REKLAMA

Już wkrótce powstanie Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej

A teraz na poważnie
Data emisji:
2020-02-04 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
25:13 min.
Udostępnij:

Podczas poniedziałkowej konferencji minister kultury zapowiedział powstanie Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Paderewskiego. Dyrektorem nowego Instytutu będzie historyk prof. Jan Żaryn. O tym o jakie "białe plamy" polskiej pamięci mogło chodzić wicepremierowi podczas wczorajszego wystąpienia i co wspólnego ma Paderewski z Dmowskim, Mikołaj Lizut rozmawiał z prof. Andrzejem Friszke historykiem z Polskiej Akademii Nauk.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut czują się państwu 7 minut temu minęło południe, a Study jest ze mną prof. Andrzej Friszke historyk z Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry panie profesorze powstaje Instytut dziedzictwa myśli narodowej imienia Romana Dmowskiego Ignacego Jana Paderewskiego tak zapowiedział na konferencji prasowej minister kultury dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński szefem tej nowej instytucji ma być prof. Jan Żaryn na pierwszym zapytać oto zestawienie z pozoru wydaje się Rozwiń » takie egzotyczne, bo rzeczywiście delegatami na konferencję paryską potem, gdy podpisano traktat wersalski był rzeczywiście Paderewski i Dmowski co więcej paryski negocjował pomiędzy Dmowskim Piłsudskim, ale no zapisanie Paderewskiego do nacjonalistów jest przesadą kamienie, ale wobec jest bardzo dziwne zestawienie, bo oczywiście, jeżeli dyskutujemy o obecnym roku dziewiętnastym to można szukać takich pewnych powiązań obaj byli prawda politykami związanymi z auta to z tą orientacją komitet Narodowy Polski konferencja Wersalskiej, ale w gruncie rzeczy to są postacie kompletnie odmienne i też tak funkcjonują całkowicie odmiennie historię polskiej polityki polskiej myśli politycznej Paderewski nigdy potem mniej wspólnego z narodową demokracją chyba w ogóle się z wnioskiem nigdy nie spotkał po roku dziewiętnastym wydaje mi się może po dwudziesty na szybko wyjechał nowsze jak działają zostaną właściwie powrót przewrót majowy tak dalej był coraz stan to prawda, ale też właśnie jak wyjechał lata trzydzieste to raczej związane z gen. Sikorskim bardziej z Witosem wprowadzenie tego nazwiska do jak takie stworzenie tego duetu sugerować może, że ta instytucja się zająć w ogóle nie tylko myślą endecki narodowej demokracji, czyli tradycjami, ale w ogóle różnymi tradycjami prawicowymi, bo niewątpliwie Paderewski kojarzy z tradycjami prawicowymi dzisiaj kompletnie martwymi nie bardzo wiadomo, czego się odwołać do Stronnictwa pracy, kto wie co to było miałaś frontu marsz no właśnie panie profesorze to spróbujmy trochę zrekonstruować poglądy Paderewskiego jest jak powiedział, że to jest raczej takie centrum centrum ta kadra, ale nie, ale z pewnością demokrata nie absolutnie na czym Paderewski obejmie rozbudowanej doktryny politycznej i nie pisał książek politycznych artykułów politycznych możemy tak sądzić generalnie jako podstawy do uroczego poglądach raczej konserwatywnych na pewno na takich chrześcijańską umiarkowanych tak to można, by określić bardzo mocno prozachodnich widzący Polskę w konfiguracji świata Zachodniego kosmopolita można je nie jest tak nie można wejść, ale też np. co bardzo różniło Dmowski zwolennik idei federacyjnych i szukający tutaj pewnych rozwiązań typu federacyjnego, zwłaszcza w sprawach wschodnich dobrane, że osiedle nie opiera im trudno wejść, bo być tak stanowczo w tej materii Ros, ale że pani wnioski zdecydowanie anty no to moc preparatu i tutaj czeka umiarkowanych poglądach i to wszystko co można im ona, ale są takie wybory życiowe sądu jakoś rozdarty pomiędzy pianistką, a polityką to były takie 2 pasje, które w targach nowo się także dla prawda nocą zmieniają się, że polityka była tutaj mniejszym stopniu polityka była raczej poczucie powinności wobec ojczyzny dramatycznej chwili no to był czas jak wtedy właśnie na dobre zagraża polityka, kiedy rada była pierwsza wojna światowa, kiedy Polska odzyskała niepodległość został premierem był przez kilka miesięcy tym premierem próbował lobbować na rzecz Polski to była taka służba można być publiczna i potem, jeżeli się zaangażował znowu to jest koniec lat trzydziestych właśnie front mąż poparcie dla Sikorskiego poparcie dla rządu Sikorskiego w 3009. czterdziestym roku, więc to raczej był przede wszystkim pianista muzyk to była jego prawdziwa natura, który jednakowoż był wrażliwy na sprawy polskie sprawy narodowe i próbował służyć Polsce, kiedy Polska tego potrzebowała tak mocno, który lepszy teraz pomocne chwilę o drugim patronie tej nowej instytucji powołanej przez ministra kultury Ormianie Dmowskim no jego taki wykład chyba najbardziej znanych poglądów to są myśli nowoczesnego Polaka 900 trzeciego roku no, więc można powiedzieć o jego poglądach politycznych mając czapy to były poglądy nacjonalistyczne tak to jest ten czas, kiedy się w Polsce formowała doktryna nacjonalizmu Moski ją właśnie skodyfikował właśnie te myśli nowoczesnego Polaka to jest taki wyraźny kodyfikacji potem rozwijała do końca życia do lat trzydziestych nacjonalizmów, ale właśnie rozważ to znaczy jaki był jego stosunek do tych ruchów nacjonalistycznych czy faszystowskich wówczas na euro no to one to, że później po 2006. roku, ale generalnie tak co jest racjonalne także naród jest fundamentem politycznych co to jest naród to są ci, którzy są etnicznymi Polakami, którzy mają świadomość narodową i my określamy w gruncie rzeczy czy oni mają właściwą świadomość narodową co dziś błądzą czy oni są tak tym elementem nie Narodowym to my mając arbitralnie, ale generalnie bardzo pod tym względem jest prawdziwy Polak to jest tak, aby element niepewny element niepewny albo w ogóle nie Polak prawda, bo nie Polakami są do na pewno Żydzi wszyscy Żydzi są Polakami, ale też i inni różni tacy wraz z socjaliści z masła nie jak podejrzane elementy to wszystko jest tak powiem coś obcego i teraz tak naród jest traktowany w tej konstrukcji jako podmiot polityczny, bo się zamiast państwa w gruncie rzecz może istnieć zamiast państwa ma mieć swoją centrum decyzyjne mamy środki dach po wymuszania posłuszeństwa wobec narodu i prowadzenia polityki międzynarodowej nawet imieniem narodu no, żeby to funkcjonowało to my, czyli ta liga narodowa i Roman Dmowski jeszcze właściwie odpowiedzialny za naród i prowadzę ten naród, kto się z tym nie zgadzam z przeciwnikiem politycznej w pewnym sensie taki też był trochę pomysł na niepodległość Romana Dmowskiego to znaczy duża autonomia narodu polskiego w ramach Rosji no ca to jest cała gra taktyczna długo, bo o tym, mówić, ale tak czy będąc, bo to jest myślenie wydziałem spraw międzynarodowych pomiędzy Niemcami Rosją, kto jest większymi groźniejszym wrogiem Niemcy Niemcy jako lepiej rozwinięty kraj cywilizacyjnie są większym wrogiem Polski, bo mogą Polskę wchłonąć dalej to jest też związane z pewną konstrukcją obrażenia stosunków między narodami, gdy Dmowski był Darwin listą to znaczy między narodami niema współpracy współżycia toczy się bezustanne walka tak widzi świat 1 naród chce zniszczyć drugi wchłonąć, a zatem wyobrażenie tego co się dzieje w ówczesnej Europie już być konsekwentnym polega na tym, że naród silniejsze Niemcy są silniejsze od Polaków bez wątpienia chcą nas wchłonąć my z kolei jesteśmy silniejsi od Ukraińców powinniśmy chłonąć i przetworzyć na własną no ale na własną substancję narodową tak, bo to określić czy polemizować i i Żydach wiem na pograniczach 1 słowem polsko-niemieckim polsko ukraińskim toczy się bezustanne walka, kto kogo to jest takie wyobrażenie stosunków międzynarodowych dotyczące też Europy czy Europa i narody europejskie też ze sobą walczą to jest pewna filozofia polityczna bardzo ważna myślę, że to jest trwałe to znaczy dla ludzi, którzy wyznają te poglądy takie coś jak Unii Europejskiej zawracaniem głowy to jest taki taka opowieść dla naiwnych w gruncie rzeczy to jest narzędzie panowania silnych nad słabymi Niemiec przede wszystkim nad pozostałymi krajami oni tak to widzę, bo oni nie uznają, że już jak federacja jak pokojowe współżycie to są tylko takie zasłony dymne w gruncie rzeczy chodzi o sprawę z galerią walką między narodami, bo widać ile z tej endecji przetrwało współczesnym polskim społeczeństwie sów we współczesnej polskiej myśli politycznej wrócimy do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM prof. Andrzej Friszke historyk z Akademii polskiej Akademii nauki z państwa moim gościem rozmawiamy o nowej instytucji powołanej przez ministra kultury o Instytucie dziedzictwa myśli narodowej imienia Romana Dmowskiego Ignacego Jana parady Paderewskiego, a teraz na poważnie nasze programy prof. Andrzej Friszke historyk z Polskiej Akademii Nauk rozmawiamy o zapowiedzianej nowej instytucji przez ministra kultury chodzi o Instytut dziedzictwa myśli narodowej imienia Romana Dmowskiego Ignacego Jana Paderewskiego mówiliśmy już trochę o egzotyczne tego zestawienia 2 można powiedzieć wielkich twórców polskiej niepodległości, ale kompletnie rozjechanych jeśli chodzi o dalsze dzieje Polski zaczęliśmy rozmawiać o myśli politycznej Romana Dmowskiego ja chciałbym panie profesorze porozmawiać chwilę o tym co Dmowski sądził o rodzących się w dwudziestoleciu międzywojennym ruchach takich jak faszyzm we włoszech czy Hitler w Niemczech no np. dyktatura portugalska czy czy franki w Hiszpanii one one oni, czyli cały obóz narodu na nacjonalistyczny obóz narodowej demokracji po osiemnastym roku uważa, że oczywiście zagrożeniem podstawowym dla egzystencji komunizm bolszewizm jest niewątpliwie można być anty cywilizacja i koniec, gdyby nie zwyciężyć to jest koniec cywilizacji wszystkie ugrupowania centrowe lewicowe liberalne od socjalistów zaczynając, a na Piłsudczyków kończąc nawet tak po dosyć konserwatywnych uważano za po pierwsze nie dość narodowe te pierwsze oczywiście, a po drugie, za słabe, które tak powiem nie będą w stanie się przeciwstawić komunizmowi ewentualnie, czyli taką pełnią będą pełniły taką rolę jak w Rosji Kieroński, aby długo trzeba tłumaczyć, że nie pamięta jak wygląda historia rosyjskiej rewolucji, ale to jest taki niezbyt silne ugrupowania centrowe, które nie są w stanie zagrodzić drogi rewolucji potrzebne, że tak premier odwołanie się do mocnych idei ludową narodowych, żeby zbudować ludzie zaporę przeciwko takim przyjmowaniu komunizmu no i trzeba, że tak powiem ograniczyć wszystkie demokratyczne zawracania głowy, żeby tak mocno wziąć w karby społeczeństwo naród istotą jest sympatia kolejno dla Mussoliniego i by dla tego typu ruchów m.in. taki ruch był we Francji akcją Frances się nazywał kryzys, więc on już takim potężnym ruchem dużo ważniejszym się wydawało niż nam, że Portugalczycy nie potrafię powiedzieć włoski sądzi o Portugalii Salazara nie wiem pewnie dobrze sądził ale jakby nie to by nie to było dla nich ważne w sensie myślowy ważniejszy był akcją Frances i no i społecznym włoscy teoretycy faszyzmu to była próba rzutach stwierdzenia, że demokracja świat demokratyczny niema przyszłości może skończyć to była to był taki epizod mają tylko szansę bardzo silne ruchy w pełni, kontrolując społeczeństwo jego myśl jego emocje i zawłaszczają państwo w Polsce bardzo ważnym elementem tej myśli politycznej kościół katolicki także na te same wnioski nie specjalnie tak powiem no no do jakoś je jako bardzo egzaltowane w sensie dewocyjne mienie nie było trudno powiedzieć co tak do końca sądził w sprawach religijnych nie był specjalnie osobiście, ale patrzył na katolicyzm jako na niezbędne spoiwo narodowe, ponieważ większość Polaków jest katolikami to uważał, że katolicy się pod jedno do rangi, że tak pełno rzeczy ideologii narodowe, która ma wpajać ten naród i tworzył właśnie taką konstrukcję, którą nazywano Integry zmian, czyli w połowie na nacjonalistyczne takie mocno narodowe przekonania to wszystko okraszone religią obyczajem religijnym tradycją religijną niekoniecznie tak mocno związaną z doktryną katolicką, że Ewangelia o żyjemy to wszystko było dalekie ważne jest to co tu w małych miasteczkach na wsi, żeby wywołać silne emocje silne poczucie identyfikacji odgradzające Polaków katalogowa tych wszystkich pozostałych nieprawdziwych Polaków, zwłaszcza antysemityzm no Żydów od Żydów też zyski do Żydzi swoje to jest w ogóle temat rzeka w pewnym sensie dla dla narodowej demokracji w moim przekonaniu jest wzrost euro jakiś jakieś takie straszne dziedzictwo można powiedzieć, że w tej chwili współcześni publicyści wykonują jakieś niezwykłe figury, żeby bronić antysemityzmu Dmowskiego i obozu Narodowego w dwudziestoleciu nadany przez fakt nie no faktem to jest ja uważam, że w ogóle jądro Dolot, bo jeżeli popatrzymy NATO teorie, które już mówiłem tego darwinizmu społecznego to ona wraca w różnych uzasadnienia Żydzi są odrębnym narodem 21000 letniej obecnej kulturze więcej niż tysiącletniej my jesteśmy młodym narodem w związku z tym oni na poziom to jest tak powiem pierwsze, więc od Żydów w czasie izolować możliwie Absolut druga rzecz coś jest jednak rasizmem to znaczy przekonanie, że ktoś, kto ma żydowską żydowskie korzenie nigdy się nie polonizację, a zatem, że tak to ludzie, którzy nam wydaje w trzecim pokoleniu mogliby być twórcami kultury na dalszą Żydami nie są Polacy żaden Żyd nigdy nie będzie Polakiem i teraz takie wyobrażenie, że to jest osobna cywilizacja osobna kultura i ona tylko może Artem osłabiać polskość osłabiać Polski ten rdzeń ku tak bym powiedział świadomości w czasie od Żydów izolować i że tam walczyć walka z Żydami jest, że cechy posłannictwa i dalej w las tak powiem, czyli lata trzydzieste tym jest coraz ostrzejsze i właściwie w latach trzydziestych, którzy dominują głównie zajmują walką z Żydami i propagandową i czynną rozbijają żydowskie sklepy rozbijają żydowskie żydowskie nie pochodnie pochody czy jakieś latem tak, bo rzeczy getto matowe posługę dodatkowego się też ten element oddzielenia nie wolno mieszać Żydami różne Ford powinno panie profesorze pan rozumie, dlaczego prof. Gliński powołał ten nowy Instytut, śledząc to wszystko co nie zapadły powiedział to tradycja Polaka MDK przetrwała w Polsce, więc być może to jest właśnie jakiś pomysł na kultywowanie tej postawy jest, że tak naczyniami powiedział to widzimy przestrzeni publicznej od dawna mamy ONR mimo pochody generalskie w budżecie ta sama tradycja, jeżeli odejdziemy tam realiów lat trzydziestych zobaczymy co oni głoszą w sensie ideologicznych programów to jest budowanie ośrodka anty Europejskiego w Polsce wrogiego Unii Europejskiej zjednoczonej Europie to jest budowanie niezwykle konserwatywnego ośrodka w obrębie czy oddziałującego na kościół katolicki tak bym powiedział mocno anty soborowego najpewniej, bo to się trzeba tej drogi endecka ogłoszenia daje połączyć z danymi osobowymi to jest budowanie silnego ośrodka anty ukraińskiego antyniemieckiego, bo się nie darzy tak PN endeckiej myśli wyprowadzić jakiś pozytywnych relacji z Niemcami czy Ukraińcami, a obawiam się już antysemickiego, dlatego że nie da się opowiedzieć doktryny endeckiej bez antysemityzmu ona, że ona tkwi integralnie immanentnie w ideologii endeckiej no, że szef tego nowego tej nowej instytucji Jan Żaryn próbował np. opowiadać o mordzie w Jedwabnem to była po prostu niemiecka inspiracja Polacy nie mają z tym wspólnego zawiera też różne gimnastyki, który żar wykonywał wiele różnych kombinacji, żeby tak Pm obronić nie wiem co ono na zły, bo uchwała Senatu autorstwa Jana Żaryna rocznica marca 68 mówiąca o tym, że naród Polski mieli z tym nic wspólnego dla moskiewska intryga no tak żar się obraża różne rzeczy, że nie ma zielonego pojęcia o tych sprawach nigdy tego nie badał, ale wie pan tym można zrozumieć broni, że tak dobrego imienia zawsze dobrego imienia będzie bronił czy to w sprawach polsko-żydowskich czy ds. marcowych, ale też być taka gra taktyczna, ale w gruncie rzeczy w gruncie rzeczy to to co głosi to jest News wyraźne to jest w dalszym ciągu Turcja powiedzie to jest błąd przeciwko współczesnej cywilizacji Europejskiej to znaczy tej, która ma swoje korzenie świeckości w pluralizmie dziedzictwo oświecenia oni odrzucają Jan Żaryn osobiście też raz mocniej raz słabiej, bo nie osobą czynną politycznie, więc nie zawsze się to kalkuluje, ale w gruncie rzeczy są takie poglądy integralnie narodową katolickie i daleki od uniwersalizmu to posłów tej instytucji ten Paderewski to jest listek figowy listek figowy oczywiście, że będzie brzmiało tak ostro to wstawili tam Paderewskiego i nawet powiedziałem, że może jest tam gdzieś czytałem w internecie na jakiś plan jakiś konferencję ruch chrześcijańsko-demokratyczny nosił się, że mogą prowadzić takiego zrobić są ludzie, którzy zajmują się badaniami nad chadecją nie ma wielu, ale jacy są można zrobić jakąś konferencję miały się, że oni będą chcieli, żeby zbudować taką taką narrację ultra prawicową no ale jeśli chodzi o znacznym zapotrzebowanie to raczej mamy zapotrzebowanie na poglądy typu ONR niż chrześcijańska demokracja Zieliński razem profesorem ziarnem zapowiedzieli, że będą wypełniali białe plamy, jakie może im rywalizują zielonego pojęcia to jest tak wygodne takie wygodne rzucanie jakimiś, jakimi takimi hasłami nie mam zielonego pojęcia do tego, żeby one badania nad tendencją również są prowadzone były prowadzone jest wiele książek całkiem nie tak dawno temu ukazała się duża biografia Dmowskiego Krzysztofa Kawalca piec pełną zagrała będą dopiero po osiemdziesiątym dziewiątym roku czas myśli pan, że aleja się ta najważniejsza książka narodowej demokracji prof. Łapińskiego jest 80 tego roku biografia Dmowskiego też Łapińskiego z lat osiemdziesiątych nie pamiętam Żurek do Zawady to nie jest prawda o narodowej demokracji pisano sporo to nie był temat specjalnie tak pewnie niecenzuralne, zwłaszcza że mówimy o Dmowskim bowiem pan był właśnie polityka prorosyjska łatwiej się sprzedawało sytuacji przechodziło przez cenzurę Piłsudski, który antyrosyjski, ale pod, gdyż jeżeliby spojrzeć na ten nowy Instytut dziedzictwa myśli narodowej w sposób historia z Fitch to znaczy no bo jak twierdzi minister kultury ten Instytut ma krzewić postawy patriotyczne w Polsce endeckich należy zapytać czy tego historia, żeby krzewić patriotyzm oczywiście, że nota to jest bardzo bardzo dyskusyjna oczywiście historia od tego, żeby opisywać prawdę historyczną wygodną niewygodną, ale oczywiście jest Pele jest pewna tradycja pisania też takiego z życzliwością, bo przez historie się też pokazuje tradycje narodowe tradycje myślenia tradycję kultury politycznej no tak dla tego narodu historia nie jest całkiem, bo jak te 2 wartości trzeba jakoś zważyć chyba trzeba zważyć oczywiście nowe w przypadku, gdy za bardzo, że tak powiem uprawiamy Narodowy Pijar nie nie chodzi o jest prezeską dla faktów jasne, ale chodzi narodowi Pijar natomiast ten podział tak czy są różne strony tej historii i różne rzeczy o tej historii można mówić zresztą w tym roku będziemy mieli rocznicę dwudziestego roku to, że nikt mnie że, aby dobre Pijar jak będą po oznaczeniu bitwy dwudziestego roku na elementarne ale gdy szefowie to był cud nad Wisłą zakopiańska wyjaśniła, że będę kim to jest endecka wizja po co wymyślona, żeby Piłsudskiemu odebrać zwycięstwo przecież oni nienawidzili Piłsudskiego w sposób zupełnie fundamentalne i próbowali dowodzić, że on nie miał nic wspólnego, jeżeli wygraną bitwę dobrze taki idiota Piłsudski nie mógł być pozę musiała być matka Boska albo generał wydał, ale nie Piłsudski tego w ogóle nie pamiętamy, ale ogromna literatura endecka jest ani piłsudczykowskiej w sposób immanentny to te to była ogień woda nie do połączenia 2 nurt nie do połączeń co ciekawe kolej, bo ja rozumiem, że Jarosław Kaczyński ma Jarosław Kaczyński cynikiem do szpiku kości, ale chciałby być Piłsudskim czy nie używana nie chcę oceniać w tej chwili Jarosława Kaczyńskiego to co myśli kimono chciał być jak wygra bitwę pod Warszawą z bolszewikami to może próbować być bardzo serdecznie dziękuję za tę rozmowę i za wizytę w naszym programie prof. Andrzej Friszke historyk z Polskiej Akademii Nauk państwa moim Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA