REKLAMA

Dziś Dzień Języka Ojczystego. A co z językami, które nie mają ojczyzny i wymierają na naszych oczach?

Popołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2020-02-21 18:00
Prowadzący:
Czas trwania:
21:57 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
6 min po godzinie osiemnastej szósta część słuchamy Radia TOK FM dziś piątek 2001. do tego dobry wieczór czas mówi Paweł Sulika w naszym studiu Agnieszka Haman i dr Stanisław Kordasiewicz wydział artes liberales Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór to wieczór dziś tak jak mówię już parę minut temu słuchaczom obchodzimy międzynarodowy dzień języka ojczystego i ku memu zdumieniu dopiero niedawno odkrył, że początki tego święta w zasadzie języka nie mają to są Rozwiń » dość krwawe, a to, dlatego że jak się dowiedziałem data tego święta ma upamiętniać wydarzenia w Bangladeszu, gdzie pięćdziesiątym drugim roku 5 studentów Uniwersytetu w dacie zginęło podczas demonstracji, w której domagano się nadania językowi angielskiemu statusu języka urzędowego celowo w ten sposób rozpoczną się rozmowy, żeby wszystkim słuchać opozycji mówimy bardzo ważnych sprawach, a druga rzecz, którą i tak to jest brak państwa jest bardzo proste znaczy jeśli mówimy, że trzeba myśleć o języku ojczystym i dbać o języki i przejmować się limitów w zasadzie, jakiego powodu w czasach globalizacji, kiedy pierwszym najważniejszym żądaniem w każdego rodzica jest nauczyć moje dziecko angielskiego ze względu NATO zrodzić tam prawda na Sumatrze czy gdzieś w otoczeniu na początku można, by zacząć już jako szef IT od tego, żeby wspomnieć jak wielka jest obecnie skala zanikania języków i jak niespotykanym procesem mamy do czynienia mycie wśród 7000 języków, który miał na współcześnie świat dysponuje około połowę zagrożonych mniej więcej co kilka tygodni ginie 1 z nich a jakie rodzi w taki jakiś Agnieszka mama kiwa głową w Bułgarii oznacza to tak, ale w Polsce działa w, żeby jakiś rodzi to nam nie wiadomo, ale to to, ale ukazują generalnie jesteśmy w ramach tego procesu globalizacji, który mówi oto najlepsze kompetencje kulturowe zapewnia nam dwudziestym pierwsze wieku znajomość angielskiego tam chińskiego hiszpańskiego portugalskiego tak nie wiem czy zgodził się tym, że najlepsze kompetencje kulturowe, ponieważ dla dla różnorodności kulturowej właśnie taka takie posiadanie własnego rodzimego języka, a zatem dostępu do swojej kultury też ma znaczenie to co pewnie można byłoby powiedzieć to, że te globalizacja, ale też migrację pomiędzy wsiami, a miastami sprawiają, że osoby, które znajdują się w nowym środowisku choćby ze względu na emigrację za pracą porzucają swoje języki, a tym samym swoją kulturę i to jest zjawisko niepokojące i ono sprawia, że te po prostu nasz świat staje się uboższy mniej różnorodne czy to nie mówimy o językach mówimy o kulturach to już jest poważna sprawa toczy to co pan, że na początku wymierania języków w MSP często chodzi o to, że port znikają kultury w jaki sposób możemy się na jakikolwiek wpływ poza 1 sytuację, która pamięta z Polski do dzisiaj szokuje wiele osób, że jakiś młody aktywista we wsi Wilamowice zaczął słuchać jak mówią starsze osoby i okazało się, że jest bardzo wyjątkowo małe języki teraz po paru latach celnicy ludzi mówi, ale tak poza tym słyszymy tylko o unikaniu takich ze Slavii Sofia historia Wilamowic niesamowita Wilamowice były takim taką zespołu ze sport dziś na nas na pograniczu Polski Austrii i Słowacji mają swoją własną kulturę mają swoje własne stroje mają swój własny język i ich, ponieważ jest to język z rodziny języków germańskich więc, jakby w czasach powojennych był on troszeczkę źle traktowany w naszym kraju niestety polityka bardzo często ma wpływ na śmierć języków, więc w tej chwili mamy taką sytuację, że pokolenie dziadków i którzy jeszcze przed wojną się uczyli tego języka od swoich rodziców nadal jeszcze pamięta natomiast niestety ta ta grupa zmniejsza się niestety z przyczyn naturalnych co roku, ale pochodziliśmy jako społeczeństwo też sensie zainteresowaliśmy tak tak tak, by potem było to pokolenie rodziców, które nie nie mówiło o tym, językiem tylko przyszli na Polski, a teraz właśnie zjawił się parę lat temu ten 1 człowiek Tymoteusz król, który stwierdził to jest mój język ja się w nim dobrze czuje to jest część mojego dziedzictwa i ja chce go uratować i właśnie zaczął rozmawiać ze swoją babcią sąsiadkami jako dzieciak dosłownie 10 kilkunastoletni zaczął dokumentować ten język, czyli nagrywał tam rozmowy w języku Wilanowskim i dzięki temu zbudował ogromną bazę danych tego języka, która teraz służy jako podstawa do tworzenia materiałów dydaktycznych był on tą pasją zaraził swoich rówieśników i tak już cała grupa młodych ludzi, którzy uczą się tego języka wystawie sztuki w języku Wilanowskim śpiewają aktualne hity w języku Wilanowskim, więc dużo dużo się tam w tej chwili dzieje i nie mogę powiedzieć szczerze jest język bezpieczny, bo jeszcze nie jest, kiedy to pokolenie tych młodych ludzi, którzy wrócili do języka przekażę ten język swoim dzieciom wtedy będziemy mogli powiedzieć HOKEJ jest przekaz pokoleniowy język już ma duże szanse na na przetrwanie bardzo pani, że określenia język w przypadku tego, o czym mówi kilkanaście kilkadziesiąt osób w 1 oczywiście tak ilość ilość użytkowników nie ma żadnego znaczenia, a na to, że pomogą niemiecki sąd żadnej literatury to znaczenie nie to niema żadnego znaczenia, chociaż akurat Wilamowski ma literatów, ale dobrze, ale ktoś może dziś język to jest jednak coś więcej język to jest coś co zaciągnie jakaś historia jest jakiś nie państwo, które w konstytucji wpisane, że obok konstytucję spisano w tym języku czy ten czy to nie jest warunek konieczny de no tu w mocnym powiedzieć o bardzo dużej grupie języków rdzennych, które od tradycji pisane są daleko, ale mają bardzo silnie rozwinięte tradycje moralne tradycję opowiadania historii i w tych historiach zakodowana jest często wiedza, do której my współcześnie tylko dzięki ratowaniu tych języków mamy dostęp i to co gdzieś jest ważne, żebyśmy pochodzące cywilizacji kultury zachodnie, które jakoś bardzo silnie związana właśnie z pismem z przekazywaniem wiedzy poprzez pismo potrafili dostrzec i dowartościować rolę innych tradycji innych form przekazywania wiedzy choćby takich polegający właśnie na przekazywaniu tradycyjnych opowieści to są bardzo ciekawe badania, które bywają prowadzone np. niedawno niż okazję posłuchać o badaniach w Meksyku prowadzonych, gdzie młodzież zbierała historie dotyczące określonych miejsc i właśnie te historie pozwalały odkryć wartość tych żadne miejsce i co jest ważne, żeby pamiętać, że nie tylko pismo nie tylko na hit przekazywanie wiedzy za pomocą książek publikacji szli w wielu miejscach na świecie te historie właśnie mówione mają ogromne znaczenie, a przez to języki mają tak mieszkamy, bo zdefiniujemy sobie to jest język język jest częścią naszej biologii język jest częścią tego co czyni nas ludźmi tak jak chodzenie na 2 nogach tak jak oddychanie płucami tak porozumiewanie się językiem czyni nas ludźmi i pismo to jest zupełnie co innego pismo jest technologia, którą my wymyśliliśmy do zapisu języka m.in. ale nie są równoważne żaden sposób nasza kultura jest tak swoje z skoncentrowana na piśmie, że my używamy tych słów prawie wymiennie ani powinniśmy powiedzmy sobie bardzo wyraźnie język też część tego kim jesteśmy pismo to jest tylko nasza technologia taka sama jak długopis albo komputer to ciekawe, ale wróćmy jeszcze tego języka czym jest język, bo wydaje się, że nawet część naszych słuchaczy powiedziałaby w przypadku Wilamowice czy nie kaszubskiego słoweńskiego czy Śląskiego to one one mają mniejszą wartość dla kogoś, kto chce teraz żyć dorastać przechodzi przez proces akulturacji w Polsce jest język Polski z tego powodu znając język Polski jest mówić banalnie łatwe tak łatwiej, ponieważ mamy literaturę polską mamy media po polsku mamy o pismo święte po polsku mamy konstytucję po polsku tak w związku z tym przydałby się jednak inne określenie może na te na ten rodzaj komunikowania się, który nie jest wiodącym tak celowo używa wiodący państwo konsekwentna wszystko to języki no tak, bo jeśli zadamy sobie nawet pytanie ile jest języków na ziemi no to niektórzy powiedzą 7000 niektórzy powiedzą 60006000 tak albo jakieś inne padną liczby i teraz co nazywamy językiem np. angielski jest angielskich jak różne wersje tego języka są nazywane 1 językiem angielskim z drugiej strony pod parasolkę język chiński wrzucamy bardzo różne języki niespokrewnione nawet ze sobą, więc to ta definicja taka codzienna tego słowa język jest absolutnie polityczna to antyczne polityczna to 1 z zupełnie czynniki nie nie ludzkie nie nie humanistyczne decydują oto o tym co nazwiemy językiem no to jest bardzo ciekawy wątek do niego powrócił za chwilę po informacjach, szczególnie że coś od nich wydarzenia, które się będzie miał miejsce w Polsce w najbliższą niedzielę do kwestii językowych, ale o tym, tuż za zawiesza kwestie powrócimy po informacjach mieszkałem dr Stanisław Kordasiewicz wydział artes liberales Uniwersytetu Warszawskiego są z nami 1825 słuchamy Radia TOK FM popołudnie Radia TOK FM dziś 21lutego w piątek dobre czy czasem Paweł Sulik przypominam, że z nami Agnieszka Homan dr Stanisław Kordasiewicz z wydziału artes liberales Uniwersytetu Warszawskiego dobry czy jeszcze raz kończąc pieszą część naszej rozmowy ja, bo gdzieś będzie mówiła co się wydarzy w niedzielę w Hajnówce, bo oprócz tego, że Rosja 7 narodowcy, żeby świętować czy też uczcić Romualda Rajsa pseudonim Bury, ale też mieszkańcy Hajnówki głównie, ale nie tylko, ale głównie prawosławni będą protestowali przeciwko temu, informując media o tym, że będą chcieli uczcić pamięć ofiar informowali wysyłanymi e-mailami, które nas zawierają w nagłówku tak nazwę tejże tego wydarzenia wieczna pamięć tylko najpierw napisaną alfabetem łacińskim po polsku wieczna pamięć później po cyrylicą tak ale, a później jeszcze poety po łacinie i tylko, że z tak jakby w tym ich języku, który teraz to państwo pytanie skoro państwo zajmują, jaki to język, czyli 2 alfabety 3 nazwy jeśli język jest sprawą polityczną to w jaki sposób teraz nazwać taką tożsamość, która właśnie korzystać w sposób taki płynny zasad nie tylko języków, ale też osoby tu o tożsamość musielibyśmy zapytać tych samych użytkowników tego języka oni na pewno mają jakąś tożsamość na pewno jakoś siebie nazywają tak jak deklarują to tak znacie deklarują takie każdy ma do tego prawo no, a jeśli nie będą w stanie zadeklarować języka nazw języka na pewno mają jeśli jeśli są odrębną grupą jeśli mają jakąś świadomość swojej tożsamości z całą pewnością mają nazwy dla siebie bardzo często ta nazwa to jest my ludzie, a ci zagranicą to są obcy tak jak np. my Polacy Niemców nazwaliśmy Niemcami, bo oni byli nimi prawda i takich różnic w przygranicznych bardzo duże można działaniem nie byli niemi nie oni mieli swój język tylko jego rozwoju Polski w ogóle nie mówili nie mówili porozumieniami na dobę nie ma dlatego my traktowaliśmy jako obcych kiedyś tam kiedyś, kiedy słowo powstał tematem oczywiście, jakby Europejską mała, więc w momencie, kiedy państwa zaczęły powstawać rozrastać się to jakby poznaliśmy wszystkich sąsiadów, ale był taki moment, kiedy ich nie znaliśmy w latach jeśli ta grupa tych ludzi w Hajnówce ma swoją tożsamość to na pewno mają nazwę swojego języka jeśli po prostu mówią, że po naszemu to mówi nie sądzę myślę, że zaś tak jak Villa może nie wiedzą, że mieszkają w Wilamowicach mówił w Wilanowskim oprócz tego, że znają Polski to jakby jestem pewna, że na pewno mają swoją nazwę w każdym razie przy okazji reklamuje rozmowę po najbliższych informacja o 1840 będzie z nami Tomasz Sulima dziennikarz etnograf działacz białoruskiej mniejszości radny w Bielsku podlaskim będziemy rozmawiali też bym się w niedzielę wydarzy w Hajnówce wracając do dzisiejszego dnia, który z międzynarodowym dniem języka ojczystego próbą próbowałem od państwa wydobyć odpowie na pytanie, dlaczego jest tak ważne, żeby dbać o języki, które w naszych oczach znikają państwu pierwszą część naszej rozmowie no bo to w zasadzie nie języki znikają, ale kultury, a tego państwa zakładają, że tak małe kultury są warte pielęgnacji tak, bo co może się tak prymitywne zapytam Agnieszka Holland każda School Tour coś wnosi do naszego dziedzictwa nasza ignorancja na temat kultur Afryki Ameryki dalekiej Azji nie zmienia tego faktu nie tylko Grecja nie tylko, że nie tylko bliski wschód, ale ludzie skolonizowali całą ziemie gdziekolwiek dotrzeć do dotarli gdziekolwiek powstawała jakaś nowa grupa etniczna bo jakby wyruszamy w drogę miksujemy następuje izolacja powstaje nowa grupa etniczna stopniowo powstaje nowy język nowe zwyczaje się pojawiają nowe technologie się pojawiają i w ten sposób zajęliśmy całą siebie wszędzie wszędzie stworzyliśmy wspaniałe cywilizacje ja mogę powiedzieć Majak np. jak Majowie jeszcze przed Chrystusem w naszym w naszym kalendarzu budowali wspaniałe piramidy nie tylko w Egipcie piramidy Majowie budowali równie wielkie równie imponujące oznacza to, że mieli już państwowość mieli wzrost w warstwie nie społeczne był jakiś władca, który kazał innym robić to co uważał za słuszne ta i w stworzyli wspaniałe rzeczy powinniśmy o tym, wiedzieć, dlaczego powinniśmy o tym, wiedzieć jak zmienia, bo jak 2001. wieku w takim kraju Polska, dlaczego mielibyśmy czas energię pieniądze angażować w to, żeby dowiedzieć czegokolwiek o Majak skoro nie jak nie jak to się nie przekłada na naszą, a może przekłada się na ważność zresztą i teraz no właśnie może się przykłada kilkoma o tym jeszcze nie wiemy niż pan spojrzy na swój obiad większość warzyw, jakie będzie pan miał na talerzu to pochodzi właśnie z Ameryki Ameryki Środkowej ziemniaki pomidory papryka 1 co jedliśmy, zanim Kolumb znalazł Amerykę dla Europy, ale tych roślin wszystkie zostały tam udomowiony tak powiem powiem pani tak zaskoczony tym że, startując z Międzynarodowego dnia języka ojczystego skończyliśmy na obiedzie to odpowiem pani, którzy są zaskoczone, ale to świetny argument na to, że nie mówimy tylko języka, a nawet miarę wymierających albo znikających czy kultura mówi po prostu codziennym życiu jest uzyskanie z tej z tych różnych kultur oczywiście jeździłem wersją Archer 80 dodać do odpowiedzi pytanie poco w ogóle ratować języki taki bardzo ważny element związany z wiedzą kulturę rdzennych zwiedzą społeczności, do których mętne tylko poprzez język możemy dotrzeć Otóż w wielu miejscach na świecie społeczności rdzenne radzą sobie zdecydowanie lepiej niż my na Zachodzie z układaniem relacji pomiędzy człowiekiem naturą pomiędzy człowiekiem przyrodą i my, przyglądając się temu w jaki sposób można z budową takie relacje w różnych miejscach na świecie możemy wyciągać ważne lekcje dla całego świata, więc odpowiedź na pytanie co z tego dla współczesności może wynikać jest bezpośrednio z tego może wynikać lepsza umiejętność radzenia sobie z fundamentalnymi wyzwaniami przed jakimi stoimy dzisiaj tego co państwo odpowiedzieli na to, że ktoś powie nie możemy pozwolić, żeby Kaszubi Ślązacy czy jakieś inne mniejszości, które są w naszym kraju uczestniczy narodowe kultywował swój język, bo nie odpukać coś stanie świat się znowu poruszy bardziej globalnie to raz raczyli się odłączą sobie stworzą przypomni przypomnijmy tym ludziom czas zaborów, kiedy ktoś zabrania nam używać języka polskiego i co wtedy mówiliśmy chcieliśmy chronić swój język chcieliśmy chronić swoją kulturę, ale może o zmianie sytuacji mniejszości polskiej z czasami zaborów jest bardzo niebezpieczne moim zdaniem nie to jest sytuacja na kontry ktoś z mniejszości etnicznych w Polsce mówi się czuć, że jest pod zaborem to jest naprawdę moc jeśli ktoś przychodzi i mówi mi, jakie mam żyć ja mam swój język ja mam swój strój ja mam swoje zwyczaje ktoś przychodzi mi mówi nie nie może mówić powiła morski w Słupsku to to nie jest dużo różny od tego co się działo w Polsce pod zaborami to jak doszło do sytuacji, że taką dezynwolturą z brakiem zainteresowania mijamy takie wydziały językowe np. że w Polsce język romski tak w zasadzie zapytani, jakim jest mówią Romowie to Polacy pewnie mieliby problem odpowiedział, że kilka tych języków, a może inaczej mówią Romowie nie wiem z tej grupy, która jest biedniejsza te, które bogatsze itd. nie wiemy nie wiemy ilu Romów w Polsce z czego to wynika dla mnie to zaczęło się wszystko od rzeczy jest językoznawcą, więc ja zawsze zaczyna moc od języka dla mnie to zaczęło gdzieś tam osiemnastym wieku, kiedy pojawił się w językoznawstwie czy skrypty wizji ktoś zaczął dyktować innym jak mają mówić np. w języku angielskim wprowadzono regułę, że ma być pojedynczy przeczenie nie wolno już używać podwójnego przeczenia i standard brytyjski ma pojedyncze przyczynia ktoś narzucił wszystkim ludzie, którzy aspirowali do do tego, że chcą mówić poprawnie, bo tak elity mówią, że tak trzeba zaczęli to wszystko adoptować potem przyszły czasy dziewiętnastego wieku przyszły państwa narodowe przyszły wszystkie te narodowe ruchy takie i on właśnie jak gdyby zaczęły promować taką budowę społeczeństwa, że mamy 1 język mamy mieć 1 tożsamość im nie może nie może być wielojęzyczności wielokulturowości, a przecież była tysiące lat zawsze normalny stan ludzkości oczy, gdy może także była pod warunkiem, że się zgodzimy na taką wizję przyszłości, że to były rzecz była różnorodność mieniąca się różnymi językami ich odmianami, a jeśli będziemy wierzyli w taką wizję że, gdy jednak w naszej części Europy jednak wiodący, bo przez język Polski tak to wtedy powiemy syn nie jest to właśnie te inne mniejsze języki no skoro straciły na znaczeniu, aby nawet zniknęły, choć był słabszy trudno nawet jeśli poczytamy Sienkiewicza, który już, jakby strącony tym nacjonalizmem, ale nadal daje świadectwo temu, że Polska Rzeczpospolita szlachecka była wielo językowa wielonarodowa wielo kulturowa i kultur świetnie ze sobą istniały do tej pory gdzieś w Afryce mamy takie społeczności, gdzie mówią naraz 5 językami i każdy zna do pewnego stopnia te 5 języków, których jest moim własnym ja będę nim mówić wszyscy mimo to kolarzy z bardziej tą tożsamością tamto, ale tak, ale jak rozumiem te wszystkie pozostałe języki to żyje wśród nich na co dzień bawiłam się w piaskownicy z koleżankami czas skończyć naszą rozmowę Agnieszka Haman i dr Stanisław Kordasiewicz wydział artes liberales Uniwersytet Warszawskiego bardzo państwu dziękuję za dzisiejszą wizytę w radzie tylko fundujemy słuchaczom przypominam za chwilę po informacjach Radia TOK FM będziemy rozmawiali o tym co w najbliższą niedzielę w Hajnówce przypominam, że marsz narodowców no i wydarzenie, które organizują mieszkańcy Hajnówki, ale o tym, po informacjach Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Z pakietem "Aplikacja i WWW" - niezbędna wiedza zawsze pod ręką!

KUP TERAZ do 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!