REKLAMA

80. rocznica powstania najdłużej funkcjonującego getta w Polsce

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2020-02-08 12:20
Prowadzący:
Czas trwania:
16:07 min.
Udostępnij:

Obchodzimy 80. rocznicę utworzenia Getta w Łodzi. Zaledwie pół procent ludności żydowskiej w Łodzi przeżyło II Wojnę Światową

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dwunasta 2120 sekund to jest sobotni magazyn Radia TOK FM Roch Kowalski jeszcze raz mówię państwu dzień dobry, a przez Skypea łączymy się z panią Joanną podolską dyrektor centrum dialogu imienia Marka Edelmana w Łodzi dzień dobry pani dyrektor w dzień bez myśmy się ja słyszę dobrze fantastyczna tak słyszymy się dokładnie 8lutego 1940 roku na łamach łódzkiej gazety udało uda ukazało się zarządzenie prezydenta policji utworzenie w mieście wydzielonej dzielnicy Rozwiń » mieszkaniowej dla Żydów, czyli łódzkiego getta przed wojną ludzka społeczność Żydów była 1 z największych w Polsce Żydzi stanowili 35% ludności miasta w Łodzi żyło około 230 000 Żydów właściwie wszyscy po kilku latach działania tego obozu zostali zamordowani tak to było ogromne społeczne drugie miasto w Polsce po Warszawie największa społeczność żydowska, która wygrała grupą Rafał porada pozwoli na 2 to jest rakiet, które po czterdziestego roku po czterdziestego czwartego po ostatnich lat, które jest czy istniała na ziemiach polskich, kiedy pozostałe zostały zniszczone ostatnie transporty został w latach 42 roku w sierpniu i kilka takich opinii o około 8 do 12 000 łódzkich Żydów przeżyło przyszła wojna to jest po prostu mieszkańców powiatu pani dyrektor spróbujemy, ponieważ mamy problemy techniczne z połączeniem przez Skype, a więc próbujemy połączyć się telefonicznie dobrze wrócimy za chwilę rozmawiać dziękuję serdecznie proszę państwa wznawiamy Jan polską dyrektor centrum dialogu imienia Marka Edelmana instytucji, która żywo zajmuje się w Łodzi pamięcią o Holokauście pamięcią o wydarzeniach lat drugiej wojny światowej także o getcie, które w Łodzi było umiejscowione to było dosyć specyficzne getto jeśli chodzi nam na w porównaniu do pozostałych podobnych obozów w kraju zaraz będziemy to tłumaczyć wyjaśniać, dlaczego tak było pani dyrektor słyszymy się w taksówce skończyliśmy na tym, że w czterdziestym czwartym roku to ten obóz w Łodzi kończy swoją działalność, ale przed chwilą powiedziałem, że specyfika tego obozu na w porównaniu do innych podobnych miejsc w kraju w innych miejscowościach była dosyć dosyć inna głównie Przemysława podobnie jak całe miasta tak w czasie drugiej wojny światowej Get to dla społeczności żydowskiej zostało przekształcone w potężne, a od pracy także tutaj na terenie Żywca znajdowało się kilka, a właściwie takich mniejszych większych fabryk tzw. resortów pracy, którym Żydzi ciężko pracowali zarówno robią m.in. szyją mundury buty plecaki różne wyposażenie dla Niemców, ale także były to zlecenia zlecenie trwać powiedziałabym także była też tutaj odnieść też niektóre firmy te niemieckie zamawiały tutaj były zamówienia i wysyłane w drogę dzięki temu przyp red to było przydatne w stosunkowo długo długo ono istniało takie już powiedziałam najdłużej istniejąca gęsto prawie ponad rok dłużej istniało niż na szkodę po warszawskich jak wiadomo ciało zostało zlikwidowana, a no takim gestem takim był czterdziesty trzeci rok my czterdziestego trzeciego roku natomiast tutaj jeszcze doświadczyć tego czwartego roku przez to, że Niemcy czerpali dosłownie finansowe korzyści istnienia w Łodzi getta czy dzięki temu albo przez to warunki, jakie mieli osadzeni w getcie były łatwiejsze czy czy żaden sposób nie można tak powiedzieć nie można powiedzieć, że warunki były były lepsze, bo to była mordercza praca bardzo bardzo niewiele jedzenia w ponad, o czym świadczy chociażby to, że ponad 403, że zmarło w getcie oni pochowani na cmentarzu żydowskim w Łodzi czy warunki były bardzo bardzo ciężkie, ale rzeczy wywiezieni zostali 3002. roku, a wiezionych ponad połowa mieszkańców getta ponad 7072 000 Żydów do Chełmna nad Nerem zostali ci wszyscy absolutnie zamordowani natomiast pozostali rzeczywiście ciężko pracowali Rynkowski Mordechaj Rynkowski, który był przełożony starszeństwa, że to właśnie o chciałem też panią zapytać, bo jeśli chodzi o ocenę historyczną jego postaci to nie jest bardzo niejednoznaczna z 1 strony zarzuca mu 1 z Krajną kolaborację z nazistami, ale z drugiej strony pojawiają się takie głosy, wg których jego postać miała przyczynić się do jakiegoś, jakkolwiek lepszego życia Żydów na terenie getta, gdzie leży prawda w tym sporze myślę, że trudno odpowiedzieć leży prawda, bo rzeczywiście jest to postać bardzo kontrowersyjna była, a przełożony starszeństwa Żydów przestały istnieć getta, ale został wywieziony wraz z ostatnimi transportami sierpniu czterdziestego czwartego roku zamordowany w Auschwitz-Birkenau powinien także szansę wy wykupić się, jakby od wywiezienia jeśli dobrze pamiętano też jest, toteż jest takie groźne w różny sposób jest powiedziane ostatecznie, ponieważ WIBOR, który był szefem zarządu niemieckiego zarządu zleca pozwolił zostać w getcie i bratem w ich rząd jego żoną wobec tego było jechać z rodziną natomiast rzeczywiście Norkowski Rynkowski była tą osobą, która chociażby przygotowali deportacji unijne to jest to jest 1 z takich przykładów tego, że rzeczywiście kolaborował i w niektórych przypadkach wybierał ludzi, którzy byli kierowani do do transportów i takim można najbardziej wypominane mu pamiętane mu z historii wydarzeniem była u wezwanie mieszkańców getta oddania dzieci drugim roku we wrześniu 2002. roku czytamy w jakiś Perry, kiedy nie Niemcy podkreślenia jednak Niemcy zażądali więzienia Pieta wszystkich starych chorych dzieci do dziesiątego roku życia, ponieważ oni właśnie liczni nadawać do pracy tak jak to było przekształcane obok pracy pionkowski wtedy zgłosić takie słynne przemówienie oddajcie swoje dzieci będziemy mieć nowe, a te mogą pozwolić jak przetrwać ci uratować 100 000 jeszcze żyjących Żydów getcie tak rzeczywiście postać bardzo kontrowersyjna zmiana barteru różnie również przez ocalałych z samych, bo są osoby, która absolutnie uważają, że źle że, żeby kolaborantami, a i nie mają żadnej wątpliwości i są tacy, którzy mówią no ale jednak dzięki ci tu jest zapytanie znak zapytania dzięki jego idei czy tak jakby udowadnianie Niemcom, żeby to jest potrzebne jest użyteczne jest produktywne to te 70 000 Żydów przetrwało lata czterdziestego czwartego roku u ma Arnold mostowi, który był w łódzkim getcie lekarzem po wojnie działaczem społecznym, ale także autorem książki o getcie narratorem filmu fotoamator twierdził że, że także gdyby, gdyby były udało się, gdyby Rosjanie Sowieci zatrzymali się na na Wiśle to Get to czy byłoby to ponad 70 000 osób wtedy być może Rynkowskiego, by był uważany za bohatera panie bardzo bardzo skomplikowana po ta pani dyrektor nie da się też opowiedzieć obozu nie da się też powiedzieć his legend to oczywiście Jan Gierada nie był, aby tak tak tak tak getta w Łodzi, ale stąd ten obóz mi się że, ponieważ elementem łódzkiego Otta był także obóz cygański tzw. w którym osadzeni zostali Romowie ECE Chinki w sumie kilka tysięcy osób przez ten przez taką jednostką jednostkę Goethe się przewinęło jeśli można tak powiedzieć coś tak na terenie na terenie getta w obszarze getta znajdował się tzw. obóz Gdański, do którego przywieziono ponad 5057 dokładnie osób byli Roma Inter organ land z pogranicza węgierską austriackiego przewiezie ni w listopadzie 3001. roku i były to pierwsze ofiary wywiezione było pierwsze pierwsi ludzie, którzy zostali wywiezieni czterdziestego drugiego roku do Chełmna nad Nerem, czyli lokum, choć tam wszyscy zostali zamordowani, ale może też warto powiedzieć, że 402 roku w grę w grudniu naprawdę kilkaset metrów od tego, bo gdańskiego utworzyli także dla dzieci polskiej młodzieży przygotował się przy przemysłowej naprawdę w tym dokładnie w tym samym obszarze brutto, pod które przeszło, a setki dzieci w wieku od lat 3 do 16 to jest też to jest też odczuć odrębny podmiot niemiecki obóz dla dzieci wychowawczy w ten sposób nazywano go koncentracyjne, ale też znajdował się w obszarze granicę pani dyrektor powiedzieliśmy o tym, że Żydzi stanowili 35% ludności Łodzi dlatego może też panią zapytać jak mieszkańcy narodowości polskiej Łodzi po wielu latach życia wielokulturowym mieście odnosili się do tych wydarzeń, które działy się nawet na terenie ich miasta na terenie Bałut jak jak jak pomagali albo jak jak patrzyli na to co dzieje się w getcie to jest skomplikowana sytuacja zupełnie inna niż np. w Warszawie getto łódzkie było całkowicie odizolowane od getta dosłownie i tak naprawdę miasto było w od miasta GU wie co odmalowane oczywiście od miasta, a trzeba też polskie pod podkreślić, że w łącznym czasie była była miastem nie zerwała się na terenie rzeszy także do Łodzi zostało przewiezionych tego już w końcu 3009. roku na początku czterdziestego pierwszego roku naprawdę tysiące Niemców zarówno rzeszy jak i krajów bałtyckich z Wołynia którzy, którzy tutaj w Łodzi, które już w kwietniu czterdziestego 4 pierwszego roku została nazwana Lipno reszta była stopniowo przednie przemienia nas jako niemieckie bardzo wielu Polaków zostało wywiezionych na początku wojny jesienią zimą czterdziestego, czyli dziewiątego roku i tych związków takich polsko żydowskiej czy tej pomocy ze strony polskiej dla Get to było było bardzo niewiele chociażby z tego powodu pomówiła Marian Turski, który był łódzki w łódzkim getcie właśnie, który przeszedł takiego to on całe 5 lat swojego życia nastoletniego sędziów w łódzkim getcie właśnie podkreślił to hermetyczną o zamknięciu tego getta i tak jak, że to nawet po próba pojawiała się próba pomocy ze strony poza ze strony miasta dla Get to takich to takiej realnej możliwości praktycznie nie było bardzo bardzo niewiele było na początku Depta, kiedy jeszcze można było wchodzić dochodzi do 30maja to były te relacje później były one znacznie utrudnione na pograniczu dziecka zdarzały się przerzucanie m.in. jedzenia do getta różnego rodzaju produktów typu garniturów na zewnątrz są takie przypadki ale, ale bardzo bardzo liczna jeszcze może warto podkreślić, bo jak wyobrażamy, więc większość osób spoza Łodzi to wyobraża sobie ten mur Warszawskiego getta, czyli taki dość solidny mur cegły, pod którym podkopują się dzieciaki wychodzą i w Genewie na terenie Warszawy poszukują poszukują jedzenia i naszą ankietę czasami się zdarzało i i wiemy wiemy, że młodzi tak takiej sytuacji nie było potem nie było takiego muru było tylko warto widoczne drutem czaszki od siebie oddzielone płot i ten to getto było dookoła było byli wartownicy kilkaset metrów i każda osoba, która zbliżała się tylko do drutu potem 2 grupy były doskonale widoczny, bo każda osoba proszę iść do drutu, a nie wytworzą nie wie o prawo do strzelania do tych osób, które zbliżają się drutów także wiele osób zostało zabitych tylko na to, że blisko, a za blisko było tego tylko płacą także także ta pomoc była bardzo utrudniona i praktycznie właściwie nic miała licznymi niczym więcej to pani dyrektor na koniec jeszcze zapytam o pamięć o łódzkim getcie, która w Łodzi jest wręcz namacalne wystarczy po pospacerować po Bałutach, żeby zobaczyć to ja jak, w jakich warunkach czasami, w jakich miejscach żyli mieszkańcy getta to jest także wspomnienie o ofiarach i o tych represjach, które ich zbrodniach, które dotykały mieszkańców Łodzi jest nadal obecne w mieście Acta, gdy zdecydowanie tak, zwłaszcza od 2004 roku, kiedy miasto oddało hołd swoim zamordowanym mieszkańcom, a 60 rocznicy likwidacji getta i powstało miejsce pamięci na stacji Radegast lekarze byli wywożeni do Chełmna potem dał kilka auto jest takie ważne miejsce pamięci i jest zaznaczone są są też miejsca ważne dla historii getta jest oczywiście chciałabym podkreślić jest centrum dialogu imienia Marka Edelmana, która znajduje się w parku ocalałych są, gdzie są drzewa pytany przez ocalałych i w tej chwili mogę zaprosić trybuna na wtorek to nie tylko zapraszamy na pokazanie wystawy drzewami wiecznymi, ale będziemy też mówić o bardzo ważnych publikacjach, które tam okazało się w ostatnich latach nakładem m.in. wydali Uniwersytetu łódzkiego i wszystkiego Instytutu historycznego które, które zostały przetrwały m.in. będziemy mówić w Dzienniku Irena Hausner Hopper, która była przewidziana jest pierwszym roku jesienią Wiednia będziemy też mówić o dopiero wydana książka będzie mówić, że po raz pierwszy wydanym w Dzienniku chętnie Vogla, który ukończył na Europę młodym podnoszą też zapraszamy do centrum dialogu to osiągnę takie lekarstwo po ta historia obecna w Łodzi pamięta my też do tego zabrać zaproszenia się dołączamy bardzo serdecznie pani dziękuję państwa i moim gościem była dyrektor centrum dialogu imienia Marka Edelmana w Łodzi pani Joanna Podolska teraz skrót informacji Radia TOK FM po nim wracamy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MAGAZYN RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 40% taniej!

KUP TERAZ 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NULL
Array