REKLAMA

Kiedy pamiętamy to, co się nie wydarzyło

OFF Czarek
Data emisji:
2020-01-29 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:44 min.
Udostępnij:

O efekcie Mandeli i o tym, jak zwodzi nas pamięć opowiadała prof. Ewa Czerniawska Rozwiń »

Więcej: https://qz.com/emails/quartz-obsession/1769667/ Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie i zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa mają gości jest pani prof. Ewa Czerniawska z katedry neuro neuropsychologii klinicznej i psychoterapii wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry profesor dzień dobry państwu dzień dobry panie redaktorze przyznam się pani, że nigdy nie przypuszczałem, że dzisiaj Bros projekt z tym będzie łączył 2 programy na dziesiątej i ten jedenasty, Rozwiń » dlaczego w, jaki sposób to przekonać, że państwo słuchając, ale powiem szczerze nie przypuszczam, że mróz pięknym pojawi się jakikolwiek sposób w programie off czarek tymczasem tylko się pojawiła jest takim mostem łączącym to być może taka karma, ale do kart jeszcze wrócimy a dlaczego Bruce Springsteen z pewnością państwo bez podglądania poszukiwania odpowiedzi w internecie pamiętają taką płytę Brusa pięknie na zatytułowaną Born in USA to jest bardzo charakterystyczna okładka i gdybym państwa zapytał jak wygląda to pewnie wszyscy powiedzą no zakładam, że to był piękny stojący w dżinsach widzimy zbliżenie z tyłu dżinsów i w prawej tylnej kieszeni jest wystaje zwisa czerwona banda, dlaczego ona badana oczywiście już te historie pojawiają to, bo dużo występował płaci się w czasie koncertu, więc zawsze sobie tam panele wyciągał z kieszeni ocierał nią czoło czasem zakłada grały tak dalej tak tymczasem Szanowni państwo okazuje się, że się te będą tam nie ma jest czerwona czapkę baseballową, ale cóż jak to jak to przecież w ogóle nie ma czegoś takiego to na pewno trzeba na badanie nie ma trzeba badane innymi słowy doskonale pamiętamy różne wydarzenia doskonale pamiętam różne słowa doskonale pamiętam różne rzeczy, które nigdy nie wydarzyły jak to się dzieje pani profesor, a sprawa jest bardzo prosta tak naprawdę, ale może zacznę od pewnej metafory pamięć ludzie mają tendencję do wyważania, że pamięć można dobrze opisać jako rodzaj kamery wideo, która nagrywa to co nam się zdarza potem gdzieś na jakimś, a dysku czy innym nośniku bardzo trwałym to jest przechowywane a kiedy potrzebujemy to odgrywamy odpowiedni fragment zdecydowanie tak nie jest pamięć działa zupełnie inaczej oczywiście może się zdarzyć, że niektóre zdarzenia bardzo dokładnie zapamiętamy, a nawet zdarzają się osoby, które pamiętają bardzo dobrze on nie tylko zdarzenia, ale wręcz wszystko ze swojego życia takich przypadków jest bardzo niewiele powiedzmy od razu takie bardzo znany przypadek ten przypadek bliźniaków cierpiących na zespół Santa byli oni łącznie z Kimem pikę plikiem pierwowzorami Rain man notabene rzeczywiście a jaki pamiętały każdy dzień ze swojego życia co sprawdzano np. weryfikując jaka była pogoda no bo to dane były dostępne są jeszcze jest jeszcze kilka innych takich przypadków opisanych, ale to są przypadki nas, lecz nasza pamięć działa inaczej nią sprawa jest bardzo prosta może dochodzić do zakłóceń w trakcie zapamiętywania może dochodzić do zakłóceń w trakcie przechowywania może dochodzić do zakłóceń w trakcie wydobywania informacji faktem opisuje 7 głównych grzechów pamięci, ale nie będę nimi zarządzać oczywiście, bo to, by było nadmiarowe tak bym określiła, dlaczego tak się dzieje, że nie pamiętamy wiernie no tak jak podział na różnych etapach różne czynniki mogą to spowodować np. może to być sugestia to jest chyba ten przypadek Brusa Springs wina, a mogą to być różne inne czynniki jak np. to, że nie wiemy, skąd co wiemy albo mylnie myślimy, że wiemy, skąd co wiemy a, a przykładów naszych niedoskonałości pamięci jest mnóstwo rodzajów wręcz począwszy od rzeczy najbardziej frapującej czy możemy pamiętać zdarzenie, które nigdy nie miało miejsca inaczej mówiąc czy możemy mieć fałszywe wspomnienia co gorsze wszczepione przez kogoś fałszywe wspomnienia, a potem przy zakazie, bijąc się pierwszy, że doskonale pamiętam, że to miało mi możemy pani profesor proszę zapytać no nie wiem osoby, które oglądały misia z okienka, a w parlamencie w tym momencie prowadzący program mówi prowadzący tu są różne kandydatury 2 powiedział, a teraz kochane dzieci pocałujcie misia coś tam kosztem i oczywiście osoby, które opowiadają, ale są osoby mówią byłem przy tym pamiętam to potem go wyrzucili z pracy tak oczywiście, że nigdy nie wydarzyło to jest inne zagadnienia, ale dokładnie o tym, chcę powiedzieć, bo badania na temat wszczepiania możliwości wszczepianie fałszywych wspomnień były prowadzone bardzo dawna w latach siedemdziesiątych to już wiadomo było mnóstwo na ten temat, a potem coraz więcej zaczęliśmy, więc na ten temat jedno z pierwszych badań to po tak naprawdę badanie indywidualne Elizabeth Loftus, która zajmowała się zajmuje pamięcią naocznych świadków poprosiła swojego studenta, aby młodszemu bratu próbował wmówić, że to jako mały dzieciak skupił się w centrum handlowym od tego czasu nazywamy to paradygmatem zagubiony w centrum handlowym, a sugestia była bardzo prosta czy pamiętasz jak zgubiły się w centrum handlowym UE powtórzone pytanie czy pamiętasz nie, a po kilku dniach młodszy braciszek z pełnym przekonaniem opowiadał jak to się zgubił w centrum handlowym jak się czuł wtedy i jak się czuł, kiedy został odnaleziony od tego czasu przeprowadzono setki badań można więcej na wielu tysiącach ludzi, który doskonale to potwierdzają oczywiście te badania można obejrzeć to trochę jest takie na, że może takie zdarzeniem mogło się zdarzyć robi się to w ten sposób, że najpierw robić wywiady z rodziną, pytając czy jakieś zdarzenie miało miejsce np. czy dana osoba jako dziecko latała balonem kiedyś jeśli odpowiecie nie uzdrowią balowa i właśnie robimy w balona a w jaki sposób albo, pytając czy pamięta jak lata balonem albo nawet można być bardziej subtelną sugestię mianowicie wklejamy ten to też potrafi cuda prawda jej zdjęcie z dzieciństwa do balona Jana przygląda się różne zdjęcia swoje w tym to zdjęcie z w balonie i po pewnym czasie większość osób twierdzi, że pamięta latała balon, czyli wszystko rozumiem, bo są np. tacy politycy, którzy pamiętają reformy pozytywnego coś pozytywnego systemu sprawiedliwości autorzy tu jeszcze mówimy zupełnie Chiny, bo ja wiem na razie wszczepianie fałszywych wspomnień czyli w jakim sensie wmawianie ludziom, jaki zdarzenie miało miejsce i oni sobie wytwarzają de facto takie wspomnienie jeszcze ciekawsza rzecz może dotyczy tego, że jeżeli ludzie są w stanie transu hipnotycznego o to bardzo łatwo jest im wszczepić fałszywe wspomnienia, a później są bardziej przekonani o ich prawdziwości niż o prawdziwości prawdziwych wspomnień i to dopiero zaczyna być problem mówimy tu takich rzeczywiście na pełnych wspomnieniach pełnych zdarzeń, ale dużo więcej różnych innych takich ciekawostek np. czy pan redaktor słyszał o wspomnieniach kompromisowych wspomnieniach kompromisowych pani profesor porozmawiamy niedługo po informacjach Radia TOK FM proszę bardzo tak zrobił to taki suspens AJA nadmienię, że czasami to, o czym mówimy, czyli pamiętanie rzeczy, których nie pamiętamy, a albo, który ograniczy się zdarzyły albo o niewłaściwym pamiętanie rzeczy związanych np. w zeznaniu przedmiotów słowami utworów czasami takie coś nas właśnie efektem Mandeli, dlaczego Mandeli o tym, porozmawiamy po informacjach Radia TOK FM pani prof. Ewa Czerniawska katedra neuropsychologii klinicznej i psychoterapii wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego państwa mają goście maja jeszcze przed informacjami zapytam czy pamiętają państwo z kultowego filmu wojny Gwiezdne ten moment, w którym to Feder mówi Luc, a my Father, jeżeli tak to proszę napisać na stary Patok grupka FM które państwa mają gości jest pani prof. Ewa Czerniawska katedra neuropsychologii klinicznej i psychoterapii wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego sporo osób wielu słuchaczy i słuchaczy do nas napisał, że doskonale pamiętają scenę, w której to Feder mówi Luc, a my Father, ale oczywiście dal wejdzie nigdy tego nie powiedział powiedział no, a my Father, więc kolejna scena, której nie było aktor doskonale pamiętamy zapewne jak z cenę filmu Forrest Gump, w której to Ozga mówi Life jest lekkie boksów ciągle z tak, bo faworyzują też tego nie powiedziałem będzie, że lew głaz z lekka boksów ciągle kolejna rzecz pewnie wszyscy słyszeli albo oglądali takim serialu telewizyjnym seks w wielkim mieście co miałoby jak rozumiem być tłumaczeniem angielskiego tytułu sex in w Syrii, ale oczywiście tytuł tego serialu brzmi sex and decyzji, czyli seks i wielkie miasto może wypowiedzieć także płata nam figle nasza pamięć, ale moja pamięć, choć też płacami czasem figle pozwoliła zapamiętać pani pytanie o wspomnienia kompromisowe no właśnie co to są wspomnienia kompromisowe panie redaktorze, że to będzie egzamin pań profesor akurat jutro mam egzamin z psychologii takiej i o takiej procedury poznawczych czyli, ale tego nie tego pytania nie będzie nas zespoli kompromis tak naprawdę są w pewnym sensie rodzajem fałszywych wspomnień, ale nie do końca mianowicie, jeżeli za sugerujemy coś komuś te to on często włącza sugestie, pamiętając jak jest naprawdę jak było naprawdę tworzy nowe wspomnienia może być inaczej pojedzie to są takie rodzaje amalgamatu, kiedy prawdziwych kawałków tworzymy coś innego nową jakość, ale najprościej to inaczej pokazać sportową pokazujemy badanym filmik albo zdjęcia, na którym widać np. 7 zawodników grających coś tam jak gry zespołowe, a następnie zadajemy pytanie sugerujące, że ich było np. 59 albo 12 po jakimś czasie co badani pamiętają wartość pośrednią pomiędzy rzeczywistą, a zasugerowano coś nazywa właśnie wspomnienia kompromisowe, czyli takie, że trochę podciąga pod to co nam zasugerowano trochę pamiętamy i tworzymy pewną nową jakość, ale nadal ja wrócę pod jest bardzo ważne moim zdaniem ludzie są głęboko przekonani o prawdziwości swoich wspomnień, a np. wspominaliśmy o przerwie o wspomnieniach lessowych czy efekcie lampy błyskowej, kiedy Otto pamiętamy doskonale okoliczności, w jakich dowiedzieliśmy się o jakimś ważnym zdarzeniu z reguły zdarzeniu, które jest nowy często dramatyczne i mające dalekosiężne skutki to nie jest także zaczęto badać to zjawisko niedawna wręcz przeciwnie pierwsze doniesienia pochodzą z czasów po zabójstwie linką na kiedy ograł wpłat na pomysł, żeby popytać ludzi czy pamiętają, w jakich okolicznościach się dowiedzieli o zabójstwie większość ludzi twierdziła, że doskonale pamięta żywo opisywała, czyli moment, w którym dowiedziałem się dach i pamiętają od kogo jak byli ubrani jak zareagowali no wszystko pamiętają szansę powiedzieć o tym, do tego zwrócono pytają dorosłych Amerykanów czy pamiętają jak się dowiedzieli o zabójstwie JFK jest za ten sam efekt wystąpi najście wymyślono właśnie, że jest takie coś jak efekt lampy błyskowej czy pamięć Rzeszowa coś na kształt takiego mechanizmu, który mówi rejestruje dokładnie, bo to jest ważne, ale potem zaczęto badać, a i tu się okazało to co się okazało badano to taki sposób, że co pół roku te same osoby proszono o relacje ten sam temat co się okazuje po 2 latach odsetek osób, które mówią to samo co 24 godziny po zdarzeniu co twarzy, że jeszcze 24 godziny to ludzie w miarę pamiętają dobrze to chyba 9% 310 takich samych relacji cała reszta to w ogóle Księżyca wzięte, ale czy wszystkie muszą być tak zniekształcone, bo to jest chyba ciekawsze roszczenia sobie na taką osobę, która np. kiedy wspominamy pewne wydarzenia zawsze mówi no ty to źle opowiadasz to w ogóle tak w ogóle nie było to źle opowiadasz ja wam powiem jak to naprawdę było, wykorzystując niezbyt szczęśliwe okoliczności przyrody polegające na częstych katastrofach naturalnych różnego rodzaju w Kaliforni badacze prowadzili takie oto badania, że po trzęsieniu ziemi przypuśćmy pytano mieszkańców Kalifornii jak się dowiedzieli o trzęsieniu ziemi oraz mieszkańców Florydy, a mieszkańcy Kalifornii to byli tacy, którzy coś stracili lub nie co się okazało, że ci, którzy coś stracili albo fizycznie ulegli jakimś tam nazwijmy urazu pamiętali dobrze niezależnie od tego czy to było 24 godziny 6 miesięcy 12 miesięcy czy nawet więcej pozostali mieli właśnie te całkiem odmienne wspomnień dlatego, jeżeli ktoś z nas będzie przysięgę, że doskonale pamięta jak się dowiedział o 3 centy katastrofie smoleńskiej jeszcze paru innych takich zdarzeniach to powinien się chwile zastanowić jeśli było tak rzeczywiście coś stracił można tak to określić osobiście, a nie w sensie ogólno ludzkim to jest większa szansa, że pamięta dokładnie albo też, jeżeli jest tak, że zna te prawidłowości i zrobił coś, żeby rzeczywiście dobrze pamiętać będziemy się dzielić własnymi wspomnieniami na ten temat zapewne, ale ja znam te prawidłowości dlatego jestem bardzo ostrożna przy sięganiu, że jestem pewna, że tak to miało miejsce, jeżeli państwo są zainteresowani, kiedy tutaj mówię o niestety stronie internetowej po angielsku to pewna pani zaczęła taką stronę prowadzić pod adresem Mandela efekt kropkę com zbiera różnego rodzaju wspomnienia, które mamy o wydarzeniach, których nie było tytułowy efekt Mandeli to jest są to są wspomnienia wielu osób, które pamiętają śmierć Nelsona Mandeli i pogrzeb, który był też transmitowany w telewizji natomiast pamiętają to wydarzenie w momencie czy pamiętali to wydarzenie w momencie, kiedy Nelson Mandela był nie ma jeszcze, że był w ogóle cieszy się świetnym zdrowiem podobnie jak to np. matka, kiedy matka została świętą to zupełnie przesuwamy te rzeczy w czasie tak to jest kolejny problem naszej pamięci nie tylko możemy mieć drukowana, bo sami sobie drukować fałszywe wspomnienia, że tworzymy nowe wspomnienia jak wspomniałam taki amalgamat prawdziwych kawałków tworzymy nowe wspomnienie ciemność i prawdziwe fałszywe równocześnie, ale też miewamy bardzo duże trudności może to jest 1 z głównych przyczyn tak naprawdę powstawania fałszywych spraw wspomnień z takim monitorowaniem źródła my określamy czyli, skąd ja to wiem, kiedy to miało miejsce my i to dotyka wszystkich tak naprawdę ludzi, czyli ta niepewność co do tego, gdzie jak i kiedy, o czym się dowiedziała się w art. 1 artykułów dotyczących tzw. nissana czy my efekt Mandeli pojawia się informacja nie znam źródła informacji ale, ponieważ informacja dotycząca tego, że historie wymyślone, a wręcz fałszywe rozprzestrzeniają się w mediach społecznościowych 6× szybciej niż te prawdziwe, a tylko o tym nie wiedziałam, ale biorąc pod uwagę fakt, że media społecznościowe są bardzo szybkie to po pierwsze po drugie zawierają dużo w tej newsów i po trzecie, że niestety niestety nie kształcimy krytycyzm myślenia wystarczającym stopniu to takie prawdopodobieństwo oczywiście jest całkiem spore już Niemcy państwo tak mieć państwo zastanawiają czy Stanów Stanów zjednoczonych 5152, bo to zawsze taki moment drzwi nie będą przez 5152 stanowi 50, a nie 515250 z jakiegoś powodu ciągle wydaje nam się, że właśnie nie wiem czy ten 5152 ma słyszałam linowe SA, że starsze osoby to doskonale pamiętają, że 50 właśnie dlaczego, bo jest 49 numerów w totolotku +1 proszę i prosty sposób na pamiętanie, że na pewno 50, ale to mówią takie starsze osoby to zdecydowanie tak, że cała masa jest takich informacji, które doskonale pamiętamy one są związane z serialami tytułami książek z jakimiś rzeczami, które pamiętamy z dzieciństwa właśnie pamiętamy też osoby, które powiedziały coś w programie telewizyjnym przeżyć w Dzienniku oczywiście jesteśmy gotowi przysięgać, że słowo słowo zapamiętaliśmy i te słowa też te cytaty często wchodzą do naszego stolika pod okazuje się, że albo też nigdy nie zdarzyło albo brzmiało zupełnie inaczej albo no właśnie w przypadku tego misia, którego mieliśmy wszyscy pocałować albo wypadku luk, a my Father albo wypadku np. kiedy Freddie Mercury piosence wuja Champion śpiewa ujadać, czerpiąc wysoki moment zawieszenia, a Eurolot i razem z nim śpiewałem tylko, że on tego też nigdy nie zaśpiewa im to jest zdecydowanie im być wręcz trywialne, bo my już o tym wiemy bardzo dawna natomiast ostatnia wierzy w możemy na chwilę wrócić do mediów społecznościowych zauważono psychologii ciekawe efekty, a mianowicie odwrócenie pewnego efektu, którym mówiła, czyli tych problemów z monitorowaniem wśród dotychczas nie mieliśmy żadnego problemu, żeby wykazać, że ludzie lepiej pamiętają co aniżeli, skąd czy, gdzie to jest surowiec natomiast okazuje się, że ludzie, a hard korowy korzystający z mediów społecznościowych czy szerzej internetu mają tendencję do tego, żeby lepiej pamiętać, gdzie coś znajdą niż co to jest to jest dosyć ciekawe, bo w kontekście tego, o czym pan redaktor mówił, że się rozprzestrzeniają fałszywe newsy rozprzestrzeniają się zapewne nie ma co do tego wątpliwości, ale są też dane pokazujące że, a zaszczepienie fałszywych wspomnień zaznaczam zaszczepienie fałszywych wspomnień ani fałszywej informacji jest trudniejsze dla tych zatwardziałych użytkowników internetu przez internet niż na żywo co jest dosyć ciekawym efektem, że jednak są oni bardziej odporni być może z racji tego, że przetwarzają dość powierzchownie, a informacje, bo szybko prawda przemieszczają się pomiędzy różnymi danymi i ty nie nie nadążają zakotwiczenie się tak naprawdę ich pamięci to co innego fałszywa informacja o fakcie, który nie miał miejsca np. a co innego fałszywe wspomnienie autobiograficzne także takie efekty też no po kilku miesiącach użytkowania częstego internetu obserwujemy co też pokazuje nam godnie na plastyczność naszego mózgu tutaj napisał do nas pan Jarosław, który zdaje się taką przygodę z zapowiadania pogody w mediach mówi pisze wszyscy słyszą taką pogodę, jaką chcą usłyszeć nie to co mówię, bo to jest bądźmy optymistami zatem, jeżeli będziemy optymistami to wszystko nam w życiu ludzie lepiej wrócimy do efektu Mandeli do tzw. efektu Mandeli oraz do innych sztuczek, które czasem nasza pamięć nam prezentuje po informacjach Radia TOK FM studia pani prof. Ewa Czerniawska z katedry neuropsychologii klinicznej i psychoterapii wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego które państwa i moim gościem pani prof. Ewa Czerniawska z katedry neuropsychologii klinicznej i psychoterapii wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego wspomniany wcześniej pan Jarosław napisał raz jeszcze, mówiąc że wszyscy pamiętamy te białe święta, które zawsze towarzyszyły, czyli święta pełne śniegu i teraz mówimy no kiedyś to były białe święta tymczasem okazuje się, że w ciągu ostatnich 70 lat było ich tylko 12 w Warszawie 12 biały świat Warszawa w ciągu ostatnich 70 lat, ale wszyscy pamiętamy, że co roku był przesuwany ostatnie 50 Nowak, jeżeli mamy odpowiednio dużo lat tak, aczkolwiek pewnie moglibyśmy próbować na podstawie różnych fragmentów naszych wspomnień zrekonstruować sobie, które święta były raczej białe, które nie były raczej białe pani pamięta się święta całego za właśnie zastanawiam się najpierw błędnie powiedziałam, że to było rok temu, a potem się poprawiła, bo przypomniałam różne inne rzeczy, które już to było 2 lata temu był deszcz ze śniegiem, a taki nieprzyjemny bardzo na to jest wtedy nic się nieekonomiczne dla naszego umysłu, żeby tak się głęboko zastanawiać nad tymi różnymi rzeczami DM teraz trochę przewrotnie, a rzecz się nasza pamięć jest niedoskonała rzeczywiście płata nam figle na okrągło nasze wspomnienia lepiej nie do końca im ufać jeśli mogę tak powiedzieć, ale z drugiej strony mamy plusy tej sytuacji, jakie są plusy tej sytuacji, a mianowicie takie, że obciążamy się poznawczą nie analizujemy wszystkiego dokładnie tworzymy pewne uogólnienia i pewne schematy, które kierują naszym życiem, które pozwalają nam zachować poczucie ciągłości własnej osoby poczucie tożsamości, ale także w jakim sensie regulować nastrój i to, że upada dniami niektóre wspomnienia tak, aby bardziej nam pasowały powiedzmy tak to też ma na celu, żebyśmy obraz samego siebie utrzymywali w dobrej formie powiedz, kiedy natomiast spraw ba oczywiście to nie jest także tanie nie tworzy problem no oczywiście to jest problem po pierwsze, wtedy, kiedy mamy świadka w sądzie wysoki sądzie ja doskonale pamiętam jak jak dziś mam przed oczami mówi nam świadek o badania pokazują, że im bardziej świadek mówi o swojej żywej wyobraźni wzrokowej o tym jak doskonałą pamięć wzrokową jak on to ma przed oczami niestety jest większe ryzyko, że tonie nie tak było bardziej wiarygodny świadek, który mówi chyba prawdopodobnie tak mi się wydaje nie przypominam sobie nie pamiętam tak zdecydowanie, które zeznania są najbardziej wiarygodne pierwsze to, jeżeli są składane swobodnie, czyli jak najmniej jest tzw. pytani na wprowadzających czy sugerujących, iż wręcz coś i czyli to jest problem dla sądów to musi być problem jest problem pozostanie problem, kiedy jeszcze może być problem szerzej mamy, a przyjaciela, który zawsze chce postawić na swoim mówi mnie nie tak nie było no to ryzykujemy jakąś niepotrzebną kłótnie to może lepiej wtedy powiedzieć wiesz każdy z nas ma swoje wspomnienia w tym sensie one są prawdziwe, że są subiektywnie prawdziwe, ale nie wszyscy akceptują znam pewną osobę, która mówi tylko moje wspomnienia są tym co się wydarzyło są zapisem prawdy, a twoje i wszystkich innych co jakimś przekłamanie, które z pewnością są objawem zaburzeń, ale tylko moje wspomnienia są tymi to mamy 2 wyjścia albo za milczymy i powiemy dobra w niech sobie mówi wiem jak było z mojej perspektywy albo przestajemy słuchać takiej osoby i staramy się prowadzić rozmowy na inne tory tak naprawdę czy to ma duży sens, żeby przekonywać wzajemnie co do prawdziwości własnych wspomnień tak jak powiedziano w niektórych sytuacjach tak to ma znaczenie i nawet zasadnicze znaczenie innych to jest tak, jakbyśmy w cudzysłowie tworzyli równoległe rzeczywistości każda z nich ma swoją prawdę, a i tyle swoja pani o tym, że w dobie tzw. sekt wniósł ZUS to przekonywanie nas do tego co się wydarzyło, że ktoś coś powiedział w może być zabiegiem używanym przez polityków albo przez różnego rodzaju podmioty, które chcą kogoś wypromować postawić lepszym świetle, a kogoś innego zdyskredytować czy też może panie redaktorze panie redaktorze przed drugą wojną światową i w trakcie był taki pan, który mówił, że fałszywa informacja powtórzona wiele razy staje się prawdziwa te podstawowe narzędzie propagandy wszystko jedno jaką, jakie stosujemy w co pomocnikiem środka technicznego, aczkolwiek rzeczywiście w dobie wszędobylskiego internetu w dobie tego co obserwujemy na ulicach też zombie wpatrzone w ekrany swoich smartfonów i innych takich fanów innych, a ja jaj no to, jeżeli widzą wielokrotnie jedno to samo to szybciej dojdzie do tego takiej infekcji w pojeździe zarażenia tym, że coś co jest fałszywe zacznie świadomości takich osób życie jako prawdziwe także Mostar, aby mieć, a sery wino w nowej beczce tak trochę tylko stare wino w nowej beczce właśnie za Szyszka to prawda pani profesor, ale technologia na ratunek tym, którzy chcą nam z w wodzie z głowy zrobić wodę sodową albo z mózgu sieczkę, bo oto okazuje się, że nowsze technologie pozwalają tworzyć nie tylko obrazy, ale też filmy, w których występują jak żywe osoby w sytuacjach, które są po prostu tak, jakbyśmy oglądali na żywo z tym, że to jest od początku do końca zmanipulowane to nie jest tylko kwestia podniesienia twarzy to jest kwestia stworzenia głosu danej osoby stworzenia ruchu danej osoby także właśnie służącej sylwetki twarzy czyli, jeżeli ktoś chce coś wmówić jeszcze to z ilustruje zdjęciem albo ścieżką dźwiękową albo filmem no to wtedy jesteśmy na 100% pewni, że tak właśnie było tak nowe technologie dają możliwość dużo szybszego efektu, który uzyskalibyśmy innymi sposobami też i to oczywiście jest groźne, ale wrócę uczmy się i uczymy innych krytycznego myślenia i swego rodzaju ostrożności w zaufaniu do własnych cudzych wspomnień pani profesor, ale jak uczyć krytycznego myślenia skoro, pomimo że mamy po 1 stronie dorobek nauki ze swoimi publikacjami źródłami eksperymentami, a po drugiej stronie opowieści babci albo mamy, że jeżeli masz uczulenie to szybko wypić wapno to ci pomoże tymczasem badania tego nie potwierdzają może być wapno może zjeść banana możesz robić wody, ale jeszcze gorzej są badania, które pokazują, że VAT nie koniec pomaga, ale nasila także jest, a firmy, ale moja babcia tak robiła mama one coś wiedzą medycyna ludowa coś tam takiego było albo chińska medycyna naturalna jakiegoś powodu wierzymy to nie mówię o, a to jest dużo bardziej złożone zagadnienie, które jak radziła nie wchodzić może, jakbyśmy zaczęli tobyśmy wyczerpali słuchaczy, ale tematu nie natomiast jest ekspertem wyczerpywanie słuchacze to co wasz dzień warto powiedzieć tak naprawdę, jeżeli chodzi o tego rodzaju efekty to, że tzw. wiedza gorąca wiedza potoczna jest bardzo trudna do wyrwania co to jest pomidor waży tak nie pomidor się też nie owoc to jest nie są czy jest ono okazji oraz publikowanie owoc zresztą, ale przejdźmy sobie na stragan i poprośmy kilogram tych czerwonych owoców to co sprzedawca zrobi po kasie w głowę czy pana zdaniem pana redaktora słońce wstaje zachodzi czy słońce wstaje zachodziło słońce czy sobie wisi tam się czarnym Zadara tak każdy, mówi że słońce wschodzi, a co nam piszą w kalendarzach wschód słońca o godzinie tej tej zachód od tej tej czy nawet ta wiedza gorąca potoczna figuruje można policzyć legitymizowana do pewnego stopnia przez różne źródła, chociaż wiemy doskonale, że to nie słońce prawda chodzi czy zachodzi tylko zupełnie inne zjawisko ma miejsce, ale znowu tzw. fałszywe pojęcia mieszkance wsi z czy modele syntetyczne są jeszcze różne inne nazwy na to na ten fenomen to jest temat chyba na zupełnie inną rozmowę dobrze, tym bardziej opamięta myślał o takie tysiące no też możemy tak to ująć to tego się zawahałem, bo warzenie SA czy sianko możemy znaleźć kilka różnych innych przykładów różnego rodzaju fałszywej wiedzy tak naprawdę gorącej fałszywej, więc tych przykładów są niezliczone ilości, a błędy naszego myślenia ludzkiego myślenia są fascynujące tego się zostawiałem co tym takim podejściem nie dając się wciągnąć w krytycznym myśleniem skoro tak łatwo dajemy się wciągnąć w różne trudno prawda wykorzenić fałszywe to jest bardzo trudne tak naprawdę, dlatego że wykorzenienie tych fałszywych oznacza tak to co określamy jako zmianę pojęciową czy trzeba nie tylko człowiekowi jakoś musiałby być albo czy sam musi uświadomić to nie jest prawda, ale do świata to uczulenie wapno, które pani, mówi że nie tylko nie pomaga, ale szkodzi są takie tam tak no i teraz nie dość, że osoby całkiem inteligentne wykształcone mówią o ty z tą twoją nauką tak jakby ta nauka była jakoś plotką czymś nie sprawdzonym czy można pokazać prawdę odwołać do publikacji wskazać źródło pokazać wyniki o tamtych z tą swoją nauką my wiemy, że trzeba tak już zresztą sam efekt wielokrotnego powtarzania ponadto powtarzali, bo myśmy kiedyś czytali prawda, że witamina taka Marka czy owak robi to tam to czy warto, chociaż niekoniecznie może być prawda mieliśmy z tym dużo więcej razy do czynienia niż są wiedzą naukową, czyli mamy ten sam efekt, który mówiąc przy drugiej wojny światowej jak coś się powtarza wielokrotnie w naszym doświadczeniu i o tym, słyszymy widzimy no to wierzymy w to bardziej niż coś jest jednorazowe, dlaczego pijemy wodę pani prof. Ano, dlatego że każdy doskonale wie, że dla zdrowia dla dobrego funkcjonowania organizmu trzeba wypić tutaj się wersje różnią niektórzy już 2l wody ni no tak na 3 itd. tymczasem nie ma takich badań nie ma potwierdza to niema takich, które pokazywały właśnie czy te 1,52 mało tego mamy doskonały mechanizm, który mówi ile wody mamy wypić to nazwa pragnienie tutaj mówimy to osoby, które mają zaburzenia i ogólnie o osobach młodszych i zdrowszych dlatego, że to wiemy doskonale innych źródeł z kolei naukowych naukowych pacjent od razu, że osoby w późnej dorosłości jako określamy to poprawnie politycznie mają zaburzony mechanizm odczuwania pragnienia, czyli osoby w tej późnej dorosłości odczuwają pragnienie wtedy, kiedy poziom ich odwodnienia już zagraża wręcz zdrowiu życiu nawet także być może jednak warto czasami samego się przekonać się jeszcze nie czuję pragnienia, ale powinna wypić dobrze w bardzo dziękuję pani profesor kojarzy się wątek, ale ugryzłem się więzy pani prof. Ewa Czerniawska z katedry neuropsychologii klinicznej i psychoterapii wydziału psychologii Uniwersytetu Warszawskiego była państwa moim gościem bardzo dziękuje dziękuje informacje już za kilka minut o godzinie jedenasty po informacjach powraca Brus Spring w tym także nie przypuszczałem, że będzie mostem łączącym dzisiejsze programy, ale to już taki Diaza on owczarkowi dzisiaj mamy informację już za 3 minuty o godzinie jedenastej po informacjach wraca Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA