REKLAMA

Gdzie podziała się w Polsce woda?

Homo Science
Data emisji:
2020-01-25 13:40
Audycja:
Czas trwania:
25:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witam audycji Homo science Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL i studia na gości dr hab. Wiktor Kotowski z wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz centrum ochrony mokradeł dzień dobry państwu Arrinery za tydzień 2lutego przypada światowy dzień mokradeł i my tutaj spotykamy się, żeby porozmawiać o tym jak wygląda sytuacja mokradeł w Polsce i troszeczkę też o tym czy jak wygląda stan polskich rzek po bardzo słucham Rozwiń » ubiegłorocznym lecie i bardzo suchej zimie, która wciąż trwa oraz o tym dlaczego w ogóle nas to powinno obchodzić, dlatego że mam wrażenie, że jednak pierwszym problemem Polaków wstają rano nie jest jak tam ukradł, a tymczasem być może powinno być po być może powinna być tak jak w Skierniewicach w ubiegłym roku, kiedy zaczęło braknąć fizycznie wody, a wciąż działały różne punkty, które te wody wylewały marnowały do tego wrócimy jak wygląda nasza sytuacja hydrologiczna potem bardzo upalnym suchym lecie i równie ciepłe można powiedzieć na wyjątkowo ciepłej zimie, które podczas, których opady śniegu są jakimś wyjątkiem należą do rzadkości i dotyczą wyłącznie terenów południowych to też niewielkich ilościach w powiecie dość oczywista mało opadów i DUB bardzo upalne lato oznacza, że infiltracja wód deszczowych do wód gruntowych była bardzo niewielka, więc nam się nie zregenerował zasoby wody rzeki miały bardzo niskie stany właściwie do teraz mają niskie stany bądź średnie i wysokich typowych właściwie nie mieliśmy jesiennych, ale no i jeszcze reakcją letnie na niski niskie zasoby wodne niskie opady były masowe pobieranie wód głębinowych do wszelkich celów pogłębianie studni wiercenie nowych do nawadniania pól rolnicy, którzy dotychczas tego nie robili zaczęli nawadniać pola wierci studnie co jeszcze bardziej uważam wody gruntowe, więc to jest tak takie sprzężenie między systemem przyrodniczym systemem społecznym, które powoduje, że mamy susze to nasze reakcje na nią powodują, że mają jeszcze większą, a czy sytuacje takie, jakie wystąpiły latem to znaczy, że niektóre rzeki po wysłuchały to może oznaczać, że te rzeki wysłał na stałe czy też obecnie nie mamy takich sytuacji jeszcze drastycznych w Polsce, a w niektórych miejscach zapewne tak, bo przyczyny tego, że w niektórych rzekach nie ma wody są bardzo różne jednych znaczy w całości na to ma wpływ zmiana klimatu oczywiście zmiana rozkładu opadów i wysokie temperatury, ale znacznie większy wpływ mają zmiany w Hydro logiczne w krajobrazie, które my powodujemy to jest po pierwsze, regulowanie rzek i osuszanie mokradeł, a więc likwidowanie zasobów wody w krajobrazie tej retencji krajobrazowej powodowanie, że woda rzeką spływa znacznie szybciej krótszą drogę, żeby się dostać do kolejnej rzeki i ostatecznie do morza, a po drugie, wypompowywanie wód gruntowych w niektórych miejscach jak na terenach kopalnianych w Wielkopolsce mamy potężne problemy z wodą w związku z kopalniami odkrywkowej mi chodzi o kopalnię w okolicach Konina, które sprawiają, że wysycha Pojezierze Wielkopolski najgroźniejsza tak sytuacja jest taka mówi o tym, że zasoby wodne w Polsce są podobne jak zasoby wodne w Egipcie i należą do jednych z niższych w Europie jak ty się na to zapatruje się nadzieja nie lubię tego porównania wszystko można jakoś porównać znaleźć takie liczby, które pokaże, że 2 kompletnie różne rzeczy 2 kompletnie różni można, by te są pod jakim względem podobne prawda jest taka, że Egipt wcale nie ma niskich zasobów wodnych jeśli liczyć całość, ponieważ Manili olbrzymią rzekę, która prowadzi wielką wielkie zasoby ze środkowej Afryki im bardzo niskie opady jednocześnie i bardzo wysoką od 2 po transformacji tych temperaturach, które tam panują niskiej wilgotności powietrza, więc w porównaniu z polską jest zupełnie inny my nie mamy żadnej rzeki transferowe, więc nie dostajemy od zewnątrz natomiast opady mamy nieco poniżej średniej Europejskiej no bo jesteśmy przejście pomiędzy klimatem oceanicznych Kontynentalnym, więc nie mamy mamy rzeczywiście mniej niż Europa zachodnia, ale nie drastycznie mniej znaczy nasze zasoby wodne jak i jak się mówi o tym, porównaniu do Egiptu też ludziom wydaje, że u nas pada tyle co w Egipcie nie to jest kompletne nieporozumienie Egipt po prostu na tę wodę wyłącznie wielkiej rzece i stąd wynalazki jeszcze starożytnych Egipcjan tę wadę rozprowadzać na pola przyległe do rzeki tylko ta Dolina Nilu dawała szansę na rozwój cywilizacji rolniczej natomiast my mamy wodę deszczową, od której zależą właściwie wszystkie nasze ekosystemy i rolnictwo to są nasze zasoby wodne jeszcze jedno tak ta liczba podobna w Polsce i Egipcie wynika z po z podzielenia tych zasobów wodnych przez liczbę mieszkańców to jest ilość zasobów wodnych na głowę często spotykam się z takimi komentarzami spora część naszej wiedzy na temat tego co ludzie myślą pochodzących z Facebooka to jest całkiem niezłym źródłem, bo tam się różne opinie takie bardzo bezpośrednie zależy, jaką ma panikę no oczywiście najbardziej, więc często spotykam się z takim zarzutem, że pytanie, że jak to w Polsce jest problem z wodą w ogóle jak to jest problem z wodą przecież ta woda znika tak nie wylatuje nam w kosmos nie nie wiem nie kupujemy pod ziemią, czyli co się właściwie może zmienić na czym polega ten problem z tym brakiem wody, gdzie one się podziała tak my po prostu spuszczamy do Bałtyku no ale on ominął parować znowu spadać tak to oraz sami chcieli trafiają w taki schemat był 5 pozycja jest idea tak się wykształca krajobraz i my ten obiekt lądowy wody bardzo znacząco zmniejszyliśmy zredukowaliśmy go czy jak patrzymy na krążenie wody w przyrodzie to można rozróżnić 2 części tego cyklu hydrologicznego duży obieg wody, czyli woda pada deszcz pada oczywiście wszędzie na oceany lądy morza, ale co spadnie na ląd spływa systemami ideologicznymi najpierw filtruje do wód gruntowych później wypływa źródła dociera strumieniami do rzek rzekami do morza i znowu paruje z morza przepływem frontów atmosferycznych dociera gdzieś w głąb lądu pada to jest duży cykl hydrologiczny dzieli ocean ląd analizy hydrologiczne zachodzi w obrębie lądu, czyli woda, która opada na powierzchnią gruntu zasila jako systemy, które tam są i parują oraz będą transferowane przez rośliny, czyli razem mamy Ewa potrafi ich racje wraca do atmosfery, gdzie na od odpowiedniej wysokości trafia na niższą temperaturę para wodna kondensuje się znowu pada deszcz czasem kondensuje się niżej w postaci mgły i to jest najważniejsza część cyklu wodnego podtrzymującego stałe warunki wilgotnościowe klimaty w obszarach położonych w pewnej odległości od oceanu czy od od brzegu morza co tu się psuje psuje się to możemy znacząco zmniejszyliśmy powierzchnie ekosystemów, które mają duży potencjał ich potrzeb aspiracji, czyli celu co to znaczy ładny duży potencjał Ewa potrafi racji oznacza, że duża paruje i dużo jest inspirowany przez rośliny VAT co musi się dziać, żeby to było pierwsze woda musi w tym ekosystemie być, żeby mogła wyparować nie może być także ona zasila go tylko wtedy, kiedy jest opadł, a inaczej to nie jest nim retencjonowania są takiego systemu, ale między miastem, gdzie jest dużo wody na blisko powierzchni może wyparować to są właśnie ekosystemy podmokłe bądź bagienne mokradło owe rozlewiska również wodne 0202. parametr, który zwiększa nam w konspirację to jest powierzchnie liści mówi się o indeksie u istnienia ekosystemu im więcej biomasy w postaci liści, które mają aparaty szparkowe zwiększają to przemieszczanie się wody gleby nowocześni trans, kierując podnosi ten słup władzy w obrębie łodygi czy pnia, pobierając korzeniami ją z gleby tym więcej tej wody przedostaje się do atmosfery nie wszyscy hydrolodzy lubią potrawki rację mówi w ten sposób tracimy wodę tracimy wodę, która mogłaby dotrzeć do rzeki ona jest nam ucieka nam atmosferę czytamy w atmosferze tej wody potrzebujemy, bo one z powrotem spadnie jak nie stanie dokładnie na tym terenie to spadnie, o ile kilometrów dalej generalnie ta woda jest w ten sposób przez lasy transportowana w głąb lądu to jest ogromna rola np. lasów Puszczy amazońskiej, ale również lasów europejskich przenoszeniu mówi się pan technologicznej leśnej, która przenosi tę wodę z nad oceanu coraz bardziej dom w głąb lądu są takie cykle parowania przemieszczania się opadów itd. na mokradła pełnią tę samą rolę tylko dodatkowo mają ten atut, że wtedy, kiedy mamy okres suchy, kiedy nie ma opadów i woda w innych systemach pozwala wykorzystać w innych systemach jest niewiele to ona w tych mokradła wciąż jest, więc może czarować Ewa pod transferować również wtedy kiedy, gdzie indziej tej wody nie ma i wysysać nam lokalną atmosferę wilgotnością czy wyobrażają sobie sytuację odwrotną to znaczy osuszamy mokradła pozbywamy się ich regulujemy rzeki w ten sposób sprawiamy, że nie zachodzi ten proces, który opowiedział się po prostu woda jest spuszczana brała nie zrobiliśmy zrobić właśnie dokładnie to zrobiliśmy czyli jaka jest skala osuszania mokradeł w Polsce w przypadku torfowisk, czyli mokradeł bagiennych, które produkują torów są najbardziej efektywnym magazynem wody przy okazji magazynem węgla czy ma o czym pewnie później usłyszeliśmy 86% w Polsce mamy kilkanaście procent takich, które jeszcze pełniącą funkcję tej gąbki oczywiście to, że usłyszeliśmy nie oznacza, że cały profil torfu, którego często jest parę metrów jest słyszany tak dodaj jest usunięta zwierzchniej warstwę to oznacza, że ta woda już nie jest blisko powierzchni, więc wracać do obiegu nie może tak łatwo nie ma tam roślin bagiennych są tam albo łąki albo pola uprawne łąki zwykle ubogie gatunkowo koszone raz w roku to już nie pełni kompletnie tej funkcji przywracania do obiegu koło 80% naszych rzek ma zmienione funkcjonowanie, zwłaszcza małe średnie rzeki uregulowaliśmy wypracowaliśmy drastycznie, przyspieszając spływ wody czyli, regulując rzeki sprawia, że te ich brzegi przestają pełnić taką funkcję właśnie tej parowania i zatrzymywania wody w okolicy ta woda woda paruje również samej rzeki, jeżeli orzekana trująca ma kilkukrotnie dłuższą drogę czas, kiedy dane dana część wody dopłynie do ujścia niż rzeka wyprostowana po co się co prostowanie robi, żeby zmniejszyć powierzchnię, którą rzeka zajmuje, żeby przyspieszyć spływ, bo chciano odzyskać tereny nadrzeczne dla rolnictwa więc, więc również samej rzeki ta woda wyparowała plus rzekami wędrująca nie drenuje tak terenów nadrzecznych, więc rzeczywiście, jeżeli ona jest w stanie naturalnym to nad rzeką w Dolinie rzecznej wyższy poziom wód, więc mamy zbiorowiska roślinne bagienne, które to tam wodę retencją ją i mogą ją również przenosić dalej poza tą Doliny poprzez podczas operacji NATO co do tego dochodzi jeszcze bardzo ważna funkcja rzek naturalnych terenów tych bagien nadrzecznych, czyli oczyszczanie wody oczyszczanie wody, czyli tak naprawdę one pełnią rolę takich filtrów naturalny dla nas tak, zwłaszcza chodzi tu zanieczyszczenia nawozów sztucznych naturalnych, czyli azotany fosforany, które chcemy mieć na polach, żeby użyźnić niektóre z tych porównań spływają ogromnej ilości do wód gruntowych albo powierzchniowo są zmywane prosto do rzeki tam wywołują zakwity glonów wywołują przyduchy, a tymi rzekami do Bałtyku, który ma w tej chwili najwięcej martwych stref w lecie beztlenowych w związku z kwitami nic IT, a zadane w sferę nie mogły być przechwycone i były przechwycone przez mokradła nadrzeczne, gdybyśmy mieli jeszcze tam już dochodzi 1 elementów będzie mówi drugi część audycji niezwykle istotny, czyli właśnie powiązania w obie strony działające zmianami klimatu tu wspomnieć o węglu, ale to jest dość skomplikowany układ, więc omówimy go po przerwie po informacjach Radia TOK FM naszym gościem jest dzisiaj dr hab. Wiktor Kotowski z wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz centrum ochrony mokradeł zapraszamy na drugą część audycji witam państwa ponownie druga część audycji Homo science i panowania Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski kraj znał kapel i nasz gość studio dr hab. Wiktor Kotowski z wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz centrum ochrony mokradeł dzień dobry ponownie rozmawiamy o tym, że stan polskich rzek i w ogóle sytuacja hydrologiczna w Polsce nie jest najlepsza głównie z powodu tego, że osusza się mokradła w naszym kraju masowo oraz reguluje się rzeki co sprawia, że woda, która powinna tutaj krążyć w obrębie lądu po prostu spływa do Bałtyku i pozbawia nas tych zasobów, które są nam tak mocno potrzebne dlatego niezwykle ważne jest to, żeby uświadomić sobie jak dużą rolę mają mokradła w naszym ekosystemie tu, gdzie żyjemy i temu ma służyć światowy dzień mokradeł, który przypada 2lutego Stowarzyszenie centrum ochrony mokradeł którym, które jest też prezesem czy, który jest członkiem zarządu ropy z prezesem zmieniamy organizuje taki dzień co roku właśnie jak na czym polega generalnie dzień zorganizowany przez biuro konwencji ramsarskiej pierwszej konwencji przyrodniczej, jaka w ogóle została uchwalona w siedemdziesiątym pierwszym roku właśnie do 2lutego jedyna konwencja międzynarodowa, która dotyczy konkretnego typu ekosystemów co pokazuje, jakie mokradła są ważne, że zostały docenione przez przyrodników my robimy wspólnie z wydziałem biologii centrum ochrony mokradeł wydziałem biologii UW na wydziale biologii taki dzień konferencyjno dyskusyjny otwarty dla wszystkich popularyzacja nauki dyskusja mokradłach przyjeżdżają do nas przedstawiciele organizacji zajmujących się ochroną mokradeł parków narodowych Biebrzański park Narodowy jest co roku w tym roku będzie filmy bagna Choromański bagnach na Białorusi niesamowity będzie nawet występ zespołu, który śpiewa pieśni bagien Polesia z miejscowości, więc ludzie również z bagnami są bardzo kulturowo związani to wszystko 1lutego na wydziale biologii Uniwersytetu Warszawskiego ulica miecznikowa 2lutego wycieczka na warszawskie mokradła zakole wawelskie zapraszam gorąco zapraszamy ja muszę wrócić do tematu, który obiecał poruszyć jeszcze pod koniec poprzedniej części audycji, czyli związek zmianami klimatu już wiemy, że to co się dzieje, czyli to, że mamy mało opadów to jest niewątpliwie wywołane przez zmiany klimatu ocieplanie klimatu to zmienia oczywiście to jest duże uproszczenie, bo tu jest wiele elementów, ale chodzi o to czy to rzeczywiście jest także to te opady to jest efekt zmiany klimatu, ale też czy to psucie mokradeł może na klimat wpłynąć w Soczi mokradeł znacząco wpływa na klimat sytuacja jest rzeczywiście znaczy bardzo szybko zmierzamy ku katastrofie klimatycznej sytuacja jest poważna to chyba o tym, słuchacze Radia TOK FM wiedzą i nie musimy tego powtarzać parę razy winnych audycjach mówiłem o tym jak do emisji co 2 przyczyniło się przyczyniło się osuszaniem torfowisk to jest około 5% naszych emisji co 2 to są te emisje, które ulatniają się z suszonych torfowisk, ponieważ torfowiska, kiedy są tak nami akumulują węgiel, czyli dwutlenek węgla absorbowany przez rośliny ten węgiel z niego jest przekształcany w związki organiczne, które są powiązane tor ten tor przyrasta milimetr parę milimetrów rocznie na całej skali na całym świecie torfowiska zajmują około 3% lądów na tych 3% lądów torowiska zakumulowany bilion ton węgla jedno teraz tonę tak więcej niż w tej chwili węgla w atmosferze na 3% lądów to jest wiadomość, która pokazuje nam potencjał bagien jako ściągać węgla atmosfery one nam pomagają są bardzo ważnym klimatyzatory, ale też niebezpieczeństwo, jeżeli te torfowiska osuszamy to możemy taką pulę węgla, jaka jest w tej chwili w atmosferze dodatkowo atmosferę przenieść torfowiska zresztą reagują trochę sprzężeń zwrotnych z klimatem w niektórych miejscach będą nam wysychać w związku z podwyższaniem się temperatury zmniejszenie wilgotności porywaczy zwiększeniem pojemności atmosfery jeśli chodzi o parę wodną innych miejsc będą szybciej akumulować węgiel, bo będzie więcej dwutlenku węgla będzie cieplej, więc one mogą ten węgiel akumulować są niezmiernie ważnym regulatorem klimat czy to co mówić to jest jakaś zupełnie nowa wiedza, bo osuszanie Klim mokradeł na tak masową skalę jest zjawiskiem powszechnym na całym świecie występującym ludzie o tym nie wiedzieli i osusza liczy widzieli osuszali jak wygląda twoje zaskoczenie jest dziwny zespół jeśli sobie zdamy sprawę, że w ogóle o zmianie klimatu wiemy przecież efekcie cieplarnianym od ponad 100 lat 30 lat próbujemy na gruncie politycznym z tym działacz i ludzie wiedzą ludzie i tak palą węgiel ropę naftową gaz na wielką skalę emisji wciąż rosną od tej roli torfowisk właściwie zrobiło się dosyć głośno od około 20 lat od kilkunastu lat już na poziomie konwencji klimatycznej się o tym, mówi w tej chwili nawadnianie torfowisk restytucja naprawa tej sytuacji jest 1 z mechanizmów akceptowanych przez konwencję klimatyczną, które należy raportować tzw. kondycji państwa muszą raportować, jaka jest sytuacja na mokradłach jeśli chodzi o emisji gazów cieplarnianych to, że tego jeszcze nie robią to znaczy, że to jest jeszcze się nauczyliśmy muszą raz od 2 lat, ale mówi o tym, że da się coś zrobić to jest chyba najważniejszy przekaz tej audycji co można zrobić, żeby powstrzymać sytuacja być może nawet zmuszanie szefowi było bardzo proste stosowano rzeki kopano rowy melioracyjne tymi rowami do rzek woda spływała torowisko było odwodnione poziom wody spadało metr czasem czasem więcej i w gruncie rzeczy równie prosta naprawa sytuacji te rowy trzeba zatkać albo zasypać postawie zastawki albo podwyższyć ten poziom wody kilkadziesiąt centymetrów utrzymujący wilgotne łąki to nie otworzymy, by w ten sposób zmniejszymy emisję kilkukrotnie albo zasadnicze całkowicie, czyli zasypać rowy ta woda, o ile wciąż tam pada deszcz, gdzie powstały mokradła większości jest jeszcze klimat się tak drastycznie zmienił albo dociera woda gruntowa, bo wiele mokradeł powstaje na wodzie gruntowej wypływające, gdzie Źródliska ami to one tam otworzą co prawda nie otworzą się tak z takich jak te, które zniszczyliśmy to potrwa 100200 czasem dłużej, żeby one były takie same biologicznie miały one same gatunki, ale funkcja retencji wody będzie podobna i przestaną tracić ten węgiel produkować dwutlenku węgla oczywiście tam coś w tych miejscach jest, czyli jak zwykle powstaje problem co zrobi oczywiście z tymi członkami tak dalej oczywiście tu jest znakomity pomysł uczonych z uniwersytetu w Greifswaldzie, który w tej chwili już jest przedmiotem badań wdrożeń nie tylko w Europie tzw. ludzi kultura ludzi kultura, czyli bagienne rolnictwo polega na tym żebyśmy, przywracając wysokie poziomy wody na osuszonych kiedyś torfowiskach niekoniecznie usuwa wyjmowali sektora rolnego tylko zastępowali uprawę roślin sucho równych, które tam w tej chwili są to jest absolutnym, a ceny, a słyszeliśmy mokradła, żeby tam uprawiać się np. kukurydza czy zboża, które pochodzą z pustynnego klimatu prawda, żeby zastępować uprawą roślin bagiennych, które też możemy wykorzystać gospodarczo trzcina Pałka wodna Olsza wierzby mogą znakomicie być wykorzystane te na odmianę ponownie torfowiska są bardzo produktywne tam się zakumulowany z rozkładu torfu pierwiastki fosforu jest dużo azotu o ponownym nawodnieniu to są bardzo produktywne żyzne mokradła, które jest, jeżeli kosz kosimy możemy z tej pałki trzciny produkować energię poprzez spalanie albo biogaz możemy produkować różne materiały są niesamowite materiały ociepleni owe wykonywane pałki Wodnej, która ma taki miękki powietrzny w tkankach, więc jest znakomitym materiałem izolacyjnym od lat stosowane dachy z trzciny bardzo modne, więc jest w Polsce wielkie gospodarstwo lub kulturowe na bagnie Rozwadowskim północno-wschodniej Polsce niedaleko Szczecina, które produkuje trzciny na tysiącach hektarów na eksport Niemiec Holandii i to jest kierunek, ale można to zapłaci za to zapłaci, bo to też istotna znałem ludzi kultura powinno się opłacać takie powinno się opłacać się każdy rolnictwa wiemy, że rolnictwo w Europie przecież dotowane, więc polega na tym, że co tak te dotacje powinny być do takiego sposobu gospodarowania, którego potrzebujemy ani do takiego, który niszczy przyrodę rolnictwo konwencjonalne na osuszonych mokradłach generuje emisja co 2 zanieczyszcza rzeki i Bałtyk niszczy różnorodność biologiczną, skupiając się na rzekach z odpowiednimi startowymi dopłatami możemy odzyskać czyste rzeki i wyczyścić stopniowo Bałtyk ograniczyć zmiany klimatu i zaadaptować się do nich retencja mając wodę i zachować, chociaż szczęście bardzo szybko tracone różnorodności biologicznej zarówno Wodnej jak i tej, która związana z dolinami rzecznymi to jest naprawdę bardzo ważny priorytet, czyli zniżkę czegoś bardzo gry konkretnego do zrobienia jest właśnie to okazja możemy nie tylko powstrzymać się częścią zmiany klimatu, ale też odzyskać część tej utraconej wody, a naszym gościem, który o tym, dziś opowiadał był dr hab. Wiktor Kotowski z wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz centrum ochrony mokradeł dziękuję bardzo dziękuję bardzo zapraszamy za tydzień zaczyna się audycję, a teraz informacja Radia TOK Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Z pakietem "Aplikacja i WWW" - niezbędna wiedza zawsze pod ręką!

KUP TERAZ do 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!