REKLAMA

John F. Kennedy, pierwszy katolik w historii Stanów Zjednoczonych w Białym Domu

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2020-01-20 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:06 min.
Udostępnij:

Pierwszy katolik w historii Stanów Zjednoczonych wprowadził się do Białego Domu dokładnie pięćdziesiąt dziewięć lat temu. Wtedy też padło jedno z najsłynniejszych w historii polityki zdań: Nie pytaj, co twój kraj może zrobić dla ciebie — pytaj, co ty możesz zrobić dla twego kraju. Tej prezydentury nie sposób analizować bez uwzględnienia jej tragicznego zakończenia w Dallas i bez kontekstu popkulturowego, bo John i Jacqueline Kennedy to nie tylko prezydencka para

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM prezydentem miał zostać czoło, ale w przedostatnim roku wojny jego wypełniony trotylem samolot kierujący się na niemieckie umocnienia wybucha w powietrzu John ginie nie mogło być inaczej John właściwie też zginął nawet rok wcześniej niż brat mamusiu japoński niszczyciel staranował Łódź cała załoga ląduje w płonącej wodzie kres wydaje się być bliski na, tyle że amerykańska armia uznaje ich za martwych posłańcy śmierci pukają do drzwi domów Rozwiń » rodzinnych szloch rozpaczy, a potem radość ze zmartwychwstania, bo John Kennedy uratował siebie i innych jest jak najbardziej żywym bohaterem to dobra przepustka do świata polityki zanurzy się w nim jak kiedyś w tej wodzie wokół wysp Salomona już w latach czterdziestych na początku szóstej dekady wypłynie na głębie pretenduje do białego domu jego konkurentem jest Ryszard NIK są urzędujący wiceprezydent i niekwestionowany lider tego wyścigu, ale świat właśnie się zmienił Republikanie chyba tego nie zauważyli od choćby to, że polityka trafia na ekrany telewizorów toczy się w salonach 23 amerykańskich domów pierwsza telewizyjna debata musi elektryzować widownię i elektryzuje oglądają kilkadziesiąt milionów potencjalnych wyborców, kiedy jest świeży jak świąteczny poranek nikt son znużony życiem i urzędem albo tylko tak wygląda, ale wychodzi na to samo wszak obraz zaczyna rządzić Kennedy wygrywa debatę później wybory o włos włos to 118 000 głosów przewagi przed 34 000 000 oddanych na każdego z kandydatów niech cały świat się dowie, że w tym oto miejscu i w tej oto chwili pochodnie została przekazana kolejnemu pokoleniu Amerykanów urodzonych w tym stuleciu doświadczonych przez wolne mówi w przemówieniu inauguracyjnym Kennedy ma wtedy 43 lata i niespełna 3 lata życia przed sobą jest 20stycznia 1961 roku wieczór Radia TOK FM w naszym studiu w Krakowie jest już dr Marcin Petelski Instytut amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór będzie dzisiaj mówić o politycznej karierze i prezydenturze Johna Kennedy i jego 20stycznia 1961 roku został zaprzysiężony na prezydenta Stanów zjednoczonych miał wówczas 43 lata i 236 dni, a ponieważ to jest szmat czasu to chciałabym zacząć od tego co wydarzyło się przez 43 lata 236 dni to był pierwszy prezydent Stanów zjednoczonych urodzony w dwudziestym stuleciu pierwszy prezydent Stanów zjednoczonych urodzony w dwudziestym stuleciu rok 1917, czyli trwa jeszcze pierwsza wojna światowa, kiedy John Kennedy przychodzi na świat jako syn bankowca handlarza polityka Josepha Kennedy ego i córki burmistrza Bostonu ma ośmioro rodzeństwa jak rozumiem jest członkiem takiego dobrze ustosunkowany go klanu tak to rodzina Kennedych to była 1 z bardziej wpływowych bardzo dobrze sytuowanych materialnie rodzin nowej Anglii w stanach Zjednoczonych niema arystokracji jak wiadomo to jest kraj zbudowany na fundamencie republikańskim równości formalnej, ale można mówić o czymś takim właśnie akt ze słowie arystokracji amerykańska to oni czymś takim byli Joseph Kennedy ojciec, że takie jego był tak pani powiedziała przede wszystkim biznesmenem on zabił wielkie pieniądze i to niż musi wówczas akcji w Ameryce mało komu dobrze się go, bo czas wielkiego kryzysu on był też zaangażowany politycznie tutaj od razu dotykamy 1 kwestii to znaczy to jest człowiek to był człowiek, który zaangażował się poparcie dla Franklina Delano Roosevelta w stanach Zjednoczonych jest także często nagrodą za takie poparcie jest placówka dyplomatyczna teraz już może rzadziej zdarza się także placówki są obsadzane przez wpływowych biznesmenów te ważne placówki, ale wtedy nawet tak się zdarzało Moskwa Londyn mogły przypaść biznesmenowi popierającą prezydenta tak się stało 12 wypadku za czasów Roosevelta Joseph Kennedy został placówkę w Londynie był ambasadorem Stanów zjednoczonych w Londynie pewna ciekawostka on był zwolennikiem też rzecznikiem polityki jakiegoś rodzaju porozumienia z Adolfem Hitlerem to są lata trzydzieste to jest 1 z powodów, dla których drogi do szefa KNF jego i Franklina Roosevelta się rozejdą kredyt zostanie się z Johna zostanie odwołany z tej placówki w Londynie no ale tu też ciekawostka John Kennedy we w swoich wczesnych pracach, gdzie odnosił się do polityki zakresie, bo od początku wykazywał zainteresowanie tą problematyką międzynarodową SA zajmował inne stanowisko niż ojciec on zostać to jest także między nimi jakaś zasadnicza różnica tym, że to był wtedy jeszcze przez bardzo młody chłopak, niemniej od początku w związku z zaangażowaniem politycznym biznesową swojego ojca on wychowywał się w środowisku elity amerykańskiej i tutaj trzeba powiedzieć 1 rzecz jeśli można od tej wczesnej młodości Kennedyego to to nie jest tak, że on od początku był szykowany na tego, który na rodzie Kennedych odegrać zasadniczą rolę tę rolę miał odegrać jego brat Joseph junior i nie po ojcu, że zginął podczas 1 wojny światowej tak przychodzi druga wojna światowa i to jest dla obu tych braci geny ich doświadczenie formujące Joseph Kennedy zginął w tej dziedzinie zginął część tej wojny w tym cała uwaga rodziców skupiła się na na działanie zwanym czakiem mówią na niego w rodzinie dla kredytu, bo tak popularne że, że w czasie kampanii wyborczej pod tym imieniem występował w niektórych spotach reklamowych wszyscy wiedzieli kim jest dla Kennedy prawda, że chodzi właśnie żona widziała jak jego i to jest chyba jedyny znany nam przykład człowieka, którego rodzice użyli wpływu swoich, żeby został żołnierzem, a nie uchylił się od służby wojskowej John Kennedy był czekiem potwornie schorowany dopiero w ostatnich latach historycy uzyskali dostęp do materiałów dotyczących jego stanu zdrowia od wczesnej bardzo wczesnej młodości cierpiał, ale czy ta lista dolegliwości chorób przypadłość jest zatrważająca przeszedł żółtaczkę i malaria przewlekłe zapalenie jelita grubego zdiagnozowano u niego, kiedy był dzieckiem trwały uraz kręgosłupa to podczas gry futbol amerykański mu się przydarzyło wysoka gorączka dolegliwości żołądka jelita prostaty ropnie wysoki poziom cholesterolu choroba, gdy są na niedoczynność tarczycy tak tak tak i zabiegi zabiegi zabiegi operacje na ile Zobacz ile i leki których, któremu gazowaną w dawkach dziś niedopuszczalnych pamiętajmy, że to był okres, kiedy leki dziś już rozpowszechnione sterydowy były dopiero w fazie eksperymentalnej to były dawki, które spowodował prawdopodobnie, lecząc jedne dolegliwości spowodowały pojawienie się zupełnie innych pamiętajmy to byli to była rodzina milionerów ich stać było na najlepszych lekarzy najlepsze terapie tylko, że kwestie terapii była to były terapie w fazie Doświadczalnej skutek był taki, że John Kennedy cierpiał cierpiał to była starannie ukrywana tajemnica tak starannie tak mówimy właśnie ta lista, którą pani zmieniła ona jest znana od niedawna tak naprawdę niedawno się dekady być może troszeczkę dłużej, ale to jest także, że przez lata wydawało się, że jest okazem zdrowia rzecz inna, że on faktycznie był człowiekiem ogromnego hartu ducha i osie, jakby z ożył na przekór tym ograniczeniom i to nie jest tak jak czasami na niego patrzono Chruszcza takiego patrz rada syn milionera Jan pokaże ja stary komunista szkoły stalinowskie pokaże, kto rządzi, ale on będąc synem milionera jednocześnie musiał się zmagać w życiu z potwornym mi ograniczeniami być może ten Tety ta świadomość od wczesnej młodości to kilkunastoletni chłopak za kit kiedyś poddany u uciążliwym bolesnym terapią być może to wpłynęło też na jego styl życia to znaczy na fakt, że on oczywiście tak warunki finansowe rodzina prezencja wszystko sprzyjało temu stylowi życia ale, ale on też stają się z niego korzystać chyba w przekonaniu, że to może nie być długie życie to to jest coś co być może towarzyszyło, bo powiedział lekarz bezradnie rozkładający ręce ręce wobec tych jego dolegliwość taki rząd przeszedł kilka operacji bardzo skomplikowanych i trudnych powiedział pan przesunął panie doktorze, że rodzina użyła swoich wpływów, żeby John Kennedy mógł trafić na front drugiej wojny światowej, bo komisja lekarska odrzuciła skutek tego czym przed chwilą mówiliśmy był bardzo zdeterminowany jak rozumiem taka biografia bohatera wojennego była o rodzinie potrzebne do tego, żeby potem mógł realizować swoje polityczne plany albo przynajmniej była korzystna, ale podczas tej służby w marynarce wojennej faktycznie doszło do aktu bohaterstwa ze strony Kennedy jego tak taktach, bo jedno ta jednostka pływająca, która służyła mandaty Inter pani powiedziała została zatopiona przez Japończyków i on dziś żołnierze tam przez wielu godzin dryfowali on uratował 1 ze swoich towarzyszy broni, ale wykazał się ciągną przez 6km to najbliższej wyspy do najbliższej płyną z tak on taki słaby ciałem słaby ciałem do te mówiliśmy próbował tę słabość przy włamywacz z państwem ciała chcę się on doznał poważnej kontuzji w czasie gry, więc był zaangażowany w różne aktywności sportowe faktycznie to on ratował prawda on będąc człowiekiem schorowanym młody, ale schorowanym uratował 1 towarzyszy broni oczywiście jest tak jak pani wspomniał na początku to znaczy to było rodzinie potrzebne tutaj musimy mieć świadomość, że wchodzą gry 2 elementy jako równoważne z 1 strony to była rodzina przypomnijmy to byli irlandzcy katolicy zaś może do tak chcę się pojawi przy okazji każdej roboczej, bo to też był problem, ale oni oni i charakterystyczny może dla elit nie tylko amerykańskich tej starej daty oni też poczucie takiego obowiązku publicznego jak czytać listy, które tam wymieniano w rodzinie to jest coś takiego nie ma co się załamywać czy pochylać nad swoimi osobistymi problemami wobec faktu, że my stoimy w obliczu takich wyzwań dziejowe jak wojna światowa, więc to jest trochę także on mieć poczucie takiej odpowiedzialności za za kraj za kraj za ojczyznę dokładnie tak są wielkie słowa dzisiaj może nam się to wydawać trochę nierzeczywiste, ale on faktycznie tak myśleli też jednak druga sprawa i całkowicie służy pani o tym, powiedziała u bo jakby nie do pomyślenia, że może zrobić później karierę wielką polityczną, jeżeli okaże się, że w okresie drugiej wojny światowej oni się osią uchyla od służby wojskowej albo pełnił jakąś rolę drugorzędną albo po prostu był zbyt chory, żeby tę służbę pełni takie darowane przywódca nie może być atrakcji nie może być wakacji to jest jeszcze 1 rzecz w tej, aby 1 rzecz powiedzieć przy okazji to była rodzina klenie wybaczała słabości to nam tam nie było miejsca na coś takiego Kennedy żeby, żeby się nad sobą rozczulać tam chyba brakowało też czułości w tej rodzinie to jest jakby inna sprawa ci jednak przyjaciółek Kret jego licznych przecież wspominała, kiedy się pojawił w domu rodzinnym to przemykał jak gość trochę to nie jest także, że to była atmosfera domu ciepłego to była atmosfera domu, który bez przerwy stawiał wysoko komuś poprzeczka wraca potem epizodzie znowu do służby, ponieważ najpierw uznano ich całą załogę za zaginionych właściwie martwe nawet poinformowano rodziny, ale potem udałem się uratować zostali przyjęci przez amerykański kuter i Kanady nadal kutrem artyleryjskim dowodził dopiero czterdziesty czwarty uznanego za niezdolnego do dalszej służby po wojnie kończył nauki polityczne na Uniwersytecie Harvarda nawet pracuje przez chwilę jako dziennikarz relacjonował też szyby przebieg konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco i nawet dostał nagrodę Pulitzera za 1 ze swoich książek o drugiej wojnie światowej profil odwagi, choć nie wiadomo czy on ją napisał też napisał jego współpracownik to wiekopomne dzieło tak czterdziesty szósty rok, czyli rok po wojnie zaczyna karierę polityczną, czyli miękko wchodzi w te biografie, która wykreśliła rodzina takie było oczekiwanie ciekawostką może być to, że wtedy kara polityczna osób ze ścisłej elity finansowej przestała być traktowana jako coś może trochę nawet precyzującego może wspomnijmy tutaj 1 z jego wielkich poprzedników Franklina Delano Roosevelta to też był przecież reprezentant takiej rodziny milionerów bardzo bogatej wpływowej rodziny amerykańskiej i w to była epoka, kiedy na karierę polityczną klasycznie polityczno patrzono jednak troszeczkę jako nakaz działacza wielki pieniądz się robiło w innej sferze dyplomacja to było coś rzeczywiście dla dla ludzi wyższych sfer natomiast takie klasyczne życie polityczne albo w mniejszym stopniu przynajmniej, choć oczywiście są przykłady takiej akcji do Roosevelt też zaangażowany politycznie bardzo bogaty człowiek, niemniej on faktycznie dzięki tym pieniądzom też miał możliwość takiego no bardzo aktywnego w bardzo szybkiego wejścia w obszar działalności politycznej one pomagały, ale trzeba też powiedzieć uczciwie, że to był pracowity polityk to znaczy on faktycznie spotyka się z wyborcami kolosalnie dużo zawdzięczał swojemu urokowi osobistemu to jest człowiek to był człowiek tak jak 1 z tych kilku polityków prezydentów historii Stanów zjednoczonych, który miał zawsze publiczność mówiąc kolokwialnie w garści można mieć takie nazwiska Franklin Delano Roosevelt właśnie John Kennedy później Ronald Regan pewnie jakiegoś stopnia Obama to są politycy, którzy rzeczywiście mieli kolosalną umiejętność uwodzenia słuchaczy jest zdania, że wydatek poza wyreżyserować wyuczyć się taka charyzma prawda no właśnie to jest coś takiego czegoś, czego nie sposób się nauczyć można się nauczyć pewnych chwytów, ale będzie poważną rzemieślniczy ani kroku Arrinera tak, a oni mieli oni mieli talent oni mieli talent te nazwiska, ale tutaj wymienię te są nazwiska ludzi, którzy wychodzili przed publiczną i publiczność ich kochała oczywiście każdy z nich też gorących przeciwników z powodu faktu, że każdy był wyrazisty politycznie w istocie rzeczy, kiedy też miał w okresie swej prezydentury w szczególności grupę ludzi, którzy go szczerze w stanach Zjednoczonych nienawidzili, ale faktem jest on będąc młodym człowiekiem potrafił wygrać wybory do Izby reprezentantów, bo tego zaczął w czasach, kiedy wygrywali Republikanie to jest znamienne prawda to znaczy on w tym jak byłby taką wysepkę tam, gdzie głosowano w aktach brak prezydenckich zdarzyło się także wyborcy w jego okręgu głosowali na republikanina natomiast on wygrał jako demokrata, bo to był polityk kandydat polityk partii Demokratycznej przy czym czas będzie 1 rzecz, jakkolwiek on się angażował mocno w proces kampanii wyborczej chętnie bywał w okręgu wyborczym o tyle ani jako polityk Izby reprezentantów później w Senacie nie zaangażował się jakże się tak bardzo czytam jest taki wątek, które jest często podkreślany jego zaangażowanie po stronie Józefa Makar jego, czyli senatora z partii Republikańskiej, który był znanym antykomunistą i im się wiąże cała ta historia amerykańskiego ma karty zmusza nie mam polowania na czarownice, czyli polowanie na czarownice polowania na komunistów dokładnie tak to jest nieprzyjemny epizod czy nieprzyjemny okres, bo nie zapis tylko pewien okres historii najnowszej Stanów zjednoczonych Kennedy był, jakby identyfikowany wtedy makaki część mu zarzuca, że to było koniunkturalne, że się po prostu tak ustawić, bo taki był klimat epoki to mój znajomy makaki uznają jego ojca natomiast rzecz inna faktycznie Kennedy był był był antykomunistą on miał poglądy mocno zdecydowania komunistyczne, gdybyśmy tak bawili w bardzo precyzyjne analizowanie tego co on mówił jak się zachował to nie jest polityk, który usytuował się jakoś po lewej stronie partii Demokratycznej może w kwestii praw obywatelskich natomiast, jeżeli mówimy o polityce zagranicznej to on jednak zawsze zdecydowanym zwolennikiem do stanowczego stanowiska do stanowczej polityki anty radzieckiej warto o tym, pamiętać np. bardzo krytycznie i to publicznie ocenia stanowisko czy politykę Stanów zjednoczonych w okresie kryzysu chińskiego, kiedy Czang Kaj-szek przegrał wojnę domową w Chinach zostały skolonizowane on kiedyś był krytyczny i publicznie tę krytykę w stosunku do własnej partii ich własnego prezydenta wyrażał, więc to jest także on on jako senator zresztą też chętnie wypowiadał się bliżej wyborów prezydenckich tym chętniej wypowiadał się na kwestie polityki międzynarodowej po 1 rzecz od razu tutaj w tym miejscu to była jego prawdziwa pasja John Kennedy nie był człowiekiem bardzo angażującym się kwestie polityki wewnętrznej, bo jest tak on dla niego też wiele kwestii bytowych którymi żyli zwykli Amerykanie to były sprawa abstrakcyjna nie miał problemów finansowych nigdy w swoim życiu nie rozumiał niektórych kwestii wziąć próbował wykazać zrozumienie rynku do tych spraw, ale też napraw jego prawdziwą pasją były sprawy międzynarodowe na ten temat wypowiadał chętnie na ten temat wypowiadał spójnie wszystko poszło właściwie bardzo szybko, bo skoro w 1946 roku zaczyna swoją karierę polityczną, a o prezydenturze myśli po raz pierwszy 10 lat później ten rok pięćdziesiąty szósty potem pięćdziesiątym ósmym odnawia mandat senatora, a pięćdziesiątym dziewiątym odbywa się rodzinna narada wtedy zapada decyzja o ubieganiu się Kenneth jego nominację partii Demokratycznej wyboru roku 1960 tutaj też osiągną szybki sukces, bo w lipcu roku sześćdziesiątego uzyskał nominację w pierwszym głosowaniu nie jak wyglądała kampania, bo ta kampania prezydencka jest interesująca także dlatego jego konkurentem był wyciek Exxon, że po raz pierwszy dużą rolę odgrywa nowe medium, czyli telewizja tak to będzie kampania, w której po raz pierwszy dojdzie do telewizyjnej debaty między kandydatami na prezydenta jeszcze może pani słowo o samych prawyborach, bo Kennedy był rzeczywiście człowiekiem młody pani wspomniała o tym, że ten szmat czasu do momentu, kiedy on będzie startował, ale jak na kandydata na prezydenta on był człowiekiem bardzo młodym porównajmy kandydatów na prezydenta z poprzednich wyborów prezydenckich na Zjednoczonych i przypomnimy sobie jak i jaka jest metryka obecnie urzędujące jego konkurent z Amazon był 10 lat starszym opinia ta zaś dla jak dzisiaj dzieliła ich epoka, bo w czasie tej trasie tej debaty telewizyjnej, która zmieniła tak bardzo w ogóle sposób uprawiania polityki, kiedy zaprezentował się świetnie i to jest trochę także wtedy ten schorowany będący pod wpływem środków farmakologicznych kandydat na prezydenta wygląda kwitnąco był pewny siebie natomiast Czarnik son z czymś Amerykanie nazywają Fablok siadał na twarzy prawda tak jakby niedozwolony bez makijażu, czego telewizja nie lubi za spory o to czy można zrobić nie chciał już powodu tego makijażu wyglądał na zmęczone używanie zmęczonego życiem Kennedy był pewny siebie nikt sąd był trochę zakłopotany nie wypadł dobrze wypadł dobrze jest ciekawostką to często podkreślaną w literaturze, że NIK są wypadł całkiem przyzwoicie w sensie merytorycznym i ci, którzy słuchali tej debaty w radiu oni wskazywali raczej nikt Sony jako zwycięzca miał zdecyduj ci, którzy oglądali debatę w telewizji zdecydowanie wskazywali na Kennedy ego, czyli zaczął działać obrazek zaczął działać i będzie działał to aż po nasze czasy prawda ten obraz jest kwestią fundamentalną odrębność świadom tego instrumentu i łatwo go wykorzystywał to on miał ogromny talent do tego tak ta w tej debacie rzeczywiście zaatakował też warto wspomnieć administrację republikańską za politykę wobec Kuby pamiętajmy, że Kennedy miał walczyć jest człowiekiem, który był wiceprezydentem u no odchodzącego ustępującego po 2 kadencjach Dwighta Davida Eisenhowera to były 2 kadencje prezydenta republikańskiego jest tak w stanach Zjednoczonych do dziś właściwie panuje przekonanie, że Republikanie są bardziej skutecznie w polityce zagranicznej na pewno są bardziej pryncypialni w polityce zagranicznej bardziej zdecydowani mówiła nie Unii, a teraz nici koniec takiego jedno stronnej działania Canadian, żeby przezwyciężyć wizerunek polityka partii która, której prezydent kiedyś umówił się ze Stalinem w Jałcie, której prezydent jak mówią narzeczonych stracił Chiny, czyli nie wsparł wciąga w czasie wojny domowej w Chinach wystarczającym stopniu, żeby żeby, jakby nie podlegać temu temu temu sądowi jako polityk miękki wobec komunizmu on stara się zaprezentować jako ten, który wie co z Kubą zrobić w przeciwieństwie do Republikanów i tu jest paradą musi udać rzeczywiście przekonać znaczną część Amerykanów wyjść poza ten poza te też ten szablon, który składana partii Demokratycznej jako bardziej koncyliacyjny nią w stosunkach międzynarodowych on pokazał nie ja będę tym, który lepiej niż Republikanie lepiej niż życia nikt Sony będą działali na scenie międzynarodowej bardziej skutecznie będą zwalczali komunę to było osiągnięcie tego życia niż sąd był znanym antykomunistą w sensie retorycznym w sensie aktywności politycznej faktem też jest może o tym warto wspomnieć, że to niebyła miażdżące zwycięstwo w tej kampanii wyborczej 118 000 głosów przewagi 118 000 głosów niektórzy 3 możliwie wskazywali Jona za tak tak, że to są głosy zorganizowane przez Josepha Kennedy ego, czyli ojca za pośrednictwem mafii wokół rodziny, kiedy narosło wiele różnego rodzaju teorii spiskowych prawda jednak jest taka, że bez wątpienia gazet, kiedy miał kontakty w świecie np. związków zawodowych, które jakoś tam był infiltrowane przez świat za przestępcze miał różnego rodzaju środowiska, do których musi odwoływać ani Amerykanie jednak wybrali Johna Kennedy ego jak na to patrzeć, choć faktycznie nie był to nie było zwycięstwo miażdżące, ale też pewne, że to nie był polityk z dużym dorobkiem przeciwnie jedni są na tle był starszy od Kennedy ego był byłym wiceprezydentem Joe krewni pełnią żadnych funkcji publicznych żółtodziób tak tak w sensie politycznym niosą jedzeniu sekretarzem stanu nie pełnił żadnej funkcji administracji wcześniej to był po prostu senator amerykański i pełni funkcję władzy wykonawczej to zresztą mówi rzucano podobnie jak jego katolicyzm w czasie kampanii, bo on musiał im się gęsto tłumaczyć kiedyś powiedział tak nie jestem katolickim kandydatem na prezydenta jestem kandydatem partii Demokratycznej na prezydenta, który tak się złożyło jest katolikiem, dlaczego to taki problem także stany Zjednoczone są krajem zbudowanym przez protestantów na fundamencie protestanckiej kultury intelektualnej na fundamencie protestantyzm katolicyzm był kojarzony z religią Europy Środkowo-Wschodniej Południowej włości imigranci włosy Irlandczycy sami często byli katolicy później dochodzi do tego jeszcze wątek związany z tą rzekomo podległością katolików czynnikowi zewnętrznemu to znaczy katolicy mają władze poza Ameryką nie jest papież i będą w związku z tym lojalni wobec kogoś poza Stanami inaczej poza państw wobec kraju z dniem są często nawet chyba w Polsce zdajemy sprawy dokładnie tak nie zdajemy sobie sprawę z tego jak głębokie są uprzedzenia w stanach Zjednoczonych w stosunku do do katolicyzmu to była 1 z kwestii, kto rzeczywiście telebimu wyrzucane przez żadną tajemnicą, że przesadnie religijny nie był no, a czyniono z tego katolicyzmu czynnik, który miał zdeprecjonować go w oczach Amerykanów w tej słynnej debacie z nikim tonem rzekł słowa, które przeszły do historii czas, żeby Ameryka w końcu ruszyła z miejsca, a swoje postulaty ochrzcił taką też interesującą nazwą planem nowych horyzontów co on oferował Amerykanom jest znany rzeczywiście różnego rodzaju sformułowań często są one przywoływane przez różnych polityków intelektualistów do niego chętnie odwołujemy zresztą były niejednokrotnie świetnie sformułowane hasła to nie Francja, czyli taka koncepcja nowego ogranicza częstość w ten sposób tłumaczy to była koncepcja przezwyciężenia różnego rodzaju ograniczeń w zakresie i spraw wewnętrznych i polityki międzynarodowej on stawia taką tezę już jako senator, że stany Zjednoczone wytracił impet, że pod rządami Republikanów stały się krajem wiernym pasywnym, że nie są aktywne spraw międzynarodowych nie przezwyciężania swoich problemów wewnętrznej tutaj są 2 kwestie nabywa to jest podkreślenie przez sędziego zostanie powinny znowu mieć taki w jego polityce zagranicznej sprostać wyzwaniu kubańskie mu sprostać w ogóle komunizmowi świecie bony warte jest najpoważniejszej tu akurat republikanami nie różnił wyzwanie w stosunku ds. do dla Ameryki no ale też podkreślał, że trzeba to wyzwanie podjąć w sposób zróżnicowany, że nie może być metoda kija tylko, ale musi być to metoda zróżnicowana to znaczy mówiąc tak dosadnie jaj marchewki, a mówiąc bardziej finezyjnie stany Zjednoczone oprócz pomocy wojskowej pomocy w zakresie szkolenia służb specjalnych czy policji muszą państwo, które są w orbicie ich wpływu działania oddziaływania zaoferować różnego rodzaju programy pomocowe jak wyrzucał administracja Eisenhowera bardzo wyraźnie dość długo zaniedbanie tej kwestii mówił nie możemy np. w Ameryce Łacińskiej wspierać dyktatorów ciągle dają pieniądze na zbrojenia na represje musimy po pierwsze, dać im tym państwo pomoc w zakresie ewolucji ku demokracji musimy się opowiedzieć po stronie demokracji demokratyzacji po drugie musimy się opowiedzieć po stronie reform te kraje kraje zacofane, gdzie na ten grunt niedorozwoju przemocy wykorzystywania pozycji przez wąskie elity pada to ziarno komunizmu i rozkwita, bo sprzyjają temu warunki trzeba po prostu żywotność stopę życiową szata lub krajów tak tak to jest 1 sprawa nasi wiąże też drugą dość dość i ściśle bo, bo taka grupa intelektualistów w stanach Zjednoczonych zaczęła podkreślać też, że i często się odwoływać też do kwestii międzynarodowych korzystał chętnie ich z ich pomocy doświadczeni i konsultacji część z nich znajdzie się w administracji oni wskazywali, że Ameryka też ma problemy są ludzie wyrzuceni poza nawiasem, że są ludzie, którzy zostali zepchnięci na margines życia społecznego, że Ameryka nie i by nie stwarza warunków dla wszystkich prawda jest grupa Amerykanów też zostali zupełnie zmarginalizowani w tych warunkach kapitalizm amerykański amerykańskiego systemu społeczno-ekonomicznego stany jako mocarstwo główne mocarstwo świata Zachodniego nie mogą pozwolić na to, że była cała grupa Amerykanów tysiące setki tysięcy Amerykanów, które są po prostu wykluczeni z edukacji z awansu społecznego awansu zawodowego i to ta koncepcja tych nowych horyzontów nowego pogranicza odwoływać do czegoś takiego właśnie, że tak jak kiedyś Ameryka przesuwała ten też swoją cywilizację, podbijając kontynent północnoamerykański i tworzyła budowa drogi tworzyła cywilizację amerykańską budowa szkoły kościoły tak teraz ona musi przezwyciężyć te ograniczenia, które są właśnie czy w polityce międzynarodowej czy polityce wewnętrznej oto to jest nasze nowe Pogranicze, które musimy zagospodarować zresztą o to mówił w swoim przemówieniu inauguracyjnym wezwał Amerykanów do walki stronią ubóstwem chorobami wojną mówił także nie cały świat dowie, że w tym oto miejscu i tej od chwili pochodnie została przekazana kolejnemu pokoleniu Amerykanów urodzonych w tym stuleciu doświadczonych przez wolne na oczywiście kolejne słynne słowa i nie pytajcie rodacy co kraj może zrobić dla was, lecz co wy możecie zrobić dla swojego kraju rozpoczyna prezydenturę niektórzy twierdzą że, że dramatyczne są słowa, które czasem powtarzał, gdybym wiedział co nie czeka głosowałbym na nich Seana jak pan ocenia prezydenturę niedokończoną ach to jest trudne pytanie, dlatego że tak jak pani powiedziała ona została przerwana tragiczny sposób to trochę tak, jakbyśmy oceniali Roosevelta 3005. roku ogląda, czyli Kolna obok po jak w połowie pierwszej kadencji to jest trochę także, że on właściwie z wzbudził szalenie duże oczekiwania czasem te jego popularność miała wzrasta jednocześnie przyszło mu w czasie prezydentury zmagać z fazą kryzysu permanentnych kryzysów ciągle wybucha jakiś kryzys to są 3 lata wypełnione w dużej mierze taką aktywnością to jest także on rozwinął szereg programów bardzo bardzo cennych i chętnie wspominanych już dla postępu dla dla Ameryki Łacińskiej rozwiną się korpus pokoju przecież w okresie jego prezydentury ta działalność Amerykanów na rzecz rzeczywiście poprawa warunków życia w kraju trzeciego świata, a jednocześnie to jest epoka inwazji próby inwazji na Kubę nieudanej kryzysu Karaibskiego kryzysu berlińskiego napięć w stosunkach z Moskwą do tego permanentnego napięcia w stosunkach z Kubą Night początek zaangażowania Stanów zjednoczonych w Wietnamie, więc trudno trudno tę prezydenturę uznać za prezydentury spełnioną, bo tak odpowiada ona została przerwana w momencie, kiedy Kennedy nie odpowiedział jeszcze na te najpoważniejsze wyzwanie możemy domniemywać co by zrobić tam zabił z Kubą co zrobił 2 elementy zawsze będzie gdybanie natomiast można powiedzieć, że oni wszelkie kompetencje, żeby być prezydentem wybitnym i mężem stanu w kompetencje intelektualne i znajomość problemów świata także niezależność osądu często się mówi Johnson zrobił niektóre rzeczy, ponieważ doradcy kres jego przekazu przekonywali go następca prezydenta jego przekonywali go, że tak, jakby tak zrobił, bo stanowi właśnie brakowało tej pewności siebie, kto miał Kennedy, kiedy słyszał różne rzeczy złych doradców, ale zawsze sam te decyzje podejmował one mogły być lepsze bądź gorsza to był jego decyzje polityczne wydaje się, że osie wykazał pewną racjonalnością w polityce wewnętrznej czy zagranicznej nie był dogmatyczny znaczenie przywiązywał się do do idei przykład Kuby jest dobry, dlatego że jego się kojarzy właśnie z polityką antykatolicką anty kubańską no przecież wiadomo, że pod koniec swojej prezydentury wykonywał pewne gesty mające na celu złagodzenie napięcia w stosunkach z Kubą podobnie w stosunkach ze związkiem Radzieckim różnie oceniany jest z niego tego powstała w okresie kryzysu Karaibskiego to kryzys dotyczący Kuba to ukryć w stosunkach między 2 supermocarstwa nigdy nie było tak blisko konfliktu nuklearnego, ale jednocześnie trzeba powiedzieć, że to był polityk, który potrafił tę rozgrywkę tak poprowadzić, by nie postawić Chruszczowa pod ścianą pozostawić jakiś obszar na wyjście, a jednocześnie pokazać wyraźnie granice Chruszczow się przeliczył rozwieszając wyrzutnie rakietowe na Kubie nie spodziewał się, że kiedy zareaguje tak jak zareagował, a jednocześnie prezesa na czele pozostałe, aby ten obszar na wyjście z twarzą rzecz inna w związku Radzieckim traktowano tego w ten sposób jak właśnie wyjście z twarzą, ale myślę że, że to był dobry polityk z dobrymi umiejętnościami, który stał się za sprawą tego tragicznego odejścia mitem i historycy go zawsze oceniają nieco gorzej niż zwykli obywatele jeśli można tak powiedzieć czy odbiorcy przeprowadza oczywiście sondaże są biedniejsze drugi historyków ta powściągliwość wynika właśnie z faktu dziś są tacy, którzy go krytykują, ale nawet, jeżeli go doceniają to uważają, że on nie mógł pokazać wiele, bo tak prezentu trwa długo natomiast za krótko ZAK zaprasza na krótko natomiast natomiast większość odbiorców patrzy na mit i widzi go takim, jakim wydawał wydaje się, że byłby, gdyby żył za chwilę rozmawiamy o tym co wydarzyło się w Dallas, ale chciałabym zapytać o nieco inaczej ujmowane nowe Horyzonty, bo chyba idea lotu człowieka na srebrny glob też się w nowe Horyzonty wpisuje on ogłosił takie zamierzenia już w maju 1961 roku, kiedy dziennikarz pytał go czy nie uważa pan, że powinienem, że powinien pan przeznaczyć te miliardy na bardziej przyziemne potrzeby tak jak służba zdrowia edukacja opieka społeczna odpowiadał niestety nie mamy tu wielkiego wyboru od tej sprawy zależy prestiż naszego państwa w pięćdziesiątym siódmym roku Chruszczow po starcie Sputnika ogłosił wyższość komunizmu natka kapitalizm i te fakty rzeczywiście układały się na początku w ciąg sprzyjające prestiżowi związku Radzieckiego pierwszy sztuczny satelita ziemi radziecki Sputnik pierwsze organizmy żywe w kosmosie łajka pierwszy człowiek w kosmosie Gagarin pierwszy próbnik Księżyca Łuna pierwsze zdjęcie odwrotnej strony Księżyca znowu na nie było wyjścia prestiż dokładnie to słowo państwo przywołała prestiż supermocarstwa nie pozwalał na to, żeby dać pozwolić się wyprzedzić związkowi Radzieckiemu ten szok wspólnikowi czy fakt, że związek radziecki wyprzedzi stany Zjednoczone w wyścigu w kosmosie był rzeczywiście dla Amerykanów wstrząsem my może patrzymy na ten związek radziecki z perspektywy nieco bliższy historycznie to znaczy lat osiemdziesiątych, kiedy znajdował się w fazie schyłkowej na przemian pięćdziesiątych sześćdziesiątych wydawał się związek radziecki rzeczywiście bierze górę nad Stanami Zjednoczonymi to była kwestia walki o serca umysły nie tnie Amerykanom przecież tylko ludów całego świata w szczególności trzeciego świata pamiętajmy, że lata pięćdziesiąte sześćdziesiąte okres dekolonizacji jest była także albo te państwa, które były w tych w zależności kolonialnej albo jak i zależności politycznej od państw Europy zachodniej uzyskiwały niepodległość albo niezależność i one wszystkie ze względu właśnie na fakt, że komunizm jawił jako doktryna wolna od rasizmu jako doktryna i geologia dająca z zwykły ludziom nadzieję na lepsze jutro on był niesłychanie podatne na propagandę komunistyczną i na wpływy związku Radzieckiego na wpływy Moskwy tam z związku Radzieckim miał rywalizować właśnie John Kennedy czy stany Zjednoczone, kiedy wiedział, że są kwestie, które będą miały olbrzymie znaczenie z punktu widzenia wizerunku Stanów zjednoczonych narzeczeni mogą jawić jako państwo, które nie jest w stanie rywalizować ze związkiem Radzieckim w zakresie nauki technologii tu przebywać w wyścigu kosmicznym właśnie o to chodziło i Kennedy też musiał też wiąże z kwestią praw człowieka pokaże stany Zjednoczone nie są krajem, w którym mniejszość rasowa jest przez władze, gdy źle traktowana no on miał rywalizować związkiem Radzieckim w Azji Afryce prawda te kwestie są ze sobą powiązane wyjście na wyścig ze związkiem Radzieckim w zakresie zaawansowanych technologii wyścig kosmiczny trzeba patrzeć właśnie przez pryzmat rywalizacji rywalizacja z Moskwą toczyła się na każdej możliwej płaszczyźnie tam nie było otwartego konfliktu natomiast było wiele frontów zastępczych i bywały konflikty zastępcze właśnie trzeciego świata był ten front propagandowy i w ramach tego rządu propagandowego nie można pozwolić na to, żeby związek radziecki chwalił się osiągnięciami kraj, który wyszedł z z głębokiego zacofania rzeczywiście opowiedzieć światu spójrzcie my kraj do niedawna post feudalnej właściwie wyprzedziliśmy ten wielki kapitalistyczne stany Zjednoczone, więc być może nasz model rozwoju jest właściwy właściwszym dla was dla krajów trzeciego świata, który właśnie macie z tego zacofania wyjść komunizm jest hałas właściwą ścieżką dla oka nie musiał odpowiadać na bardzo wielu frontach ten ten wyścig ze związkiem Radzieckim w zakresie w zakresie kosmosu jest 1 z nich oczywiście chodziło też wizerunek administracji w oczach Amerykanów jest druga połowa roku sześćdziesiątego trzeciego Kanady oczywiście myśli już wyborach kolejnych, czyli w listopadzie roku sześćdziesiątego czwartego chce wzmocnić swoją pozycję polityczną i rusza w podróż po 11 Stanach Teksas jest szczególnie ważne ze względu na liczby głosów elektorskich ląduje na lotnisko w Dallas 22listopada wcześniej miał powiedzieć to żony udajemy się do krainy szaleńców, bo mimo, że sporo mówiliśmy jego anty komunizmie to jednak okazuje się, że był postrzegany przez mieszkańców Teksasu przez część mieszkańców Teksasu jako wręcz ten, który wspiera komunistów np. Polska tak, ale on też pozbawianie już po postrzegać w ten sposób w dużej mierze za sprawą stanowiska administracji wobec kwestii praw obywatelskich pamiętajmy, że początek lat sześćdziesiątych to jest narastanie napięć na tle rasowym w stanach Zjednoczonych od lat pięćdziesiątych to trwały zmaga się z tym problem administracja Eisenhowera w wypadku administracji Kennedy ego nic nie zmieni będzie dochodziło do napis na tym tle mówimy o Stanach południowych bardzo wiele osób na południu uważał, że Demokraci otworzyli szeroko drogę afro Amerykanom czarnym Amerykanom do pełni praw na co zgody być nie może południe południe było konserwatywne po bardzo wieloma względami jeśli faktycznie butem postrzegany jako ten, który zmienia Amerykę na niekorzyść dużą uwagę, że wiceprezydentem u niego był jego rywal z czasów no starania się kadry od o kandydatów kandydowanie na urząd prezydenta, czyli na działce czasem z Teksasu to była to był powód, dla którego dziąsła dobra rzecz oni również równoważyć wizerunek jego liberała stosować osób na południu i zdobywać głosy na południu właśnie no i teraz przychodzi tak pani powiedziała do wizyty w stanie, który był dla Demokratów bardzo trudnym stanem nie może właśnie wiceprezes stamtąd pochodzi zresztą widać sąd brał udział w tej wizycie w Teksasie no, a tam trzeba było spróbować zmienić czy pokazać tego prezydenta jako prezydenta akceptowalnego także dla nich rada i tak pan powiedział na początku on miał poczucie, że jedzie do krainy szaleńców czy Ukrainy nienawiści później, kiedy zobaczą też wiwatujący tłum wydawało się, że atmosfera jest właściwie taka jak wszędzie to znaczy przyjąć prezydentowi Kennedy Emu nawet żona gubernatora Teksasu, która im towarzyszyła podczas tej podróży miała się zwrócić do Kennedyego panie prezydencie nie może pan powiedzieć, że Dallas pana kocha, ale za chwilę samochody skręciły w lewo minęły budynek składu podręczników szkolnych i padły kolejne strzały Kennedy został trafiony w kark gardło gubernator plecy rękę i udo kolejny strzał roztrzaskał głowę Kennedy jego samochód najpierw zwolnił później przyspieszył odwieziono prezydenta rannego prezydenta do szpitala tam próbowano podjąć reanimację, ale tak pani powiedziała dół śmiertelnie ranny ogłoszono zgon to było wstrząsem nieprawdopodobnym dla Ameryki stany Zjednoczone zdarzały się już zabójstwa prezydentów jak wiadomo prezent linką np. został zamordowany zmarł, zaskakując Ameryka może tak powiedzieć frank dla nas to też był dla Stanów zjednoczonych, ale co zostało w Dallas to był wstrząs absolutny, bo pamiętajmy, że Nicole zginął w warunkach trwania właściwie kończące się wojny domowej Ameryka była przyzwyczajona do przemocy jeśli można tak powiedzieć prezydentura zwarta była prezydenturą spełnioną rozmach z przyczyn naturalnych tutaj nagle przychodzi taki wstrząs stąd natychmiast zaczęły się wokół tego pytania pojawiać, kto mógł stać za zabójstwem prezydenta Kaczyńskiego nikomu nie chciał uwierzyć, że buta samotny strzelec, czyli osłon powołano komisję na jej czele stanął przewodniczący Sądowi Najwyższemu UN Scent nazwa tej komisji komisja doraźna komisja pracowała pod dużą presją stosunkowo szybko przyjęła ostatecznie stanowisko, że prezydent padł ofiarą samotnie działającego zamachowca, o ile na początku jeszcze i jakaś część Amerykanów wie przyjmowała to co jako możliwy scenariusz o tyle zbiegiem lat ta grupa wierzących w to że, że za zabójstwem prezydenta i jego stał jakiś spisek zacznie wzrastać my mamy relacje mówiące o tym co na ten temat myśli np. bliski najbliższy pracownik dla takiego czy jego brat Robert Kennedy zresztą prokurator generalny, który oficjalnie podzielił ten pogląd zajęty przez komisję euro, ale prywatnie wyraził różnego rodzaju wątpliwości podejrzewając, a to mafii, którą podjął bardzo ostrą walkę jako prokurator generalny mówiła mówimy o tym, że tam mówiono o głosach kupionych przez mafię, jeżeli kupiła na tym, że to nie opłaciło bo, bo wzrosła wielokrotnie liczba oskarżeń w czasie urzędowania Kennedych jeśli można tak powiedzieć stosunku właśnie do do do zostawić przestępczości zorganizowanej mówiono ja jej mówiono o Castro mówiono o Moskwie toteż, aby podnieść bardzo złożony temat tego, czego Moskwa spodziewała po średnim on wywołał na początku ogromne nadzieje na Kremlu pytano czy on będzie drugim Rooseveltem to znaczy kimś kim przyjdzie nam się dogadać łatwiej z innymi politykami Johnson wyrażał różnego rodzaju wątpliwości do dziś właściwie jest to kwestia, która wzbudza no sporo emocji jej sporo sensacji ale, której nie mamy żadnych innych danych poza pewnymi wątpliwościami związanymi właśnie z faktem, że sam zabójca prezydenta został szybko zamordowany prawda to to są okoliczności, które też nie są do końca wyjaśnione my tak 1 z dziennikarzy bodajże powiedział, że my mamy taki problem psy ze zrozumieniem tego co się stało, bo trudno nam podjąć taką myśl, że wielka tragedia może mieć jakiś absurdalny powód tak jak np. działanie 1 przesiąknięty nienawiścią człowieka, czyli samotnego Wilka tak tak sami wypatrywać z potężnych sił, które stały za jego plecami, żeby łatwiej wytłumaczyć tę wielką tragedię no bo jeżeli zamordowano Johna Fitzgeralda Kennedyego poza tym musiał stać spisek ani 1 samotny szaleniec to jeszcze na koniec bardzo króciutko niektórzy twierdzą, że to zabójstwo kończy tak to nazywają epokę niewinności, które to Ameryka miała nieustannie iść naprzód za chwilę na dobre rozpocznie się wojna Wietnamie dadzą o sobie znać ruchy protestu podziela pan takie przekonanie, że to był koniec jakiejś epoki podzielam w tym sensie, że Ameryka rzeczywiście latach sześćdziesiątych weszła w fazę ogromnych napięć wstrząsów przecież to będzie pokaz zabójstw politycznych prezydent, kiedy nie jest jedyną ofiarą za kilka lat później zostanie zamordowany jego brat Robert Kennedy to jest rzeczywiście czas, kiedy Ameryka będzie musiała się zmagać traumą wojny w Wietnamie część osób będzie oskarża sędziego wejście w ten konflikt wiemy rząd nie był entuzjastyczne nie wiadomo oczywiście zdecydowana takie zaangażowanie amerykańskich Wietnam jak jagniąt miejsce później, ale na pewno jest taki to jest czas, kiedy różnego rodzaju mniejszości roku upomniał się o swoje prawa w stanach Zjednoczonych to upomniały się w sposób taki bardzo gwałtowny często, wywołując sprzeciw tej większości, która nie chciała żeby, żeby rzeczywistość szansę zacząć się zmieniała Amerykanie będą tak wstrząśnięci latami 60 mi się przecież pod koniec dekady wybiorą na urząd prezydenta człowieka, który wydawałoby się przegrał wcześniej wszystko, czyli życia Jacksona koloru odpowiedział na tę frazę efektem frustracji Ameryki dr Marcin Petelski Instytut amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego panie doktorze bardzo dziękuję za wizytę dziękuję bardzo państwa zaproszono informacja po informacjach wracam Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA