REKLAMA

Pilecki z twarzą Dudy. Sztuka (polskich) murali patriotycznych

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2020-01-24 08:00
Prowadzący:
Czas trwania:
21:11 min.
Udostępnij:

Są wszędzie, od Andrychowa po Żywiec. Widnieją na nich nie tylko mniej lub bardziej udane portrety postaci historycznych, ale również cytaty z pieśni patriotycznych, wierszy, fragmenty rozkazów czy więziennych grepsów. Powstają na zamówienie i spontanicznie - od murów cmentarnych przez blokowiska po zapomniane przystanki i stacje transformatorowe. Najczęściej można na nich zobaczyć rotmistrza Pileckiego, "Inkę", Jana Pawła II, powstańców warszawskich (zbiorowo), bezimiennych "żołnierzy wyklętych". Michał Nogaś rozmawia z Wojciechem Wilczykiem, fotografem, jednym z najważniejszych współczesnych polskich dokumentalistów, który od dawna przygląda się muralom na ulicach polskich miast. Przed laty badał kulturę kibiców, teraz - w wydanym pod koniec 2019 roku "Słowniku polsko-polskim" - pokazuje, jak międzyklubowa wojna na murach zamieniła się w opowieść o miłości do ojczyzny i wybranych bohaterów naszej niełatwej historii. Więcej odcinków na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej o tym co można zobaczyć na polskich ulicach często w miejscach bardzo zaskakujących umowach narodowych nie tylko naszym gościem będzie człowiek, który przez kilka lat jeździł po Polsce wszystkie te interesujące malowidła sfotografował ósma 10 podcast gazety wyborczej Michał Nogaś dzień nowy wóz ma 10 naszym gościem jest świetny fotograf Wojciech Wilczyk dzień dobry dzień dobry państwo dobrze będziemy rozmawiać o murach chciałem Rozwiń » zapytać od kiedy kochasz tę formę sztuki trudno tutaj, mówi że miłości w tym przypadku myślę, że takie uczucie uniemożliwiłoby mi rejestrację zobiektywizowana rejestracja tego zjawiska, ponieważ celem tego projektu była rejestracja fenomenu murali grafów, które są malowane przez ludzi sami, którzy sami siebie nazywają patriotami to jest kolejny etap swojej pracy z umowami, ponieważ musimy wspomnieć o tym, że wcześniej zajmowała się sztuką, którą tworzą kibice to się to oczywiście za sobą teraz spotyka, ale wcześniej było tylko historii około stadionowe to się właśnie bardzo spotyka, ponieważ połowa rzeczy, które są w książce połowa tych obiektów to są morale namalowane przez kibiców piłki nożnej tym, że z tym, że między czasie nastąpiła pewna zmiana formy obrazowania także w tematyce murali i pisze o tym, Radosław Kossakowski co związane z procesem legalizację ruchu hipisowskiego powstał legalny stowarzyszenia co spowodowało, że na muralach firmowanych przez kibiców różnych klubów piłkarskich przestały się pojawiać na nienawistne treści albo, jeżeli się pojawiają to są pod przykrycie zastąpiły je treści patriotyczne zastąpiły treści patriotyczne żołnierze wyklęci, czyli partyzanci antykomunistycznego podziemia działającego po 3005. roku tak głównie oni się pojawiają na obrazach malowanych przez kibiców, ale w książce znajdziemy też murale, które powstały na zamówienie różnych organizacji fundacji na zlecenie samorządów lokalnych w końcu z inicjatywy prywatnych osób także takie 2 od 1 te rynki PiS-owski bardzo silny i tam spotykamy ludzi na tych murach postacie dosyć kontrowersyjna książka Józef Kuraś ogień 3 Łupaszka czy osoby, na których ciążą poważne oskarżenia o zabójstwa ludności cywilnej czystki etniczne strzelanie do kobiet dzieci, a z drugiej strony mamy te moralne, które powstają, które są finansowane przez samorząd przez lokalne samorządy przez urzędy miejskie, gdzie mamy polityków niepodległościowych dowódców wojskowych w końcu, a może na pierwszym miejscu dostojników kościoła katolickiego może się wydawać, że my decydujemy dzisiaj w studiu ósmy 10, ale to nieprawda słownik polsko polskiej to jest zapis zajęć praktycznych Wojtkiewicz czeka ile miesięcy albo lat spędziłem podróżując po Polsce, szukając i, fotografując temu rada sejmik 5 lat strzałem w grudniu 2014 skończyłem we wrześniu 2019 natomiast szukaniem to było także wszystko znalazłem w sieci historia tego projektu z VAT wiąże się z moją poprzednią książką ze świętą wojną 1 z autobusem zobaczyłem przez okno w Krakowie przy ulicy Kijowskiej mural, który fotografowałem do świętej wojny zobaczyłem, że został przemalowany, więc wybrałem się tam z aparatem sfotografowałem go otrzyma coś tknęło i wrzuciłem do Googlea taki termin mural patriotyczny potem to poprawiłem obcemu oraz żołnierze wyklęci dostanie taką liczbę wyników interesujących nie zdawał sobie sprawę, że tak dużo takich obiektów powstało to było 2014 roku około miejsca w oko ponad setkę znalazła, więc przepisałem to obraz do konkretnych miejsc w konkretnych ulic i zacząłem fotografować zobaczyłem, że ten temat interesujący, że warto poświęcić uwagę temu fenomenowi, a potem sukcesywnie tę swoją bazę danych odświeża także w książce znajdują się murale, które mierzyłem do 31grudnia 2018 roku taką ustaliły granicę po prostu tych poszukiwań mogą oczywiście to dużo zrobić ten w Krakowie konkretny, który wyzwolił w sobie chęć zrobienia kolejnego projektu jak się zmienił zmniejszy taki sposób, że pierwotnie było tam hasło generalni sygnowane przez śląskich patriotów poprzez malowanie pojawił się wizerunek Emila Augusta Fieldorfa Nila namalowany na podstawie zdjęcia przedwojennego, gdzie był jeszcze stopniu podpułkownika natomiast w środku, bo to jest właśnie taki palimpsest murala w środku był mural z papieżem ten z Nilem poprawia po lewej stronie była flaga Cracovii chroniące Teska co oznacza 3 Cracovia to stara, więc ten, ale w książce natomiast niestety nie udało się sfotografować mutacji tego muralu po lewej stronie, ponieważ akronim ZSK został zastąpiony przez bardzo czytelną przekreślona gwiazda Dawida czy jakaś mapa tych murali, które się udało stworzyć miejsca w Polsce, w których jest ich najwięcej są takie, w których nie ma w ogóle czy możemy powiedzieć, jaka jest częstotliwość przebywania tego typu grafik są one obecnie na terenie całego kraju trudno mówić takich lokalnych spece z o lokalności pewnych motywów np. powstanie warszawskie pojawia się wszędzie na pewno takim lokalnym w Kętrzynie np. w Wołowie na Dolnym Śląsku w Świdnicy są murale, że pamiętają, że pamiętają tak pamiętamy natomiast takim lokalnym kultem jest obdarzony powstanie wielkopolskiej faktycznie na terenie województwa Wielkopolskiego tych murali powstało bardzo dużo w ostatnim czasie, ponieważ mieliśmy stulecie powstania Wielkopolskiego programu niepodległa z potężnym budżetem, które przy pomocy, którego sfinansowano te malowidła, ale to właściwie na terenie całego kraju można znaleźć bardzo łatwo jest znaleźć, ponieważ w wizerunki większości tych malowideł są obecne w internet się także, jeżeli w pierwszej dziesiątce wyników to na piętnastej chętnie spotkanie z treścią w ten sposób szukałem algorytmy Google dziwnie działają dla mnie są nie rozumiem dokładnie jak to funkcjonuje natomiast bardzo, jeżeli przewija się tylko kolejne strony można znaleźć albo przez kolejne odniesienia można trafić na jakieś malowidło czy ma jakiś osobisty stosunek do tego typu umów tego typu sztuki członek się podobają czy nie są tacy, których temu, ale obrażają np. sobie ich przestrzeni publicznej nie życzą to nie słyszałem już takich rzeczach, które to obraża starałem się, robiąc zdjęcia nie patrzeć na nie taki sposób, oceniając raczej starałem się z moim dążeniem było stworzenie czegoś co można byłoby nazwać zasobem archiwalnym chciałem, żeby to co znajdzie się w książce miał reprezentatywny charakter i chciałem, żeby te obiekty były zarejestrowane w sposób zobiektywizowany oczywiście na ile jest to możliwe oczywiście też chciałem, żeby wyglądało ciekawe jak fotografia nowa posługuje się obrazem obraz musi przyciągać uwagę odbiorców jeśli chodzi o recepcję tej współczesnej sztuki ludowej myślę, że można, by to tak nazwać co podczas sporadycznych rozmów z ludźmi, którzy zaczynali ze mną rozmawiać, kiedy robiłem zdjęcia można odnieść wrażenie, że jest pełna aprobata, że większości rozmówców to bardzo podoba raz tylko spotkają się z taką sytuację, że pan, który zobaczył mnie fotografującego mural poświęcony żołnierzom wyklętym zaczął używać wyrazów 4 litera owych, ale też nie chciał ze mną rozmawiać, skąd przeszedł, rzucając po prostu te tabelki mówiąca o tym, że kogoś obrażamy właśnie na myśli takie osoby, które w internecie albo prywatnych rozmowach mówią, że sobie życzą tego, żeby pokazywać przestrzeni publicznej osoby co, do których są wątpliwości czy naprawdę zachowały się bohatersko 3 z tym, że nie spotkałem natomiast jest także np. zarówno Łupaszka, który ma problemy z ze strzelaniem do cywilów Jagi Józef Kuraś ogień, którego oddziały dowodzone bezpośrednio przez niego czy pan mu podległe mordowały Polaków cywilów Polaków Słowaków Żydów to temu, ale są często dewastowane na tych postaciach jest często pojawia się słowo morderca np. coś co mnie osobiście oburzyła, aczkolwiek chyba nie obraża nikogo ten mural, który znajduje się w miejscowości Parczew sfotografowałem na początku pracy oraz finansowany przez fundację senatora Grzegorza Biereckiego kocham Podlasie była też taka instytucja obecnie strona internetowa działa na tym muralu można zobaczyć wizerunki partyzantów braci Taraszkiewicz szefów, którzy w 1936 roku w czerwcu dokonali regularnego programu w tym mieście zapisać się 4 osoby nie pamiętam dokładnie, a także ograbiona szaleńców z Holokaustu tam było zaś 200 osób zmienia i to było zachowało się notatki tych z tych żołnierzy ani z premedytacją planowali atak natomiast, ponieważ chcieli się wzbogacić na mieniu tych ludzi zabito też właśnie 4 osoby 4 i na budynku urzędu Miejskiego w Parczewie widnieje mural namalowany na podstawie fotografie przedstawiające sprawców tego zajścia to jest moim zdaniem skandal tego nie powinno być już żadnym wypadku, czyli jednak są emocje, a czy twoim zdaniem ta sztuka temu, ale są swego rodzaju znakiem czasu i czy ostatnie lata, których to wzmożenie patriotyczne jest widoczne słyszalne sprzyja pojawianiu się kolejnych takich grafik czy są one są częścią tej narracji prawicowej, której częścią tego co możemy usłyszeć z polityków prawicowych czy pan z polityków populistycznych zorientowany prawicowa częścią tej narracji, której fragmenty możemy usłyszeć w rapie prawicowym w końcu jest to część tego co możemy znaleźć na stronach internetowych różnych prawicowych portali nacjonalistycznych, czyli teza to jest część szerszego zjawiska faktycznie strony mamy do czynienia w Polsce, jakkolwiek wydaje mi się, że ta fala murali przedstawiających tzw. żołnierzy wyklętych słabła na na rzecz tej fali tych oficjalnych murali upamiętniających powstanie wielkopolskie 100 lecia odzyskania niepodległości być może wynika to też z tego, że hasła slogany się zużywają tak jak pisarz związany także fotografie wyczerpują krajobrazy tak sama przedstawienia wizualne wyczerpują też pewne postaci po namalowaniu, bo w książce najwięcej i najwięcej wyglądałam przez fotografa murali przedstawiających rotmistrza Witolda Pileckiego to na malowaniu 40 kilku takich murali ktoś, kto obserwuje ten fenomen im ich namalować następne musi się poważnie zastanowić się na nim przedstawić prawda poza tym wizerunkiem rotmistrza zdjęcia sprzed 1 stopnia podporucznika to jest też istotne, by powiedzieć o tym, też czytamy we wstępie do twojej książki, że częścią ważną tych murali są teksty to są często cytaty z poezji, ale też wypowiedzi bohaterów tych murali np. inka jest często cytowana Jan Paweł II, czyli ten wizerunek masie zbijać z tym co dana postać miała powiedzieć tak dokładnie słowa rotmistrza Pileckiego z celi śmierci tak samo słowa grypsu wysłanego do babci dodaje, że przez przez linkę, ale też np. można znaleźć na tych murach fragmenty Roty przysięgi NFZ modlitwę żołnierza NSZ hasła nacjonalistyczne związane z tą ekstremalnie prawą stroną ja nie zdawałem sobie sprawy, fotografując czasami jakieś źródła tych cytatów tych haseł, ale wszystko to jest znaleźć w internecie i to jest niebezpieczne, ponieważ w ten sposób ona będąc na murach oglądane przez tysiące ludzi powtarzane stają się normą prawda wchodzą do takiego dyskursu publicznego to samo dotyczy np. symboliki narodowych sił zbrojnych księża NFZ akronim NFZ to już funkcjonuje normalnie ta nacjonalistyczna faszyzującym organizacja staje się czymś możemy się spotkać wszędzie obecna wiele osób może odnieść wrażenie, że jest tak, gdyby dopuszczalne prawda pokazywanie prezentowanie tego akronimu prezentowanie symboliki czy były takie miejsca w Polsce, gdzie spotkały się np. z morelami, na których pokazywano żołnierzy brygady Świętokrzyskiej tak sfotografowałem 1 taki mural w Kielcach notabene sygnowany przez kibiców Korony Kielce kibice jakoś wybierają właśnie bardzo często na swoich bohaterów postaci ekstremalnym takie ekstremalne organizację niestety czy temu, ale przechodzą próbę czasu, bo w swojej książce też widać np. że no dobrze są malowane pojawiają się w różnych miejscach przestrzeni publicznej, ale potem to zostawiasz zbiegiem lat biegiem dni i po kilku latach właśnie to jest wypłowiałe nikt nie dba i wygląda po prostu strasznie faktycznie jest także one bardzo szybko starzeją też dlatego chciałem zrobić ten zapis możliwie kompletny, żeby to zjawiska zarejestrowane mogło być np. materiałem dla kulturoznawców antropologów kultury analizy prawda dla socjologów ona faktycznie się starzeją bardzo szybko bardzo szybko znikają, ale niektóre są konserwowane np. mural poświęcony Janowi Pawłowi drugiemu z Kluczborka, ale dobrze pamiętam był konserwowany ten taki studiami gdzie, gdzie figurę papieża otaczają tuje moralne zło Paszka np. też są często po tych dewastacja są zamalowywane te hasła morderca tak dalej także jest też taka próba konserwacji natomiast tak samo jak ten mural to widzę wasze akurat otwartej książce brygady Świętokrzyskiej ba został przez Antifa potraktowany sprawia też, ale faktycznie się bardzo szybko starzeją i i toteż jest pocieszające, że w przeciągu dekady zniknął z murów albo zostaną zamalowane, ponieważ będą wyglądały tak brzydka, że ktoś wpadnie na pomysł, że może należy odnowić elewację rodzi takie pytanie, kiedy ogląda te twoje zdjęcia zawarte w słowniku polsko polskim czy tworzenie tego typu sztuki to nie jest jednak wciąż jakiś rodzaj partyzantki, dlatego że miejsca, w których domagali się pojawiają to są często jakieś stare stacje transformatorowe garaże nie są to miejsca, do których każdy przechodzień każda osoba wizytujący konkretne miasto ma szansę dotrzeć co prawda bardzo duże, toteż ułatwiało mi czasami praca, kiedy próbowałem znaleźć te lokalizacje bardzo dużo Real jest malowanych na garażach, ale to, dlatego że łatwo uzyskać zgodę ewentualnie trzeba pytać o zgodę właściciela natomiast te oficjalne te, o których mówiłem z tego nurtu takiego koncesjonowanego patriotyzmu państwowego ta są malowane na normalnych elewacjach bloków i to musi być zgoda wspólnoty administratora to jest ciekawe że, że autorzy tych realizacji plastycznych mają taki specyficzny rodzaj oddzielnego widzenia że, malując rzeczy jak gdyby nie dostrzegają w jakim kontekście nas się pojawiają i to też z drugiej strony dotyczy w ogóle krajobrazu polskiego, bo miesiąc po Polsce zda sprawę jak bardzo te elementy zabudowy organizacji urbanistycznej do siebie nie przestają są kolejne fale zabudowy i każdy ten styl architektoniczny nie pochodzi z Polski, więc to malowidło, które tam pojawia w taki charakter tożsamościowy też pewna próba oznaczenia terenu, ale też stworzenia takiej narracji, która jest wspólna tych wszystkich ludzi, którzy pojawili się np. na ziemiach zachodnich z różnych miejsc na Wschodzie i mural powstanie warszawskie pamiętamy jest czymś co jest jest elementem wspólnym tak jak instytucja niestety kościoła katolickiego jeśli bowiem 1 murale, które jest bardzo fajny też zawiera hasło pamiętamy znajduje się na budynku kopalni wujek myślę, że 1 z najlepszych realizacji, którą sfotografowałem został zrobiony przez profesjonalnego grafficiarza, który ma ksywę z King jest hasło pamiętamy 9 liter i każdej literze twarz Górnika zabitego podczas pacyfikacji kopalni wujek w grudniu 1981 roku, więc stare rzeczywiście moralny mówiący o kim ktoś pamięta czy chce pamięta sobie bardzo ważna skoro mówisz o sztuce wykonywania murali to musimy jeszcze o tym, wspomnieć w naszej rozmowie dzisiejszej przyznam się nie wiem być może tylko jemy takie emocje mną targały, kiedy oglądałem twój album czasami po prostu wybuchała śmiechem, ale miało to związek nie z tematyką tych murali tylko formą wykonania niestety trzeba jasno powiedzieć np. Jan Paweł II w bardzo wielu miejscach w ogóle się, by nie przypomina na 1 z murali rotmistrz Pilecki ma twarz Andrzeja Dudę trzeba zrobić śledztwa i sprawdzić, jakie intencje były tego autora, który malował rotmistrza Pileckiego w Babimoście garażu baby maszyna czy ta jest lokalizacja w przypadku murali poświęconych Janowi Pawłowi drugiemu myślę, że to zjawiska jest symetryczna do tego co możemy zobaczyć na pomnikach przedstawiający Jana Pawła II, których autorami są jednak profesjonaliści np. słynne słynny pomnik w parku miniatur sakralnych tak się chyba to miejsce nazywa w Częstochowie, gdzie wszyscy obstawiają Mariusza Pudzianowskiego jako osoby, która pozowała do tego ja ja osobiście raczej Jerzego Kuleja też z Częstochowy nocnym wkracza rodzić to świetny bokser dwukrotny mistrz olimpijski tak się w Meksyku i faktycznie Bamian przypomina ta realizacja Jerzego Kuleja bardziej, ale jeżeli popatrzymy na skład na te pomniki, które wychodzą spod ręki profesora dał się czy dźwigają na, toteż trudno powiedzieć, że są to portret tej konkretnej osoby bardzo często, podbijając kwestię żony są też fabrykowania masowo, bo w, a autorzy powielają w różnych miejscach stoi dokładnie o tej z tej samej sztancy zrobiony pomnik jest jakieś zadanie dla kulturoznawców do ludzi, którzy mogliby dać spróbować dać się cieszę, dlaczego obdarzony powszechnym kultem w Polsce ciągle bardzo popularne Jan Paweł II jest taki sposób przedstawiane ja nie ja nie mam odpowiedź tak myślę, że więcej szkody niż pożytku szczerze mówiąc warto też pewnie będzie sprawdzić, dlaczego część tych malowideł, o których rozmawiamy, które pokazujesz swojej książce zostały usytuowane w takich miejscach, do których nikt już nie trafia, bo są to przystanki autobusowe, na których już dawno żaden autobus zatrzymuje, ale na tych przystankach wieczorami, sądząc po tym co na niektórych zdjęciach sfotografowałem trwają ożywione dysputy i spotkania towarzyskie i patriotyczny patriotyczne na pewno słownik polsko polskiej zapis kilku lat podróży Wojciechowi czeka przez Polskę opowieść omówiona współczesnych o tym co można na nich zobaczyć przeczytać, czego trzeba się domyślać bardzo dziękuję za spotkania dziękuję do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA