REKLAMA

Polacy w wojnie domowej w Hiszpanii

Historie Polski
Data emisji:
2020-02-23 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
48:18 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie polskiej dzisiaj trochę też względu NATO, że zerknąłem do kalendarium wydarzeń z przeszłości i tam przypomniano informację, że to 16lutego 1936 roku front ludowy wygrał wybory parlamentarne w Hiszpanii to wydarzenie pociągnęło za sobą całą masę innych często bardzo dramatycznych wydarzeń ogólnie nazywamy wojną domową Hiszpanii i toteż ma oczywiście kontekst Polski, bo nie tylko tytuł naszej audycji każe nam przywoływać Rozwiń » polskie wątki, ale po prostu, dlatego że jakaś znacząca grupa Polaków w tym konflikcie wystąpiła w studiu pan dr hab. Tadeusz Miłkowski zakład historii kultury Hiszpanii Ameryki Łacińskiej Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry czyn może przypomnijmy przede wszystkim właśnie co to wydarzyło się w tym tego lutego 3006. roku co to było za ugrupowanie ten front ludowy dlaczego, kiedy wygrał wybory parlamentarne no nie wszyscy się z tym wyborem pogodzili i doszło do konfliktu Republika powstała w 3001. roku po wyborach, które miały miejsce municypalnych, ale które przyniosły triumf sił antyterrorystycznych po krótkim okresie rządów tymczasowych wyborach już odbyć zgodnie z nową konstytucją wprowadzono pod koniec 2001. roku wygrała lewica lewica rządziła 2 lata przegrała wybory po 2 latach, dlatego że z 1 strony nastąpiło zjednoczenie wszystkich sił przeciwnych Republice, które w pierwszej fazie przynajmniej Republiki były bardzo podzielone, bo klub był na tyle niepopularnej polityce z nim związani, że wiele ugrupowań i wielu osób głosujących nawet na prawicę no po prostu głosowało na Republikę, a więc nastąpiło zjednoczenie prawicy, która obawiała się różnego rodzaju rzeczy, które zaczęły się dziać reform i równocześnie doszło do konfliktu na lewicy, dlatego że część lewicy przed łódzkim areszcie stanowić, stanowiąc olbrzymią siłę w Hiszpanii uważali, że reformy postępują zbyt wolno, a więc do tych wyborów w 3003. roku przystąpiła z 1 strony zjednoczona prawica, a z drugiej strony rozbita lewica przede wszystkim anarchiści wezwali do tego, żeby ich wyborcy, a to co najmniej 2 000 000 osób nie głosować nie głosowali na oni głosowali na ugrupowania lewicowe mieli swoje własne przedstawicieli tych pierwszych, ale dzięki głosom niedobory zostały zgrane te drugie wybory zostały przegrany zresztą niewielką przewagę tym trzeba pamiętać, bo często też mówić o następnych wyborach tych właśnie z lutego żony zostały wygrane niewielką przewagą nawet przez lewicę, więc powiem, żeby to było jasne, że tutaj przewaga wyborach wygranych przez prawicę była jeszcze mniejsza niż 80 zapomina szczególnie na policję w propagandzie skierowanej przeciwko przeciwko silnymi, a więc wybory w lutym wybory, do których lewica przystępuje zjednoczona do anarchistów wysuwa stosunku anarchistów, którzy tutaj są ten decydującą siłą, jeżeli chodzi o to, żeby wygrać wybory stosuje się różnego rodzaju argumenty przede wszystkim ten, że po tzw. rewolucja Stryjskiej 3004. roku w więzieniach znajdowało się kilkadziesiąt tysięcy osób głównie anarchistów i apel był anarchistą, jeżeli chcecie, żeby wasi mężowie ojcowie weszli wprowadzono trzydziestym pierwsze roku wyborach po konstytucja wprowadziła możliwość głosowania kobiet, a więc zaproszona do anarchistów to było skuteczne to było skuteczne równocześnie prawica bardzo się podzieliła bo, czyli znowu była rozbita, bo część część osób prawicy polityków prawicy również wyborców, bo też ważne uważała że, że dalej należy kontynuować formy parlamentarne walki z lewicą, a część wtedy już bardzo znaczna uważała że, że po prostu trzeba się odwołać do użycia siły i zresztą zaraz po wygranych wyborach były głosy ze strony części prawicowych polityków, żeby wprowadzić stan wojenny jeszcze wtedy skierowane do do różnych różnych polityków niekoniecznie charakter nie bardzo prawicowych tak to nazwijmy, ale to nie był skuteczny sam front ludowy jest bardzo ważny front ludowy, bo to często spotyka informację, że był wzorowany na francuskim froncie Ludowym tak w tym znaczeniu, że francuski front ludowy powstał wcześniej rzeczywiście, czyli zgromadzenie sił lewicy wszelkiego rodzaju oraz sił nazwijmy to liberalnych przeciwnych skrajnej prawicy, ale we Francji ten front został wcześniej i był wzorem dla hiszpańskiego rządu Hanny we Francji wybory odbyły na jesieni ten front wygrał wybory francuski front ludowy wygrał wybory kilka miesięcy po zwycięstwie frontu Ludowego frontu Ludowego w Hiszpanii tak to wygląda no i tu myślę, że dobrze byłoby jeszcze dla naświetlenia tej sytuacji powiedzieć kilka słów definiujących pojęcia którymi one się posługiwał no bo współcześnie pewnie też już mamy trochę inne ogląd i pogląd na to co znaczy lewica prawica na dodatek mówimy o wydarzeniach które, gdyby to również położyć na mapę Europy jakoś się też wpisują w to co się dzieje na kontynencie we włoszech już mamy od lat rządzącego Mussoliniego, a nawet 3006. roku to się czas, kiedy mu w głowie podboje w Afryce prawda no oczywiście to się trzeci rok rządów faszystów w Niemczech w związku, z czym to byłoby może interesujące, żeby powiedzieć jak pan np. mówił, że prawica była zaniepokojona skalą reform proponowanych przez lewicę i to m.in. spowodowało, że lewica 3003. roku tak przegrywa, jakiego typu reformy wówczas proponowano, które mogły budzić jakiś rodzaj zaniepokojenia to jest i jedno pytanie drugie mówił pan tej znaczącej sile w Hiszpanii, jaką są anarchiści czy to jest poza półwyspem Iberyjskim popularne wtedy w ogóle taki ruch czy prąd no bo anarchiści kojarzą nam się przede wszystkim z oburzeniem wszelkiego porządku instytucji państwowych w tym demokratycznych albo się jeszcze kojarzą z wcześniejszego okresu zrzucanie bomb na różnego rodzaju głównie monarchów czy czy satrapów jak byśmy nazwali no to jest w, jeżeli chodzi sprawa marksizmu niestety ten obraz się utrwalił to wiem, kiedy chociażby z tego powodu że, prowadząc zajęcia które, w przypadku których panie muszą być poświęcona jest to ze względu na znaczeniu tego ruchu wszystkie reakcje ze strony studentów są negatywne boi się kojarzy z zamachami, ale te zamachy z czego wynikały nie mogę chodzić wyższego sprawa, ale w latach osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku policja aresztowała anarchistów prowadzących zupełnie Polok pokojową politykę nie dokonujących żadnych zamachów na masową skalę pod hasłem organizacji i rozbicia organizacji turystycznej w nazwie czarna ręka w Andaluzji doszło do dużych represji wyroków śmierci tortur itd. i zamachy anarchistów było odpowiedzią na te działania policji powtarzam nie działania anarchistów nie były żaden sposób związane z terrorem to zostało wymyślone to była po prostu prowokacja ze strony sił policyjnych Gwardia cywilna i potem doszło rzeczywiście Hiszpanii 2 kolejnych serii zamachów po, czyli właśnie koniec lat koniec koniec wieku dziewiętnastego i potem i potem początek wieku początek wieku dwudziestego, ale ruch anarchistyczny po tym wszystkim przyjął politykę przyjął zasadę działania, które opierały się nie na walce bronienie na tym akcją Direct jak to nazywano tylko wzorem francuskim tylko tylko na uznaniu strajków jako głównej siły walki politycznej, a przede wszystkim idei strajku generalnego, który ma doprowadzić do po prostu rozpadł sił rządzących krajem i do wprowadzenia po prostu w ten sposób rewolucji o czasie nigdy nie udało od czasu pierwszego takiego wielkiego strajku siedemnastym roku 900 siedemnastym roku potem tych prób było więcej, ale ruch ten ruch ten w tym momencie trzeba powiedzieć jasno w Hiszpanii czyli kiedy doszło do powstania Republiki nie był ruchem, który był ruchem o charakterze turystycznym, jeżeli spojrzymy na działania np. bojówek różnego rodzaju, które wtedy niestety po wyborach właśnie dlatego zaczęły zaczęły działać w Hiszpanii doszło do dużej liczby zabójstw na charakterze politycznym anarchiści tam byli na końcu tej listy, jeżeli chodzi o autorów zamachów nawet socjaliści bojówki socjalistyczne miały na swoim koncie więcej więcej ofiar nie mówiąc oczywiście chwaląc, która tutaj dominowała jest też pierwsza sprawa druga sprawa poprawy ruchu anarchistycznego rzeczywiście ruch ten nie narodził się w Hiszpanii żaden Hiszpan nie jest wybitnym myśli zielone markizy Stal są Włosi to są to są Rosjanie to są to są Francuzi lub hiszpański o tyle był ważny dla ruchów poza Hiszpanią, że odegrał duży wpływ na ruch anarchistyczny w Ameryce Łacińskiej, a przede wszystkim w Argentynie on tam pojawił się dzięki Hiszpanom i jaką siłę uzyskał właśnie wiekiem, ale dla Hiszpanii to ważne, że kiedy ruch anarchistyczny faktycznie w całej Europie i świecie zaczął znikać w Hiszpanii on nie zniknął, a wręcz się umocni tutaj trzeba byłoby się długo nad tym zastanawiać są różnych rodzaju teorie na ten temat bardzo interesuje Hiszpanów oczywiście, bo hiszpańskich badaczy historyków, dlaczego tak się stało, dlaczego Hiszpania miała ten ruch, który wygląda na ruch no 19 może nawet też powie osiemnastowieczny, jeżeli chodzi o bunty chłopskie do tego można porównać tego rodzaju działania, bo miały miejsce bunt róży anarchistycznej opiera się w Hiszpanii o 2 główne ośrodki, czyli bezrobotni na południu Hiszpanii to jest ten obszar wielkich latyfundiów, gdzie masz bez rolna sięgała 2 000 000 właśnie osób druga strefa jest Barcelona i okolice ze względu na to, że to zresztą wylicza sieci, jeżeli można po pochodzenie ci sami ludzie, bo to emigracja bardzo biedna migracje nie wykwalifikowana, która przyjeżdża do pracy w przemyśle socjaliści na socjalistów głosowali wykwalifikowani robotnicy, jeżeli tak można powiedzieć w dużym stopniu miejscowi tak było w kraju Basków i w Katalonii czyli, czyli również ludność częstym przyjeżdżające do miasta ze wsi, ale jednak miejscowa tymczasem to byli emigranci czyli jakby podstawa ruchu anarchistycznego Barcelony był bardzo silny ten ruch to była emigracja z biednych regionów południa Hiszpanii rzeczywiście ten był wyjątkowy i to jest bardzo wiele na ten temat łącznie z taką, że jakiś sposób był to forma tego co się stało w kościele w czasach reformy, czyli w Hiszpanii nie było reformy, a więc nowa religia i rzeczywiście czasem jak się przypatruje czyta się teksty wypowiedzi szczególnie działania to wygląda, jakby to była nowa religia po prostu nowa Legia, która skierowana oczywiście przeciwko nie tylko rządząca ma również przeciwko Kościołowi katolickiemu jako 1 z fundamentów fundamentów tego represyjnego reżimu Noto mamy taki obraz opisujący trochę to sytuację polityczną jeszcze pewnie 2 słowa trzeba będzie powiedzieć o tej prawej stronie, ale to już zrobimy po informacjach historię Polski Maciej Zakrocki witam ponownie to są historie polskich studiów pan dr hab. Dariusz Miłkowski rozmawiamy o wojnie domowej Hiszpania właściwie o okolicznościach czy układzie sił politycznych, które no po prostu nie mogąc się pogodzić z pewnego rodzaju wynikami w procesie demokratycznym stają do do walki opisał pan ruch anarchistyczny, który stanowi ważną część tego frontu Ludowego, który wygrywa wybory w lutym 3006. roku może jeszcze tylko 2 słowa no bo rozumiem, że to nie tylko anarchiści, ale tacy tradycyjni lewicowcy tak jak socjaliści komuniści tak oczywiście to znaczy, jeżeli chodzi o siły lewicowe to nie tylko, bo front ludowy przypominam to jest bardzo ważne składał się sił, które nie można nazwać siłami lewicowi szkolą się z partii Republikańskiej, które znów był parki, dlatego że na początku Republiki ruch republikański Zjednoczone potem się podzielił były nurty bardziej lewicowe bardziej prawicowe tak to wyglądało, ale ten cały ruch, który nie miał dużo wspólnego z lewicą marksizmem broń Boże to był też ruch, który popierał popiera Republikę szczególnie widoczny w Katalonii gdzie, gdzie działające tam partie nie miały charakteru charakteru lewicowego, jeżeli nawet lewicowy to żaden sposób marksistowski, więc o tym, też trzeba pamiętać, że duża część klasy średniej szczególnie w Katalonii i w kraju Basków, ale również dużych miastach Madrycie niemająca poglądów lewicowych popierała front ludowy inaczej oni by nie wygrali po prostu jest to co takiego mieli w swoim programie co, w które święcie no spowodowało taki silny bunt prawicy to chodzi przede wszystkim te reformy, które zostały zapoczątkowane faktycznie już zaraz po wprowadzeniu Republiki z czego te reformy wynika no jak tutaj zrobić takie porównanie sytuację Polski po odzyskaniu niepodległości i sytuacja Hiszpanii po prostu Polska jako państwo wprowadziła szereg ustaw konstytucja chociażby 2001. roku, które po prostu Hiszpani czegoś takiego nie było Hiszpania pod względem tego rodzaju ustawodawstwo samego funkcjonowania państwa była no bo na samym końcu Europy to nie było to, że oni dokonywali jakichś rewolucji, która by cieszyła się tylko poparciem ze strony sił chcących tej rewolucji tylko cieszyli się poparciem znacznej części społeczeństwa z tego względu, że dokonywali pewnych reform, które wprowadzały w Hiszpanii do Europy powiem to proszę po, jeżeli się porówna konstytucję polską, a oczywiście tam 2001. roku jeśli od piątego roku to tam były pewne rzeczy, które walczyli Republikanie roku 3003. trzydziestym pierwszy wprowadzające Republika i potem 3006. i trzeba o tym, pamiętać tam są najprostsze sprawy związane chociażby ośmiogodzinnym dniem pracy, który został dopiero wtedy wprowadzony jeśli poziomie jak w innych krajach to wyglądało w już dawno już dawno to było po prostu, więc tutaj rzeczywiście pod tym względem oczywiście również dochodzi to, że wybory nie były do momentu powstania Republiki no nie były czyste mówiąc w skrócie, chociaż systematyka kataklizmu, który od powiedzmy 7 od przywrócenia monarchii siedemdziesiątym szóstym roku 1800 siedemdziesiątym szóstym roku już w tym momencie nie funkcjonował dobrze to jednak poza wielkimi miastami i w niektórych regionach no niestety te wybory były fałszowane w sposób zupełnie bezczelny, bo tak to trzeba powiedzieć no i do tego też poza nielicznymi kraju było w Europie już czegoś takiego nie było po prostu także dlatego tylko dlatego ruch republikański front ludowy cieszył się poparciem osób które, które często z lewicą naprawdę nie miała nic wspólnego tak to, bo aczkolwiek do czego już powoli przechodzimy w momencie, kiedy zwycięstwo tego frontu Narodowego staje nie znaczy tyle samo zwycięstwo pod znakiem zapytania, ale szansa na rządzenie krajem wprowadzanie tego typu rozwiązań, których pan mówi no spotyka się akcją militarną na czele której, bo kojarzymy to oczywiście z gen. Franco akcję przerzucenia części sił z Afryki tak do do do Hiszpanii no i rozpoczyna się regularna wojna domowa, a tejże Republice i temu rządowi frontu Ludowego o pomoc zaczyna najpierw oferować, a potem wnieść no można, by będzie właśnie lewica światowa łącznie z lewicą tą na czele z Józefem Stalinem Stalin tak tylko, że wygląda w ten sposób w momencie kiedy, kiedy dochodzi do buntu wojskowych nawiasem mówiąc gen. Franco bardzo późno się przyłączył i po bardzo dużych umowach i po tym, jak zagwarantowano mu finansowe wsparcie dla rodziny na wypadek niepowodzenia niepowodzenia zamachu jemu proponowano już to zaraz po przegranych przez prawicę wyborach i ona wtedy jako minister wojny, czyli dzisiaj ładnie się nazywa obrony narodowej odmówił po prostu apotem także organizatorami spisku, bo inne osoby wszystkim generał mola, który był dowódcą wojskowym na terenie na wart, ale tutaj sprawa aspekt najważniejszy jest aspekt międzynarodowy, czyli pomocy lewicy dla Hiszpanii zacznijmy od tego, że Republika na początku rebelii, a jeszcze może liczyć rebelię wojskowi doprowadzają do rebelii prawica, doprowadzając do Beli liczymy na to, że bardzo szybko przejmować władze republikańskie tak samo sądziły, że bardzo szybko rozbiją rozbiją tą ten bunt wojskowych, dlatego że już wcześniej miał miejsce, bo gen. San Hurko i udało się to bez żadnego problemu zlikwidować liczyli na tak duże poparcie społeczeństwa również wojska również sił sił bezpieczeństwa, że w ten sposób dochodzi jednak do wojny i tym momencie w tym momencie jest sytuacja tego rodzaju, że oprócz Mussoliniego, który od dawna uczestniczył w różnego rodzaju i przygotowaniach do spisku to zresztą była ze strony ze strony hiszpańskiej te te pierwsze kontakty na Solinie liczył to powiedzmy sobie od razu oczywiście pomoc dla reżimu, który musi bardziej podoba mi się, że lewicowe, ale on miał wtedy takie plany Mare nostrum, czyli powrotu do tego, że morze Śródziemne jest takim jeziorem włoskim i oni tam robią co chcą co zresztą potem doprowadziło do konfliktu Franco, gdyż chciał panować Manor menory przepraszam na co oczywiście Franco nie zgodzi, ale co się dzieje z innymi i co wszystkim na co liczy rząd republikański rząd republikański słusznie uważając, że jest rządem legalnie wybrany, a bunt wojskowych jest czymś absolutnie nie zachęcają zamachem stanu liczę na to, że kraje demokratyczne pomogą w Hiszpanii i teraz taki Francja rzeczywiście pomaga Francja pomaga w tym znaczeniu, że olbrzymie zasoby zasoby pieniężne, które posiadał bank hiszpański Hiszpanie biorą udział w pierwszej wojnie światowej dzięki temu zgromadziła czwarty pod względem wartości zasoby banku Narodowego to jest nie odpowiada do poziomu gospodarek poziomu gospodarce hiszpańskiej, a więc Hiszpania z tych 800 000 000USD wczesnych przekazuje 200 000 000 do banków we Francji, żeby kupować sprzęt tylko, że włącza się to Anglia w tym Sojuszu angielsko francuskie media stroną silniejszą, a więc jest nacisk na na Francji, żeby przestała pomagać Republice ten naciski skuteczny w tym znaczeniu, że formalnie kończy się pomoc dla publiki Francja popiera komitet interwencji, czyli zakaz dostarczania broni obu stronom walczącym korzystny dla strony frankistowskich, bo Niemcy Włosi się po prostu nie przejmuję psują nie przejmują ogólnymi postanowieniami, ale trzeba powiedzieć jasno, że Francja mimo wszystko cały czas zależało to również od tego kto w danym momencie rządził w różnych rejonach, kto sprawował władzę w sposób nielegalny jednak to broń dostarczała po prostu łatwiej było dostarczyć broń bezpieczniej do portów francuskich tych małych portów przy granicy granicy hiszpańskiej bez jej tak dalej potem ta broń drogą lądową jednak trafiała do do do Hiszpanii republikański rząd Polski rząd Polski jest inna historia myśmy byli tacy troszkę rozdzieleni pamiętajmy, że rządzi PiS-owski, czyli rządzi na właścicieli podniósł w jego rządzie jego znanego z gry pamiętajmy ma korzenie jednak socjalistyczną nie należy za takiego ten obóz był podzielony po prostu z 1 strony 1 ewidentną ewidentny zmiany i przyjęcie bardziej prawicowego kursu to jest jasne i ze względu również na na protesty ze strony kościoła no byli jakby bardziej przychylni rebeliantom z drugiej strony nie do końca od razu po to, sprawa zasadnicza żeby, jakby to zakończyć Polska była największym dostawcą broni dla dla Republiki poza związkiem sowieckim związkiem Radzieckim, ale było to wyłącznie z powodu komercjalizować polskie władze w tym momencie zdawały sobie sprawę, że wojna jest nieunikniona i dokonano zaczyn rozpoczęto wprawdzie dokładnie w tym momencie 3006. roku przez branie armii polskiej, czyli po prostu mieliśmy masę sprzętu, który uznano, że jest ono nie przyda się nam w najbliższej wojnie i ten sprzęt był sprzedawany ten sprzęt był sprzedawany, ale rozumiem, że sprzedawane przede wszystkim siłą Republiki Republiki, bo z tego prostego powodu, że siły frankistowskie mogli dostać lepszy sprzęt za lepszą za lepszą cenę pamiętajmy, że to zrobiła Polska było nielegalne, czyli dostosowaliśmy narzut średnio wynoszące 30% ceny rynkowej tak zresztą inne strony stosowały czyli, czyli no i bardzo dobrze zarabialiśmy na tym sprzęcie, który często nie był najwyższej najwyższej jakości jak Republika nie miała tutaj wyboru jest, więc dla Republiki to w ten sposób włączyli rząd sanacyjny wspiera wspiera Republika, ale tak na nas po to, po prostu robi interesy, ale jakaś grupa Polaków jak rozumiem no właśnie takich bardziej zdeklarowanych lewicowo niż obóz sanacyjny i oni rozumiem, że reagują na hasło tworzenia się tych brygad międzynarodowych, które mają iść na pomoc Republice no i teraz, gdybyśmy mogli spróbować tak do dokonania takiej oceny co to są ludzie, skąd się biorą do ich rekrutuje, kto i ułatwia przedostanie się do Hiszpanii jak to wygląda tak może jeszcze tylko tylko dokończy ten wątek pomocy pomocy dla chęć pomocy tylko no i możliwości zakupu sprzętu, bo to jest uważam, że bardzo ważnej również dotyczy dotyczy w sposób prawie bezpośredni właśnie brygad międzynarodowych znaczy i Hitler Stalin nie byli zainteresowani w odróżnieniu od Mussoliniego wojnę Hiszpanii, kiedy ona wybuchła i potem się zainteresowali z różnych powodów może tutaj był koncept, jeżeli chodzi o stronę sowiecką Rosję radziecką oczywiście koncepcję Sojuszu z Zachodem przeciwko przeciwko Hitlerowi właśnie frontu nowe idee frontu Ludowego itd. mamy sytuację, w której Republika licząca na to, że kraje demokratyczne Europy pomogą w tym znaczeniu, że stan mojej strony w tym konflikcie nie ma innego wyjścia zwrócić się do związku Radzieckiego trzeba o tym, pamięta czasów raczej oni nie mieli innego wyjścia związek radziecki w pewnym momencie Stalin decyduje się podobnie jak Hitler, który też początkowo nie był, jakby nie widział tutaj oczywiście to jest inna sprawa Hitler zupełnie związana, choć pomoc można jeśli ze strony związku Radzieckiego ta licząca się, a więc sprzęt nowoczesny również co jest ważne osoby, które nauczą hiszpańskie żołnierzy obsługiwania tego sprzętu lotnicy czołgiści tak dalej to jest grupa 2 tysięcy więcej osób, które zostają wysłane, żeby szkolić początkowo nawet nie brali udział walka szczególnie piloci, ale to przestanie Stali głównie po to, żeby wyszkolić hiszpańskich hiszpańskich żołnierzy hiszpańskich oficer i dla jest taka sprawa z drugiej strony mamy regularne oddziały wojskowe Włosi wysyłają łącznie prawie 80 000 na froncie tam maksymalnie było 50 000 Włochów Niemcy wysyłają znacznie mniej około 19 000 ten Legion Kondor, który wbrew takim opinii powszechnej ze względu na bombardowanie Górnik to ma kojarzony jest lotnictwo nie Niemcy traktowali to jako naprawdę traktowali jako przygotowanie pole ćwiczebne dowolnie znać oni wysłali wszystkie rodzaje broni tam ciągi najbardziej się marynarkę tak ludzie byli wymieniani ludzie byli w ciągu maksimum 6 miesięcy i następna grupa, żeby po prostu na polu walki poznała prawdziwe pole walki i na to odpowiedzi ze strony związku Radzieckiego no jest ze stron związku Radzieckiego powiedzmy sobie raz i jasno jest ta decyzja podjęta niektórzy mówią, że już w Pradze w samym początku wojny, czyli w lipcu inne decyzje, które znamy z dokumentów nieco później kilka miesięcy później we wrześniu tak dalej o stworzeniu brygad międzynarodowych, a chodzi chodziło o to żeby, żeby po stronie Republiki walczyły oddziały zbrojne, które jednak nie będą oddziałami rosyjskimi i sowieckimi przepraszam nie będą oddziałami sowieckimi, ale które będą reprezentowały właśnie całą lewicę także inne strony jest to decyzja Kominternu z drugiej strony nie ulega wątpliwości to jest znane powszechnie, że do Hiszpanii trafiła już przed decyzją Kominternu cała masa ludzi, by walczyć po stronie Republiki trzeba też o tym, pamiętać to znaczy nie jest to także ochotnicy trafiali do Hiszpanii, dlatego że komitet powołał brygady międzynarodowe tylko Komintern prawdopodobnie zorientował się, że jest wśród ludzi lewicy nie tylko lewicy czy przeciwników nazizmu nazwijmy to tak faszyzmu bardzo dużo chętnych szczególnie w Europie do walki po stronie Republiki, jakby odpowiedzią na to była decyzja Kominternu oni również oczywiście chcieli jakiś sposób to całą sprawę no z 1 strony kontrolować na pustych ludzi, a z drugiej strony propagandowo było to powiedzmy sobie bardzo bardzo dobry Sobolewski wyrusza mówi się około 800 osób i to właśnie wraca do pytania to jest jak to jest organizowane, jeżeli chodzi o pierwsze przyjazdy i to często były pamiętajmy, jakie to są czasy to znaczy nie ma to masowej komunikacji lotniczej i morale itd. jest drogi to znaczy na to, żeby samemu sobie pozwolić na przyjazd mogą tylko osoby bogate są takie osoby szczególnie tych bardzo dalekich krajów jak stany Zjednoczone itd. to są osoby, które same sobie opłacają przyjazd są to sobie poglądach lewicowych lub w przypadku Polaków niestety to jest inna sprawa, czyli musiała być zorganizowana dla nich pomoc było bardzo trudno chociażby w postaci można bić kupienia biletu przymocowania gdzieś po drodze itd. tak, by często to było także szczególnie w pierwszej fazie, kiedy jeszcze organizacja całkiem sprawnie działała, że ktoś podejmował decyzje dojechania do Hiszpanii dowiadywał się np. w Paryżu, że jest taka możliwość, że chociażby z zaleceniami kup Nobile czyli jakby nie było to, że ktoś jechał od razu z Polski miał wszystko przez Komintern Zobacz one często to było po prostu były dziećmi siada ktoś podjąłem decyzję apotem trafiał z różnymi kanałami na informację, że może może ktoś mu pomóc w dostaniu się do Hiszpanii, żeby w Hiszpanii walczyć z polskiej czy wyjechało 800 może troszkę nie znaczy przede wszystkim jest problem ilości w ogóle brygadzistów i ilości Polaków, którzy brali w tym udział ze względu na to, że 34 nie przyjechał z Polski 34 polskich brygadzistów nie przyjechało z Polski ego hali Franz nasi emigranci byli nasi emigranci z Francji w mniejszym stopniu z Belgii i w tym momencie oczywiście jest to dość trudno, żeby tutaj ustalić, ale ja bym się jednak przychylał do tego, że około 4000 Polaków walczyło z czego z, czego około 1000 albo mniej właśnie 800 niektórzy mówią nawet 700 przyjechał bezpośrednio z morskiej teraz będą informacje o nich trzecia część audycji w historii Polski historię Polski Maciej Zakrocki zaprasza na trzecią część audycji historię Polski przypomina studio pan dr hab. Tadeusz Miłkowski rozmawiamy o wojnie domowej w Hiszpanii przeszliśmy do tego już stricte nas interesującego wątku udziale Polaków w tejże wojnie domowej no pewnie gdzieś tam świadomości szczególnie nieco starszych naszych słuchaczy od razu się z tym z tymi walkami jest ich z tymi Polakami w Hiszpanii kojarzą dobro sztafety to chyba specjalnie, żeby nikt nie mógł tego wymusić ta no właśnie to pan pan już powiedział, że było być może, tak więc około 4000 Polaków walczących w Hiszpanii, czego Polski może około 800, ale wszystkich nazywamy Dąbrowszczaków mi no właśnie bo dlaczego dlatego, że Wiśniowa kanion imienia Jarosława Dąbrowskiego bohatera komuny paryskiej ostatniego dowódcy komuny paryskiej i oczywiście dlatego został nazwany w jedenastej dywizji ogóle było 4 dywizje dywizje brygad międzynarodowych tak dla porównania hiszpańskiej dywizji było 12, więc w ten sposób wyglądało myślę, że 1 powstała tu nie wchodził teraz szczegółowo faktycznie była była hiszpańska zresztą nigdy nie było tak, żeby brygady i brygady dywizji brygady były i ściśle ściśle narodowe w pierwszej fazie początkowej wojny tak z prostego bardzo powodu ze względu na to, że po prostu ci żołnierze oficerowie musieli się porozumiewać między sobą raczej to robić, jeżeli jest brygada jednolita językowo potem też były mieszane w zasadzie w każdej z dywizji każdej z brygad w każdym batalionie były różne osoby zawsze byli Hiszpanie przeważnie w takich w mniejszym lub większym stopniu uważa się w brygadzie Dąbrowskiego prawdopodobnie nawet do 13 mogło to byli Hiszpanie ani ani nie Polacy również różne mniejsze czy mniejsze znaczenie liczby ochotników narodowości były rozdzielane między te wszystkie jednostki jednostki wojskowe teraz tutaj no na pewno powinniśmy wspomnieć gen. Karola Świerczewskiego Świerczewski tak mogę oczywiście, że to była 1 z najważniejszych postaci Walter i postać trzeba powiedzieć jasno, że bardzo dobrze wspominano różne są wspólnie różnych dowódca niektóre oskarżenia są bardzo mocne w stosunku do niektórych dowódców brygad miny zaraz ośrodku w przypadku Walthera, czyli gen. Świerczewskiego oczywiście bardzo dobrą opinię to to jest z wielu opracowań wynika, ale to jest jakby jakby inna historia ciekawe dla mnie tutaj przede wszystkim jest to pytanie i dotyczące tych, którzy nie trafili Śląska zresztą nawiasem mówiąc jest piękna książka w tej chwili wyszła niedawno się zgodzą, by zbuntowany, która jest poświęcona właśnie tym że, którzy Polakom, którzy brali udział w wojnie domowej, którzy cię część z nich tam w tej książce to przyjechał właśnie bezpośrednio bezpośrednio ze Śląska, ale większość pochodziła z Francji to jest sprawa której, które może nie bardzo wiemy była masowa migracja do Francji jest przed pierwszą wojną światową potem po pierwszej wojnie światowej do pracy w górnictwie i w momencie, kiedy rozpoczął się kryzys sytuacja tych osób była naprawdę tragiczna tam nie tylko polscy emigranci byli również włoscy imigranci włoskich emigrantów zresztą w tych kopalniach było więcej, kiedy doszło do protestów ze strony po masowych zwolnieniach niestety, ale władze francuskie użyły wojska doszło do strzelania do kilkuset zabitych wg danych włoskich ponad 1000 ja mówię dlatego, żebyśmy się zorientowali, że ci ludzie ci Polacy w tym momencie już naprawdę byli bardzo ciężkiej sytuacji, bo tutaj, jakby jeszcze tych 2 wspierały władze i pomimo wszystko doszło do takich represji władze włoskie oczywiście, że mózgi, a Mussolini, ale tutaj tego rodzaju sytuacji nie było, więc naprawdę często to było także ci ludzie nie wiedzieli co sobą zrobić w tym momencie powrót do kraju też był no, jakby nie była to opcja sensowna wszyscy byli większa z nich była już pod dużym wpływem różnego rodzaju idei lewicy, a więc, jakby udział po jechanie do Hiszpanii, żeby walczyć przeciwko faszyzmowi, jakby to było dla nich coś naturalnego rolnego do trudno sobie wyobrazić, żeby ci ludzie nie wybrali taki drogi właśnie, jaką wybrali, czyli właśnie wyjazd do Hiszpanii, żeby walczyć po stronie repo to oczywiście zawsze lubimy jak gdzieś tam z Polakami są dobre dobre skojarzenia co historycy mówią o no właśnie udziale tych Polaków czy poza tak jak pan powiedział dobrych opiniach Świerczewskiego za co może Chemik złego uwiecznił jako gen. Golca komu bije dzwon to szczególnie w ostatnich latach, kiedy może znowu w czasie PRL-u był taki przechył, że właśnie bez tych Dąbrowszczaków to właśnie w ogóle tamta wojna, by się skończyła, bo po paru tygodniach, a Świerczewski wiadomo też pełnił tutaj szczególną rolę w panteonie bohaterów narodowych zaczęły pojawiać się trochę więcej informacji też takich ciemniejszych stronach w ogóle brygad międzynarodowych tego co tam wyprawia na zapleczu co robił Stalin i jego enkawudziści wychwytują przy okazji, bo musi raptem zjechali w 1 miejscu różnie wygodnie klienci tego ruchu Kominternu w kie go, więc można było się przy okazji ich ich pozbyć no i ten konflikt ma też w niektórych przynajmniej aspektach takich właśnie bardzo silny antyreligijnych antykatolickiej akcent tutaj przy okazji się, mówi że Polacy też mają na sumieniu taką rzeź w sanktuarium matki Boskiej w ABS w górach Sierra normę lekarz ma 37 jak to było Nacho no jak to było w oddziały republikańskie święta nie były oczywiście, że liczba ofiar zawsze tych represji to dzięki znajdziemy moja historia, czyli prawa dotyczącego pamięci historycznej została w miarę ustalona w obecnej chwili wiadomo, że tych ofiar represji ze strony po stronie frankistowskich było 3× więcej mniejszy niż represji republikańskich i ale jeżeli chodzi o samą sprawę Santa Maria daleka bez to była taka sytuacja, ale miało to być nowe toledo pamiętajmy tą wspólną obronę toledo tylko, że źle gen. Franco łatwiej było jeszcze trzecią dla obrońców AK Żarów toledo niż niż iść do na pomoc Santa Maria lekka bez, która znajdowała się daleko w trudnych warunkach w Sierra Morena i po prostu pozostawił ich nie zostały ich obrońców i została zostało to oblężenie zostali po prostu pokonani przez Republikanów znaczy wg tego co ja czytałem Polacy bezpośrednio za to odpowiadają, ale jako osoba, która zajmuje się dziejami kościoła represjami również wobec kościoła no różne rzeczy wychodzą i tak do końca ja tego bym nie był pewien, ale powtarzam że, że na to co w tej chwili wiem to ja bym raczej bym uznał, że to jednak nie było dziełem Polaków co nie znaczy, że byli święci i że nie do rzek brygady międzynarodowe nie dokonywały czasem różnego rodzaju działań charakterze represji na szeroką skalę ja może jeszcze tutaj powiem, jeżeli mówimy o brygadach, bo to jest ważne one były kierowane przez Komintern, jakby niestety, ale prawda jest taka, że ten sojusznik nie był sojusznikiem Całko w stosunku do Hiszpanii Republikańskiej całkowicie grającym fair to była ta sprawa na złota tzw. złota moskiewskiego narodu mostku oni przyjęli te pieniądze rząd republikański przekazem pieniądze na zakup sprzętu wiemy dzisiaj, że nic nie ukradli w tym znaczeniu, że mają faktury na wbrew propagandzie, która już dzisiaj słyszę czasem jakiś Polski środka nie tylko Polski, że Turcja nie jest sam związek sowiecki ukradł, ale jednak stosowali narzut ten sam co rząd Polski 30% na sprzęt, który był niż kupowany, czyli czarnorynkową cenę, gdy Niemcy i Włosi tego rodzaju narzutu w stosunku do swojego sojusznika nie stosowali, dlaczego o tym, że podobnie było niestety, jeżeli chodzi o działania GRU itd. no tutaj nie tak dawno kilka lat temu wyszły dokumenty dotyczące tego rodzaju działań powiedzmy sobie jasno głównym zadaniem i jest główne zadanie, jakie postawił Stalin siłom specjalnym do końca to był niestety, ale Polak w służbie związku sowieckiego innej nazywał się Henryk Jagoda, który wkrótce potem zostanie zlikwidowany w ramach czyste, ale on jeździe to wydał decyzję podstawowe zadanie służb specjalnych, na które kontrowały to wszystko powiedzmy ważniejsze niż dowództwo wojskowe i doradcy wojskowi rosyjscy sowieccy to była likwidacja przeciwników Stalina tzw. trockistów, których Hiszpanii nie było akurat, ale przyjeżdżali rzeczywiście przyjeżdżali trockiści z całego świata niestety dotyczyło również tej partii po PUM tak dobre unifikację marksista znanej nam dzięki Orłowi bon w ramach tej walczył w oddziałach tych partii, która została uznana za trockistowską destrukcji Ostrowska nie było, ale miała na swoim koncie rzecz, którą nie niewybaczalne dla Stalina mianowicie to byli ludzie, którzy stworzyli pierwszą partię komunistyczną w Hiszpanii pojechali do związku sowieckiego w roku dwudziestym takim się to nie podobało zerwali z komunizmem, czyli była to komunistyczna anty stalinowski partia tylko 1 członek nim zamordowany potem zresztą było z tego powodu wielkie zamieszanie propagandowe, gdyż nie chcieli się oczywiście Sowieci przyznać niestety Republika zależna od związku sowieckiego również całą sprawę tuszował, a więc mamy sytuację, w której powtarzam najważniejszą rzecz, którą uważa, że Stalin powinny zrobić służy specjalny sowieckie w Hiszpanii też likwidację jego przeciwników, a nie pomoc Republice niestety tak by to właśnie też o tym, trochę mówiłem, że to dla niego świetna okazja, bo wszyscy się zjechali do 1 do 1 kraju no i stąd między nimi się też, mówi że w tej bazie albo Sete tak się to chyba główna baza obecnie archiwum główne archiwum brygad międzynarodowych no właśnie, że tam no działy się rzeczy przypominające Sadowskiego BOR i o i niestety nasze w tym też brali udział no tak pragną ja bym powiedział to także cały konflikt trwał 3 lata i to wyglądało tak, że pierwsze oddziały brygad międzynarodowych rzeczonego walki to była bardzo ważny bardzo ważna rzecz dla obrony Republiki w tym momencie, dlatego że siły republikańskie zdezorganizowane nie miały takich możliwości, jakie powstały później, kiedy USA zaczęły powstawać regularne oddziały pamiętajmy o tym, że oficerów popierających Republikę to była 14 biorąc pod uwagę, że część z nich była w rękach frankistowskich została zamordowana tych oficerów było niewielu doświadczonych, więc tutaj brygady międzynarodowe w okresie pierwszym wojny domowej szczególnie w obronie Madrytu na przełomie roku 3006. 3007. organ bardzo dużą rolę militarną to znaczy on rzeczywiście w jakimś stopniu uratowały republik, chociaż na krótko, chociaż na krótko tylko co się dzieje dalej one poniosły olbrzymie straty brygady niemieckie walczące Niemcy walczący w obronie miasteczka Uniwersyteckiego, kiedy już miasteczko uniwersyteckie w sprawie w centrum Madrytu w tej chwili one były budowane, więc oddziały frankistowskich docierały do centrum Madrytu i ich wyparły te oddziały, ale poniosły straty sięgające 50% zabitych no proszę to jest olbrzymie straty i co się stało no co się stało to samo co z Polakami w czasie w Hiszpanii w czasie wojen napoleońskich mamy atmosferę itd. ale potem niezbyt chwalebne rzeczy, bo po prostu po takich stratach te nasze wojskowe te nasze oddziały wojskowe załamały się niestety brygady międzynarodowe w tym również Polacy gdzieś od drugiej połowy 3007. roku to nie tylko jest już 13 w momencie szczytowym to było 20 000 ludzi na froncie z tych 40 000, którzy przyjechali, a od końca 3007. roku to już jest 13 tej liczby, ale jeszcze no niestety nie zachowują się czasem tak jak trzeba nie ma porządku w działaniach za to podejmują różnego działania różnego rodzaju działania na na zapleczu no to wygląda bardzo bardzo nieciekawy, chociaż ja też, by nie przesadza, jeżeli spojrzymy na represje nawet na dokumenty frankistowskich, bo był cały olbrzymi proces dokumenty zgromadzone w Salamance do niedawna był Katalończycy wystąpili o to, żeby część dokumentów skonfiskowanych zwrócić do Katalonii z tego powodu było olbrzymie zamieszanie protez protesty różnego rodzaju dokumenty są znane i no powiedzmy sobie jasno brygady tam także nie wypada były inne czynniki głównie niestety głównie niestety związane z partią komunistyczną no bo najwięksi największa masakra więźniów do baraku jest Halama Hiszpanii to zawsze porównywane zawsze od czasów frankistowskich oczywiście do Katynia nawet książki parku jest karma Arama Katyń, czyli likwidacja rzeczywiście bardzo podobnym stylu co w Katyniu na Sojusz wskazuje na to kto zrobił to nie, więc przynajmniej od strony technicznej pokaże jak to zrobić no to w tym brygady międzynarodowe udziału nie brałem i brał udział w różnego rodzaju placówki partii i partii komunistycznej niestety w późniejszym zasłużonym człowiekiem 1 z najważniejszych osób, które przeprowadził Hiszpanię do demokracji są jego kariera i co do tego nie ulega nie ulega wątpliwości te represje włączyły się niestety również różne elementy, które uważały, że dla obrony Republiki wszystko można zrobić nawet nie był lewicowy no ale i, ale to naprawdę powtarzam jeszcze raz, jeżeli chodzi o działania brygad międzynarodowych to nie jest ta najgorsza siła, jeżeli chodzi o różnego rodzaju różnego rodzaju działania represyjne w stosunku do do przeciwników prawdziwych lub domniemanych republik dla porządku może tylko warto dodać, że no jak to wszystko się skończyło i było pytanie co z tymi ludźmi dalej czy mogą wrócić do kraju to w Polsce minister spraw wewnętrznych 26lutego 3008. roku wydał takie takie zarządzenie, że osoby, które uczestniczyły w tym konflikcie Polacy będą pozbawieni obywatelstwa co miało im właśnie utrudnić powrót do domu przynajmniej tym którzy, którzy chcieliby wracać no to jest na oddzielną opowieść, ale może króciutko, a Polacy walczący po stronie Franco niektórzy doliczyli się 80 niektórzy wymieniają takie nazwiska jak Ludwik Karol hrabia lubić Orłowski czy płk Andrzej książę Radziwiłł agencja, żeby tego nie przedłużać uważam, że lepiej mówić o drugiej stronie są odwołuje do książki Jana ciechanowskiego i tam dokładnie tymi wymyślonymi uczestnikami wojny domowej po stronie gen. Franco zajmuje faktycznie wymyślonymi wymyślonymi dlatego często były osoby, które same sobie wymyśli to znaczy, które nie nawet nie przekroczył granicy i hiszpańskiej, a potem pisał artykuły do pracy polskiej prawicowej o swoich sukcesach w walce po stronie gen. Franco powtarzam poza 1 potwierdzoną osobom akurat żadna z tych, które pan w imieniu nic takiego nie było może jeszcze powiem 1 bardzo ważnej rzeczy mianowicie w prawdopodobnie walczyło 4 tysięcy Polaków brygadach międzynarodowych około 1000 zginęło okazało się, że zginęło mniej niż myślano i teraz jeszcze kawa, dlatego że wielokrotnie zarzucano by 1,5 roku temu na konferencji PN w Gdańsku to, że stanowili podstawę aparatu bezpieczeństwa w Polsce wielu krajach tak było trzeba powiedzieć jasno NRD w jego sławie w Polsce tak nie było w Polsce najwyżej jak zaszli to był bardzo morda, kto był to były tego rodzaju osoby szef policji w Gdańsku i średnio trzeba byłoby zbadać dokładnie to co się z nimi działo, a tego nie wiemy z tymi wszystkimi Polakami, którzy brali udział prawdopodobnie większość z nich 90% nie zajmowała się polityką żaden sposób po zakończeniu wojny domowej ci, którzy przeżyli bardzo dziękuję za za rozmowę pan dr hab. Tadeusz Miłkowski zakład historii kultury Hiszpanii Ameryki Łacińskiej Uniwersytetu Warszawskiego był gościem audycji historię Polski dziękuję pięknie państwu życzę miłego niedzielnego wieczoru no i do usłyszenia już jutro w poniedziałek w magazynie europejskim Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA