REKLAMA

Czternastolatek, który mazurki pisał. O twórczości Mieczysława Wajnberga

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2020-02-18 21:20
Prowadzący:
Czas trwania:
26:35 min.
Udostępnij:

Anna Karpowicz, kuratorka WarszeMusik opowiada o projekcie festiwalu muzyki kameralnej oraz o twórczości Mieczysława Wajnberga, twórcy z Warszawskiej Woli. To między innymi jego utwory gra WarszeMusik.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
zaczynamy wieczór Radia TOK FM Tomasz Stawiszyński dobry wieczór ani Karpowicz w studiu dobry wieczór połowa duetu Warsie muzyk flecistka muzyczka Warsie muzyk wydaje płytę wydało już właśnie płytę myśmy kiedyś tutaj rozmawiali o waszych przedsięwzięciach licznych festiwalu, który organizujecie regularnie w Warszawie Marek Bracha pianista współtworzy z tobą ten projekt Opowiedz co na tej płycie usłyszymy płyta ukazała się 8grudnia na sam koniec zeszłego roku w dniu Rozwiń » urodzin Mieczysława Weinberga jest płyta monograficzna, na której znalazły się bardzo rzadko grane i mało znane utwory właśnie tego kompozytora w taki sposób szczególny związane z Warszawą 2 utwory, o których można powiedzieć, że są to takie muzyczne drobiazgi pierwszy to 2 mazurki napisane w 1933 roku Weinberg miał wtedy 14 lat nie samo jak już mazurki pisał byłby w ósmej klasie są to bardzo trudne mazurki trudne do do opanowania technicznie i zawierają już sobie ten język Weinberga ski właśnie taką cudowną troszkę złamano złożoność co też pokazuje, że troszkę krzywdząca jest traktowanie Weinberga tylko jako ocaleni ca z Holokaustu i przedstawienie, że ta złożoność jego partytur i pewien taki właśnie rys dramatyczny tragiczny w jego muzyce wynika z jego doświadczeń jest obecny w tej muzyce po roku czterdziestym piątym tutaj mamy, że już jako już jako młody chłopak to był po prostu też jego język muzyczny to to były ładzie to był jego świat dźwiękowy właśnie taki przełamany taki z mocną taką gorzką nutą i ona brzmi także właśnie w tych Mazurka ach, a druga rzecz taka w nich obecna fascynujący sposób jest jak on potrafił niezwykle inteligentny sposób połączyć ten idiom Polski Mazurek wiadomo cała tradycja Fryderyk Chopin wszystko ze skalą klezmerską w sposób, który jest bardzo inspirujący ciekawy nie ma w sobie nic z dzisiejszego crossover, czyli takiego podejścia, że połączymy wszystko ze wszystkim na pewno będzie fajnie to jest bardzo z wysublimowane muzyka trudna i jest taki właśnie pierwszy można powiedzieć drobiarze Jack, a drugi to aria z 1942 roku jest utwór no też można powiedzieć drobne nie jest wielka Symfonia utwór na kwartet smyczkowy i on Mieczysław Weinberg pisze arie w Taszkiencie w czasie jego no tych w tej tej zawieruchy wojennej w czasie jego wędrówki przez nie przez różne kraje, zanim osiadł ostatecznie w Moskwie i ona jest napisana w czterdziestym drugim roku, kiedy Weinberg dowiaduje się, że nie ma getta w Warszawie, że stracił rodzinę jeszcze na początku oczywiście nie jest jasne później się okazuje, że giną oboje zginęli wszyscy w obozie w trawnikach pod Łodzią, ale on on już wie jaki, jaki los spotkał jego najbliższą rodzinę, z którą był mocno związany z mojego tata był jego pierwszym nauczycielem muzyki miał też młodszą siostrę Eesti i ostatnio dotarłam do wspomnień nie córki Weinberga, która opowiada o tym, że tata przed zaśnięciem opowiadał jej bajki na dobranoc i te bajki to były przygody w Warszawie dziejące się przygody Mietka jest dla mnie niesłychanie wzruszyło że, że taki sposób właśnie, jakby zachowywał pamięć o swojej siostrze i to jest też 1 z powodów, dla którego dla, których w przyszłym roku ukaże się druga płyta Warsie Muza to będzie taki dwu PAK 2 ile i na tym winy lub będzie Kołysanka z 1935 roku czy też bardzo wczesnej warszawskie dzieło Mieczysława Weinberga napisane dla siostry, że wszystko jest bardzo lekkie piękne wzruszające i mocno związane z tymi jego latami warszawskimi zadam pytanie najważniejsze z możliwych, ale ono się domaga, żeby zadać jak na Mieczysława Weinberga trafiliście, dlaczego wybraliście jego właśnie co wami kierowało na embarga trafiliśmy trochę przypadkowo taka jest prawda, że trafiliśmy na na Energa troszeczkę przypadkiem, ale takie doświadczenie, które spowodowały, że bardzo się zaangażowaliśmy wraz z Markiem Rajoy na jego skład tutaj festiwal jest nieoceniony też nigdy nie miałam takiego takich ambicji takiego charakteru twoich tworzenia czy to festiwali czy zespołów czy to projektów jak samodzielnie i tak powiem, żeby całe światło reflektorów zawsze kierowało się ku mnie wręcz przeciwnie jestem bardzo zawsze nastawiona na na współpracę i na budowanie takich struktur poziomych tutaj też ten cały festiwali całe przedsięwzięcie waszą muzykę robimy wspólnie właśnie z Markiem Rajoy także udało nam się dowiedzieć, gdzie Weinberg mieszkał przed wojną i okazało się, że ten dom stoi to jest tam przy żelaznej 66 spotkanie z tym domem opuszczonym tragicznie zniszczonym jakoś otrząsnęła nami że, że jednak kompozytor takim dorobku ponad 20 symfonii właśnie o masie i trochę tę postać, bo może nie wszyscy, którzy słuchają wiedzą to w ogóle był Mieczysław Weinberg to na pewno najwybitniejszy kompozytor wśród polskich Żydów tych kompozytorów w międzywojniu było bardzo wielu o żydowskim pochodzeniu żydowskich korzeniach tak jak Aleksander Tansman Tadeusz kasyno Roman palestry powód, dla którego ich nie znamy dość powszechnie w Polsce takie, że wszyscy wyemigrowali wszystkich no te losy dwudziestego wieku po prostu wypchnęło z Polski część z nich została w ogóle zakazana też, więc to z naturalnych przyczyn przestali być obecnie jeśli chodzi o programy koncertowe, ale najwybitniejszym z tych kompozytorów z całą pewnością jest Mieczysław Weinberg chłopak z warszawskiej woli dzielnicy północnej, który łączył bardzo różne rodzaje działalności kompozytorskiej, dlatego że zarówno pisał piosenki rozrywkowe jak i muzykę do filmów i oczywiście muzykę poważną muzykę klasyczną od samego początku łączył te wszystkie zaangażowania i kiedy już osiadł w Moskwie po po właśnie takim szlaku emigracyjnym to także kontynuował właśnie pisanie muzyki do filmu i napisał kilka oper właśnie ponad 20 symfonii też ogromny dorobek ogromny dorobek i właściwie został odkryty nie przez nie przez polskich kuratorów czy czy animatorów życia muzycznego sir David ponętnej brytyjski kurator operowy natrafił na operę Weinberga pasażerka napisaną na podstawie prozy Zofii Posmysz i uderzyło go piękno tej partytury i z tego celu to chyba był to 2008 rok, czyli no grubo ponad 10 lat po śmierci kompozytora, kiedy na festiwalu w Bregencji wykonano właśnie operę i zrobiono cały taki festiwal im bydgoskiej i wtedy nagle cały świat rzucił się na partytury Weinberga, a wy się zetknęli się z nim właśnie wtedy czy jakieś inne okoliczności się zetknęli z nim przez poprzez nagrania, szukając materiału do Warsza musi znaleźć znaliśmy tak naprawdę lepiej np. Aleksandra Tansmana w tamtym czasie niż Mieczysława Weinberga, ale też spotkanie z jego partytura mi no zrobił dla nas ogromne wrażenie okazuje się też kompozytor ligi światowej po prostu wspaniały kompozytor, którzy tak naprawdę w tym rosyjskim życiu muzycznym postrzegany był właściwie wyłącznie jako kolega Szostakowicz także, a jest samodzielnym kompozytorem i to się i to się, jakby dzieje teraz na świecie to znaczy Weinberg już zupełnie odłączone od postaci Szostakowicza wszyscy nikt już nie kwestionuje, że ma indywidualny język muzyczny nikogo nie trzeba przekonywać do grania Weinberga i zaczyna powoli czy to nie jest także, że tylko ten wasz projekt go wydobywa i rzuca na niego snop światła tylko można powiedzieć, że w środowisku muzycznym spotykać się ze zrozumieniem, że akurat tego ani innego kompozytora wybraliście tak tak oczywiście z paniami artyści tacy jak na jedno strat czy egidą Kramer promują na świecie twórczość Mieczysława Weinberga nasz festiwal nasze zaangażowanie jest troszeczkę innego rodzaju nie tylko albo przede wszystkim nie skupiamy się nad tym na tym, żeby Weinberg był obecny w życiu koncertowym takim filharmonicznych tylko Warsza muzyki z takim projektem bardzo organicznym gram w Warszawie w starych kamienicach podwórkach to jest troszeczkę można powiedzieć odwrotny kierunek nie szukamy prestiżu dla Weinberga raczej szukamy domu Monberga i te jego szukamy tych źródeł jego tożsamości no właśnie może powiedz trochę czy pomówmy trochę o tym, projekcie, bo to jest projekt już od kilku lat funkcjonuje jest jakąś taką pracą, że projekt żydowskie określenie praca pamięci kojarzy tym co robić bardzo, bo to jest rodzaj właśnie takiego od pomimo Ania dlatego co co w tym mieście było brzmiało stanowiła jakąś integralną tkankę tego miasta właśnie, a co z różnych powodów tak jak powiedziała zanikło zniknęło w pewnym momencie no i teraz to jest jakaś praca takiego przypominania, która nie tylko wiąże się z sięganiem po utwory, które w Warszawie były grane przez warszawskich kompozytorów pisane, ale też właśnie jest takim bardzo dosłownym jest taki taką bardzo dosłowną wycieczką te rejony, w których to się działo, by po prostu gracie na podwórkach w kamienicach tam gdzie, gdzie mieszkali ci ludzie, gdzie grali tak dla mnie w ogóle bardzo ważna kultura materialna jest warszawianką od urodzenia i zawsze miałam takie poczucie tego fantom nowego miasta, że poruszamy się po mieście które, jakby Rosji na w tym samy miejscu, ale to nie jest samo miasto żyli i jest jakaś taka warstwa nałożona i że ciągle się poruszamy po powierzchni dosłownie poruszamy się po powierzchni i nie wiemy co jest co jest 2m pod ziemią tak do końca nie znamy tego trochę traktujemy może to trochę też lekko no bo przecież nie da się o tym, myśleć codziennie i ta historia materialna te nieliczne ostańce autem tego tej autentycznej Warszawy no są też dla mnie po prostu bardzo bardzo ważne i wchodzenie w te podwórka pod tym względem jest jest też ważna nie tylko jest kultura, o której często myślę, że jest oderwana od życia kompozytorzy szczególnie kompozytorzy muzyki klasycznej chyba otacza ich ciągle taki dziewiętnastowieczny jakiś nim mistyczna no nie wiem, jaki nota, ale często z artystą ski oczywiście nowe życie twórczość prawda, czyli życie wtedy, kiedy pił kawę twórczość 15 minut później pisał utwór to natchnienie oczywiście, więc to nam to nam jakoś tak towarzyszy no ta historia materialna i ta i tak Kanka pokazuje, że to jest jakaś realność w tym wszystkim że, że wchodzimy w te prawdziwe miejsca pierwszy koncert w Warsie muzyk w historii odbył się w 2017 roku w kamienicy braci Gold braci, którzy stworzyli imperium muzyki rozrywkowej także rzeczywiście z tych okien brzmiała wybrzmiewa muzyka na co dzień to było ich miejsce no i jest to bardzo wymagane bardzo zapomniane także próbujemy takimi rozdali też mając świadomość jak mały jest nasz głos jak mało możemy no to w tej naszej mikro skali próbujemy to właśnie robić dla mieszkańców ze wspólnotami sąsiedzkimi lokalnymi z ludźmi, którzy też takie ważne, że to było u podstaw, żeby nie było narzucone dlatego nie współpracujemy z żadną dużą instytucją kultury, która by dodała te obawiacie się, że to będzie rodzaj takiej inwazji w subtelną delikatną dosyć materia, w której się poruszać ja tak myślę też, że udział w jakiejś wielkiej instytucji spowodowałby to, że tacy dzielni mieszkańcy użytkownicy tych przestrzeni mieliby dużo większy kłopot, żeby się zaangażować i tak już jest czasami duże wyzwanie dla kogoś, kto nigdy w życiu nie był na koncercie, żeby zejść z mieszkania na własne podwórko i usiąść na leżaku nie każdy nie każdy wchodzi aż tak Nisko niektórzy siedzą na klatkach schodowych albo wychodzą na balkon myślę że, gdyby była na tym jakaś taka czapa jeszcze instytucjonalna to byłoby to jeszcze trudniejsze, a jednak przede wszystkim chcemy opowiedzieć mieszkańcom nowym mieszkańcom tych kamienic w taki sposób możliwie najbardziej empatyczne i możliwie najbardziej otwarty i przyjazne o tym, no co tu się to się udaje taki rodzaj dialogu właśnie z mieszkańcami mieszkankami ogromnej mierze jest takie dla nas doświadczenie, które tutaj nam skrzydeł później na cały rok grania w salach koncertowych mimo tego, że oczywiście są wydawane ogromne pieniądze na otwieranie instytucji włączanie osób wykluczonych z życia kulturalnego itd. tak dalej to, jeżeli mamy doświadczenie i to już od wielu lat kilkudziesięciu krotne jak dla osób, które nie zostały w dzieciństwie wychowany z nim nie koncertów jak dla nich to jest duża duży wysiłek i ile trzeba przełamać w sobie różnych barier, żeby zejść na własne podwórko to nie mamy złudzeń, że dla tych osób droga do Filharmonii to jest na razie za daleko odległości jak gramy później filharmoniach czy podczas festiwali mamy świadomość, że gramy dla wybrańców kraju dla osób uprzywilejowanych w jaki sposób, które już przez sam fakt, że siedzą przed nami już są już mają pewną przewagę już już nie są to szeroką publicznością nie tylko tylko wąską tu to, które to dla was jest istotna różnica w samym doświadczeniu gry bardzo jest to istotna różnica takiej komunikacji koncertowej koncert jest troszeczkę taką sytuację jak przedstawienie teatralne, że jednak jest pewna wymiana energii i taka nie ma komunikacja z publicznością i ta publiczność z kamienic reaguje niezwykle spontanicznie bardzo często, kiedy przychodzą osoby starsze są łzy wzruszenia to są zupełnie inne gratulacje, które odbieramy po tych koncertach i to rzeczywiście daje nam niezwykły takie niezwykłe poczucie sensu, dlaczego w ogóle nie być muzykiem księgowych i dlaczego to wszystko robi macie plany na ten rok na festiwal właśnie takim na podwórkach kamienicach tak festiwal będzie się odbywał przez cały sierpień, czyli będzie 10 koncertów 5 weekendów w zeszłym roku otworzyliśmy cykl interwencji w pomniku Umschlagplatz i w tym roku zachowamy zachowamy ten format będą koncerty w kamienicach powstańca i będą koncerty w pomniku Umschlagplatz pomnik, który został zaprojektowany m.in. przez panią Hannę Szmal gender, która była obecna w zeszłym roku na koncertach też było wspaniałe i mówiła nam, że ten pomnik w takiej formie prostokątnej został zaprojektowany nie właśnie jako pewien monument do oglądania, ale takie miejsce pamięci miejsce skupienia i że te interwencje, które robimy tam z muzyką klasyczną bardzo takie skromne to też trzeba powiedzieć bez żadnego nagłośnienia bez żadnych miejsc do siedzenia z takiej interwencji rozbrzmi muzyka pomnik można zatrzymać się posłuchać usiąść w jakimś miejscu, ale nie jest zorganizowany koncert plenerowy tylko taki rodzaj zatrzymania i powiedziała pani Hanna waśnie powiedziała nam, że może, że to jest dla niej też takie ważne i pasujące do do tej koncepcji pomnika także tam też będą interwencje macie jakieś nowe postacie po, których utwory będziecie sięgać będziecie się obracać należy w tym kręgu, który już znamy zawsze jest taki akcent muzyki współczesnej po części, dlatego że ja się zajmuje też w dużej mierze muzyką współczesną, a po części, dlatego że mam jakieś takie głębokie poczucie, że nie można tego zostawić nie można zostawić tego festiwalu w charakterze takiego muzycznego archiwum to oczywiście ciekawej wspaniałe, ale ważne jest też to, żeby gdzieś ten dialog ze współczesnością się odbywał i w tym roku przy Warsie muzyk kompozytorem rezydentem będzie młody kompozytor izraelskiej jaj kwartach wspaniały zresztą kompozytor pisze też utwór dla nas wzeszłym roku utwór zupełnie nowy na kamienice gramofony i zespół kameralny pisała też młoda kompozytorka znakomita Agnieszka Sulińska także zawsze jakiś taki rys jeśli chodzi o muzykę nową, a w tym roku pojawi się duże nazwisko z muzyki klasycznej Franciszek Schubert Szubert był pierwszym kompozytorem historii w ogóle muzyki klasycznej świata Zachodniego, który pisał do słów Hebrajskiej do liturgii synagogalnej był przyjacielem Kantora w synagodze w Wiedniu jego muzyka była zresztą zakazana w czasach nazistowskich Niemczech tak był postrzegany jako właśnie przyjaciel tej diaspory żydowskiej na muzykę Schuberta nie trzeba nikomu reklamować także będzie takim kompozytorem właśnie z tej z tego kręgu muzyki klasycznej takiej wcześniejszej romantycznej, które się pojawi w tym roku planujecie też kolejne wydawnictwa płytowe tak właśnie z pod koniec zeszłego roku ukazała się płyta winylowa takiego pierwsza część i teraz jesteśmy w procesie ta, której powiedziała to nagrywanie tej tej drugiej płyty, gdzie się znajdzie Kołysanka i także drugi koncert fletowy, który też nagrywam właśnie w wersji kameralnej także dużo pracy przed nami to jest taki teren, który mówi o tym, terenie, który was interesują w Warszawie, w którym jeszcze wiele jest takich miejsc takich postaci takich dźwięków, które chciałoby się wydobyć czy można wydobyć tak, gdy powód naszego entuzjazmu myślę z Markiem Bracha od lat dlatego dla tego festiwalu i jest właśnie taki, że naprawdę moglibyśmy dzisiaj usiąść i zaplanować 10 edycji jeszcze było mało jeszcze byłoby mało jest tak dużo historii zupełnie zupełnie zapomniany jest tak dużo literatury muzycznej, która z jest zupełnie nieobecna bardzo często utwory, które podnosimy to słowo pierwsze wykonania także jedno tak samo fotograficznie tak naprawdę seria płyt mogłaby właściwie się nigdy nie kończyć moglibyśmy do śmierci co roku na ich także no ten tak i ilość tych inspiracji tego materiału jest jest ogromna to jest także, bo rozumiem, że dla ciebie jako dla muzyka czy muzyki to jest jakieś szczególne doświadczenie polegające na tym, że wydobywa się jakieś rzeczy niekoniecznie w oczywisty sposób znane grasz to przeżywasz jakoś tak dalej no ale biorąc pod uwagę cały szeroki kontekst tego przedsięwzięcia w jaki sposób to wpływa na twoje doświadczenie miasta np. czy wpływa w ogóle tak bardzo, odpowiadając krótko tak bywa bardzo w samym toku przygotowań jeździmy rowerami po kamienicach rozmawiamy z mieszkańcami tak jak mówiłam jestem z Warszawy, ale tak naprawdę czuje, że od 3 lat poznaję nowo już nie pamięta nie pamiętam co myślę o ważnych z niej poznajemy historie konkretnych budynków z ludźmi, którzy tam mieszkali z artystami jest ich losami często to są właśnie takie tragiczne losy jakoś wstrząsające, które powoduje, że za każdym razem potem, kiedy przejeżdżamy obok tego miejsca to nota świadomość jest zupełnie zupełnie inna no też nie ukrywam, że jest trochę buntu i trochę zgorzkniały trochę frustracji, dlatego że ta nowa Wola teraz się zabudowuje bardzo intensywnie i najczęściej bez żadnego zamazuje się z żadnego odniesienia do tego co było czasami, choć jakiś drobny gest prawdę oznacza to, że cała ta przestrzeń powinna być nie wiem zamknięta i w jaki sposób nie powinny być jak straszne obostrzenia, ale czasami chodzi po prostu jakiś najdrobniejszy gest inwestora jest takie miejsce może może bez nas, żeby tutaj większe są bardzo mnie nie wyznacza cele bez barier, by deweloper bywają bardzo niebezpiecznie, więc bez bez bez nas zresztą też chyba nawet nie, ale nie to akurat pamiętam kto, ale dobrze jest takie miejsce, gdzie w osób we fragmentach rozstrzelanego muru, gdzie są dziury po kulach w okienkach jest napisane sprzedaż mieszkań sprzedaż mieszkań zapraszamy tam się właśnie przychodzi wybrać mieszkanie no jest to to są właśnie takie dziwne uczucie nieprzyjemne takiej frustracji wiadomo, że nic nie możemy z tym zrobić, ale no właśnie na to co możemy w tym w tej mikroskali, w której możemy się w ogóle wypowiadać to się wypowiadamy no to może na koniec posłuchajmy utworu płyty, o której rozmawialiśmy z płyty Warsie muzyk, jaki to będzie utwór proponuje, żebyśmy posłuchali arii i o której już opowiadałam jest 1942 roku aria otwiera drugą stronę albumu winylowego i towarzyszą jej na samym początku nagrania terenowe 2 reżyserów dźwięku, z którymi pracowaliśmy podczas nagrywania tej płyty jeździło po kamienicach i nagrywała odgłosy jak te kamienice grają jak, jaka jest audio sfera jest to bardzo przyjemne można właśnie, siedząc w domu poczuć atmosferę koncertów podwórku doskonale ja tylko jeszcze powiem, że kilka płyt Warsie muzykę mamy dla państwa proszę do nas napisać na adres dla was opat kropkę sam dla was ma opata kropkę sam na IT pierwsze osoby, która napiszą dostaną od nas taką płytę, a z nami była Ania Karpowicz bardzo dziękuję dziękuję bardzo flecistka muzyczka współtworząca wraz z Markiem Brach projekt Warsza muzy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - TOMASZ STAWISZYŃSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA