REKLAMA

Praca coraz bardziej śmieciowa, płace nie rosną, a oszczędności coraz mniejsze. Czy tu leżą przyczyny wzrostu populizmu?

Świat się chwieje
Data emisji:
2020-02-23 09:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:02 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
witam państwa jest audycja świadczy chwili Grzegorz Sroczyński jak to jest, że mamy wzrost gospodarczy w krajach Europy w stanach PKB rośnie jednocześnie tak bardzo rozmija się to z poczuciem społeczeństwa w każdym razie dużej części społeczeństwa jak to możliwe, że gazety piszą o wzrostach o tym, że zażegnano kryzys, a jednocześnie coraz więcej wyborców zyskują populiści odpowiedzi na te pytania daje m.in. najnowszy raport firmy Makinwy umowa społeczna 2001. wieku Rozwiń » raport z lutego tego roku ma więcej też amerykańska spółka zajmująca się doradztwem w zakresie zarządzania strategicznego firma do szpiku kości kapitalistyczna żadni lewicowcy zajmująca się w pewnym sensie obsługą tego 1% najbogatszych, bo właśnie doradza im jak inwestować pieniądze i analityki analitycy tej firmy przyjrzeli się zmianom 22 krajach rozwiniętych w Azji Europie Ameryce północnej, pokrywając 57% światowego PKB porównywa porównywali dane od Japonii Grecji Francji Włoch USA Niemcy aż po Finlandię Polski tu nie ma, ale może to lepiej, bo nie będziemy rozmawiać dzięki temu pisze ogólny wniosek z raportu umowa społeczna 2001. wieku ma więcej ja jest taka w 2001. wieku w ciągu tych pierwszych 19 lat zaszła zasadnicza zmiana umowy społecznej, która spała społeczeństwa zachodnie polega zmiana na tym, że jednostki musiały wziąć na siebie większą odpowiedzialność za swoje życie za swoje dochody swoją przyszłość, choć wiele osób na zmianach w 2001. wieku skorzystało dla znacznej liczby społecznych znacznej części społeczeństw zmiany wywołują niepewność pesymizm ogólną utratę zaufania do instytucji, a naszymi gośćmi dzisiaj są prof. Andrzej Leder filozof Polska Akademia nauki Collegium Civitas witam pana oraz dr Tomasz Sawczuk kultura liberalna autor książki nowy liberalizm jak zrozumieć wykorzystać kryzys trzeciej RP witam pana czy dobra no właśnie chciałbym, żebyśmy z 2 filozofami ekonomistami przeszli przez raport ekonomiczny, który wydaje mi się stworzony przez analityków raport pełen tabelek ekonomicznych, które wydają się bardzo ważny pkt 1 zatrudnienie wzrosło, ale rynki pracy są spolaryzowane, a płace uległy stagnacji przypominał dotyczy to 22 najbardziej rozwiniętych gospodarek świata i cytat z raportu 2018 roku zatrudniono 45 000 000 więcej osób w wieku produkcyjnym już w 2000 roku na znaczeniu zyskały alternatywne formy zatrudnienia samozatrudnienie praca tymczasowa pracownia pełnym wymiarze godzin czy tzw. umowy 0 godzin to umożliwiło wzrost zatrudnienia pracownik pełnym wymiarze godzin była głównym czynnikiem wzrostu ogólnego zatrudnienia w latach 20002018 jak panowie jeszcze, kto skomentowali Tomasz Sawczuk ja muszę powiedzieć, że przeczytałem byłem rozczarowany po lekturze tego raportu jest jedno słowa na temat tego co mówi się populizmie, bo wbrew wbrew temu w naszym wprowadzaniu jednak tam słowa populizm ani razu nie pada w całym raporcie co też było właściwie ciekawe dla mnie ani też żaden sposób nie próbuje wyjaśnić przyczyn sukcesów partii tzw. partii populistycznych w tych krajach badanych, a więc nie jestem wcale pewien czy cięte sukcesy wyjaśnia i on też byłem też trochę rozczarowany dlatego tak mówią, że on też nie dał mi specjalnie żadnej nowej wiedzy to znaczy on podsumował wiele informacji, które już do tej pory pojawiały się w debacie to właśnie to co zostało wspomniane, czyli polaryzację płac oraz więcej płacą dobrze płatnych bardzo słabo płatnych, a coraz mniej średnich z drugiej strony warto też zwrócić uwagę, że tam odnotowano w tych 22 badanych krajach wzrost nakładów publicznych czy wzrost wydatków publicznych, więc to też nie jest taki całkowicie jednostronny obraz, a i szczerze mówiąc nie potrafi wyprowadzić żadnych prostych wniosków z tego co w tym raporcie jest napisane jeśli chodzi o sukcesy partii populistycznych natomiast jak rozumiem no można przyjąć takie wyjściowe założenie, że malejąca stabilność Ekonomik też tam jest w gospodarce tam też jest mowa o gorszym dostępie młodych do mieszkania oczywiście widocznym rezultatem wśród młodych zaraz do tego dojdzie, ale troszeczkę trochę to dziwi, dlatego że ja cytuję informację, że przybyło nowych miejsc pracy, ale większość tych miejsc pracy samozatrudnienie praca tymczasowa, czyli sąd, że są to miejsca pracy kiepskiej jakości pytanie moje do was do panów jest takie, jakie waszym zdaniem to konsekwencje, bo to jest dokładnie tak jak zaczęliśmy fantastyczny wskaźnik wzrosło zatrudnienie nie ma bezrobocia bezrobocie spada w kolejnych krajach są podawane wskaźniki jednocześnie z tego raportu widzimy, owszem, spada tylko, że te miejsca pracy wobec na dzień Andrzej Leder zastanawiam się o tym, żeśmy przed chwilą jeszcze rozmawiali czy bardziej rozmawiać o zjawiskach czy bardziej rozmawiać o raporcie, bo wydaje mi się rzeczywiście raport nie jest szczególnie jak bogaty w informacji, choć podsumowuje pewną wiedzę, którą nawet niebędący zawodowym ekonomistą mogę posiadać natomiast natomiast to co jest ciekawe dla mnie w samym raporcie zaraz potem przejdę do zjawisk jest kwestia tego, o czym nie mówi albo pewnych Chin, które są i moim zdaniem właśnie w tej sferze cienia kryją się odpowiedzi na na pytania, które zadawać na początku pierwsza sprawa to jest także ten raport dotyczy 22 najbogatszych krajów świata, które w oczywisty sposób są włączone w coś w system ekonomiczny, który opiera się też na bardzo biednych krajach i które istnieją w świecie i jak wiele zmian, które zachodzą w tych 22 najbogatszych krajach świata odzwierciedla procesy, które toczą się kosztem albo z udziałem tej pozostałej części świata o tym, ten raport w ogóle nic nie mówi znaczony je wycina te kraje i ten cień na Chiny Indie już nie mówiąca jak Bangladesz, który jest najbiedniejszych w tym w tej kolejce oczywiście pada na ten na ten raport to jest 1 uwaga druga uwaga to jest jest taka, że tam są badane grupy takie jak pracownicy konsumenci i oszczędzając rozumiem, że to są przede wszystkim ci, którzy oszczędzają na długofalową, czyli ci, którzy liczą na jakąś emeryturę i oni piszą o tym, że powinno się też z badacz obywateli obywatelskość tam nawet jest taki taka grafika, która ilustruje i jest znaczek zapytanie to znaczy nie zbadali obywatel Otóż moim zdaniem odpowiedź na pytania, które zadaje to znaczy wzrost, a jednocześnie na populizm czy degradacja życia politycznego i tkwi w tym co zostało zbadane to znaczy w tym poczuciu przynależności do pewnego spójnego społecznej rasizmem absolutnie zgadzam po pierwsze, wydaje się, że ten raport jest fascynujący właśnie, dlatego że wyprodukowała go firma obsługująca neoliberalny kapitalizm od wielu wielu lat zresztą też kolejny raport McKinseya, które zbiera oczywiście nie zbada nic nowego oni zebrali dane, które gdzieś tam przeciekały moje pytanie jest po prostu tak oczywiste czy tak stawiające dyskutantów, że oczywiście, że pogarszają się zmian, ale miejsc pracy jest wpływa na wzrost populizmu, ale nie wpływa moim zdaniem prosty sposób i po pierwsze, to, że te te miejsca pracy się pogarszają tę ich jakość pogarsza jest bardzo związany z tym cieniem reszty świata to znaczy w momencie, kiedy mamy lokalizację, aby ogromna część tak naprawdę podstawowych prac jest wykonywana poza sferą 22 krajów bogatych ci, którzy nadal wykonują proste prace będą konkurować właśnie z Chińczykami Hindusami czy obywatele Bangladeszu to jest w jakim sensie oczywiste, ale ja wrócę do tego, o czym zacząłem to znaczy, że ta sfera Obywatelska to znaczy z PiS system reprezentacji czy ewentualnie system identyfikacji zaufania do pewnego porządku społecznego to zostało fundamentalnie naruszone wciągu tego okresu, który trwa mniej więcej od początku lat osiemdziesiątych jeszcze dwudziestego wieku, a w szczególności po okresie po 2 ósmy roku i w tym sensie wydaje mi się, że to, że ten raport, który jest w ogóle nie na ten temat mówi o umowie społecznej i nazywa się w ogóle w tytule występuje umowa społeczna jest niesłychanie symptomatyczne, bo autorzy wyczuwają, że te wszystkie zjawiska, które opisują w gruncie rzeczy naruszają fundamentalną umowę społeczną, która bardzo okrojonym wahała od mniej więcej końca czy po drugiej wojnie światowej, na której zostały zbudowane zachodnie demokracje mianowicie pewnego rodzaju pokoju społecznego dotyczy częścią tej umowy społecznej są stabilne miejsca pracy, które kodeks pracy, które powodują, że tam się stabilnie wiary, ale nie tylko to bodaj jeszcze dziś pewnym indywidualnym bezpieczeństwo oczywiście bardzo ważna, ale jest też inny POŚ np. poczucie tego, że moje interesy są reprezentowane w systemie politycznym to znaczy, że istnieją tzw. partii ludu i te partie ludu reprezentują interesy przeciwko partii, które reprezentują powiedzmy 21 tracąc, który korzysta z usług jakich i jeszcze tylko chciałbym dokończyć i wydaje mi się, że 1 z UE z 1 z głębokich zmian jest to, że ten porządek instytucjonalny czy porządek zaufania utracił swoją legitymizację to znaczy te słynne pytanie, gdzie się podziały partii ludu to znaczy to, że Socjaldemokrację stało się w gruncie rzeczy partiami klasy średniej i klasy kreatywnej czy podobnie partia pracy w wielkiej Brytanii i Demokraci w stanach Zjednoczonych spowodowało głęboką lukę w takim systemie legitymizacji ten tego systemu nowa gala dom stanął można powiedzieć, że rozpad tego tej relacji reprezentacji bierze się z tego z rozpadu po prostu tych tradycyjnie rozumianych klas społecznych, które już nie mnie nie da się dzisiaj ich tak łatwo reprezentować, ponieważ agregaty społeczne są dużo bardziej zróżnicowane złożona zmiana w tym sensie ta relacja stała się dużo trudniejsza, niż by w przyszłości jak tutaj kilka komentarzy zgadzam się uwagę profesora lidera, że ten tytuł tego raportu dotyczący umowy społecznej został tam niejako wypchnięty na siłę, dlatego że moje rozumienie było takie że, gdyby umowa społeczna uległa zmianie to właśnie nie powinno być żadnych niepokojów, bo to, by oznaczało wszyscy zgadzają na jakie warunki jeśli następują jakiegoś rodzaju protesty wobec systemu politycznego to znaczy, że ktoś protestuje wobec istniejącemu porządkowi w takim razie raczej twierdzi, że pewna umowa nie jest przestrzegana to 1 rzecz druga rzeczy w ogóle można mówić o czymś takim jak taka ogólna umowa społeczna w świecie zachodnim te kraje badane w tym raporcie są przecież bardzo różne to nie jest także można ID identyczne procesy jakieś ogólne są też przedstawić i na przykładzie Stanów zjednoczonych, gdzie rynek pracy jest znacznie mniej regulowany niż np. Danii czy we Francji nie mówiąc już w przypadku Korei Południowej, która się też objęte raportem miała zupełnie inną drogę też do tego porządku, w którym które obecnie nazywamy tym zachodnim kapitalizmem się czy 3 czy jak to określić, więc chciałbym uniknąć czegoś takiego co co było sugestii swojego formowaniu twojego pytania można znaleźć łatwe przełożenie tego w jaki sposób unormowany jest system ekonomiczne łatwe przełożenie tego w jaki sposób państwo normowany na to w jaki sposób ludzie głosują w w polityce, bo to w ogóle nie jest takie proste to znaczy takie redukcja nie ekonomiczny wydaje mi się, że jest atrakcyjne o, tyle że on potrafi w 1 zdaniu wyjaśnić nam wszystko co się dzieje w świecie, ale po prostu fałszywe empirycznie jeśli spojrzymy na to np. na wybory 2016 roku w stanach Zjednoczonych i zobaczymy, jakie były wyniki exit pali, kto głosował na rampa, kto na Clinton na to biedniejsza część Amerykanów głosowała na Clinton wcale nie na tramwaj, czyli ci, którzy powinni być zbuntowani najbogatszy głosowali w większości trampa, tak więc te podziały są tutaj również kultura to trzeba się zastanowić nad tym i to pokazuje ostatnio uwagę trzecią i nie mówię, że teraz ekonomia tutaj nie ma znaczenia, bo tak jak powiedział profesor laterna jest zdroworozsądkowa, że jeśli maleje jakiś rodzaj stabilności to do tak to rośnie pewna pewien rodzaj niepewności, które można zyskać politycznie tak, ale to co się dzieje w polityce to ma charakter polityczny teraz jeśli pominiemy właśnie kwestie kulturowe jeśli pominiemy kwestię przygodnych wydarzeń politycznych takich jak afera taśmowa jak referendum w wielkiej Brytanii, które nie musiało się wydarzyć jak jak jeśli pominiemy również logikę przemian technologicznych jeśli pominiemy takie psychologiczne kwestia psychologicznego poznawania świata wzrost związanego z różnorodnymi wydarzeniami, które mają źródła nie tylko ekonomiczna wydaje się, że będziemy mieć bardzo złożony obraz świata dobrze to ten umorzone właśnie mówi coś co do czego zwykle prowadzą rozmowy z liberałami, którym którymi jesteś na temat ekonomiczne to znaczy po pierwsze, natychmiast pojawia się zarzut redukcją wzmożenie to nie są powody ekonomiczne ktoś tak twierdzi to przez nie mówię o powodach ekonomicznych mówi o tym, że ludzie pracują dużo mniej stabilnych warunkach, jeżeli ludzie tak zaczynają pracować to przekłada się to na całe życie łącznie z życiem rodzinnym albo przede wszystkim życiem rodzinnym co powoduje zmiany świadomości też tych ludzi inaczej pracuje na etacie inaczej, jeżeli trzeba zasuwać na 3 umowę 0 godzin w 3 miejscach oraz następny cytat w takim razie raport McKinsey w latach 20002018 przeciętne wynagrodzenie rosło zaledwie o 07% rocznie 22 badanych krajach, chociaż wzrost płac był dodatni 2022 krajów tempo wzrostu wyniosło mniej niż 1% w ciągu 18 lat mniej niż połowę średniego rocznego wzrostu PKB, który był na poziomie średnio 16% mediana dochodu netto rosła nawet wolniej niż płace po zaledwie 04% między 20002018 rokiem co wskazuje na nierówny wzrost wynagrodzeń we wszystkich grupach dochodowych jak liberał jak na razie taką informację jak liberał, więc informację, że w 2001. wieku po pierwsze, nastąpiło wzrost miejsc pracy są śmieciowe miejsca pracy po drugie, nastąpiła stagnacja płac nawet właśnie chciałbym powiedzieć, że bardzo mnie irytuje takie podejście, że ja muszę coś uważać ze względu na to, że jestem liberałem, bo tam nie da niczego nie zobowiązuje, więc panu nie poczekał zestaw liberalnych to nie jest tak, ale też rada nie jest także podpisałem jakiś cyrograf na życie liberałem co nie zobowiązuje do przestrzegania takich takich zasad wydaje się, że taki typowy to się typowo w Polsce postrzega za pogląd liberalny jest wręcz przeciwnie do tego co jest właśnie rodzajem Eko ekonomicznego redukcjonizm tych, które jest takim rewersem Marma marksistowskiego podejścia, które upatruje tego redukcjami te upatruje tych relacji ekonomicznych walce klas, kiedy liberałowie mówią, że jak tylko u reguluje rynek to wtedy nastąpi nastąpi jakiegoś rodzaju sprawiedliwy ład, który się spontanicznie kształtuje poprzez swobodne interakcji pomiędzy jednostkami to jest rodzaj takiego myślenia, które się typowo uznaje za liberalne w Polsce ja właśnie protestuje przeciwko tego rodzaju redukcją zmowy, bo on jest o tyle upraszczające, że on np. ignoruje coś emocjonalnie dzieje w polityce tak on jest czysto struktura-li styczny Anna, mówi że jeśli mamy takie takie normy to będziemy takie takie efekty i dyplomy, a taką wersję jesienią, że to spowoduje wzrost populizmu ja mówię, że to jest bardziej złożone teraz jeśli chodzi o kwestię tego co pytasz, czyli tego, że szczerze mówiąc nie wiem, czego ode mnie oczekują to są dane, gdy zdanymi przez nie będę dyskutował rozumiem, że jeśli maleje stabilność zatrudnienia to ludzie mogą mieć poczucie, że jeśli obiektywnie też trudniej po prostu w życiu z drugiej strony mam ochotę dodać od razu, że jeśli chodzi o mnie, bo ja należę do tej grupy na 30 latków, którzy się, mówi że mają właśnie większą niepewność zatrudnienia trudny trudniejszy dostęp do mieszkań itd. to jest wszystko prawda z drugiej strony mam też chcę powiedzieć, że po 30 latach rozwoju trzeciej Rzeczypospolitej nie miałbym ochoty żyć w żadnym wcześniejszym roku, bo ten jest najlepszy z dotychczasowych pod wieloma względami w tym sensie, uznając te wszystkie problemy myślę sobie, że w każdym okresie, w którym żyjemy musimy mierzyć z jakimi problemami takie wykrzykiwanie tego, że ojej ojej mamy takie straszne problemy, a i to po prostu prawnego jest to dla nas, ale odniósł on ma duże wzrostu będzie dyskusje tożsamościową ostatnie zdania żandarmi kompletnie bez wysłuchania dokładnie, więc się z tym jest obraz nie warto się ławą dyskusja z nimi problem z politycznym zamiast akcją burza nad rzeczywiście np. sobie siedzenia w czasie buzie, że sfera polityczna jest oddzielna od sfery ekonomicznej jest oczywiście też pewnego rodzaju wyznaniem wiary w góry, że resort raczej określać, jakbym powiedział, że oczywiście sfera polityczna jest związana ze sferą ekonomiczną, choć jest za pośredniczy ona, że pozwolę sobie tego elbląskiego pojęcia użyć poprzez właśnie przemyskim Imaginarium kulturę tradycję polityczną konkretne wydarzenia itd. itd. a teraz wracając do te do twojego pytania dotyczącego wzrostu płac oczywiście tutaj rzuca się cień znowu przypada dzień związany z tym, że współcześnie pracownicy nawet najbogatszych 22 krajach nie prac nie konkurują tylko ze sobą wzajemnie konkurują z pracownikami z całej sfery nazwijmy to globalnego południa, ale też np. Europy Środkowej wschodniej, która w ogóle w tym badaniu nie jest uwzględniona w związku z tym każdy pracownik jego płaca będzie rozważana com w kontekście płacy pracownika z Indii, który może się dzieci wykonywać tą samą pracę co on czy też pracownika z Polski np. w tym sensie jest zrozumiałe, dlaczego w kapitalistycznym systemie oceniania wartość pracy pracy płacy nie rosną i czy nie rosną nadal słabo rosną te tych grup, które są średnie najsłabsza, czyli tych do kurortu, gdzie dość łatwo zlokalizować tam zresztą jest parę bardzo ciekawych takich momentów np. z punktu widzenia konsumentów to co potaniało to są chyba przejdzie ubrania i dobra, które można wytworzyć gdziekolwiek na ubranie wiadomo wytwarza się przed wszystkim na globalnym południu, a to co podrożało to są to jest z Radia mieszka edukacja na, czyli do właśnie chciał to ochrona zdrowia Charlie to co jest wyłącznie do zdobycia lokalni wymaga absolutnie lokalnej pracy tak jest właśnie chciałem wejść w słowo powiedzieć, że drugi punkt raportu brzmi tak dla konsumentów część towarów usług jest tańszych, ale mieszkania i inne podstawowe rzeczy są droższe globalizacja zwiększyła konkurencję w handlu towarami takimi jak odzież towar elektroniczne prowadzą znaczne obniżki cen Chiny Wietnam i inne wschodzące gospodarki stały się kluczowymi tańszymi centrami produkcyjnymi co obniżyło ceny natomiast koszty mieszkania opieki zdrowotnej edukacji wzrosły szybciej niż ogólne ceny konsumpcyjne w różnych krajach naszej próbie czy w tych 22 najbogatszych krajach co oznacza, że trzeba będzie wydać większą część dochodów na ten sam poziom konsumpcji mieszkalnictwa główną przyczyną spadku siły nabywczej większości kraju i tutaj dochodzimy do bardzo ważnego momentu, czyli dóbr wspólnych albo dóbr publicznych i tego co się z nimi stało w ciągu tych ostatnich kilkudziesięciu lat, ale jeszcze chce na chwilę wrócić do płac w kwestii płac, bo tutaj problem np. związane z tym badaniem jest taki, że jeżeli mówimy o płacach w Niemczech, które rosną pomału, ale rosną, ale w stosunku do wydajności pracy rosną bardzo słabo to relatywny słaby wzrost płac w Niemczech ma konsekwencje nawet nie tyle dla niemieckiego społeczeństwa ma przede wszystkim konsekwencje dla greckiego włoskiego hiszpańskiego społeczeństwa, które na skutek tego się dramatycznie zadłużają, ponieważ nadwyżki kapitałowe w Niemczech są produkują tanie kredyty w euro dla Greków Włochów Hiszpanów, które powodują, że te go społeczeństwa gospodarki się dramatycznie zadłużają, więc rozpatrywanie, a tu mówimy cały czas w tej sferze, która jest relatywnie najbogatsza w świecie, jeżeli to przełożymy następnie na globalną gospodarkę to słaby wzrost płac w bogatych krajach przekłada się na potworne zadłuża zadłużenie wszystkich innych sfer świata, które następnie są dociskane, żeby te długi spłacały czyli, żeby nie np. nie prowadził żadnej polityki dóbr wspólnych i destrukcja polityki dóbr wspólnych, czyli idea taniego państwa doprowadziła do tego, że wprawdzie np. wydatki redystrybucji inne rosną, ale one są kierowane prywatnie do kieszeni ludzi i w tym obszarze, w którym realnie są potrzebne, czyli właśnie przede wszystkim służby zdrowia edukacji i innych takich rzeczy jak np. przestrzeń miejska transport publiczny tak dalej absolutnie nie kompensują destrukcji tych sfer tak jak wiadomo w Polsce jest oczywiste, że żadne 500 plus ani trzynasta emerytura nie pozwolić przeprowadzić operacji nowotworu, jeżeli ja tam innej poważnej Opera i w tym sensie ten raport też to pokazuje, że wprawdzie niby transfery rosną ze sfery publicznej, ale jednocześnie regulacyjna rola czyli jakby dbałość o tę sferę dóbr wspólnych maleje to jest tak czy inaczej powiedziałbym prywatyzację życia, nawet jeżeli czyli zwiększenie ryzyka IT wszystkie konsekwencje, które z tego wynika, nawet jeżeli w sensie czysto finansowym te pieniądze przepływają do indywidualnych odbiorców to uzupełnia tylko, że wzrost wydatków na mieszkania znowu cytuje raport opiekę zdrowotną edukację absorbował wzrost ten rachityczny wzrost dochodów, które wcześniej mówiliśmy czy ten 04 tam mediany największa erozja 107% dochodu przyrostowi ego, czyli tego wzrostu płac czyli, więc trzeba było czy de facto płace spadły w wielkiej Brytanii nastąpiła co oznacza, że zyski zostały całkowicie pochłonięte przez zwiększenie wydatków na podstawowe towary usługi mówimy o tych podstawowych jak mieszkania edukacja we Francji wzrost cen pochłoną 87% podwyżek w różnych innych krajach też znaczną część mam pytanie do do Tomasza Sawczuka czy czy przekładać się to na wzrost populizmu czy wzrost niepokoju społecznego czy żółte kamizelki czy rozmaite inne zjawiska, które tak nas niepokoją czy maja pierwsza reakcja jest taka, żeby nie odpowiada ani tak ani nie na to pytanie bo, bo takie nie lubię o tyle takiego rodzaju ustalenia dyskusji, bo czuje się trochę ustawione tak pod ścianą, że zaraz jak powie jakieś, ale został rozstrzelany, a Abel, a czy, o ile niektóre z tych, jakby niektóre z tych rzeczy są oczywiste to znaczy jasne jeśli ludzie przeżywają frustrację, bo nie czują się bezpiecznie, bo trudno sobie zapewnić mieszkania albo jakąś usługę zdrowotną to jakby zupełnie naturalne, że można to wyzyskać politycznej powiedz słuchać ani nie dają rady we wszystkich wiezione za mordę to naprawdę prawda to jest taki mechanizm, który wydaje się, że dla każdego nie trzeba być specjalnie filozofem ani ekonomistą, żeby zrozumieć jak to może działać wystarczy włączyć telewizję albo Facebooka natomiast ja tak jak powiedziałam, że takie obniżanie się z tego tytułu wydają się jałowa mam mu mówię to, dlatego że wydaje mi się, że on jest jałowe i po stronie lewicowej, ale też jest jałowe po stronie liberalnej, która często się oburzonym populizm z kolei co też nie nie przynosi niczego produktywne go, bo to jest takie Libera liberałowie, bo jest, jaką i tak mogą monitorować przejścia jest, gdy okropne łamanie praw upadek demokracji tak dalej z kolei lewicowcy mają taką tendencję do tego jałowego oburzają się na tych liberałów, jakby nie chcieli znowu też uporać się samym problemem tylko chcieli pokazać, że oni są winni sami się wydaje nieciekawy zupełnie to nie jest tak, że wystarczy stłamsić tych liberałów i wszystkie problemy zostaną rozwiązane, bo jeśli chodzi o rzeczy takie jak służba zdrowia na to NATO 1 z 1 z kontekstu jest to, że po prostu rosną koszty usług zdrowotnych, które są coraz bardziej złożone technologicznie jak chodzi o mieszkalnictwo no to wielka Brytania nam pokazuje, że przypływ szybki napływ imigrantów również spowodował to ani nie nadążali z budowaniem nowych mieszkań oczywiście można wypowiedzieć na to trzeba było tak zorganizować polityka, żeby nadążać budowanie mieszkań ja się nawet mogę z tym radzić ja też chciał, żeby ludzie więcej zarabiali tylko mam też takie przekonanie, że ludzie nie są w stanie w pełni kontrolować na bieżąco tego co się dzieje w społeczeństwie niektóre rzeczy reagują dopiero z opóźnieniem i o ile wiele z tych decyzji można, by powiedzieć, że były racjonalne to znaczy np. przeznaczyć środki publiczne budownictwo NATO realizacyjnych, kiedy próbujemy operacyjnej działa taki program, a już szczególnie mówiąc o kraju takim jak Polska, który jest w dużej mierze po prostu kiepsko zorganizowane instytucjonalnie obraz to nie jest takie proste w reagowaniu trzeba się zastanowić, które środki i pewnie żadne żadna już nie będzie idealna trzeba się będzie zastanowić, która odpowiedzieć optymalna istniejących warunkach, ale czuję mam ochotę podjąć dyskusję głównie na, bo w tej w tym sposobie przedstawienia sprawy powiedziałbym, że podstawowym problemem jest nieracjonalność zbyt mała racjonalności podejmowania różnych decyzji można, by je trochę zracjonalizować można, by wcześniej na pewne rzeczy zareagować, ale przecież to nie jest także, że mamy do czynienia po prostu z tym, że ktoś się czy pewne społeczeństwa są bardziej lub nieracjonalne w tych społeczeństwach jest odbywają się bardzo głębokie konflikty konflikt interesów np. kwestia tego, jaki jest koszt usług medycznych czy służby zdrowia nie jest jakimś absolutnie danym nam wolnego rynku Adama Smitha, czyli od Opatrzności problemem tylko jest kwestią tego, jaki jest standard cenowe wyznaczają koncerny i on to one decydują o tym ile kosztują leki i ile kosztują technologii medycznych i oczywiście jak słusznie już ekonomiści zupełnie klasycznie pokazują, że jeżeli pojawią się nowe technologie czy lekowe czyta innego rodzaju to ten, kto posiada technologię może dość dowolny sposób wyznaczać pułap cenowy i koszty absolutnie kosmiczny wzrost kosztu usług medycznych żaden system aktualnie publicznej służby zdrowia nie jest zdolny zapewnić całości swoich społeczeństw wszystkie możliwe standardy opieki medycznej wynika z dużym stopniu tego, że tak naprawdę bardzo mała grupa tych dysponentów tych technologii wyznacza pułapy cenowe, które są niesłychanie wysoki i uzasadnienie tego np. że badania są bardzo drogie jest moim zdaniem i tak jest moim czy są na to po prostu dokument jest na to dokumentacja w postaci badań jest przybliżona oczywiście dane nie są droga, ale drogi, ale nie są tak drogie, żeby uzasadniały ten koszt jaki, jaki aktualnie technologie medyczne mają w tym sensie nie mówimy tylko kwestii racjonalności tylko mówimy o kwestii decyzji politycznej, który zawsze uderzają w interesy jednych grup, a innym grupom pozwalają na większą lepsze życie lepszy komfort itd. i ostatnie kilkadziesiąt lat powodowało, że ta grupa, którą tutaj Grzegorz reprezentuje, czyli właśnie ci, którzy mało zarabiają mało oszczędzają itd. tak dalej nie stać na domy była postawiona w takiej sytuacji, że została postać z pozostawiona sama to znaczy ludzie byli indywidualnie od bardzo dużych sił, które decydowały o ich życiu i to dużym stopniu doprowadziło do furii znaczy do takiego stanu, w którym już niezależnie od tego czy nawet indywidualnie to oni żyją trochę lepiej niż żyła żyli żyli 20 lat temu, ale czują się pozbawieni opieki medycznej czują się pozbawieni bezpieczeństwa mają poczucie na dodatek, że ich tożsamość zagrożona, bo jacyś Polacy do właścicieli lokali też kończynami ukryte w liczbach w tym raporcie i w tym sensie, a oczywiście też są bardzo duże grupy, które nad z tego korzystały i często zresztą ci sami skorzystali na innych procesach np. na procesach tego jak jak ogromny wyzysk jak ogromnym wyzyskowi poddanych globalne południe i tym sensie trzeba nie tylko patrzyć na taką ogólną racjonalność tych wszystkich procesów, ale też na tak powiem, kto i czyje interesy dane decyzje polityczne, ale też dane struktury myślowe, czyli np. właśnie ideologię tak jak liberalizm albo tam nie socjalizm realizują nie na pewno zgoda zgoda ja właśnie to co cały czas mówię też, że trzeba patrzeć na kilka rzeczy równocześnie ani ograniczać się do 1 takiej tak jak mówiliśmy, a i też kontekst realizować, bo to ja myślę, że właśnie problem polega duży problem w dyskusjach nad populizmem polega na tym że, że niektórzy, by zupełnie nie dostrzegają, iż takich bardziej ogólnych tendencji tylko mówią no właśnie np. zajmują się pani PiS-u, a drudzy z kolei zauważają tylko ogólne tendencje wtedy nie zauważają np. różnych takich historycznych albo geograficznych różnic pomiędzy miejsc pompy pamięć o tym jak te populizm, skąd się biorą w różnych miejscach jak spojrzeć np. chociażby na tę służbę zdrowia no to kraj możemy sobie tutaj mówić o globalnych koncernach farmaceutycznych, ale 1 z problemów polskiej służby zdrowia taki, że stosunkowo mało lekarzy w porównaniu z innymi państwami Unii Europejskiej na część lekarzy po prostu wyjechała nie, dlatego że koncerny ustaliły ceny leków tylko, dlatego że za granicą więcej się płaci tak to nie jest coś czemu można zaradzić 1 pstryknięciem palców tylko to jest trudny do rozwiązania problem dlatego takie dlatego moje pytanie troszkę cały czas jest takie to co tu chcemy ustalić tak jak chcemy tylko, ale to jest także ze złości się na to co jest Abramowice złorzeczyli inżynier ja się do tego bezpośrednia, dlatego że oczywiście wejście do Unii spowodowało, że globalizacja tak naprawdę rynku usług medycznych spowodowała, że część tych usługodawców którymi są lekarze wyjechał z Polski po prostu przeniosłem się tam, gdzie standard życia jest wyższy, ale tak naprawdę żadna siła polityczna dot ani liberałowie, czyli Platforma rządząca przepisem ani PiS nie odnieśli się do tego w sposób taki, który by dawał w ogóle jakąkolwiek perspektywę rozwiązania tego problemu i oczywiście taka odpowiedź PiSu wbrew tezie o tym, że jest to partia socjalna mówi prywatyzujemy proces służby zdrowia realnie to co się dzieje w Polsce to jest prywatyzacja usług medycznych, czyli to jest odpowiedź taka będziesz miał środki to sobie zapewnić jakąś jakąś opiekę medyczną, a dla Chin będzie tak jak drugiej Rzeczpospolitej to znaczy, że nie było tak naprawdę za względu tutaj akurat kultury liberalnej o tym, zjawisku akurat dużo pisaliśmy zaraz będzie książka Łukasza Pawłowskiego z naszej redakcji dokładnie na ten temat, która mówi o tym, że jesteście dobrymi liberalizm, ale chwila chwila bez takiego bez takiego ironiczny granicznego stosunkowo dobrze, bo to, bo ja też mogę się wlewać raz, ponieważ ten rok bez sensu i takich nie leżała, ale powiedziałbym, że zdaniem taką jednak też wydaje mi się, że jest właśnie ciekawą obserwacją, ale to, że te polityka transferów bezpośrednich pieniężnych, którą prowadzi prawie sprawiedliwości, którą cały czas przedstawia swoich kampaniach jako rodzaj takiego zadośćuczynienia Polakom za Zatorze dotąd byli politycy się nimi interesowali ma właśnie taki wymiar, że środki, które mogłyby w innym razie zostać przeznaczone na wzmocnienia tych publicznych instytucji, które dają stan usługi publiczne na lepsze trochę poziomie niż teraz mówię przede wszystkim edukacji służby zdrowia natrafiają po prostu do kieszeni, więc te usługi trzeba sobie kupić samemu, a oczywiście no i pewne rzeczy są można sobie kupić jednorazową wizytę lekarza to nie nie wszystkie tego rodzaju usługi w skali społecznej da się zrealizować wszyscy wrócić na moment do kwestii umowy społecznej, czyli tego w jaki sposób był zatytułowany naraz, bo wydaje się, że to jest też kluczowa funkcja usług publicznych czy dóbr publicznych, które często niedoceniana to znaczy ich funkcją nie jest tylko to, że one dostarczają ludziom samego samych tych usług, ale on on też tworzą poczucie spójności społecznej, czyli właśnie w pewnym sensie legitymizują system czy jest takie słynne powiedzenie, że jeżeli tym samym metrem jedzie przedstawiciel klasy średniej i robotnik to oni w pewnym sensie czują się w przynależne do tej z tego samego społeczeństwa, jeżeli ten rodzaj rozpad dóbr społecznych, jeżeli następuje to to to powoduje, że polaryzacja również polityczna się pogłębia, bo ona ma właśnie takie tło ludzi naprawdę zaczynają tracić poczucie, że funkcjonują w jakikolwiek wspólnej w sferze myślę, że właśnie ta polityka ostatnich kilkudziesięciu lat, która w dużym stopniu polegała na destrukcji sfery publicznej, nawet jeżeli różnego rodzaju transfery bezpośrednie powodowały, że ludzie nie zbiednieli w tak dramatyczny sposób szczególnie tych bogatych krajach również załamała takie poczucie przynależności do pewnej wspólnoty to znaczy tego, że inna wspólnota poza powiedzmy wspólnotą etniczną kulturową się liczy, że z właśnie wspólnota Obywatelska oparta na pewnej sferze dóbr publicznych jest czymś co jest ważne co nas łączy tylko, że i 2 sława w tej sprawie, bo to jest jednak nie zawsze uderzało, o ile intuicyjnie mogę nawet kupić ten argument wydaje się żony tak bardzo abstrakcyjne teoretyczne, że mam niewielkie odniesienie do historii Andrzej Leder powiedział, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat coś rozmontowywanie to ja mam ochotę wtedy zapytać Okaj, kiedy to było zmontowane, kiedy to było to poczucie jedności, bo jeśli to jest tylko 20 lat po drugiej wojny światowej, bo przed pierwszą wojną światową nie było demokracji liberalnej w dzisiejszym rozumieniu trzeba się zastanowić co jest normą, a co anomalią być może tamten okres był anomalią można się ewentualnie zastanowić jak zbudować jakiś nowy rodzaj status quo, który będzie realizował lepiej społeczne potrzeby, ale idealizowania tamtego okresu, kiedy nie było nie wiem równości między kobietami mężczyznami bardzo mało kobiet uczestniczyło w rynku pracy chociażby, kiedy to było przed rewolucją obyczajową, więc też można powiedzieć zwyczaje społeczne były znacznie bardziej konserwatywne niż dzisiaj wydaje się, że warto zastanowić nad takim w ogóle nie myśmy niczego lider rankiem dalej kwestie idei rozmawia jednak jako o nich lasu pewne, ale dokonamy porównania dokonujemy porównań między tym, że kiedyś było jakoś potem to rozmontowywanie więc, ale mówimy o usługach, gdzie obowiązuje nie rozumiem sytuacji kobiet nad nimi umowie społecznej, więc się wydaje, że to jest mało taki inspirujący sposób myślenia tak jedno i taki nostalgiczny w pewnym sensie to jest dokładnie to co robią populiści nostalgia zapewne utraconą przeszłością, która była lepsza, ale która po bliższym przyjrzeniu okazuje się, że jest w dużej mierze z mitologii Giovanna i że to, że to nas nie prowadzi gdzieś musimy jednak szukać czegoś w przyszłości, a nie ani tak idealizować tę rzeczywistość, która tak naprawdę jeśli w ogóle istniała to krótko bardzo niewielu miejscach, bo nawet jak weźmiemy 22 najbogatsze kraje OECD to nawet wtedy nie we wszystkich tych krajów ta na ten ten porządek, w którym tutaj tak idealistycznie wspominamy obowiązywał część trzecia raportu oszczędności indywidualne i instytucjonalne spadły w momencie, gdy mają jeszcze większe znaczenie rządy instytucje sektora prywatnego zaniepokojony kwestię stabilności budżetowej podjęły działania w ciągu ostatnich 2 dekad, aby przenieść większą odpowiedzialność na jednostki za własne oszczędności emerytalne i uwaga mówimy o 22 krajach czy bez Polski problemy te same stopa zastąpienia emerytury netto, który przeciętny pracownik może oczekiwać od swojej emerytury obowiązkowej spadła o 11 punktów procentowych dla przeciętnej osoby w naszej próbie 22 krajów 18 lat 2001. wieku stopa zastąpienia emerytury spada o 11 punktów procentowych jak to skomentuje Che czy to, że tych różnych krajach powtarzają się do Senatu mimo trzeci problem, który powtarza się w 22 krajach to są bardzo podobny problem, ale widać, że są strach ludzie żyją coraz dłużej oczywiście nie mówię teraz o powodach tego ja mówię o zjawiskach o tym, że ludzie, jeżeli wolniej rosną płace miejsca pracy są bardziej stabilne spada emerytury mogą czuć furii jak ty mówisz lęk, a potem furię, ale absolutnie realna z tym chyba mnie nie wydaje mi się, że rywale zaczęli właśnie orzekł, że specjalnie w tym skupialiśmy się, że nie chcieliście się z tym jestem, ale się z tym wskazań białym za każdym razem rozważał jednak problem w ramach określonej sfery publicznej, bo inne odpowiedzi będzie potrzebować Stanach Zjednoczonych, a inne we Francji inne w Polsce w stanach Zjednoczonych przecież to jest dokładnie dyskusja teraz toczona w czasie prawyborów partii Demokratycznej to znaczy, jaka jest najlepsza taktyka, żeby odpowiedzieć na problemy, które mają Amerykanie, która równocześnie pokonałaby pozwoliłaby pokonać w wyborach Donalda trampa tak, bo to się okazuje są ważne problemy to nie jest tak jak takim wyidealizowanym obrazie wystarczy poprawnie zidentyfikować problemy, a następnie powiedzieć o kraj to wprowadzimy jakąś powszechną np. służba zdrowia w stanach Zjednoczonych ludzie będą mieli większe poczucie stabilności nowo jednak tamtejsza kultura polityczna jest często wrogo nastawiona do centralizmu państwowego to nie jest tak łatwy pomysł sprzedawania swoich, że ich nasze dramatycznego Black rock i brak zaufania aktualnie do partii Demokratycznej ludu amerykańskiego związany z tym, że partia demokratyczna w gruncie rzeczy realizowała zupełnie inne programy i interesy niż znają ludowe interes no może tutaj to co chcę powiedzieć na to, tyle że że ta i to jest bardzo ważny problem diagnozy tego, z jaką sytuacją mamy do czynienia i również w Polskim przypadku wydaje mi się bardzo ważne, żeby zdiagnozować właśnie, jakie grupy społeczne mają, jakie problemy to też jest także różne grupy społeczne mają różne problemy tak np. dostać piąte raportu dostęp dać dostęp do edukacji to jest coś szczególnie do edukacji wyższej to jest to dotyczy części społeczeństwa wszystkich tak służba zdrowia dotyczy wszystkich i mieszkalnictwo dotyczy problem w szczególności młodych, którzy jeszcze nie mają mieszkanie, bo ci, którzy już mają to pewnie mniej mniejszą uwagę na to zwracają itd. tak dalej, tak więc zadanie takie polityczne to jest jak sformułować taki pakiet, żeby z 1 strony rozwiązywał maksymalnie dużą liczbę tego rodzaju problemów ażeby utrudnić w przyszłości populistą zyskiwania frustracji ludzkich w sposób, który generuje patologiczne formy konfliktu, ale z drugiej strony, żeby to był taki pakiet, który jest zdolny uzyskać poparcie w wyborach tak, żeby nie tylko poczuć się słusznie, bo mamy same Super postulaty i potem tak jak korbę do przegrywamy wybory w historycznej historyczny sposób najgorzej od kilkudziesięciu lat jeśli chodzi o partię pracy tylko jednak, żeby artykulacja tych problemów w sferze politycznej było takiego rodzaju no, żeby populiści jednak przegrali wybory prawda, żeby również nie wpaść w taką pułapkę tak jak niektórzy też mając takiego takiej populistyczna odpowiedź na populizm, która koniec końców ba coraz bardziej rozczarowuje polityka niekoniecznie rozwiązuje problemy, które są jednak długofalowe to myślenie wieloletnie jest dużym problemem to np. dla nas w Polskiej sytuacji widać, że Unia Europejska jest tutaj wielkim buforem to znaczy to jest właśnie czas to jest właśnie organizacja, która skłania do myślenia długoterminowego wbrew temu co się dzieje w naszej polityce wewnętrznej ja bym jeszcze akurat w tej obronie trochę liberałów i jak ja powiedziałem dobrych liberała to niebyła tak bardzo ironiczne, dlatego że moim zdaniem bardzo trzeba uważać na mieszanie tradycji liberalizmu politycznego, który właśnie na ten charakter nie dogmatyczny racjonalizujące itd. itd. moim zdaniem bardziej reprezentujecie ten rodzaj liberalizmu od neoliberalizmu jako pewnej doktryny, które jest ma przemysł charakter ekonomiczny, choć oczywiście jako doktryna ekonomiczna ma też swój wymiar polityczny to są wydają się 2 trochę różne tradycje się czasem splatają bardziej czasem mniej, ale w każdym razie wydaje mi się, że tak jak Grzegorz dociska do tych dociskać przede wszystkim ten wymiar tego w jaki sposób doktryna ekonomiczna została użyta jako pewne narzędzie organ organizacji czy reorganizacji społeczeństwa tak jak koniec dwudziestego na początku tego pierwszego wieku co z liberalizmem Beniamina Konstantemu ma stosunkowo mało jak wspólnego jeszcze wrócę na chwilę do tych kwestii emerytalnych, bo wydaje mi się, że to też jest kwestia, która bardzo się wiąże z tym neoliberalizmem jako pewną tak pewną doktryną ekonomiczną, która ma oczywiście polityczne i kulturowe zresztą znaczenie i czy społeczny mianowicie pogrzebaniem dużym stopniu wizji systemu są lider z licznych ubezpieczeniach w ogóle emerytalnych w szczególności i przeniesieniem akcentu na indywidualne oszczędzanie kapitałowo to znaczy, że każdy oszczędza na siebie o tym, też w tym raporcie MAK, a nie, że istnieje międzypokoleniowa Solidarność, która która jak gdyby ten w tym sensie właśnie buforem różnego rodzaju zmian i oczywiście w ogóle zmiany demograficzne powodują, że ten model, który wprowadził Bismarck w dziewiętnastym wieku absolutnie nie może funkcjonować Dawid wszyscy wiemy co nie znaczy, że nie dałoby się myśleć o systemach emerytalnych jako elemencie Solidarności międzypokoleniowej, które zresztą teraz działa przede wszystkim na niekorzyść młodych ludzi to znaczy, że dużym stopniu ofiarami aktualnie indywidualizacji systemów emerytalnych czy w ogóle idei oszczędzania na każdy dla siebie oszczędza i są młodzi, którzy są aktualnie w pod tym względem, bo i o tym, też ten raport pisze o wiele gorszy ja tu jeśli chodzi o młodych powiedział Szczytna rzeźba tonie to też niż starsze pokolenie jeśli chodzi o kwestie Solidarności tak, by widz Solidarnych zawsze musi być dwustronna to znaczy jeśli chodzi o system emerytalny ja jestem zdecydowanie zwolennikiem, że to jest taki rodzaj no systemu społecznego, który musi być poddany jakiegoś rodzaju Solidarności międzypokoleniowej to musi występować 1 strony Solidarność młodych wobec starszych, żeby emerytury były wypłacane, ale z drugiej strony musi być też solidarny starszych wobec młodszych, bo jeśli mamy do czynienia z niżem demograficznym to sytuacja będzie taka, że można przewidywać, że składki emerytalne, które będą trzeba, że dopłata do systemu emerytalnego, którą będą musieli pokrywać będą musiały pokrywać osoby będące na rynku pracy będzie stopniowo coraz większa jeśli wiek emerytalny np. pozostanie na takim na takiej wysokości, jakie jest będzie z drugiej strony coraz więcej emerytów tak jeśli wkrótce będziemy sytuację mamy 2 osoby pracujące na mera mer, które muszą utrzymać siebie jest w Ameryce nie tylko chciałbym żebyśmy, jakby moim ratownik straży odpowiedź na ten argument, że produktywność rośnie, o czym mówi Andrzej Leder z tak, a płace stoją w miejscu to być może, gdyby płace rosły tak jak produktywność to zmniejszy liczby płac mógłby spać jak głosować z Anwilu finansować wypasie senator z dnia złożenia życzeń co łączy część tylko część ostatnia piąta tylko na deser zacytuję króciutko, bo już będziemy kończyć część ostatnio raport MAK sesja efekty 2 pierwszych dekad dla pracowników konsumentów oszczędzających różnią się w zależności od grupy społecznej osoby o wysokich umiejętnościach dochodach dobrze sobie radziły wyniki ekonomiczne 2 na wyższych Święty populacji, czyli 25 tych najlepiej zarabiających pod względem poziomu dochodów zamożności poprawiły się od 2000 dziś 2000 roku natomiast wzrosły stopy ich oszczędności natomiast wyniki 35 zdolnych się wyraźnie pogorszyły pracownicy średnich umiejętnościach i średnich dochodach zostali wypchnięci z rynku pracy nie więcej 120 000 000 miejsc pracy i średnich umiejętnościach i średnich zarobkach Europie naznaczone zostało wydrążonych no jeszcze ostatni wniosek z tego raportu wskaźniki konsumpcji oszczędności były gorsze dla wielu osób o niskich umiejętnościach niskich dochodach szczególnie dotknięty został kot 95 000 000 osób o niskich kwalifikacjach proszę państwa to wszystko te wszystkie dosyć panu informacji przy jednoczesnym wspaniałym wzroście PKB spadku bezrobocia tym wszystkim co na co dzień czytamy w mediach ekonomicznych, że tak się wspaniale Europy staną od kryzysu z z tego kryzysu wyjść udało bardzo dziękuję za nasze spotkanie rozmawialiśmy o raporcie umowa społeczna 2001. wieku firmy jak język prof. Andrzej Leder filozof Polska Akademia Nauk Collegium Civitas widzenia państwa oraz dr Tomasz Sawczuk kultura liberalna bardzo dziękuję dziękuję, że nasze państwo Grzegorz Sroczyński audycję przygotowała Anna Piekutowska Grzegorz Sroczyński do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIAT SIĘ CHWIEJE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA