoterminowej, którą można w ramach NFZ może zostać przypisana danej osobie po spełnieniu określonych niestety dosyć rygorystycznie określonych warunków także także są też w ramach tego segmentu zdrowotnego pewne formy, o których też nie zawsze wiemy dlatego warto warto informować no ewidentnie wynika z tego obrazka, który tutaj próbowaliśmy odmalować jesteśmy dopiero na początku drogi w zasadzie w prasie uczymy innego sposobu myślenia o i starości o opiece nad osobami starszymi dziękuję bardzo Rafał Bakalarczyk wdzięku rada polityki społecznej lub państwa moim gości dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA