REKLAMA

"Bezkompromisowy intelektualnie. Późno sobie o nim przypomniano." Kim był Roman Ingarden, jeden z patronów 2020 roku?

Popołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2020-02-05 18:00
Prowadzący:
Czas trwania:
21:41 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
słuchamy Radia TOK FM popołudnie Radia TOK FM jeszcze raz dzień dobry mówi Paweł Sulik w naszym studiu prof. Danuta uliczka Instytut literatury polskiej wydziału polonistyki na Uniwersytecie warszawskim dzień dobry dobry wieczór dzień dobry dobry wieczór tajną państwu pewnie słuchacz dopiero teraz o tym, dowiedzą, bo nie było głośno o tym, ale w ubiegłym roku w czerwcu Sejm Rzeczypospolitej Polskiej specjalną uchwałą ustanowił 2020 rok rokiem Romana Ingardena i teraz Rozwiń » pewnie państwo myślą jakiegoś powodu warto dowiedzieć więcej o w tej postaci zaprosiliśmy panią profesor, dlatego że w postać Romana Ingardena splatają się główne kierunki filozoficzne dwudziestego wieku i ktoś to pewnie naprzód teraz szybko w internecie próbuje znaleźć słuchać, a Roman Ingarden wpisuje się okazuje fenomenalnego Roman Witold Ingarden niemy i synem właśnie, ale tak sprawdza jeśli tak fenomen Logi teoria Poznania tymczasem pani profesor zjawia się raz, żeby pokazać nie tylko wielkość postaci kardynale pokazać, że te proste skojarzenia wcale nie muszą oddawać tej postaci w sposób sprawiedliwy tak, ale zaczniemy od samej postaci Romana Ingardena, dlaczego powinniśmy patrzeć na nią jak na 1 z ważniejszych postaci w świecie myśli dwudziestym wieku ja bym zaczęła tak, że to bardzo smutne jeszcze było aż uchwały sejmowej 13 czerwca 2019 roku o ustanowieniu tego roku w rocznicę śmierci rokiem Romana Ingardena smutno, bo powinien być ożywiony znacznie wcześniej ożywione tak to nazwałam, bo rzeczywistego funkcjonowania naukowym obiegu przynajmniej literaturoznawczyni wypadła już w latach siedemdziesiątych złożony do muzeum do podręczników encyklopedii słowników żadne przyzwoite kompendium nie może pozwolić na pominięcie jego koncepcji, ale zachował się takich do księgi elektronicznej kilku górnikach i terminach na państwa budowa na konkrety sytuacja Ano Quazi sądy jak nic więcej w tym, że powiem za noblistką ciężkich w Ardenach już nie było, a jest jest ciągle, czego szukać, jaka była intencja ustawodawcy nietrudno się domyślać zapewne w grę wchodziła przede wszystkim sytuacja biograficzna polityczna Ingardena w latach pięćdziesiątych pozbawionego prawa nauczania praktycznie wydalonego z uniwersytetu Jagiellońskiego, a przynajmniej od pięćdziesiątego dziewiątego roku Niko inwigilowanego przez krakowskie służby bezpieczeństwa przywrócony został na UJ dopiero w pięćdziesiątym szóstym roku i ten odcinek mógł przesądzić o tym co w ustawie czerwcowej zostało nazwane bezkompromisowością to niedobry powód do przypominania intelektualisty tej miary, a jedynego polskiego literaturoznawcy jako tako znanego w świecie spośród plejady wybitnych myślicieli z lat międzywojennych, ponieważ takie powody represjonowanie przez władze PRL-owskie no to niejeden Ingarden literaturoznawców można tu wymienić Irenę Słowińską Czesława Zgorzelskiego wychowanków wileńskiego Uniwersytetu Stefana Batorego, którzy po wojnie znaleźli się na Uniwersytecie toruńskim z tego Uniwersytetu zostali wydaleni i przygarnął ich na szczęście katolickiej Unii KUL lista byłaby długa i co więcej dotyczy nie tylko myślicieli polskich dotyczy myślicieli z całego regionu Europy Środkowej wschodniej tu powiem coś może mało mniej znanego podczas tego przymusowego urlopu tak powiem od zajęć dydaktycznych Ingarden przetłumaczył Kanta zupełnie analogiczna sytuacja filolog klasyczna z Moskwy resort na brak chińska pozbawiona prawa nauczania na Uniwersytecie moskiewskim podjęła pracę więźniarki i opowiadała mi kiedyś no wiecie Danuta nudziło mi się w tej chwili nie to sobie tłumaczyłam etyki nikomachejskiej Arystotelesa takie sytuacje o ironio historii mają swoje skutki pozytywne nieprzewidziane przez decydentów, którzy zadekretować tę sytuację, ale jeszcze raz powtarzam to nie jest dobre, że jakiś powodów czy to rocznicowych czy to właśnie biograficznych podejmuje się wielką akcję nagłaśniania wielkiego filozofa, a wcześniej jak tylko prawie nie pani prezes powiedział, że ten wątek biograficzny jest ważny, ale tak podejrzewam, że jeśli ktoś przed po naszej rozmowie było świetne sięgnąłby do wcześniej garnek zobaczą, że tam pojawia się w wielu odsłonach ten podstawowy to podstawowe pytanie, które w dwudziestym wieku dotyczyło nie tylko metafizyką czy też onkologów, ale również tych, którzy zajmowali się sztuką literaturą na ile świat realny istnieje tak naprawdę i co to znaczy, że istnieje to kontynuuje w sejmowych wątek bezkompromisowość bezkompromisowość intelektualne i pierwszym punktem tej bezkompromisowości jest dla mnie bezdyskusyjnie odwaga przeciwstawiania się odwaga pozostawania w odosobnieniu i bronienia własnych racji wbrew wszystkiemu wbrew wszystkim proszę sobie wyobrazić młodego doktoranta, który przybywa jeszcze nie z Polski to był 900 dwunasty rok, więc państwowości autonomicznej jeszcze nie odzyskaliśmy przybywa do Getyngi do Husserla rekomendacjami od Tadeusza Twardowskiego twórca szkoły lwowsko-warszawskiej i podejmuje u niego studia doktoranckie zwieńczone doktoratem ten już wtedy odważa się parę lat później przeciwstawić wielkiemu serialowi podjąć z nim polemikę polemikę, która doprowadziła go do literaturoznawstwa do literatury do myślenia o literaturze polemika właśnie o to jak istnieje świat na dziś fundamentalne sprawa dla całej filozofii nie chciałabym wchodzić w to czy Ingarden dobrze rozumiał ser lato nie miejsce w tej chwili na to rząd był bardzo kontrowersyjna sprawa zrozumiał, że Husserla głosi intencjonalne istnienie świata mówiąc inaczej, że świat jest wytworem naszej działalności mentalnej Ingarden przeciwstawia się takiemu stanowisku pewnie po trosze w związku ze szkołą polską warszawską Twardowskiego, gdzie realizm taki Arystoteles Polski był bardzo mocno osadzony powiada świat nie jest wytworem naszego umysłu świat istnieje realnie, by to udowodnić trzeba było wypracować koncepcję przedmiotu intencjonalne najlepszym najlepszą egzemplifikacją takiego przedmiotu uznałem Garden jest dzieło literackie stąd rozważania o sposobie istnienia i budowie dzieła literackiego w sprawie da litera dziś ku ster z opublikowanej w 3001. roku to miał być argument wsporze ontologicznym Husserla ja sobie kiedyś napisałam doktoracie moim mieście, że właśnie cała koncepcja, którą uznajemy za literaturoznawca Romana Ingardena to 1 wielki rozbudowany przepis Husaria w kolejnych rozprawach podejmował tę problematykę, która Hus dla SD, które ujęcie Sedlewski zdecydowanie mu nie odpowiadało, ale jeszcze raz podkreślam młody człowiek Przybysz nie wiadomo, skąd do wielkiego tynki, gdzie międzynarodowa elita prawda uczniów Husserla m.in. Edyty Stein tam poznał, więc taki nie wiadomo, kto prowincji już tak można powiedzieć ktoś nie z centrum wielkiej nauki Europejskiej i odważa się podjąć taką polemikę Russell podobno szanował go bardzo liczna uznawał pewnie z tej racji swojego najbardziej utalentowanego ucznia chyba cenił go bardziej niż Heideggera na bezkompromisowość intelektualna ta odwaga manifestowania własnego stanowiska, ale nie ma inwestowania tylko rzeczowego rzetelnego profesjonalnego bronienia tego stanowiska racjami merytorycznymi to jest coś co imponuje w całym tym za chwilę wrócimy środków do opowieści o Romanie Gardenia przypomniał słuchaczom, że ten rok 2020 to ustanowiony uchwałą Sejmu po prostu rock Romana Ingardena i warto z tego powodu nie tylko słuchać Radia TOK FM Roman Ingarden, ale też sięgnąć do tego co napisał za chwilę po informacjach wracamy do naszej rozmowy słuchamy Radia TOK FM popołudnie Radia TOK FM w naszym studiu pani prof. Danuta uliczka Instytut literatury polskiej wydziału polonistyki na Uniwersytecie warszawskim jeszcze raz dzień dobry dobry wieczór dzień dobry okres matur rozmawiamy okazji w 2020 roku roku Romana Ingardena o postaci, które pani pierwsza część naszej rozmowy pani przez to powiedziała, że ta bezkompromisowość jest w w wielu odsłonach widoczna chociażby jeśli popatrzeć na biografię człowieka, który pojechał studiować do swojego mistrza duchowego i żele czasu nie zajął mu, żeby sprzeciwił mu się, ale tak wraca po pierwszej czy w trakcie wielkiej wojnie światowej do Polski tutaj okazuje się, że życie intelektualne kwitnie pojawia się literatura, ale też pojawiają się teorie jak literaturę należy rozumieć co spowodowało, że Roman Ingarden zaczął traktować literaturę jako czy też Namysł nad tym czym tak naprawdę jest literatura jak i jakie na miejsce w naszym świecie zajmuje się tą zajmowało myśli, bo ktoś może powiedzieć czy nie było większych problemów filozoficznych tak wtedy tymczasem tego rozważania czy to na ile jak dobrze rozumie kardynalny naszym myśleniem o tym co przed naszymi sądami trochę też konstytuuje to coś co jest literaturą jesteśmy trochę współodpowiedzialny jak dobrze rozumiem Gardena za za to, żeby z kawałka papieru, który kiedyś był drzewem zrobić coś już nazwiemy teraz dyrektorzy też od nas czytających zależy, ale dotknął pan 2 bardzo wiele skomplikowanych problemów po pierwsze, że kwitnie kwitnie literatura rozkwitają badania nad literaturą rzeczywiście bardzo wielu kierunkowe metodologicznie niezwykle zróżnicowane, ale tutaj Garden pozostaje osamotniony fenomen logiczny sposób ujmowania literatury nie zachwyca nowoczesnym literatura miasto, które się wtedy rodzi zaczyna dominować myślenie takie restrukturyzacji styczne jest oczywiście personalizm szczątkowy jest socjologia literatury nie zachwyca tak dalece, że kiedy po zjeździe na zjeździe lwowskim imienia Krasickiego zjeździe polonistów Karol Irzykowski uczestnik tego zjazdu opublikował bardzo fajny artykuł zatytułowany stosownie do przedmiotu do patrona zjazdu Krasickiego można omawia humanistyczne tam przedstawił Ingardena jako odmieńca albo Turka pisał mianowicie tak i bardzo się w Czarnkowie z 1 strony jest zakon ojców forma listów miał namyśli szkoły warszawską szkołę Wileńską klip dla z drugiej strony jest zakonu czaszki tradycjonalistów przykład Krzyżanowski dopowiada, a pomiędzy nimi przechadza się przy ringu Garden niczym jakiś odmieniec lub Turek i powiada spokojnie czaszką wie poczekajcie nie wadzić się numerologią wam zaraz wytłumaczy czym jest dzieło literackie i wtedy wszystko stanie się jasne nie dobra była sytuacja dla uznania takiego rozstrzygnięcia poczekajcie fenomenologii wam powie jak to naprawdę jest w zasadzie ta myśl nie została podjęta z nielicznymi wyjątkami po trosze kręglach Skwarczyński po trosze Raczyńskiego w okresie międzywojennym także recepcja Europejska światowej nie ma co mówić nie była imponująca sami Gardena pisze we wstępie do polskiego przekładu notabene 30 lat późniejszego niż oryginał o dziele literackim, dlaczego ta literatura go pasjonowała to drugi problem, który ta porusza już powiedziałam chciał udowodnić, że świat istnieje realnie musiał wypracować koncepcję przedmiotu intencjonalne ego no i uznał, że dzieło literackie jest przedmiotem takim sui generis, a de facto jest przedmiot, który nie intencjonalne pierwotnie intencjonalne jest język jest wytworem świadomości i to myślenie o utworach świadomości popchnęło go do rozważań z 1 strony o wszelakich Wiktora świadomości rozszerzył wolna swoją koncepcję na inne dzieła sztuki dzieła malarstwa architektury muzyki filmu teatru można powiedzieć zaczął myśleć w perspektywie, którą dziś nazywamy Semi dotyczą spraw na relacji między między smakowych, a z drugiej strony zaczął go intrygować zagadnienie, które wydasz litery w dziele literackim jest w 1 rozdziale tylko zasygnalizowane jak to się jak nazwała to zagadnienie krótko to samo i inne jak to się dzieje, że to samo od pierwszej litery do ostatniej kropki ten sam tekst zyskuje rozmaite jak to nazwał to stało się światowym terminem konkretyzację różnych lekturach jest za każdym razem inne, choć jednocześnie zachowuje tożsamość ten problem tożsamości i różnicy doprowadził do drugiego tomu dziele literackim mianowicie poznawaniu dzieła literackiego wczesnym siódmym roku ukazała się we Lwowie pierwsza tzw. Lwowska właśnie wersja poznawaniu dzieła literackiego potem napisał wielkiego głównie, jaka po niemiecku o przetłumaczone go dopiero z wersji niemieckiej na na polskich i w tych rozważaniach problem to samo i inne został ujęty fenomenalnie unikatową w skali światowej mianowicie to co inne to co różne to co zmienne konkretyzacja uzyskało podstawy onkologiczne uzyskało wykładni językowej uzyskało w samej budowie dzieła literackiego w tzw. miejscach niedookreślenia usystematyzowane wygląda momentach potencjalnych uzyskało teologiczne uzasadnienie to różnicowanie interpretacji czegoś takiego nie było ani u Umberta Eco w dziele otwartym ani w szkole lider zespołu z krytycyzmem później chyba tu ocenił to wyłącznie Wolfgang WizzAir, który podjął tę ten koncept rynkach nazwany miejscami do określenia prawda są takie miejsca jak gdyby puste w każdym z tych rzeczy dobrze rozumiem, że to co pani mówi oznacza, że Roman Ingarden widział świat w ten sposób, że oto my jako ludzie wprowadzamy tu element porządkujący, ale sam siebie świat wokół nas być może jakąś nieodgadnioną chaosem, ale ten nasz ruch takie w kierunku mówi skoczek kultury, ale też przed właśnie literatury on oznacza, że to trochę bardziej porządkujemy, żeby mnie te różnice ona jest ona jest poza nami, a my próbujemy ją oczywiście tak jak większość myślicieli tego czasu, że w tej pozycji natura kultura i natura rzeczywiście jest śladem chaosem czymś groźnym materia danych etyczne jest nam zagrażają nie tylko u niego się powtarza ta ciemność materii tak, a umysły racjonalnie porządku jestem także umysł twórczy to 1 strona medalu druga jest taka, że to porządkujące działanie nie ogranicza się do literatury sfery kultury Garden wieko antropologii filozoficznej tak odważy się powiedzieć twory intencjonalne wytwory człowieka powiedzielibyśmy wytwory naszych czynności poznawczych poznawcze emocjonalnych intelektualnych to takiej instytucji jak państwa pieniądze prawo to wszystko zabudowuje rzeczywistość ludzką i czyni ją istotniejszą niż ta rzeczywistość nie ludzka m.in. do całej tej sfery należą wytwory sztuki, ale do nich myślenie Ingarden raczej nie ogranicza to umiejętność patrzenia na ludzkie czynności sprawcze jako na całą sferę naszego bytowania także wyróżnia go spośród takich przeciętnych literaturoznawców tego czasu umiejętności rozszerzenia swoich rozważań precyzyjnych żmudnie Schola stycznie dociekliwy wnikliwych poszerzenia tych rozważań rozciągnięcia ich to antropologii filozoficznej domyślenia o istocie ludzkiej o człowieku w czasie to jest coś co miało wtedy precedensu w skali Europy, a dzisiaj często się zdarza z czasem będziemy powoli kończyli naszą rozmowę to ja jeszcze może jedno Doda to samo i inne tożsamość różnica w latach 3 do późnych latach trzydziestych zaczną powstawać esej człowiek czas i tam chodziło tożsamość istoty ludzkiej o tym czy pozostaje jednolita tożsama czy też z jej zmienności dopiero wyłania się słowa tożsamość został za kończony podczas wojny, a opublikowane ostatecznie czterdziestym szóstym roku jeśli się chce czytać Ingardena należy czytać niejako na 2 sposoby z 1 strony te bardzo precyzyjne filozoficzne literaturoznawcze logiczną onkologiczne ciężki Ingarden, ale z drugiej strony już po śmierci została opublikowana niewielka książeczka o człowieku tam są też szkice, które mówią o człowieku jego tożsamości w czasie o człowieku naturze jest wielki szkic o odpowiedzialności pani profesor jestem przekonany, że pytań zachęciła bardzo wiele osób osiągnięcia do Ingardena przypominam, że 2020 rok jest rok Romana Ingardena uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z ubiegłego roku to ustanawia pani prof. Danuta ulic Instytut literatury polskiej wydział polonistyki na Uniwersytecie warszawskim była naszym gościem bardzo dziękuję za rozmowy bardzo dziękuję państwu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 40% taniej!

KUP TERAZ 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA