REKLAMA

Harcerstwo to jeden z największych ruchów społeczno-wychowawczych na świecie

Historie Polski
Data emisji:
2020-03-15 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
44:33 min.
Udostępnij:

O historii i idei harcerstwa mówi prof. Grzegorz Nowik, Instytut Studiów Politycznych PAN, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, przewodniczący ZHR.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski dzisiaj wracamy do dnia myśli braterskiej, choć trochę jesteśmy opóźnieni co do dokładnej lutowej daty tego dnia, ale lepiej późno niż niż wcale sobie pan prezes Grzegorz Nowik Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku panie Maćku no tak jeszcze miałem dodać jako liczyłem tu właśnie najpierw nadzień dobry od 2016 roku przewodniczący związku Rozwiń » harcerstwa Rzeczypospolitej, a więc Czuwaj no właśnie najpierw krótko przypomnijmy dla historii, dlaczego jest taki dzień dzień myśli braterskiej no właśnie tego dnia w urodził się Robert Baden Powell twórca skautingu ruchu skautowego na świecie pomyślcie państwo, jakby tego drugiego roku nadal tak 22lutego, jakim trzeba być geniuszem, żeby stworzyć metody, a potem do metody dobrać odpowiedni program ustalić pewne warunki ideowe pewne zasady pewien system wartości stworzyć z tego spójny system i na zasadzie można powiedzieć samo graja wpuścić do młodzieży i ta młodzież od 100 kilkudziesięciu lat rozpędzi kilkudziesięciu może za dużo powiedziane 900 szósty rok pierwszy 1713 lat grają już to pan panie Maćku też był harcerzem swego czasu prawda przeżywał to marzenia młody człowiek warszawskiej Pomarańczarni i ja wkroczyłem na tę ścieżkę już na ponad 50 kilka lat temu i cały czas i cały czas to jest coś żywego to jest 1 z największych ruchów społecznych wychowawczych na świecie można być oczywiście genialnym wychowawcą jako takim jak np. Janusz Korczak, ale czy stworzył coś co może funkcjonować bez osobowości Janusza Korczaka lub próbują rozmaitymi rozbiegu metodami w rozmaitych środowiskach się posługiwać, ale to nie jest to samo co skauting harcerstwo to jednak zostało no można powiedzieć bardzo dobrze wymyślone to słowo nie jest właściwym należałoby powiedzieć, że to zostało dobrze podpatrzone, dlatego że Baden Paul po prostu patrzył w jaki sposób bawią się chłopcy co ich interesuje, jakie są relacje między nimi i można powiedzieć, że skauting nie tyle został wymyślony i harcerstwo co podpatrzone, a więc data urodzenia twórcy tego ruchu co więcej to jest data urodzenia urodzin jego żony no i tak to się razem złożyło, że najpierw skauci z Wielkiej Brytanii, a potem całego świata po pierwszym takim światowym Jamboree dwudziestym potem 2004. roku pierwszy w Londynie drugie było w Kopenhadze wysyłali kartki z życzeniami świątecznymi był na tyle człowiekiem znowu roztropny, że pewien obyczaj brytyjski obyczaj wysyłania kartek z życzeniami przekształcił w pewien pewien system podziału nie wysyłajcie ich do mnie wysyłajcie je do siebie między sobą przekazują sobie dobrą myśl o innej osobie stąd dlatego to się nazywać dzień myśli braterskiej, że dobrze pomyślimy o kimś innym myślę, że to jest kapitalne święto na nasze nasze czasy współczesne prawda, kiedy należałoby od czasu do czasu kimś pomyśleć jak o bracie bliższymi dalszym, ale jednak, ale święcić mu dobrą dobrą myśl, by wspomniałem szybciutko, że właśnie uważa się za początek tego ruchu obóz, jaki miał miejsce w sierpniu 900 siódmego roku broniący tras wyspa brąz w Anglii tak się uważa, że to jest początek skautingu, ale przecież nasza audycja ma tytuł historię Polski w związku z tym nie będziemy może długo rozmawiać o Baden Powell, ale może od razu poprosił o odpowiedź na pytanie Brytyjczycy to wszystko robią wtedy, kiedy my ciągle nie mamy swojego państwa, a jednak dziś na tych terenach dawnej Rzeczypospolitej nota myśli się pojawia jednocześnie Wola zorganizowania czegoś podobnego no właśnie pierwszy te informacje o istnieniu takiego ruchu takiego systemu wychowawczego traktowano to troszkę jako nowy rodzaj sportu nowy rodzaj, który mu no może nawet trochę tak jak coś nowego co Anglik wyszło jak futbol prawda, bo przecież ten futbol Anglik był początkowo grą głównie w wojsku stosowano jako sposób utrzymywania kondycji fizycznej, więc tak jak futbol, czyli nasza piłka nożna patrzono z rozmaitych stron na Skałki pojawiały się artykuły rozmaity warszawskiej prasie Lwowskiej prasie musimy powiedzieć, że Lwów wtedy był no stolicą polityczną społeczną kulturalną na nie naukową nieistniejącej Polski przez 3 uczelnie wszystkie centrale Sejm centralę partii politycznych stowarzyszeń Sejm krajowy władze krajowe autonomii galicyjskiej no i tam w Dzienniku słowo polskie pojawił się artykuł BP biznes, czyli Baden Powell i boiska ci i tu taka nowa nowa metoda prawda artykuł o nowej nowej nowej metodzie metodzie wychowania ćwiczenia z chłopcami i ten artykuł trafił do rąk współtwórców współtwórców armii polskiej to była konspiracyjna organizacja, której jawną emanacją były polskie drużyny strzeleckie, a członkiem tych polskich drużyn strzeleckich był niejaki Andrzej Małkowski, który spóźnił się na zajęcia kursu podoficerskiego i za to kara areszt domowy areszt domowy dostał, kto dobrze dostał książkę proszę pana jak to dobrze się spóźnił wojsko wojsko jeśli ktoś przeczyta książkę Aleksandra Kamińskiego Andrzej Małkowski zobaczy, jakimi metodami Andrzej Małkowski sam się wychowywał ją czuł, że zrobił źle w związku z tym, że się spóźnił na zajęcia szkoły podoficerskie, więc w przyszłego wojska polskiego głęboko w to wierzył no i później zresztą te kadry drużyn Jackie strzeleckie stały się kadrami w regionach wojska polskiego dostał właśnie karę przetłumaczenie podręcznika napisanego przez Roberta Baden-Powella skauting for Boys czyli, czyli wywiady dla chłopców, jakbyśmy to dzisiaj przetłumaczyli na Polski i no tak to się zaczęło i było tak jak można powiedzieć z Kubusiem Puchatkiem bardziej zaglądał do chatki, tym bardziej prosiaczka w niej nie było albo zaglądał do słoika z Miodkiem, tym bardziej środków nie było po prostu wciągnęła go ta książka stwierdził, że to jest ten element, którego brakuje w tym całym przygotowaniu wojskowym, ponieważ do tych szkół podoficerskich do oficerskich idą na szkolenia żołnierskie uczęszczali bądź studenci bądź akademicy w każdym razie pełnoletni ludzie natomiast skauting może być takim doskonałym przedsionkiem takim przedszkolem tego wojska i w rozmowy między Henrykiem Bagińskim Mieczysław Norwid no i Neugebauer zasugerował, że może stworzyć taką organizację, która będzie nazywała polscy wywiadowcy no ale w monarchii austro węgierskiej było to państwo prawa nie wolno było młodzieży gimnazjalnej niepełnoletni należeć do jakiej organizacji prawda społecznych tylko tę pełnoletni mieli takie takie prawo i jeszcze na dodatek paramilitarnej wojskowej więc, więc zamiast organizacji polscy wywiadowcy, którą zaczęły drużyny strzeleckie tworzyć, ale tu pod zaborem wójt rosyjskim bo, bo to i tak wszystko było nielegalne zaczęto tworzyć w Galicji drużyny przy jawnie istniejącym stowarzyszeniu sportowo wychowawczym przy Sokole soku to byli dostojni panowie, którzy chodzili na ćwiczenia prawda gimnastykę uprawiali świecką niemiecką na przyrządach taką wie pan w równych w szykach ustawianie ręka w górę przysiad noga w bok itd. ale nie mieli młodzieży próbowali przyciągnąć młodzież z futbolem futbol nie wszystkich zwierzaka wino ile można tę piłkę kopać prawda na na boisku natomiast skauting jest można powiedzieć bardziej wszechstronny można w piłkę można też pograć w piłkę, ale oprócz tego jeszcze coś innego jest i te rozmowy rozmowy działaczy skał nowych tych jeszcze nie działaczy sportowych, ale też działaczy polskich drużyn strzeleckich z poważnymi panami doktorami medycyny Sokoła o o możliwości stworzenia tej organizacji jako gałąź tego ruchu doprowadziły do stworzenia w maju 1911 roku pierwszych drużyn już przy Sokole macierzy we Lwowie nazwał Sokół Macierz, bo to było pierwsze gniazdo Sokoła, jakie powstało tam w 1800 sześćdziesiątym 0607. roku i wszystkie inne w Galicji były córkami tejże tejże macierzy no tak się zaczęło potem wydawanie pisemka było to samo co z ruchem skautowym Wielkiej Brytanii, gdzie dotarła książka Baden Powella tam powstawały drużyny w Polsce, gdzie dotarła książka Andrzeja Małkowskiego skauting jako system wychowania młodzieży oraz pierwszy numer pisemka skaut to natychmiast młodzi ludzie stwierdzili, że to jest coś niezwykle atrakcyjnego wycieczka namiot ćwiczenia podchody jedno najrozmaitsze formy można przy okazji piłkę pograć musimy pamiętać, że czym był w tamtym czasie mundur albo namiastka munduru to wszystko było to możemy powiedzieć jakimś owiane tajemnicą przyszłego wojska polskiego, ale przecież to społeczeństwo żyło tradycją narodową żyło tradycję wojskową żołnierską-li nią działalnością niepodległościową ci wszyscy chłopcy garnęli się do tych drużyna one miały przecież patronów takich no jak wszyscy naczelnicy powstanie od od Kościuszki Jana Henryka Dąbrowskiego księcia Józefa Traugutta itd. i tak no skoro już padło nazwa pisemka skaut to może od siebie dodam na koniec pierwszej części naszej audycji, że w drugim numerze tego czasopisma ukazała się okazało 9 punktów prawa skarbowego treść ślubowania wszystkich może już nie wymienię, bo są tam tak oczywiste i pewnie występujące współcześnie np. na słowie z auta można polegać jak na Zawiszy do potraw w działaniach nawiązanie do Zawiszy czarna, ale jednak ósmy punkt, by wywołuje u mnie pewnego rodzaju radość skaut śmieje gwiżdże w najcięższym nawet położyć dziś jest pogodny świecie jest pogodny dom śmieje się pan panie Maćku oto właśnie chodzi, bo myśmy byli wypada może tak zdradę ponura prawda, ale cóż w takim razie my nie będziemy może gwizdać, ale na pewno śmiejemy z uśmiechem czekamy na państwa po informacjach TOK FM historię Polski Maciej Zakrocki witam ponownie przypomina sobie pan poseł Grzegorz Nowik rozmawiamy powstawaniu harcerstwa w Polsce, choć właściwe rozmawialiśmy cały czas o powstawaniu skautingu w Polsce, więc może dobrze byłoby wyjaśnić w jakim momencie, dlaczego ta nazwa jednak się u nas nie przejmuje i choć nawet mamy wydawnictwo skaut, którym byśmy powiedzieli dlatego w tym momencie decydujemy się na harcerstwo to właśnie musimy sobie przypomnieć, że to jest to się dzieje w atmosferze i bezpośrednio po wielkiej rocznicy 500 rocznicy bitwy pod Grunwaldem postawienia w Krakowie pomnika Grunwaldzkiego to jest odrodzeniem mitu rycerstwa odniesienie do średniowiecza i to przełożenie słowa skały, które jest obcym języku polskim ono nie jest naszym rodzimym słowem zostaje zastąpiony w książce, którą wkrótce napisało 2 autorów szajby Piasecki już nie skauting, czyli wywiady dla chłopców, ale harce młodzieży polskiej i wiemy kim byli harcownicy to byli ci, którzy chodzili na Chart przed bitwą, czyli potykali się prawda przed wojskami jako ci ochotnicy jakoś szczególnie dzielni jakoś szczególnie odważni no i odniesienie do tej tradycji Grunwaldzkiej i tradycji rycerskiej spowodowało, że w harcerstwie się zakorzeniły takie określenia właśnie jak harcerz zastęp drużyna Hufiec chorągiew to wszystko zostało zaczerpnięte z tej żywej tradycji Grunwaldzkiej bezpośrednio potęgi Rosja z rycerskiej po tych wielkich obchodach 500 rocznicy bitwy pod Grunwaldem wtedy się też pojawiła taka propozycja żeby, żeby wprowadzić na specjalne dla tej formacji mundurowej stopnie funkcji to no tak to była dyskusja od początku jak nazywać prawda poszczególnych poszczególne stopnie wtajemniczenia, więc taki początkujący to był młodzik, ale ten już najbardziej dojrzały najstarszy to był harcerz prawda po drodze był Ćwik, czyli taki taki wyga doświadczony z kolei harcerz, więc i nazwy stopni i nazwy funkcji i do prawa harcerskiego do terminologii zostało wprowadzonych wiele tych elementów związanych związanych z tradycją rycerską no i sam punkt prawa prawda wtedy wtedy jako pierwszy punkt, że na słowie na słowie Harcerza polegaj jak na Zawiś do pana samego początku mówił, że w tym pomyśle Baden Powella, a potem u nas mówi o tym, że trzeba by coś fajnego zrobić zorganizować chłopaków, którzy się do różnych rzeczy garną garną, ale przecież tu warto wspomnieć jeśli dobrze to odnalazłem, że powiedzenie, które zresztą pan na początku przywołał czuwali jednak ta prowadzona jest przez żeńską drużynę, więc dziewczyny też odpocząć dziewczyny te same książki czytały w tych samych uroczystościach uczestniczyły tę samą mową się posługiwały i harcerską zawdzięczamy bardzo wiele przecież refren hymnu harcerskiego napisany przez Ignacego kozielskiego refren napisała z kolei Olga Grochowska pierwsza żona Małkowskiego, ale mnie się wydaje, że należy zwrócić uwagę na 2 jeszcze elementy, które różnią nas nieco od skautingu włoska różnią forma jest chociażby dla położnictwa, ale później Fogel sprawiał również prawda Guide for Girls, czyli to są przewodniczki dla dzieci rząd tak tak to dosłownie się tłumaczy czym różni się generalnie harcerstwo od skautingu, więc pierwsza pierwsza rzecz, która jest niezwykle istotna to jest stwierdzenie, że harcerstwo to skauting plus niepodległość skautingu był największą Daniel Małkowski to odróżnia warto to znosi z harcerstwa skautingu skauting powstał w największym imperium świata, na którym słońce nie zachodziło i dla nich istnienie Wielkiej Brytanii było czymś oczywistością dla nas niepodległość Polski była zadaniem i dlatego tak wysoko stawiano podszewkę wychowania patriotycznego, a później obywatelskiego drugiej Rzeczypospolitej uważając, że obowiązki Harcerza względem ojczyzny względem Rzeczypospolitej są takie ani inne jeślibyśmy policzyli skautów, którzy potem w czasie wielkiej wojny wstępowali do rozmaitych polskich formacji począwszy od Legionów przez polską organizację wojskową, ale korpusy Polski na Wschodzie i armię błękitną gen. Hallera, do której szli na ochotnika ska skauci Ameryki polscy skauci Ameryki to są już liczby mierzone w tysiącach absolutnie w tysiącach to jest pierwsza rzecz później już to tradycja oczywiście rozwinęła mamy całą drugą Rzeczpospolitą mamy pogotowie wojenne 3009. roku mamy szare szeregi organizację harcerek konspiracyjną także ta tradycja istniała długo istnieje mam nadzieję do dzisiaj tego wysokiego poczucia odpowiedzialności za Rzeczpospolitą Niechcę używać żadnych innych większych słów, żeby się nie ewoluowały, ale jest jeszcze drugi element, który należy wspomnieć Otóż ze względu na ówczesne warunki życia narodu w niewoli bardzo wysokim poziom postawiono bardzo wysoką poprzeczkę z autu jeśli chodzi o wymagania moralne względem siebie Otóż, o ile skautów brytyjskich zachęca do wstrzemięźliwości od alkoholu np. o tyle w Polski w Polskim harcerstwie ta poprzeczka została usytuowana niezwykle wysoko to jest poprzeczka abstynencji abstynencja od tytoniu abstynencji od alkoholu abstynencję od rozpusty również tak to w tamtym czasie określano mówiono nawet 44 o używkach, a tu czwartą był był hazard, który pamiętajmy w czasach, kiedy nie było Radia telewizji no tracą fortuny w grach hazardowych i i skaut miał również być wstrzemięźliwy od tych, że od tych, że u używek hazardowe albo od razu też pytam nie oczywiście po to, żeby z 1 strony gloryfikować z drugiej deprecjonować, ale właśnie tego typu chociażby nakazy zakazy one były bardziej formalny czy rzeczywiście on funkcjonował wie pan rzeczą ludzką jest błądzić natomiast apel natomiast natomiast wymagano tego się jeśli ktoś przeczytał dzienniczek Andrzeja Małkowskiego to zobaczyłby, kiedy rano sobie czynił plan dnia wieczorem robił rachunek sumienia czy rozliczenie jak ten dzień spędził co zrobił pożytecznego czy spełnił, chociaż 1 dobry uczynek wtedy węzełek na chuście rozwiązał wiele tych tych elementów wymogów miał, ale np. odziedziczył spadek i został opanowany myślę, że ten spadek można, by pomnożyć i pojechał do Monte Carlo, żeby tam w grach hazardowych wygrać dla skautingu więcej skończyło się to tym, że na bosaka na piechotę wracał z Monte Carlo do Lwowa, ponieważ wszystko wszystko przegrał sam był najlepszym przykładem tego w jaki sposób gry hazardowe potrafią zrujnować i pojedynczego obywatela, a czasami całe państwo no, chociaż to znowu ładnie brzmi rząd pojechał, żeby pomnożyć to harcerstwo może już potem tak mówił, kiedy przegrał panie Maćku ja nie mam prawa nie wierzyć Cudotwórcy twórcy naszego ruchu, który jest naszym można powiedzieć takim ideowym patronem niech pan pamięta, że to właśnie Andrzeja Małkowskiego nikogo innego przyjęliśmy jako patrona tego ruchu, w którym pan też w latach osiemdziesiątych był członkiem kręgów instruktorów harcerskich imienia Andrzeja Małkowskiego to to tylko już tak dla historii i formalności, bo związek harcerstwa polskiego, więc to ta organizacja, która które, która się nam pan nazwa kojarzy z tym ruchem to jest jeszcze tuż przed samym odzyskanie niepodległości zjazd w Lublinie nie ma się do listopada o twarzy kolejne organizacje, które posługują się tą nazwą pierwsza to jest nazwa, która została przyjęta dla Naczelnej komendy skautowej dla drużyn podległych Naczelnej komendzie skautowej w Warszawie Kongresu wcale to była 1 z 4 organizacji wtedy istniejących to jest wiosna 1916 roku można powiedzieć przed 2maja szesnastego roku ta nazwa funkcjonuje druga to jest organizacja, która powstała ze zjednoczenia 4 organizacji skautowych Kongresówce w 1916 roku i trzecia organizacja to się ogólnopolski związek harcerstwa polskiego, który powstaje na zjeździe z kolei 0102. listopada 1918 roku, a więc najpierw część w Kongresówce potem cała Kongresówki potem cała Polska proszę zwrócić uwagę zjazd zjednoczeniowy 0102. listopad osiemnasty rok, więc przed formalną datą, którą uznajemy za początek niepodległości państwa już mamy ogólnopolską zjednoczoną organizację zjednoczoną organizację harcerską w no tutaj też byśmy o tym w różnym kontekście już rozmawiali, ale skoro dzisiaj mówimy trochę o tym w harcerstwie jako pewnym wyodrębnionym też być ich elemencie naszej tożsamości naszej tradycji to pan książkę wspomniał o tych harcerze, którzy są właściwi we wszystkich formacjach pierwszej wojny światowej, ale też ci harcerze są widoczni no i tu zawsze są kontrowersje właśnie 3 czy słusznie w tym okresie walki o utrzymanie państwa granic itd. najczęściej oczywiście Orlęta lwowskie są przywoływane to na okres dwudziestolecia rzeczywiście pomaga budować taką ideowość tego środowiska 3 już wtedy jednak pojawiają się kontrowersje, że powinno się ewidentnie jednak oddzielać powinności młodych ludzi nie nie dorosłych i nie posyłać budowanych panie Maćku ja pamiętam czytałem protokół ze zjazdu harcerskiego w 1919 roku, kiedy 1 wybitnych instruktorów harcerskich poświęci mniej znanych, ale wtedy tak wartą Uszalewski pomstował, że rozwiązano batalion harcerski w Warszawie cóż to był batalion harcerski Otóż były to formacja sile batalionu, która pełniła straż przy naczelniku państwa sformowana od 10listopada jak tylko wrócił Józef Piłsudski z Magdeburga to przystąpiono w Warszawie pierwsza zbiórka na placu 3 krzyży do tworzenia tego tegoż batalionu i ten batalion wiosną 1919 roku został przekształcony w kompanię przyboczną naczelnego wodza ci, którzy mieli matury zostali wysłani do szkół pod Podchorążych, a ci, którzy nie mieli matur do szkół podoficerskich i tenże Edward Musial ski pomstował, że zniszczyliśmy taką legendę powinniśmy mieć pułk harcerski, a teraz, kiedy myślę sobie o batalionie Zośka Wigry, w którym na 300 kilkudziesięciu żołnierzy w każdym, a przewinęło się więcej, ale przeciętny taki stan co trzeci był podchorążym, czyli kandydatem na oficera to myślę sobie, że ta decyzja z 1919 roku była decyzją racjonalną to jest przyszła kadra to jest przyszła elita i nie powinniśmy elity wytracić jako prostych żołnierzy na polu walki przepraszam, że mówię to z pewnym takim wyrachowaniem i cynizmem, bo każda krew jest jednakowo Warta, ale każdy władzy każdego każdy dowództwo każdego wojska każdy władze państwa to co mogą uczynić najlepszego to kształtować elity bez elit takich elit harcerskich nie zbuduje się państwa nie można zbudować państwa nie można zbudować wojska nie można niczego zbudować to są ci, którzy szli na ochotnika bez poboru powinność ze zrozumieniem swoich obowiązków z podejmowaniem dodatkowych obowiązków myślę sobie, że ten Edward Musial ski nie miał dziewiętnastym roku racje rację mieli miały te władze, które uważały, że należy z nich uczynić kilkusetosobową grupę młodej kadry Oficerskiej, która rozejdzie się po półkach będzie wychowywać tych nie piszmy innych rekrutów Kongresówki zaniedbanej w czasie 150 lat zaborów i będzie pokazywać przykład patriotyzmu postawy stosunku do drugiego człowieka braterstwa i tych wszystkich cech, które chcielibyśmy, żeby każdy obywatel obywatel posiadał jeśli pan pozwoli to zrobił długą paralele tą drugą drugi długi pan paraleli zaczniemy trzecią część natomiast może skoro byliśmy w roku dziewiętnastym to jeszcze chciałbym powiedzieć trochę wyprzedzając, bo rok dwudziesty, ale chyba był grudzień to jest tak, kto o objęcie przez Józefa Piłsudskiego tego co się stało coś pewnego rodzaju tradycją dla polskich prezydentów Karol tak Otóż ta tradycja została zaczerpnięta z Wielkiej Brytanii tam honorowym skautem pierwszym skautem jest zawsze osoba panującego w wielkiej Brytanii w Polsce o tym nie było Republika była nie było Królestwa w związku z tym naczelna rada harcerska przyjęła uchwałę, żeby poprosić naczelnika państwa, więc pierwszą głowę państwa odrodzonej Rzeczypospolitej o przyjęcie godności honorowego Harcerza Rzeczypospolitej i przedstawiciele Naczelnej rady zameldowali się do Belwederu i wręczyli Józefowi Piłsudskiemu stosowny dyplom z krzyżem honorowego Harcerza Rzeczypospolitej i od tego czasu ta tradycja tak funkcjonuje oczywiście nie funkcjonowała w PRL-u to znaczy ona w takiej formie ułomnej funkcjonowała to znaczy przewodniczący rady państwa był przewodniczącym rady głównej przyjaciół harcerstwa w ten sposób to no właśnie, czyli stulecie tego patronatu Józefa Piłsudskiego przed nami projektor protektoratu i pewnie to też będzie jakiś ważny nie tylko dla harcerzy, ale to dopiero w grudniu rocznica grudnia, ale już dzisiaj ją anonsuje ma teraz analizujemy informacje w zakresie historii Polski Maciej Zakrocki przed nami trzecia część audycji historię Polski w studiu pan poseł Grzegorz Nowik rozmawiamy o harcerstwie dużo mówiliśmy właśnie o tym o tym pierwszym okresie budowania tego harcerstwo, ale też pewnego rodzaju postaw, które się właśnie wiążą z tą organizacją zakończyliśmy drugą część informacją o tym jak to w grudniu 1920 roku Józef Piłsudski objął protektoratem polskie harcerstwo rozumiem, że właśnie cały okres dwudziestolecia to jest okres do konsolidacji organizacji może, ale i ogromnego wsparcia harcerstwa przez państwo o tym czy powinno właśnie i i jeszcze 1 może element od razu poprosił wyjścia, bo myśmy przejęli harcerstwo od Brytyjczyków, ale jednocześnie w tym okresie już państwowości polskiej wychodzimy z naszym harcerstwa na świat można, by powiedzieć prawdę tak my wychodzimy z nim dwojako to znaczy wychodzimy z nim do wszystkich środowisk polskich to jeszcze siedziało przed pierwszą wojną światową do wszystkich środowisk polonijnych polskich na cały świat i w drugiej Rzeczypospolitej możemy powiedzieć, że 200 kilkadziesiąt tysięcy jest w trzydziestym ósmy roku mniej więcej czy powiedzmy wiosną 3009. na terenie drugiej Rzeczypospolitej blisko blisko 100 000 na pewno ponad 8090 to jest harcerstwo świecie w stanach Zjednoczonych we Francji w Czechosłowacji Rumunii to są to jest Argentyna to jest Brazylia to są wszystkie skupiska no polskie takie naturalne Polski chociażby harcerstwo na Zaolziu w Czechosłowacji czy czy Rumunii, ale to są czy na Litwie czy na Łotwie, ale to są również środowiska właśnie emigracji politycznej no ogromna grupa harcerstwa polskiego na Górnym Śląsku na Powiślu na Warmii Mazurach na ziemi Złotowskiej babilońskich drużyny w Szczecinie mamy harcerską mamy 2 hufca harcerek harcerzy w Berlinie także i tam jest silne środowisko imigracja emigracja zarobkowa Polska, która tam od dziewiętnastego wieku jeszcze jest kolej harcerstwo ogromna w tym też miałem namyśli, że zaczynamy współpracowała to właśnie to jest ta druga to jest ta druga droga mianowicie związek harcerstwa polskiego staje się przed wojną wciąż członkiem tzw. głos mu i faksu, czyli organizacji międzynarodowej zrzeszającej chłopców i dziewczęta mamy jeszcze biuro skautów słowiańskich w ramach tegoż także jesteśmy znani uznani na arenie międzynarodowej harcerstwo uczestniczy wzlotach i światowych Jamboree i różnego rodzaju to są loty konferencje międzynarodowe same Dziemba, ale i odbywają się zloty starszego harcerstwa no różnego rodzaju przyjmujemy również delegacje zagraniczne na terenie Polski w każdym razie jesteśmy pełną gębą tak bym powiedział członkiem ruchu światowego skał nowego i wnosimy mnóstwo do tego ruchu nowe metody nowe działania np. nasza metoda Polska krajowa ruchu duchowego opracowana przez Aleksandra Kamińskiego no budziła ogromne zainteresowanie i była konkurencyjna w stosunku do do pomysłu brytyjskiego zaczerpniętego z księgi dżungli Kiplinga to samo jeśli chodzi o szybownictwie ile w żeglarstwie oczywiście Brytyjczycy byli no potentatami pionierami tego na terenie tzw. skauci skauci morscy o tyle szybownictwo spadochroniarstwo, a także lotnictwo krótkofalarstwa to były nowe dziedziny, które były rozwijane w harcerstwie polskim przed wojną właśnie dzięki tej wspomniany już przede mną pomocy pomocy wsparciu państwa polskiego kiedyś przy okazji innej audycji rozmawialiśmy dużo o harcerstwie w czasie drugiej wojny światowej zresztą się też już pan wspomniał szarych szare szeregi, więc może specjalnie, bo to wiadomo temat niezwykle duży nie będziemy dziś wracać do tego tematu, ale rozumiem, że tu znajdziemy tą paralele, której pan mówił nawet nawet wcześniej pani Madina czy ona jest podwójna mówiłem Opara, ale i w ten sposób, że spróbujemy się taką właśnie długą przyciągnąć nić łączącą pamiętnik dziennik prowadzony przez Andrzeja Małkowskiego, którym wspominałem zadania na dzień i rachunek sumienia wieczorem co wykonałem bilans jakieś dzienny z Dziennikiem prowadzonym przez Wincentego Frelichowskiego to był młody chłopak z Chełmży, który 22stycznia wita wojsko polskie dwudziestym roku w Chełmży jako jako mały chłopak potem został uczniem gimnazjum w Chełmży w Toruniu został harcerzem apotem wybrał drogę duszpasterską został księdzem dalej prowadził ten pamiętnik jest taki piękny wpis w jego pamiętniku, a prowadził go niemalże na wzór tego co robił Andrzej Małkowski, bo ta metoda prowadzenia dzienników zapisywania rozmaitych rzeczy, ale również sukcesów porażek może jeśli nie była powszechną to to była jednak obecna w ruchu harcerskim przed wojną napisał takie zdanie, że państwo, w którym harcerze stanowiliby większość społeczeństwa albo wszystkim wszyscy członkowie tego ruchu byliby harcerzami byłoby najpotężniejszym państwem na świecie, dlaczego tak uważa i tu jest ta druga paralela ta druga nić mianowicie te wysokie wymagania, jakie stawiali sobie sami nie na zewnątrz tylko, dlatego że przyjął na siebie z przyrzeczeniem harcerskim tak jak inne obowiązki tak jak inne zasady przekonywała, że to jest najlepsza droga trafienia do umysłu do serca młodego człowieka ukształtowania w taki sposób, aby był to no można powiedzieć bardzo dobry albo dobry obywatel Rzeczypospolitej no i takim był takim pozostał Wincenty Frelichowski wice do końca życia, bo jako ksiądz trafił oczywiście do obozu koncentracyjnego Dachau jak większość księży z diecezji Pomorskiej, czyli pelplińskiej Chełmińskiej i został w tym obozie zmarł, bo się zgłosił na ochotnika na ochotnika do opieki nad chorymi na tyfus zmarł właśnie w nocy z 2002. 23lutego także ta data 2002. jest również w jaki sposób symboliczna dla dla polskiego hard rocku na razie myśli w razie oddał swoje życie dla innych dla tych braci chorych na tyfus właśnie w nocy po dniu myśli braterskiej trzeba w sobie mieć jakieś wielkie pokłady pokłady altruizmu miłości bliźniego empatii w stosunku do innego człowieka używam różnych określeń, bo do różnych słuchaczy mogą trafić różne słowa skoro na taki gest było dostać i taką drogę taką drogę wybrał było więcej takich przykładów mówił o nim w ostatnią niedzielę biskup Guzdek w katedrze polowej w czasie mszy odprawianej za dusze Wincentego i współczesnych harcerzy, że kiedy 1 z więźniów skradziono kawałek chleba i kary ogłoszony ma być oczywiście zgłosił zgłosił się Wincenty, aby nikt inny tej tej kary nie poniósł blokowy kapo stwierdził, że każdy, kto ukraść, ale na pewno tego nie zrobił on kary kary darował, więc nawet w tak najstraszniejszych warunkach potrafił zachować w sobie tak ogromne pokłady godności dobroci, która zgodnie z przesłaniem zło dobrem zwyciężaj no nawet w tych nieludzkich warunkach potrafiła odmienić zachowanie i serca oprawców skoro nawet po jego śmierci zgodzono się na wystawie jego ciała na widok publiczny i na to, żeby więźniowie oddali hołd wyobraźmy sobie to w takich strasznych warunkach KC tu, pozując centra coś innego niemieckiego tak to może jeszcze dla dla pewnego porządku, bo to jest chyba najmniej znany okres w historii polskiego harcerstwa co się dzieje między powiedzmy 4 początkiem czterdziestego piątego roku, a czterdziestym dziewiątym roku, kiedy w Polsce zaczynają się już na dobre czasy stalinowskie harcerstwa to jeszcze wcześniej, ponieważ koniec 40 piąty roku Otóż tylko front przeszedł to zgodnie z zasadą traktowania harcerstwa ruchu społecznego, zanim ktokolwiek podjął decyzję o tym czy harcerstwo ma być tzw. lubelskiej Polsce istnieć czy nie istnieć to już odradzały się drużyny w Rzeszowie Przemyślu Białymstoku aresztowany zresztą przez NKWD natychmiast prawda jeszcze nie było wiadomo czy Białystok Przemyśl będą należały do do tej polskiej przyszłej ludowej czy czy będzie obowiązywała linia podziału podziału 3009. roku i dopiero w grudniu czterdziestego czwartego roku ukazuje się dekret PKWN, który sankcjonuje wznowienie do życia zdelegalizowanej przez Niemców i organizacji związku harcerstwa polskiego początkowo wydaje się, że wszystko będzie tak jak przed wojną oczywiście troszkę nowe przyrzeczenie z nowymi słowami, które były wytrych ami na tamte czasy, a więc demokracja ludowa przyczynił się pojawia pan pamięta ten słynny dowcip czym się demokracji demokracji różni tym czym krzesło krzesła elektrycznego, ale wtedy takie to takie były sformułowania taka terminologia tak to tak to szło wydawałoby się, że harcerstwo wróci do swoich korzeni rzeczywiście na tych swoich najniższych, że tak bym ogniwach ono było takim samym harcerstwem jak przed wojną prowadzili przedwojenni instruktorzy instruktorzy szarych Szeregów instruktorzy wychowani po wojnie, ale dlatego, że to było harcerstwo, którym władze komunistyczne nie dowierzałem nie dopuściły do zorganizowania zjazdu, a czterdziestym 0809. roku zaczęły się represji one postępowały stopniowo kroczącą także nawet niekoniecznie zorientowaną na bieg połączono 2 organizacje harcerek harcerzy jedno edukacja następnie zwolniono ilość kart mistrzu całą czołówkę najwybitniejszych instruktorów, a potem wprowadzono nowe prawo przyrzeczenie harcerskie procent wprowadzono nowe odznaki harcerskie i przekształcono tę organizację no i organizacji, która tylko nazwy nazwała się organizacja harcerska była de facto pasem transmisyjnym w systemie no wg koncepcji leninowski związków młodzieży na wzór na wzór pionierów tak jak to było w związku sowieckim, a więc akcja wariata pionierzy Komsomoł potem partia to jest ten pas transmisyjny ideologii ideologii i w ten sposób harcerstwo zostało no po prostu dosyć miękko no nie, licząc prawda już wyroku więzień tak dalej, bo tam kazał też moment takiego polityk politycznej deklaracji harcerstwo nie wiem czy w sposób formalny ale, ale wspierało Mikołajczyk ataki to wyszło między nami nie było to w formie deklaracji natomiast było to widać wszędzie, gdzie kończą na zjeździe w Szczecinie na zlocie w sezonie tak, kiedy kiedy, kiedy przeważnie ostro Gomułka prawda to to to drucianą, kiedy Mikołajczyk na tor samochód podniesiono prawda z Mikołajczykiem do góry i itd. no takich gestów było mnóstwo mój drużynowy mojej drużyny, kiedy Mikołajczyk wrócił, więc na placu teatralnym w Warszawie no to po wiecu razem cała Komenda hufca Praga została aresztowana i wylądowała na ulicy strzeleckiej na Pradze w urzędzie urzędzie bezpieczeństwa także no takie takie były losy powojenne, które na, które musimy patrzeć przez pryzmat tych różnych środowisk ludzi tych, którzy pracowali bezpośrednio z młodzieżą tych, którzy byli na górze ATA intencje były różne jedni dążyli do modelu sowieckiego inni starali się ratować co można przecież obaj wychowywaliśmy się w czasach PRL-u w harcerstwie tym wznowiony pięćdziesiątym szóstym roku nadal nie dali zmienić munduru guzików no ale to my w Warszawie ich środowiskach nie daliśmy sobie tego zrobić, ale jednak wyglądało to bardzo różnie w całej Polsce i ten system już potem w latach siedemdziesiątych upodobnienia ruchu harcerskiego znowu do modelu do modelu komunistycznego no trwał trwał nadal myśmy byli po tej drugiej stronie barykady fajnie, żebyśmy dzisiaj przypomnieli, bo gdzieś tam nawet chyba w tym stuleciu niepodległości przy różnych okazjach dziś ta idąca obok, ale przecież i jednocześnie historia harcerstwa nam umknęła, więc dobijali nie wiem czy ona nam tak panie Maćku maszerujemy razem z Rzeczypospolitą bardzo dziękuję dziękuję także nowi Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk był z nami, ale muzeum Piłsudskiego i przewodniczący związku harcerstwa Rzeczypospolitej dziękuję państwu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA