REKLAMA

Dlaczego Tokarczuk i Sapkowski podbili świat

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2020-02-17 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
23:39 min.
Udostępnij:

Co nam mówi oszałamiający sukces Sapkowskiego i Tokarczuk, mierzony nie tylko cyframi nakładów i honorariów, ale także wpływem na umysły odbiorców? Czy inni polscy artyści mają szansę powtórzyć ten sukces? Dlaczego autor "Wiedźmina" uważa, że na Zachodzie nikogo nie interesują polskie podziały? Natalia Szostak, dziennikarka "Gazety Wyborczej" i "Książek. Magazynu do Czytania", rozmawia z Radosławem Czyżem, współautorem wywiadu z Andrzejem Sapkowskim. Więcej odcinków na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej rozmawiamy o tym za co świat pokochał Olga Tokarczuk i Andrzeja Sapkowskiego i czy inni polscy artyści mają szansę powtórzyć sukces nazywam się Natalia Szostak jestem dziennikarką gazety wyborczej i książek magazynu do czytania, a moimi państwa gościem jest Radosław Czyż również dziennikarz książek, a także wyborczej te są czynne ósma 10 podcast gazety wyborczej to był 1 z najlepszych roku dla polskiej literatury Nobel dla Olgi Rozwiń » Tokarczuk i ogromna międzynarodowa sława książek Andrzeja Sapkowskiego jak myślisz o Radku, dlaczego teraz wszystko wydarzyło, skąd ta popularność wytworzonych w Polsce historii mam wrażenie, że jesteśmy pod autobus, bo nie wiem tak naprawdę myślę, że wiele osób chciałoby łączyć jakoś te 2 wydarzenia i widzieć w nich jakąś wspólną, że wyciąga jakiś wspólny mianownik, ale wydaje mi się, że no Olga Tokarczuk w końcu doczekała się swojego uznania dla kraju momentu tak, na które czekała długo, ale też mówiło się przecież od jakiegoś czasu o tym, że ona rozpędza się na Zachodzie przecież już wcześniej dostawała takie bardzo prestiżowe nagrody literackiej wszyscy tak naprawdę czuliśmy, że może ten Nobel przyjdzie w końcu świetnie, że przyszedł i mam wrażenie, że Andrzej Sapkowski też w końcu doczekał się Międzynarodowego uznania na taką naprawdę globalną skalę, bo jego książki były bardzo popularne wcześniej na Zachodzie i na Wschodzie też bo, bo w Rosji czy w Czechach jest bardzo popularnym autorem, ale nie na taką skalę, jaką dał mu seriale, więc to raczej akurat w jego wypadku myślę, że mato związek z tym, że fantastyka w ogóle stała się szalenie popularna, a o Oldze Tokarczuk co może ty masz jakieś przemyślenia, dlaczego teraz, dlaczego tak późno, a może sam raz ciężko powiedzieć rozmawiałam z tłumaczami Olgi Tokarczuk m.in. z Antonią los wciąż, która tłumaczy jej książki angielski, a i ona opowiadała o tym, że pierwsze książki, które ona przetłumaczyła to był prawie i dom dzienny dom nocny właściwie nie przyjęły się za bardzo w wielkiej Brytanii i ciężko powiedzieć, dlaczego tak naprawdę to są zawsze jakieś takie magiczne algorytmy, a właśnie magia magiczne algorytmy, które powodują, że coś w danym momencie schwyta albo nie ja się zastanawia też trochę nad tym na ile sytuacja polityczna w Polsce to, że się dużo w Polsce mówi też w zagranicznej prasie trochę jak za komuny, kiedy o Polsce mówiło dużo ze względu na Solidarność np. też spowodowała popularność polskiej kultury to wtedy przecież firmy Andrzeja Wajdy później już po upadku komunizmu filmy Kieślowskiego zastanawia się czy to w ogóle jakiś wpływ, że nagle to Polska znowu zaczęła się pojawiać zupełnie innym kontekście, ale że po prostu przestała być taką białą plamą na mapie wstaliśmy z kolan nie wydaje mi się prawdę mówiąc znaczy to raczej jest także to my zauważamy, że nas mówią i znowu się tym cieszymy patrzy tam nie wiem Johna Olivera wspomniał o Kaczyńskim swoim humorystycznym programie na liczbie i my o tym, pamiętamy szukamy sobie tego fragmentu potem na YouTubie albo jak nie rok Times napisał o tym, że były jakieś znowu manifestacje pod sądami, ale nikogo na Zachodzie tak naprawdę nie obchodzi i Polska wciąż jest po prostu kolejnym miejscem na mapie świata, w którym dzieją się być może niedobre rzeczy tak jak nie będziemy się w Brazylii np. w innych krajach, gdzie ta fala prawicowa, gdy wezbrała bardzo bardzo dobitnie nie doszukiwałbym się tutaj myślę, iż połączeń bardziej widzę co także to my jednak chcielibyśmy to wszystko łączyć doszukiwać się w tym właśnie tych jakiś magicznych zbiegów okoliczności splotów, że to na pewno nie jest przypadek to chyba jednak jest przypadek jak z tą magią powiedz z tą mitologią Sapkowskiego trochę wykorzystuje te różne słowiańskie elementy no i z tego co ją nawet zapytałem Andrzeja Sapkowskiego jakąś zapatruje NATO, że my teraz czujemy tą polską dumę, że to nasza słowiańska literatura jest popularna na świecie co na to sam autor Sapkowski, jeżeli ktoś naprawdę, gdy z głębi już bardziej jego literatura, ale też jego eseje, które do fantastyki nowej fantastyki pisywał w latach dziewięćdziesiątych i troszkę później wielokrotnie pisał o tym, że to takie fantazje słowiańskie była taka fala, a jest raczej przaśne i ciekawe on się z tego nabijał i przeciw sobie z kolegów po piórze, a pamiętam, że z Rafałem Ziemkiewicz miał ręczna na łamach fantastyki jakąś ciągnącą się miesiącami wymiany zdań takich bardzo ostrych na ten temat, bo pokłócili trochę po 1 eseju Sapkowskiego Piróg, czyli nie ma złota w szarych górach, gdzie on bardzo dużą część tego tekstu poświęca właśnie posiedzeniu tej swojskości jak ktoś kojarzy Sapkowskiego z tego to nie doszukuje się raczej swojskości w sieci Wiedźmina ona tam jest, ale raczej, dlatego że Sapkowski po prostu znał też te źródła z nich też mógł czerpać, ale jeśli chodzi o to jak konstruował swój świat magii swojego świata Noto był postmodernistyczną z pełni tego słowa znaczeniu może też dlatego jest tak łatwo przekładane na języki innych kultur pod skojarzenia, których on składał swoje historie czerpały z bardzo wielu kultur i źródeł całego świata no była taka dyskusja o tym, że np. niektórzy aktorze są Czarni pamiętam jakąś rozmowę czarnych el fach jak Andrzej Sapkowski to tłumaczy, bo dla wielu takich polskich w cudzysłowie patriotów to było nie do przyjęcia, że w tym Słowiańskim czystym białym świecie tutaj jakieś inne kolory skóry w ogóle mają miejsce z Andrzejem Rybkowskim jest tak, że kiedy jesteś fani pytają go na spotkanie, a znaczy tutaj ten bohater trzeciego rozdziału piąty książki to on zrobił potem to czy to coś mnie napisałem, więc to nie wydarzyło jeśli chodzi o kolor skóry Sobkowski prawdopodobnie, że nie poświęca temu zbyt wielu miejscach w ogóle PiS są wyglądu swoich bohaterów nie poświęcał bardzo dużo czasu, zwłaszcza kolorów skóry być może, dlatego że wiedział, że ta książka prędzej czy później może być tłumaczona jest sprzedawana na innych rynkach więc, dlaczego miałby czytelnikom z innych zakątków świata narzucać jakąś swoją wizję świata też mówił w wywiadzie że, pisząc nie widzi oczyma wyobraźni tego, czego opisuje jak widzi litery i tak konstruuje książki też czeka w ogóle, żeby nie wyobraża sobie scenę najpierw nie opisuje jej kursu PiS, żeby dobrze słowa się po sobie komponowały, żeby zdania były ciekawe krwiste, a co sobie czytelniku potem tego wyobrazić no to już twoja rzecz i Sapkowski jeśli chodzi o adaptację też dawał bardzo dużo swobody czy wcześniej twórcom gier czy teraz twórcom serialu Netflixa jeśli chodzi o ten kolor skóry to mogli zrobić co chcieli dobrze zrobili tak moim zdaniem to jest zgodne ze światem przedstawionym ale, żeby to wytłumaczyć to musiałbym wejść w taki wyższy poziom po prostu być NRD, gdyż zarzucacie teoriami Niewiem czy mamy na to czasu się 2 rzeczy przygotowane do rozmowy o szkołę się tutaj Sosnkowskiego słuchaj, a wiemy o tym, że Olga Tokarczuk samochody mówi przeżyła coś w rodzaju załamania nerwowego w zasadzie uwierzę nie może chodzić do sklepu, że jak idzie sobie we Wrocławiu w rynku to podbiegają do nich ludzie rzucają się na siebie jest rozpoznawalna właściwie wszędzie to doświadczenie jest tanie nowe no i schowała się gdzieś wyjechała na jakąś rezydencję literacką gdzieś jakiś głuszy stara się skończyć książkę powiedz mi jak Andrzej Sapkowski to nową dla niego być może popularność trawi czy w ogóle zauważasz jakiś zmiany w jego zachowaniu, bo też mnóstwo dziennikarzy zagranicznych przecież do niego się teraz próbuje dobić, gdyż co wydaje mi się, że nie, że on zawsze był raczej osobą bardzo prywatną fakt kiedyś, kiedy jeszcze troszkę młodsze częściej jeździł na jakiej zloty 12 konwenty, ale wtedy też ich skala była mniejsza, więc to było raczej spotkanie znajomych z tego samego środowiska teraz, gdy miał przyjechać na per kończy jakieś inne konwent fanów Fantazy NATO spotkałby się z tysiącami osób, którzy chcą nie wiem spotkać się zmusić rzecznika zrobić cesji pokazać nowy koszt tej wersji najważniejsza oczywiście nie wiem czy on jest tym zainteresowane on bardzo lubi spotkania z fanami bardzo lubi być w centrum uwagi brylować rzucać anegdoty popisywać się erudycją ma czym się popisywać, więc nie dziwię się wcale, ale jeżeli chodzi o to jak reaguje teraz na tym nowe, gdyż za tak naprawdę Wiedźmina na całym świecie myślę, że się cieszy nas, ale nie przeprowadza się nie wiem z mieszkania w Łodzi do jakiej willi na Kajmanach nie planuje, że zmiany życia nagle prosto z 80 stopni myślę, że wciąż jestem samoukiem, którym był kilkadziesiąt lat temu, kiedy pisał pierwszą opowiadano o Wiedźminie no jest zachwyt jego nietuzinkową osobowością do też jest bardzo ciekawe, kiedy obserwujemy jak zachodni dziennikarze odkrywają właśnie poczucie humoru sarkazmu Andrzeja Sapkowskiego, której odpowiada np. nie lubi pracować, więc nie chciał się napracować przy tym serialu albo właśnie jak się państwo spodziewają, że zareagowałem na to, że moja książka dobrze sprzedaje zacząłem płakać no nie moja reakcja była dużo bardziej oczywista i widzę też wpisy na Twitterze właśnie dotycząca Andrzeja Sapkowskiego kim jest człowiek jak to możliwe rząd ogłoszenie zachowuje ten taki politycznie poprawny sposób to znaczy, że właśnie nie wychodzi nie uśmiecha się nie machanie zgolił wąsa tylko to zostałbym panem Andrzejem z tej kamizelkę rybackiej i stąd właśnie nasz naszym polskim Słowiańskim wąsem czy też to zachwyca taki jestem ogromnym fanem w ogóle jego jako osoby osobistości tak jak Kiss wizerunek sobie kreuje w mediach, a ex pogrywa tymi mediami tak dokładnie, jakby wielu myśli właśnie to jest jakiś już czarek z wąsem w tej kamizelce wędkarskiej być może tak, ale jak widzę jako człowieka, który na czytał dużo więcej zachodniej literatury w latach dziewięćdziesiątych i osiemdziesiątych niż ktokolwiek inny w Polsce przez to, że pracował w handlu zagranicznym też miał dostęp po prostu zachodnią literaturę wciąż czyta książki w kilku językach woli czytać w oryginale Jan bardzo dobrze sobie zdaje sprawę z tego co się dzieje we współczesnym świecie jak ten świat funkcjonuje, ale proszę chcę w nim uczestniczyć nie chcę się podporządkowywać, dlaczego miałby może jest to butle może jest taka trochę jakaś nonszalancja zadłuża ale dlaczego miałby sobie na to pozwolić, jeżeli może, więc jestem wielkim fanem właśnie go wywiadów, ale jako ktoś, kto chciał z nim przeprowadzić no widzę też to duże ryzyko, żeby nie podpuścić mam mu się do jakiej nie dać mu się podpłynąć, żeby zrobił z siebie mem kolejne niezbyt inteligentnego dziennikarza, który próbuje tutaj wyciągnąć z niego coś więcej tak dokładnie myślę, że Olga Tokarczuk jest pod tym względem wiele wdzięcznie Isia w rozmowie myślę, że mniejsze rysowała trochę stresowałam się bardzo oczywiście jak przed każdym wywiadem przed rozmową z Olgą Tokarczuk, ale rzeczywiście to jest ciekawe, że oni oboje podbili media, ale zupełnie różny sposób to znaczy właśnie on jest taką osobą, która wie co powiedzieć to są zawsze te wyważone przemyślane słowa i poglądy są bardzo pasujące do współczesnych czasów to znaczy i ekologia i prawa kobiet i prawa zwierząt to są zawsze to same poglądy, których ona mówi od lat, ale rzeczywiście na Zachodzie te słowa jakoś bardzo dobrze wybrzmiewają były świetnie przyjmowana przykład Szwecji, ale też w stanach Zjednoczonych Wielkiej Brytanii i tutaj Sapkowski jest zupełnie innym biegunie, lecz on zupełnie nie próbuje jakoś mam wrażenie, że nie zależy mu na tym, żeby teraz ja tutaj wyjdę i powiem swoje exposé przedstawia właśnie swoje poglądy czy opowiem o swoich książkach tak, żeby więcej ludzi się nimi zainteresowało to mam wrażenie zupełnie nie o to chodzi w tych rozmowach tak to prawda z włącznie z tym, że książki polskiego, zwłaszcza jak na lata dziewięćdziesiąte, w których powstawał był szalenie progresywne tam pojawiały się wątki pomijając, jakby oczywistą nie wiem siłę kobiet i dialog Czarodzieje o tym, że mężczyźni nie radzą sobie w sytuacjach stresujących nie powinni rządzić światem tylko my powinniśmy na świat fantazji jednak jest dosyć chyba zaskakujące poprawnie jest dla mnie sprawą chce tak, zwłaszcza w Polsce, zwłaszcza w tamtych czasach bardzo odstawał od swoich kolegów po piórze pod tym względem tak samo pamiętam dialog o tym kiedy 1 tam z koleżanek z drużyny Geralta okazuje się, że jest w ciążę i prosi o środek wczesno poronne no to jej koledzy z drużyny znają się dobrze co robić oczywistym jest, że to jest wybór ale gdyby chciała się zdecydować to wszyscy będziemy ojcami, bo przecież jesteśmy rodziną przecież coś tam i jak na rok 90 chyba szósty, w którym przez rok nie był wydany nie będą dokładnie na co jednak bardzo progresywne i odzwierciedlało tą debatę, która o prawie aborcyjnym wtedy w Polsce się toczyła aż się nadal jak w Polsce niestety tak ale gdyby spytać co Sapkowskiego to powiedziałby, że to nie są jego zdania korzenie jego bohaterów jak ona nie wie, bo oni piszą o sobie tylko bohatera, który wymyślił, więc zawsze zostawia sobie furtkę, żeby mówić jakich poglądach o jakimś jakieś wizje rzeczywistości świata czy nazwiemy tę lewicową czy liberalną jakąkolwiek inną, ale sam o sobie tak mówi nie pamiętam żadnej rozmowy z nim, kiedy mówiłby o swoich poglądach politycznych np. wiem tylko, że nie jest wielkim fanem kościoła i tyle tak naprawdę myśli chodzi o jego jakiś pogląd na świat jest bardzo ciekawe co mówi o tym, że jego książki czytane teraz właściwie można zauważyć te wszystkie wątki, które właśnie teraz w debacie, bo wybrzmiewają podobnie jest jak szukamy tych podobieństw między Olgą Tokarczuk, a Sobkowski no to np. książkę prowadź swój pług przez kości umarłych, która w Polsce ukazała się w bodajże 2008 roku nie został w Polsce już bardzo dobrze przyjęta Okaj, ale nie tak jak wszystkie pozostałe książki, które zdobywały mnóstwo nominacji do nagród i były przez krytykę tak chwalone po 10 latach po 11 ukazała się ta książka w stanach Zjednoczonych Wielkiej Brytanii i nagle się okazało, że to jest ta książka na nasze czasy to jest ta dyskusja o zwierzętach oprawach zwierząt, czyli znowu wyprzedziła trochę to debata to co się działo w Polsce być może to nie chwyciło aż tak bardzo, a teraz okazuje się, że to jest idealna lektura na nasz czas tak co prawda i to wydaje mi się, że jest, jeżeli szukamy podobieństw no to myślę, że i Tokarczuk Sapkowskiego możemy po prostu nazwać geniuszami, jeżeli kogokolwiek możemy to dlaczego nie takich autorów może są różne nurty różna literatura różne w ogóle podejście do mediów, ale obydwoje są pisarzami genialnymi świetnie operującymi słowem chyba dostrzegający mi pewne rzeczy, zanim reszta z nas dostrzeże i ten przykład, który podała myślę, że bardzo dobrze obrazuje no dobra no to na zakończenie powiedz jeszcze, jakie inne skarby w Polsce mamy też tam naszych po latach literackie, a może kulturalnym w ogóle ostatnie sukcesy filmu Boże ciało może są jakimś tutaj prognostykiem co możemy jeszcze na Zachodzie nie tylko wcisnąć ludziom sprzedać 1 z ostatnich odcinków podcastu Jędrzej Słodkowski z Tadeuszem Sobolewskim dyskutowali w ogóle o nowym polskim kinie o tym czy w ogóle można tak nazywać to jest jakaś kolejna Polska szkoła robienia filmów to odsyłam państwa do tamtego odcinka nie będę się rozwodził na ten temat, bo Tadeusz fantastycznie podsumował bardzo sprytnie bardzo sprytnie utarte to jest tak i od razu odsyłamy ludzi do innego odcinka wiedzieć co jest ta reklama, a jeśli chodzi o to bardzo moją sferę zainteresowań popkulturową NATO myślę, że komiksu Thor galu, które jakoś tam są polskie Borysowa je, chociaż na emigracji, ale Grzegorz Rosiński 1 z najwybitniejszych artystów komiksowych polskich wiem, że były plany zrobienia serialowej adaptacji Thorgala ostatnio było trochę cicho na ten temat też nie miałem okazji ani z Grzegorzem Rosińskim z jego synem rozmawiać ostatnio czy ta praca jest wciąż jakoś w toku mam nadzieję, że tak mam nadzieję, że takiej serii Thorgal zobaczymy, bo jest historia, którą teraz też kochają miłośnicy komiksu nie tylko w Polsce, ale i Francji Belgii i na innych rynkach myślę, że fanki Kowal też z takim tytułem stworzony przez Bogusława Polak, który ma szansę miałby szansę być marką dobrze przyjęto też na Zachodzie, a jeśli chodzi o jakieś inne literackie perełki, które mogłyby na Zachodzie zrobić wielką karierę no to już odbija piłeczkę do siebie właśnie rozmawiałam z Dorotą Masłowską, której książka kochanie zabiłam nasze koty okazała się właśnie w stanach inni ludzie okazali się w Niemczech wojna polsko-ruska tłumaczono na chiński jego tłumaczeń jest bardzo dużo no tutaj problemy widzę to właśnie ta polskość znaczy uwikłania w ten Polski kontekst tutaj jest jednak dużo myślę bardziej znaczące niż książka Tokarczuk, które jednak chyba są łatwo zrozumiałe na świecie ciężko powiedzieć czy jeszcze nam się trafi taki sukces jeszcze tak na koniec pamiętasz na pewno były takie przypadki, kiedy polscy artyści już zespoły muzyczne niektóre stwierdziły teraz zrobi karierę na Zachodzie nagramy płytę angielskich tak, że nigdy nie udawało myślę, że w przypadku literatury czy takie pisarki jak np. Masłowska odcięcie się trochę od tego polskiego kontekstu spróbowanie napisania czegoś bardziej uniwersalnego w celu jak lepszego zrozumienia, że reszta mówiąc wprost ma rację bytu czy ona by twoim zdaniem straciło w ogóle to za co jej książki kochamy tutaj nie myślę, że Dorota jest długa też taką artystką, która nie kalkuluje to bardzo zmęczona nie pisze tego, czego ludzie od niej, oczekując znaczy już ileż było przecież takich pomysłów, że powinna napisać nową wojnę polsko ruską albo już pisać tych dramatów albo po co wydaje płyty no to jest jednak też sił myślę sztuki, że ona powinna powstawać rzeczywiście chyba z potrzeby serca mówiąc górnolotnie i chyba tylko wtedy ma szansę rzeczywiście zaistnieć i zainteresować innych ludzi ale gdyby rzeczywiście zrobi tak jak polskie zespoły, że tutaj się za zasadziła się ich napisała książkę po angielsku właśnie o mieszkańcach nowego Jorku nowego Jorku jakoś nie widzę tego, więc bardzo się trzymamy kciuki za Dorotę za twórców komiksów miejmy nadzieję, że do ich twórczości też świat w końcu teraz czekamy czekamy na to więcej na temat światowej kariery Olgi Tokarczuk i Andrzeja Sapkowskiego, a także wywiad Radka Czyża, czyli mojego państwa gościa dzisiejszego i Doroty Szymborskiej z Andrzejem Rybkowskim znajdą państwo najnowszym numerze książek magazynu do czytania właśnie Sobkowski na okładce patrzymy na srogą mogą państwo dojrzeć za witryny kiosków dziękuję bardzo rozmowę dziękuję bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA