REKLAMA

Kajetan Prochyra: Chcieliśmy w tym roku opowiedzieć o dziewczęcej orkiestrze z Birkenau

Kultura Osobista
Data emisji:
2020-02-27 19:00
Audycja:
Czas trwania:
21:35 min.
Udostępnij:

Gośćmi Marty Perchuć- Burzyńskiej są Kajetan Prochyra, kierownik Projektu Scena muzyczna POLIN i Patrycja Dołowy- fotografka i pisarka, autorka libretta "Dziewczęca Orkiestra z Birkenau" Rozwiń »
Rozmowa o 3 edycji Polin Music Festivalu 2020, który startuje 28 lutego i trwa do 1 marca.

Kajetan Prochyra: "Na plakacie festiwalu są skrzypce nie do odszyfrowania, zamazane, to trochę mówi o muzyce żydowskiej i naszej relacji z kulturą żydowską" Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kultura osobista dobry wieczór przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska 3 wieczory 5 koncertów światowe gwiazdy premier projektów specjalnych tak zapowiada się program trzeciej edycji Polish Music Festivalu, który odbędzie się w muzeum Polin w Warszawie między 28lutego 1marca ze mną w studiu goście pisarka reporterka Patrycja Dołowy dobry witam serdecznie i kurator festiwalu Kajetan Prochera dobry wieczór od reformy bardzo proszę na początku plakat festiwal o jej plakat jest Rozwiń » fajny, dlatego że jest historia jest tak przyjeżdża do nas Lara samcom skrzypaczka znakomita, która była gościła u nas we wrześniu ubiegłego roku i w czasie wolnym od prób poszła na spacer po Warszawie w 1 z antykwariatów znalazła skrzypce, które na spodzie pudła rezonansowego miały gwiazdy Dawida obejrzałem sobie stwierdziła, że to jest instrument, który po pierwsze bardzo bardzo dawno nie był używany pochodzi prawdopodobnie dziś z przełomu wieków i kupiła go jeszcze bez zbędnej nie było nie było futerał pożyczyła od kogoś z Sinfonii Varsovii zawiozła go do do domu tam trochę podreperował i tak mocno z chwilą jak nazywa ten instrument teraz powraca razem z Larą do Warszawy chcieliśmy wykorzystać te skrzypce, dlatego że skrzypce w ogóle będą przewijały się będą każdego jak miało być przez przez program festiwalu i Piotr mato SEK, który jest autorem tego plakatu z zrobił taką próbę zrobił linoryt, wykorzystując właśnie spod tych skrzypiec, ale tak naprawdę średnio nam się spodobał wszystkim, dlatego że gdzieś dawało takim banałem, że festiwal muzyki żydowskiej skrzypce gwiazdę Dawida, po czym kiedy zaczął zmywać ten emeryt to właśnie ukazało się takie wzory, jakie są na plakacie i no to jest Niewiem czy za dużo ideologii zrobione, ale trochę to, że na tym plakacie są te skrzypce takie przekazane właściwie nie do niedotrzymywania dla mnie to jest trochę opowieścią o muzyce żydowskiej inni nasi naszej relacji z żydowską kulturą to znaczy takie za pośredniczenie to, że to jest właśnie gdzieś odbicie, gdzie zamazane, gdzie właściwie ten taki artefakt czy ten taki obiekt, który jest prawdziwy, który byłby gdzieś został w czasie właśnie te 80 lat temu nie mamy do niego dostępu i mamy pod tym właśnie takie odbicia takie zamazane rzeczy takie jak jak właśnie na tym plakacie nie wiem czy radiosłuchacze mogli sobie wyobrazić pod oczy ja oczywiście odsyłam do tego, żeby zobaczyć jak ten plakat wygląda, bo jest rzeczywiście zaskakujące i bardzo piękne samej idei festiwalu chciałbym, żebyśmy też rozmawiali, bo to jest trzecia edycja cieczy czy w trakcie tych lat 3 tak, kiedy festiwal powstaje coś się zmieniło to co się zmieniło nawet na pierwszy rzut oka jest to, że w tym roku nie mamy tytułu festiwalu nie mamy takiego pod tytułu, dlatego że ze zeszłoroczny podtytuł historia między dźwiękami stał się dla nas już tak uświadomiliśmy sobie to jest tak naprawdę to co robimy na scenie muzycznej muzeum Polin przez cały rok i od lat i czyli u nas to historia to gdzie zaczepienie w przeszłości właśnie historii polskich Żydów to jest ten ta Iskra, która dukt, który od, których układamy program koncertów dokładnie tak było w przypadku naszego koncertu otwarcia koncertu poświęconego dziewczęcy orkiestrze zbiórkę, gdzie najpierw chcieliśmy opowiedzieć historię wiedząc o tym, że jesteśmy miesiąc po 80 rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz że, zwłaszcza historii, w których historię polskich Żydów, których muzyka odgrywa rolę, która tak jak tutaj u nas no to muzyka jest taką drogą do drogą życia drogą do przetrwania przeżycia wiedzieliśmy, że chcemy chcemy o tym, opowiedzieć na festiwalu i wokół i zaczęliśmy w tej historii szukać do niej układać mógł układać program no właśnie w takim razie powiedzmy trochę więcej o dziewczęcej orkiestrze zbiórka na powiedzmy więcej może najpierw o armii rozejść siostrzenicy maklera, która była w przedwojennym Wiedniu świetnie zapowiadającą się skrzypaczką, bo tak naprawdę od niej historia się zaczyna tak ona była świetnie zapadające się skrzypaczką, a nawet, więc ono na koncertowała z powodzeniem napis ze swoim ojcem był piękny debiut, w którym się dużo mówiło się gazety nie tylko wiedeńskie, ale i na całym świecie łącznie z Junckerem później grał ze swoim mężem też bardzo znanym skrzypkiem wasz przychodu, a później grała w takiej jak dziewczęcej orkiestry, żeby miały kapele dziewcząt z całej Europy zresztą grały walce jeździły po całej Europie natomiast miał takie skryte marzenie, żeby być regentką no no tak przewrotnie historia to dyrygent został dopiero Auschwitz-Birkenau nie właśnie, kiedy trafiła do obozu ona trafia do obozu w czterdziestym trzecim oesie udało wcześniej ukrywać się trochę jeździło w tej Europie troszczą ukrywana bliskich popiera wyszła za za Rajczyk Holendra, ale wszystko nie pomogło i trafionych do obozu przejściowego w końcu transport do Auschwitz-Birkenau tam napis znalazł się na bloku eksperymentalnym właściwie wydawało się, że to już będzie koniec leczona była pogodzona z tym, że nie przeżyje tego no i takiego taki ostatnio trochę życzenie swoje poprosiła o skrzypce wtedy jakoś zeszło po obozie wieść, że tutaj mamy Almy rosé i to jest dotarła do do bestii to znaczy Maria Mendel do do Campo taki znany ze swego okrucieństwa, ale też w celu banki też też osoby, które się powołała orkiestra wcześniej kilka miesięcy wcześniej, bo marzeniem było, żeby była orkiestra kobieca dziewczęca w zbiórkę na Ukrainie przygrywała idącym do pracy idącym na śmierć i ona kiedyś, kiedy dowiedziała, że mamy Almy rosé to to wtedy postarała się przeniesienie jej z tego bloku eksperymentalnego filmu prawdopodobnie to były ostatnią chwilę do do orkiestry powyżej dyrygentury się okazało, że muzyka była trochę taką przepustką do życia tak była przy wózku dla niej, ale więcej też o Almy rosé sama sama z żydowskiej rodziny bardzo znane żydowskie rodziny tą drogą ciekawe on był osobowością tam znaczy, że mimo, że była Żydówką to były traktowane nawet przez tych tych kapo w taki sposób jednak z dużym szacunkiem ona starała się jak najwięcej żydowskich dziewcząt ratować to muzyka była przepustką, ale to muzyka grana bardzo czasami serce bardziej, że w języku znajomością nut albo prostuje wyciągała z tłumu czy grać na mandolinie czy ty grasz na wiolonczeli to właśnie potrzebujemy wiolonczelistka one nie były często w ogóle profesjonalnymi muzyczka wielu z nich nie było niektóre tak, ale w interesie był bardzo młode dziewczęta większy dlatego też też ten tytuł jest dziewczęca orkiestra zbiórkę na krytyczną tutaj może być jakaś wątpliwość to kobieca orkiestra powinny być przetłumaczone albo były w większości bardzo młode dziewczyny właśnie nastolatki 181718 latki i one po prostu grały kiedyś uczył dziadek szkół muzycznych to było tyle wiele z nich w ogóle nie pamiętał nut tak jak tak jak przed Rachel Delmanowicz, która została popchnięta przez siostry same bądź miałby widziała, że jestem granaty mandolinie została wypchnięta Alma pozwoliła zagrać pozwoli, chociaż widziała żona nie zna już nie pamięta tych nut, ale ale, ale z tak taki sposób rozegrać sytuacji żona przeszła selekcji każda z historii, gdzie wciąż jest inna niezwykła dziewczyna, która grała kołysanki dr. Mengele to chyba taka historia, która najbardziej mnie poruszyła tak Intela skwer ona też test pań, które one mogły wszystkie tak naprawdę to jest bardzo bardzo było przez lata trudno o tym, opowiadać, bo trudno klasyków historii, kiedy wszyscy zginęli bliscy dalsi jeśli na śmierć, a one grały i wiele z tych liczących co przez wielu wieloletnie odpowiednio opowiadało Anita las krwotok, która zdecydowała po latach nie tylko powiedzieć złożyć świadectwo, ale też też napisać spisać swoją historię, ale też ten motyw właśnie dziewczyny grające dr. Mengele pojawią się we wspomnieniach innych kobiet był były w takiej motyw, który ten przejaw przez przewija one mówią o tym, że co to znaczy grać taką muzykę w takich warunkach bądź też to obrazuje wręcz tak tak możemy poczuć tę sytuację to znaczy co się kocha wszyscy co jest piękne co ważne tak straszne tak zresztą okolicznościach tak też rzeczy to takiej rzeczywistości też komu ona też doskonale wiedziały przecież kim on jest co robi petycję było, w które napisał libretto do koncertu poświęconego dziecięcej orkiestrze zbiórka na i Kajetan Prochera kurator Polish Music Festivalu są gośćmi kultury osobistej za chwilę wracamy do naszej rozmowy teraz czas na informacje w radiu TOK FM już od jutra w Warszawie Polin miał znikł festiwal, czyli wydarzenie, na które czekamy wydarzenie, które odbywa się co roku już od 3 lat w muzeum Polin pisarka reporterka Patrycja Dołowy jest gościem kultury osobistej z nami również kurator festiwalu 1 proch era Patrycja Dołowy jest z nami, gdyż napisała libretto do koncertu poświęconego dziecięcej orkiestrze zbiórkę na koncert, który otwiera tegoroczną edycję jak powstawało libretto ono najpierw powstawały też z naszych rozmów, o czym wiedzieliśmy, że chcielibyśmy więc, że Kajetan miał taki już od dawna myśli żeby, żeby poświęcić właśnie opowiedzieć w jaki sposób tę historię kobiecej orkiestry zbiórkę tak się stało, że spotkaliśmy i AAA do mnie te historie zaczęły chodzi o to mam także do mnie czasem przychodzą historia i ta historia się dobijała do drzwi, gdy już czasu głównie, dlatego że pracowała w tym roku w Będzinie z fundacji w ramach Hermana i tam m.in. 1 z inną z opowieści była opowieść realizm Janowicz z żeńskiej rygorystycznej kobiecej orkiestry zbiórkę na wtedy spotkaliśmy się okazało że, że ja czuję taki moment, kiedy po prostu to jest historia, która właśnie teraz musi musi zostać opowiedziana i to z tych kawałków zaczęliśmy grzebać zaczął grzebać szukać i wywiadów i z kawałków książek, ale przede wszystkim też muzeum Polin organizowało warsztaty i gdzie pracowaliśmy z ludźmi, którzy chcieli też przyjść pracować historiami i wydają się tutaj tutaj zadziała tak ważna rzecz się dzieje często przy opowiadaniu historii kobiet które, które się bardzo trudno opowiada zwykle nie mamy materiałów ludzie przyszli ze swoimi emocjami ze swoim kawałka historii tego co z tym co zysk dziś usłyszeli system przeczytali estetyki zbieraniną udało nam się uszyć dużo więcej tych historii nie tylko efekt tych kobiet, które zostawiły swoje świadectwo, ale też jestem między wierszami tych, których często one chcą pamiętać, że pamiętają tylko ich imiona i tak tak np. wśród nas do Limanowskiego, której też tradycyjną postaci tego koncertu taka dziewczyna, która po prostu tam została włączona zmarła i umarła na tyfus nie nie przeżyła opowiedziała swojej historii historii możemy tylko opowiadać poprzez poprzez te skrawki wspomnień, których wystąpienie zostały ich żywych, jakie były losy mrozy albo ze trafiła do do obozu kierowała tu kobiecą orkiestrą w sposób niesłychany, ponieważ też nie tylko nie tylko muzyka była drogą do wyzwolenia jej, ale też ona ona ratowała inne inne dziewczęta zbierały jak najwięcej dziewcząt tej orkiestry, ponieważ poważana bardzo przez władze obozu pod zapraszana na jakiś różne przyjęcia często z tego nie korzystała, ale czasem korzystała i na jakimś innym przyjęciu zatruła się prawdopodobnie też została zatruta tylko po prostu wypiła trochę już alkoholu skażonego i trafiła trafiła do szpitala niestety już tego nie doszła straciła przytomność i też została też jedno 100 osób, które zostały natomiast jej historia jest opowiadana przez wszystkie przez wszystkie te kobiety które, które przeżyły i on one oni mówią nawet list Anita laskę czy aż tak, by rano on mówi po prostu wprost, że właściwie zawdzięczają życie tej etyki tej tej kobiecie, która zaprosiła North jest dziewczęca orkiestra zbiórkę to już jutro o dziewiętnastej koncert otwarcia na scenie orkiestra Sinfonia Varsovia tak jest i orkiestra Sinfonia Varsovia pod batutą Marty Kluczyński, którą chciałem wspomnieć, dlatego że trójka pracowaliśmy właściwie od ładnych paru miesięcy czułości gdzieś ten pomysł nawet zaczął się rozwijać rok 1,5 roku temu Marty Kluczyński dyrygentki znakomity dyrygent związany z teatrem wielkim, ale też uczestniczką takiego Międzynarodowego programu tele Symphony dla naj bardziej obiecujących najciekawszych młodych dyrygentem to jest piątek w sobotę 3 koncerty kameralne zaczynamy o godzinie siedemnastej koncertem, który ułożył współ kurator festiwalu Majki Good man taką opowieść o 5 kompozytora z 5 różnych miejsc na kuli ziemskiej z Buenos Aires Toronto z Genewy Monachium z z Palestyny wtedy jeszcze opowieść o tym jak można jak tam żydowska muzyka żydowska dyski dźwięki właściwy system z bardzo wielu obszarów dyski kultury mogą funkcjonować w muzyce kameralnej to będzie koncert kwartetu fortepian klarnet wiolonczelę skrzypce potem o godzinie dziewiętnasty duet Lara sam John, która spogląda już tak w koncercie otwarcia i Marchewkowi projekt, który nazywa się sikha to jest taka opowieść jak to jest, że Lara sam John Kanadyjka i gra muzykę żydowską i grał właśnie nie tylko muzyka zgłoszone jako szesnastolatka pojechała uczyć w konserwatorium w Moskwie tam objeżdżała z tym Moskwy właściwie większość krajów związku Radzieckiego, słuchając pracując z lokalnymi muzykami to wszystko wpływa na to jak Lara gra dzisiaj jak zagra w trakcie w trakcie naszego koncertu otwarcia kolejnej walce utwór tabloidy zaraz, a to właśnie inspirowany muzyką cygańską, a na finał soboty start, czyli Paweł Szamburski Michał Górczyński Tomek Pokrzywiński premiera płyty nikt nim takiego albumu, który buduje taki most między chasydzkie Galicją chasydzki ziemiami polskimi sprzed sprzed wieków, a współczesną kameralistyka szukaniem dźwięków szukanie brzmień właśnie takim nietypowym zestawieniu jak 2 klarnet wiolonczela, a do tego gościnnie chór Grochów 1 niezwykle pięknym utworzone sam koniec koncertu niedziela jeśli mogę tak, iż i tak właśnie chciałam zapytać o niedziele chciałem zapytać o żydowskie tanga, bo to będzie spotkanie z żydowskimi gangami żydowskim Targiem żydowskie tango, czyli żydowskie tak to jest taki nasz taka nasza tradycja festiwalowa, dlatego że to pokazy tak wiele aspektów żydowskiej historii odbierz w tej muzyce, dlatego że chronologicznie mamy przełom dziewiętnastego dwudziestego wieku, kiedy Argentyna jest bardzo atrakcyjnym krajem ekonomicznie taką ziemią obiecaną w związku z tym bardzo duże bardzo duża migracja z Europy Środkowo-Wschodniej właśnie tam Witold Gombrowicz i i i po prostu polscy Żydzi którzy, którzy umieli grać na instrumentach byli skrzynkami, czyli klarnecista ami szukali pracy często znajdywali właśnie jakiś taki często bardzo podrzędnych ten budach albo nocnych klubach byśmy dzisiaj powiedzieli i właśnie tam rodziło się tak tango muzyką tak zastanawiam się czy można ściąć porównać czy można porównać będą bez sensu porównywać z hip-hopem, ale to była tak taka muzyka, chociaż może myśli przechodzimy do takiego klubu, w którym trochę się boimy wejść to raczej leci właśnie takim mocnym bitem ciężki problem, który z tym, jakie straszne rzeczy pewnie lecą ale, ale tango było to była muzyka muzyka imigrantów to jest 1 część tego tego czegoś do tankować do jakiego tango żydowskiej historia z drugiej strony kilkadziesiąt lat później, kiedy pojawia się tango w Europie staje się muzyką bardzo lubianą przez elity interesującą intrygującą zmysłową pojawi się także w Polsce i powstaje polskie tango polskie tango, które jak sama nazwa wskazuje autorami byli polscy Żydzi to znaczy byli kompozytorami byli krzyżami byli wykonawcami i i o tym wszystkim będzie będzie opowiadał ten koncert, a właściwie, o czym jeszcze więcej, dlatego że główną atrakcją tego koncertu będą 22 utwory współczesnych kompozytorów obaj będą na scenie, czyli Christian Danowi jego Concerto Grosso i cierpi Zofii argentyński kompozytor listę zresztą też ma korzenie argentyńskiej żydowskiej polskie to są i to są 2 takich bardzo osobiste utwory, których część to tango w Concerto Grosso Zdanowicz, a on tak przebija a, a koncert podwójny dzień PR czyli, skąd pierwszym w historii koncertem podwójnym na skrzypce i nabędą dawno, czyli festiwal, który tak naprawdę buduje kulturowe mosty tak tak było jest będzie, a mogę coś jeszcze oczywiście, bo bardzo chce trochę się przez chwalić, ale trochę o to, żeby inni usłyszeli inni organizatorzy muzycznego życia, bo tak się szczęśliwie dla nas nieszczęśliwie dla świata staje, że po raz pierwszy w Polsce robimy koncert przyjazny historycznie i koncert skierowany dla rodzin z dziećmi ze szczególnymi potrzebami sensorycznej, czyli autyzm zespół Bergera ale, ale też, ale też inne i i chciałem powiedzieć, że to jest bardzo proste, a zarazem zrobić coś takiego, bo chodzi o to, żeby stworzyć takie warunki, żeby właśnie dzieci rodziny mogły czuć się na na scenie na widowni nieskrępowane, żeby mogły być przyjazną przestrzeń, żeby mogły wstać, kiedy chcą, żeby mogli potańczyć, kiedy chcą, żeby mogli sobie czasem krzyknąć jeśli chcą, aby czasami pójść wyciszyć i pracujemy razem z nad tym z muzykami orkiestry Sinfonia Varsovia będzie tak tak bardzo kameralny pięcioosobowy skład robi to po raz pierwszy, opierając się na wzorcach z zagranicy, by to był największy hit naszego festiwalu, dlatego że wejściówki na ten koncert rozeszły się do kilka godzin to jest oczywiście dość ograniczona liczba jest właśnie o to, żeby te warunki wciąż byłyby był przyjazny bezpieczny będziemy to robić będziemy powtarzać bardzo zachęcam do tego, żeby taka taka ta od oferta muzyczna była także w innych polskich instytucji apelował o to kurator festiwalu Polish Music Festival Kajetan Prochera, który był gościem kultury osobistej i który opowiadał o tych wszystkich wspaniałych wydarzeniach razem z pisarką reporterką Patrycją Dołowy, które już 28lutego do 1marca, czyli piątek sobota i niedzielę 3 wieczory 5 koncertów światowe gwiazdy i premier projektów specjalnych Polin Music Festival edycja trzecia bardzo państwu dziękuję za to spotkanie dziękuję czas na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Z pakietem "Aplikacja i WWW" - niezbędna wiedza zawsze pod ręką!

KUP TERAZ do 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!