REKLAMA

Zarazy i plagi. Czego możemy nauczyć się dziś od starożytnych?

OFF Czarek
Data emisji:
2020-03-17 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
41:58 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa i moim gościem jest pan prof. Piotr Dyczek z Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego ośrodka badań nad antykiem Europy południowo-wschodniej dzień dobry witam serdecznie panie profesorze dzień dobry pan dzień dobry państwu szkoda się nie widzimy no to proszę mówić za siebie pani profesor był pan doskonale widzę tak podejrzewałem, że to jest jednostronna relacja wykopaliska odwołane na wszystko na to wskazuje, że majowej prawdopodobnie czerwcowy tak to Rozwiń » te, które mają się odbywać w sierpniu na razie czekamy na rozwój sytuacji, tym bardziej że akurat jesteśmy na obszarach bałkańskich jak państwo być może pamiętają, czyli Albania Czarnogóra Bułgaria na tam niestety także pań ta nieszczęsna zaraza rozprzestrzeniła zobaczymy wszystko w rękach bogów rzymskich greckich w tym momencie patrzę na mapę świata to jest prawie 184 000 osób jest zarażonych natomiast myślę sobie że, gdyby starożytny Rzymianin teraz się pojawił studio usiadł obok pana panie profesorze odpowiedział jak zarazek plaga przecież to w ogóle dzień jak co dzień na zasadzie trochę pan rację oczywiście umieralność w cesarstwie rzymskim nie były aż tak wielka, żeby nagle opanowaną jakąś epidemią było tyle osób umierało nad rzeczywiście te wielkie tzw. plagi, bo oni nazywali je zaraza używali takiego terminu, który oznacza de facto po polsku plagę rzeczywiście dziesiątkowały, że w zasadzie od samego początku jego istnienia i w jaki sposób radzono sobie albo nie radzono sobie pan 2 były w zasadzie sposoby zresztą 1 z tych zaraz bardzo się przyczyniła do podniesienia jakości medycyny rzymskiej, ale to za chwilkę o tym, natomiast 1 podstawową taką orzeczono wyraźnie wiedziano, jakie są przyczyny tych zaraz NATO było sięganie po księgi są bliskie jak państwo wiecie były takie profetyczne księgi przez cywilne wróżkę tam napisane, z której zachowało się niewiele, dlatego że w trakcie, kiedy trafili już pyszną ostatni król Rzymu chciał od niej odkupić te księgi napada zbyt wysoką cenę ksiądz było ksiąg było, gdzie 10 efekt był tego taki, że ona oczywiście nie chciał tego zakupi w związku z tym pana spaliła pierwsze 3 tak dalej itd. ostatecznie zostały 3 ostatnie 9 ksiąg jedno, za które zapłacił tyle ile proponowanym na początek tym niemniej w tych księgach znalazł znajdowały się przepisy na to jak zabezpieczyć przed zarazą jak, więc cofnąć 1 z takich sposobów była taka specjalna uczta bogów tron trzeba było zorganizować o innym przypada ca ja muszę panie profesorze domyślam się, chociaż pana nie widzę to myślę, że ze ostatnie 2 tygodnie nic się zmieniło także rzeczywiście była taka uczta bus to jest dość zadziwiająca ceremonia, która czasem była tam wykonywane mianowicie cała uroczystość nazywały się słania muszka tak brzmi trochę dziwnie po polsku, ale chodziło o to, że rzeczywiście nie tyle były to łóżka oczywiście tryb linia będzie takie miejsca, gdzie się leżało na leżakach spożywa ucztę i rzeczywiście była trójka bogów 33 pary bogów, które urzędował przy tym ustalane były przedstawiane w postaci pociągów prawdopodobnie na taka uczta miała przebłagać tych bogów to były takie zestawy Bush tak nam się Aga Pol ze swoją matką, ale to czy Diana Herkulesem czy netto z Merkurym czy chodziło o to, żeby się napić panie profesorze, ale w dobrym w dobrym towarzystwie, ale przy okazji przebłagać bogów, dlatego że ci bogaci mieli różne w zakresie działania pali jak pan wie doskonale, bo Krzysztof dalszy na on miał profetyczny zdolności także zdolności leczenia, bo my oczywiście z Piasta kojarzymy z Bogiem leczenia, ale Apollo miał to samo natomiast 1 tej zarazie istotne chcę powiedzieć, która przyczyniła się rzeczywiście do polepszenia jakości obsługi medycznej Rzymu i to też dzięki sięga się biliśmy mianowicie 200 pięćdziesiątym trzecim roku w Rzymie wybuchła zaraza była na tyle istotna, chociaż nie wiemy ile ofiar wtedy była, ale domyślamy się, że było bardzo dużo tym razem przeważnie był zdziesiątkowany tymi zakazami 40 np. procentach populacji, czyli to jest duża populacja jak na to nie spojrzeć z 4 jakiś bliskie poradziła, żeby sprowadzić epi dało Rosji centrum kultu Asklepios święte węże, które tam mieszkały w takiej okrągłe świątyni w fundamentach takim labiryncie rzeczywiście przy przyjechały te także do Rzymu, ponieważ Asklepios, który po łacinie nazywano go sklepy jest był ubóstwem obcym z punktu widzenia religii rzymskiej wtedy ten prawo rzymskie regularnie, że świątynie takich burz muszą się znajdować poza murami miejskimi w takim obszarem, na którym można je było wybudować była tzw. pola Marsowe, czyli taki obszar teraz stoi panteon każdy pewnie, kto był w Rzymie to bardzo bardzo dobra knajpa niedaleko Highway także patetyczny wyborców okręgu wraca w Halle tu mówimy bardzo ważnych sprawach zakażenie mianowicie można było tylko tam budować świątynia PW obszar dlatego się opary marszałek pan, kiedy tam nie było zalewu, bo to obszar zalewowy Tybru ćwiczyło tam wojsko naj przyjechał z OZE będzie na to pole Marsowe i oczywiście dały długą to znaczy uciekły zaczęto je ścigać, ale te węże bardzo sprytnie udały się na wyspę, która jest na tym, że do dziś zresztą ta wyspa istnieje izolacji Berlina na tam sobie został uznano, że to Bóg wskazał miejsce, gdzie ma powstać świątynia rzeczywiście tam powstała świątynia poświęcona Eskulap powie już chcieli tej rzymskiej odmianie tego Boga rzeczywiście cała ta zaraza ustąpiła, żeby było im bardziej interesującą w zasadzie do dziś ta wyspa ma taki aspekt medyczny aż później tam się znajdował szpitali zarządzenia chyba z dokładnie to jest to jest od trzeciego wieku przed naszą erą non stop to miejsce tak bardzo święte, które chroniło przed urazami i tam jest chyba też jeszcze inna dobra knajpa niedaleko Ponte leki tak domyślam się, że pan chyba znajdziecie ani w kwarantannie wiedzy oraz odgałęzienia wspomina pani profesorze po prostu, bo tak jak pan rzuca hasło to jest wszystko sobie przypomina daje Warszawie pan głupiej sytuacji była na antenie nie mogę powiedzieć, że będą mnie też je zamknąć byłby tam przecież pracuje naukowo nie to tylko dla choćby oba budynki, bo ja myślę pod względem architektonicznym niejasne to się interesujemy tylko takim aspektem, a jak się jak przebłagać Boga to zrobimy już szczeliny to łóżko zapraszamy przedstawiamy posągi bogów bogini naj prosimy ich opiekę, ale teraz co im więcej zjemy tym lepiej, ale od wdrożenia w Europie nie, jeżeli jest jak dla bogów była troszkę innego gatunku, ponieważ bogowie naturalnych powodów no gotowali mieli inne smaki ta co robiono to oczywiście były tzw. libacji, ale nie traktowane tak jak teraz w języku polskim na czele po prostu ofiary wylewane były to szary przeważnie wylewane z wina, ale także zdarzały się mleko czy minut to były też specjalne potrawy proszę pamiętać, że w czasie ofiar cało palnych np. kiedy całe zwierzęta były składane w ofierze to tak naprawdę najlepsze kąski tych tych zwierząt Ada służyły do wspólnej uczy ludzi składających ofiarę bogowie zadowalali się kośćmi z tłuszczem ogonami zresztą ten ogon nie zawsze taki przedstawiony na na ołtarze jest takim symbolem pars pro toto, czyli części ma parkuje całą całą ofiarę i też 1 rzecz się dziś bliskie też bardzo często podawały takie rozwiązanie, żeby do panteonu bóstw rzymskich włączyć kolejnego Boga jako aspekt jako kolejnego, który będzie się opiekował będzie przeciwko takiej zarazie czytam różnym chorobom przeciwdziałał także to jest tego typu sytuacja jest dość symboliczne no dobrze ale, a co jeśli zaraza nie ustępuje co jeśli to co rozumiemy wtedy, że bus nie dał się przekonać wiele Reza nie wie pan bogowie mierzy czas inaczej tak jak archeolodzy dla halogeny, które po prostu w mgnieniu oka w ogóle trudno zauważalne warstwach archeologicznych na tak 2530 lat dla nas jest jednostka czasu podobnie z bogami, którzy byli wiecznie dla nich czas nie istniał też zaraz jeśli tak się na mnie spojrzeć z punktu widzenia długości trwania, ale od początku do końca nie chodzi o to, że to w 1 mieście tyle tych zarazy jest to ona trwała około 56 lat 5 lat to nie jest znowu taki długi okres i perspektywy oceny historycznej późniejsza Rzymian Greków butami w Grecji bywały takie zarazy na co to była dość skuteczny, tym bardziej że jeśli zaraza ustępowała wielkim centrum np. w Rzymie no jasne, że uznawano, że to ingerencja bóstwa no tzw. wielka zaraza z czasów Antoninę wcieli to jest okres Marka Aureliusza to wtedy ta zaraza dwukrotnie opanowała ziem oraz przyszła potem przewędrował przez Europę dotarła do Afryki z powrotem do Rzymu wróciła za każdym razem składano ofiary mają ustępowała ustępowanie dlatego pewnie, że bogowie w tym pomagali, ale dlatego po prostu, że część populacji, która była odporna na całą choroby po prostu umierała jeśli w Rzymie umiera w ciągu kulminacyjnego jej zaraz około 2 tysięcy ludzi dziennie dziennie dziennie, które dziś to, ale umierało ty to mówimy o 1 mieście to nie mówimy o całym imperium, czyli to jest w ogóle całkiem inna skala na to co trudno to jeśli przyszła druga fala takiej takiej epidemii na tę oczywiście wróżba uodporniona, czyli wygasała w sposób naturalny nie wygasała, dlatego że można było podjąć jakieś specjalne działania, chociaż wbrew temu co się często uważa Rzymianie w zasadzie byli dość liczni to znaczy nie było takich środków jak tutaj co daje zresztą państwa przykład państwa radio za przykład wchodzą tutaj zmierzono temperaturę musimy się dezynfekowane właśnie pan widzi jako, który miał normalną powiedzieli, że perfekcyjna miał 35 w Niemczech jestem już bąble nie ja myślę, że to, dlatego że pan się spodziewać wizyty w mojej zmroziło groziło szantaż co sita stan zapewniam, że po naszej audycji posiada rewolucji denary także tanie spraw zresztą te ich zamiany naprawdę dziesiątkowały dżuma, która wybuchła w różnym wieku Konstantynopolu oba 5000 ludzi dziennie podejrzewa się, że wtedy ona zabiła 40% populacji Konstantynopola, a łącznie przez 3 wieki to zabiła praktycznie 100 000 000 ludzi bardzo się zawsze podoba taka elegancja dżumy, żeby nie zabijać broń Boże więcej niż 5000 takie równe każdego dnia 5005, jakie się 5000 to jest częścią tej statystyki nie jestem specjalistą od chorób zakaźnych, ale jak pani Ilona oczywiście mają swoje różne krzywe my też te dane, które mamy ze źródeł antycznych, którzy opisywali te wszystkie paskudne epidemię no to oczywiście są to średnio jakieś dane to nie są dane rzeczywiście co do 1 osoby, ale generalnie to jest skala wielkości panie profesorze także zapraszam pana naszych słuchaczy na informacje Radia TOK FM o godzinie jedenastej 20 już za kilka minut przypomnę wspomnę już pan profesor mówił, ale stosujemy się do zaleceń ograniczamy kontakty z naszymi gośćmi także pan profesor jest jednak studia jest drugi w szufladzie razem niższy niż wychodzić na żadnej nie dajmy się mierzymy sobie rad, które dezynfekujemy dłonie tak wszystko jest bezpieczeństwo przede wszystkim bezpieczeństwo naszych gości to nr 1 państwa my gościmy pan prof. Piotr Dyczek z Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego informacje wracamy po informacjach wcale to jest program Owczarek edycja bezpieczna studia na dole pan prof. Piotr Dyczek z Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego AJA bezpiecznie innym studia podgląda pana profesora pan profesor nie widzi, ale nie przez dziurkę od klucza Szanowni Państwo tylko kamera skierowana do pana profesora na już nie chciał pan profesor dekoncentrować dlatego do pana zdjęcie powinno stać w miejscu, gdzie normalnie pan ze mną prowadził boi się, że ludzie zaczęli zapalać znicze chęć na razie na razie jeszcze nie profesorze, ale pracujemy nad różnymi rozwiązaniami, żeby jeszcze lepiej się rozmawiało fascynujące historie Sybilli rozumie nieznacznie bardzo groźne z punktu widzenia biznesowego czy mamy potencjalnego kupca negocjujemy negocjacje się nie udary to niszczymy jedyną kopię, żeby co już niemieć nie to był szantaż nabyła wróżką zresztą wróżką sprowadzono zwijanie, czyli z Erytrei to jest zachodnie Wybrzeże Turcji obecnie, czyli ten pas nadbrzeżny ten chaos tak naprawdę następcą został do Krymu wprowadzona metoda taka czy Kumek to jest taka miejscowość antyczna, która była daleko Neapolu mieszka tam raczej my tam wieszczyła jest wpisywany te wszystkie wróżby i rady, które na różne okazje tam były zawarte na taki taką transakcję zrobiono na darmo ten tak już nazywał się pysznym no tak dostał przydomek ostatnio zresztą król siódme król Rzymu chciał znać swój las no tak tak to się skończyło zresztą później te księgi, które ocalało no tak spłynęły tam coś w osiemdziesiątym chyba szóstym roku sprzedaż 0 do naszych czasów zachowały się jedynie fragmenty były przepisywane oryginały czy kobiety ksiądz ściągano później w Grecji, bo one były dość znane ówczesnym świecie na tej podstawie analizowano teksty zresztą wszystkie te wróżby te wszystkie przepowiednie to one zawsze były dość skomplikowany jeśli chodzi o sformułowania bezpośredniej dlatego trzeba było specjalnych interpretatorów na interpretowali nie wiem wypowiedzi przeciw del fach kapłani, którzy układali sex metro oderwane słowa tu w tym przypadku można było z kontekstu coś wyczytać interpretować zresztą ten umiejętność interpretacji znaków różnego rodzaju tajemniczych tekstów to dla ziemian była bułka masłem ani zrobili na co dzień byli wyspecjalizowani kapłani, którzy tym zajmowali nie można było takiej dróżce powiedzieć słuchaj wróżką generalnie fajnie, ale w ogóle, o co chodzi powiedz wprost na nie dlatego żadna działa w specjalnym transie była miała bezpośredni kontakt z bóstwami, które przekazywał swoją wolę najmu, a ta informacja być zresztą w przypadku pytana wydaje się nie miała pełnej świadomości tego co mówi, dlatego że była tam lekko odurzona nie w przypadku Sybilli sytuacja wygląda inaczej, bo na to po prostu spisała się to niebyła taka sytuacja się do niej przychodziła i zadawał pytania tylko ona różne wizje, które dzięki Polin nowej miała spisywała później tu te księgi były tym członkom wykładnią dokładnie tymi przepowiedniami trzeba było mieć taką umieć interpretować tekst czy jednak mamy jakieś źródła, jakie zapisy mówiące o tym, że to się sprawdziło się, że tak no i sprawdziło wie pan to mądry Polak po szkodzie tak jak się mówić zawsze jakieś perspektywy pewne rzeczy się sprawdza natomiast całe PiS paru 10 wydarzeń, bo tak mi bliski oczywiście dotyczy nie tylko zaraz 34 przypadkach dotyczą zarazy co zrobić dwukrotnie są te święte święte uczty za 1 razem tam bodaj trzeba było budować świątynie Wenus na narzeczonym polu Marsowym na później ściągać te święte węże tak Asklepios zapisy oraz w innych przypadkach, bo ona dotyczyła także wydarzeń politycznych przewidywała wydarzenia różne, które rzeczywiście się sprawdzała, ale taty rocznie wszystkie miały do siebie to samo było z elfami to samo było ze świata, że wyrocznią Amona w Azji siła w Egipcie oczywiście pamięta się te wróżby czy te przepowiednie, które się spełnił natomiast pamiętać, że one były udzielane na tysiącom jeśli nie dziesiątkom tysięcy ludzi pamiętało, że to co się sprawdziło, bo w ten sposób utwierdzamy się w przekonaniu, że wszelkie rodzaju przepowiedni wróżby mają sens rzeczywiście to jest ingerencja Boska poprzestała osoby, która jest niejako przekaźnikiem można powiedzieć tokiem FM w antycznych czasach do przekazywania informacji ja zresztą też przez przypadek coś takiego zrobiłem, bo przed audycją przypomniano mi, że 2 lata temu, kiedy mówiliśmy o wróżbach tak przewidywał, że widział pan mało tego, że zaraz panie profesorze pożary też niestety wszystko się sprawdziło, ale zapewniam, że ona wtedy profetyczny umiejętności inaczej bym nie był archeologiem nie wiem wróżę Kasandra albo coś takiego pan dorabia, ale nie jestem jak najdalszy od rywali jak pan widzi te wróżby akurat dotyczyły przepowiednie dotyczyły bardzo tragicznych w sumie wydarzeniu można już kolejny raz w ten sposób nie wróżyć wolę wróżyć coś lepszego jeśli już muszą oczywiście zaraz właśnie sprawdzę może zobaczyć jaki, jaki będzie pierwszy to był pierwszy dzień stycznia prawda chodzi o tak 1stycznia no, więc 2021 panie profesorze to piątek to chwała Bogu na dziś nie ma ale, któremu mogą w tym układzie no to również pan Bóg nie jedno maja jak ja o tym wiemy czy nieznanemu Bogu może tak byśmy powiedzieli tak jak to w Atenach było napisane na ołtarz zachwyciła się tego pała wtedy w czasie jego wizyty nie wolał się naprawdę nie wdrożyli przepowiadać także proszę wybaczyć dzisiaj nie będę wróżył nie przepowiada nie wiem za drogi jak blisko 2 rozumie, bo dzięki panu można było się lepiej przygotować o tym, pomyśle faktem jest rzeczywiście chcą to oczywiście całkowicie przypadkowa koincydencja ani całkowicie przypadkowe wydarzenie, ale to tak jest historia na historii trzeba się uczyć pan zresztą to w Rzymie było w Grecji było tak samo ciężko się te wszystkie choroby brały one brały zatłoczenia ludzi ciągłych kontaktów międzyludzkich i oni rzeczywiście także utrzymywali to co robimy w tej chwili, czyli izolacja to była relacja szpitalach czy maskę pionach odizolowana ludzi chorych zresztą wszystkie te choroby one w gruncie rzeczy występowała w populacjach zawsze tyle, że kiedy populacja mocno skupiona niejako w Atenach np. prawie 100 000 ludzi w czasie wojen ze Spartą to musi wybuchnąć jakaś epidemia jest system kanalizacyjny system doboru wody przecież do tych wróż rzucane były wszystkie ścieki stamtąd ciągnięta wodę dopiero kiedy zaczęły być budowana akwedukty sytuacja się poprawiła z 1 strony powstały łaźnie, ale z drugiej strony na Tłoczenie ludzi powodowało, że choroba rozprzestrzenia dramatycznie nie znamy część tych chorób naczyń podejrzewam, jakie one były one w zasadzie są takie jak w tej chwili może 1 wyjątkiem, który nas może zaskoczyć, bo przeważnie narodowe dur brzuszny jak się podejrzewa w przypadku wielkiej epidemii w Atenach, kiedy Perykles zmarł albo to była Odra nam niestety to jest ta plaga Antoni nów albo była też taka plaga zmiana była od początku trzeciego w połowie w zasadzie trzeciego wieku w czasie wielkiego kryzysu zaczęła się w Kartaginie podejrzewa się, że była to gorączka krwotoczna, czyli taka w zasadzie mutacja boli latem Ebola pojawiła się już dużo dużo wcześniej niż mieliśmy przypuszczali, że ona wzięła wtedy to była 1 z największych takich plag, które rzeczywiście dziesiątkowały całą populację myślę sobie panie profesorze to życie starożytnym Rzymie czy w cesarstwie to raczej się mierzyło w latach niż dniach tak czy nie jak za 5 lat zarazy jak poszedł do wojska to brać wraca do 20 należał jeszcze tak tak nie tak oczywiście, że tak to ta inaczej funkcjonowało zresztą rzecz mówili kiedyś tej średniej życia oczywiście była niższa niż teraz ale, ale rzeczywiście musimy pamiętać, że tam działała po prostu selekcja naturalna na nie da się ukryć oczywiście cesarstwo czy życzy czy cesarza zależało na tym, żeby populacja była zdrowa w gminie chodziło tylko wojsko chodziło w ogóle zdrową populację nowe przejścia było pracować w związku z tym mamy tę służbę zdrowia bardzo dobrze rozwijali trzeba pamiętać, że właśnie w połowie drugiego wieku wręcz wyszedł dekret cesarski, który nakazywał, żeby w każdym mieście byli obowiązkowo lekarze m.in. oprócz ludzi oprócz prawników na ludzi uczących retoryki na dużych miastach powinno było być zatrudnionych w 10 lekarzy w mniejszych bodaj 7 małych 5 wreszcie późnym antyku wymyślono taki urząd, który do dziś w zasadzie funkcjonować głównego lekarza konkretnego miasta, który koordynował w razie epidemii współpracę z wszystkimi lekarzami dbało odpowiedni poziom wykształcenia także to oni wyciągali wnioski po prostu właśnie, ale praktycznie jak to pogodzić panie profesorze, bo z 1 strony mówimy o jednakowoż jakimś myśleniu o higienie lekarze tak, czyli jednak jakaś forma naukowa, a z drugiej strony jak zarazę to do Boga bardzo prostej przyczyny pan normalne choroby jeśli można uznać chorobę za coś normalnego nazwijmy to w cudzysłowie normalny choroby przeziębienia tam jakieś inne rzeczy niestrawności tak dalej reumatyzm rany po złamania one były legalne antyku zarówno w Grecji jak w Rzymie można było dokonywać amputacji niektórych operacji, czyli one były środki zarówno medyczne, czyli znali odpowiedni zestaw i już poziom lub naturalnych różnych minerałów szczególnie w przypadku chorób oczu mieli to w farmakopei lekarstwa mieli bardzo rozbudowane mamy jakieś badania nie chcę skłamać, ale około 600 różnych typów lekarz, które nie używali do tego bardzo nowoczesne urządzenia i narzędzia chirurgiczne, których większość w zasadzie kształcą się nie zmienił do dziś zastosowanie natomiast tymi są wielkie pandemii, które były wykonane dur brzuszny czy chociażby dżuma, które roznoszą przecież przez przez zwierzęta zresztą prawdopodobnie z Egiptu przywędrowała czy ta gorączka krwotoczna również Etiopii Egiptu z tamtych obszarów oni po prostu nad nimi lekarstwa jedynie co mogli zrobić to zgodnie z zasadą zresztą wtedy została po raz pierwszy sformułowane droga do Boga, bo jeśli mamy jakąś sytuację, której nie jesteśmy w stanie zrozumieć opanować znamy przyczyny to szukamy przyczyny jakiejś reakcji, ale negatywnej bóstw, czyli 6 obraził jakiegoś Boga trzeba go przekupić swoją drogą wspomniał pan farmacji oswaja farma KON, które oznacza zarówno lekarstwo, jakie trucizny dosłownie dlatego, o czym jest dawka klucza była zawsze dawka zresztą tutaj czeka go jako ciekawostkę mogę pani, że na wojskach, które są stacjonowały na bliskim Wschodzie mamy nagle taką nazwę lekarzy czy raczej farmaceutów trudno określić latarnie Masłowa Medicus przy tym wykazywali się marsze taki termin ja nie zajmowali się właśnie tym, żeby zabezpieczyć wojska rzymskie my tam wszystkich ważnych ludzi z administracji Państwowej przed ukąszeniami jadowitych zwierząt, czyli głównie Skorpionów i brzmi jak był taki, że oni po prostu dawkować te trucizny tym osobom, które były poddawane tej kuracji minimalnych ilościach, zwiększając rzeczywiście ta ilość tak rzeczywiście był to rodzaj nazwijmy to szczepienia znowu w cudzysłowie, bo nie było takie szczepienie jak nasz, ale tak mają oni wiedzieli, że można w ten sposób przeciwdziałać temu panu każde lekarstwo jest trucizną jeśli pan sprzedawał je tak samo jak jedzenie, którym żeśmy mówili nadmiernych ilościach także nie zdaje się specjalnie bezpieczne dla zdrowia wcześniej lekarz wiedza Centralna znaczek zasób, jeżeli ktoś chciał zostać lekarzem tak czy to raczej było takie, że do zależnej uczy się od mistrza generalnie tak właśnie było, że uczeń uczył się znicze mówi Mateusz zarazi 200 pięćdziesiątego trzeciego roku dlatego była tak istotna dla Rzymian ani wtedy przełamali wewnętrzną barierę ściągali lekarze z graczy, którzy wtedy byli cieszy się wielką słabością mieli najlepszą oprawę to po Hipokrates jeszcze jego pisma Hipokrates kie efekt tego taki, że ci Grecy przybyli niektórzy z nich nawet byli lekarzami cesarskimi, czyli opiekowali się zdrowiem cesarza np. dane z Pergamonu on pod wodą to właśnie typowy taki przykład resztą tych znanych takich pochodzą Greków lekarzy było bardzo wielu nie oni tworzyli wokół siebie szkołę do tego stopnia to było ważne dla Rzymian, że i już w końcu drugiego wieku wyszedł dekret cesarski, który z kolei opowiadał, że cesarz będzie opiekował się czy stworzy bezpłatną szkołę leczenia pod warunkiem, że ci lekarze, którzy tam będą wykształceni będą służyli później państwo czy będą zatrudniani przez poszczególne samorządy byśmy dzisiaj powiedzieli czy w ogóle generalnie przez administrację państwową do bezpłatnego leczenia ludzi, bo tam dzieci buczeli matką można było zależnie od tego czy było bogatym biednym wszystkim biednym przysługiwać darmowa służba zdrowia byśmy dziś powiedzieli łącznie z darmowymi lekarstwami ci, którzy byli bogaci musieli za różne operacje płacić ci, którzy w ogóle wydziwiać, bo chcieli na żadne operację plastyczną, którą też wtedy już wykonywane zaczęłaby jeszcze więcej zapaść dzisiaj odwrotnie, lecz odwrotnie jest wrócimy w panie profesorze dla naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM i w tym czasie jak rozpoczęli od morza momentu, kiedy rozpoczęliśmy naszą rozmowę pani profesor już przybyło około ponad 400 osób na świecie może zobaczyć ktoś zarażonych niestety, że zobaczą jak prawie jak antycznych czasach jak to się szybko rozprzestrzenia w tej chwili 184 307 zobaczymy jeszcze co się wydarzy do końca audycji lepiej, żeby pan takich informacji nie posiadał albo odwrotnie proszę mówić ludzie wyzdrowiała wyzdrowiała 80 049, a jest optymistycznie jeśli będziemy przestrzegać higieny niepotrzebnie nie wyłazić na zewnątrz byle powodu pewnie to się uspokoi i właśnie w tym duchu dlatego pan profesor dzisiaj 1 studia jak w drugim widzimy się połowicznie czy ja widzę pana profesora pan profesor mienie, ale musimy się doskonale mam nadzieję, że kolejna edycja będzie będziemy vis-a-vis, bo to wszystko uspokoi to jest będziemy przestrzegać wszystkich zasad pan prof. Piotr Dyczek jest studio informację o 1140 po informacjach wracamy w czasie państwa i moim gościem jest pan prof. Piotr Dyczek Instytut archeologii Uniwersytetu Warszawskiego ośrodek badań nad antykiem Europy południowo wschodniej w 1 studiu AJA w drugim także bezpieczeństwo gości przede wszystkim nie stykamy się tylko rozmawiamy panie profesorze dobre informacje, bo przed informacjami wiem, że 182 307 osobach dodatkowe 3 zachorowały, ale uwaga 7 wyzdrowiał no widzi pan, czyli nasza audycja jednak też się przyczynia być może, dlatego że część ludziom poprawia się zdrowia część idzie poprawi się zdrowie trzeba wyciągać wnioski z antyku panie profesorze, ale czy zaraza czy plaga czy choroby takie rozprzestrzeniający się choroby to było największe zmartwienie antycznych mieszkańców imperium trwał zależy oczywiście z jakiego punktu widzenia NATO spojrzeć, ale doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że zdrowie jest jednak rzeczą najcenniejszą, bo można mieć edukacji można cierpieć no niedostatek materialny należy jest zdrowie to także nawet życzymy, abyśmy byli zdrowi niezależnie cały innej sytuacji tata to było niesłychanie ważny jest jak widać ważne do dziś bardzo słusznie, bo przynajmniej na ile wiemy mamy na razie jedno życie do dyspozycji najścia ono było w miarę komfortowe zdrowie jest tutaj podstawą naj trzeba wyciągać wnioski, kto wie pan ziemianie wyciągali wnioski jak wspomina maty plac Antoni nów nasze zaczęła na bliskim Wschodzie tam wojny z Partami najpierw opanować takie miasto selekcja jest nad tygrysem i Rzymianie popełnił wtedy fatalny błąd mianowicie sądzę, gdyby uciec przed tym morowe powietrze to jest termin, który już wtedy funkcjonował, bo wydawało, że to jest rodzaj zatrutego powietrza, kiedy nie było wiadomo co jest przyczyną takiej takiej zarazy animowanie fatalny błąd wycofali wojska do Europy, ale najpierw przeszły przez obecny teren Turcji potem wróciły dalej Europe był taki, że zaraz pomaszerował do Maryny później do Rzymu później krążyła tak jakby tej jednostki wojskowe były przesuwane dotarła do Afryki przy kolejnych sytuacjach, które były zastosowali odwrotną metody, czyli zamykanie źródła zarażenia, czyli zamknięcie miasta odizolowanie miasta, czyli na coś co czy danego obszaru Netzel zaś dzisiaj stosujemy robili to czysto intuicyjnie, ale jednak wyciągnęli wnioski z tego wszystkiego co się działo, czyli NATO i my musimy tak robić nie da się inaczej, gdybyśmy może uczyli się bardziej antyku historie znane oby tylko od strony jakich dat czy czy wybieranych wydarzenia, ale traktowali jako rozumienie procesu historycznego i uczenie się tego pewnie byłoby nam się pewnie by nam się lepiej żyło też czy znam jakiś jednakowoż skuteczne działania, bo cały czas jakoś nie ma pani profesorze jasność pomiędzy powiedzmy wiarą bogów dawstwa różnego rodzaju, które mają pomagać i oczywiście zwykle jest także tak jak pan powiedział czas trochę płynie inaczej, więc jeżeli wiadomo, że nawet każdy zaraz w tym momencie gdzieś tam znika zawsze można powiedzieć o dobrano wprawdzie minął rok, ale udało się tak albo 3 miesiące udało się, więc nasze prośby skuteczne czy z 1 strony mamy i sferę wierzeń sfery no właśnie już takiego jakaś taka przestrzeń, która decyduje o świecie o tym co się na świecie dzieje, ale może być przekupiony kupiona przekonana albo rozgniewany uspokojona, ale z drugiej strony mamy jakąś taką Proton wiedzy tak czy obserwacje, które to są dziś nauczane tak tego, kto się pan nie wyklucza wolnym patrzymy niestety na antyk często przez pryzmat naszych własnych doświadczeń tak jak funkcjonuje współczesny świat to oczywiście tak nie można robić i o ile nie wiem w chrześcijańskie to jest jasna rzecz, chociaż jak wielu, którzy dalej to nie wierzą, że się, bo rzeczywiście nie jest jakimś zegarmistrzem, który będzie naprawiał lepszy świat i nie zsyła na nas jakiś tam ciężki właśnie zaraz jako kara za grzechy, chociaż do dziś przecież 2001. roku takie głosy się powtarza z całkowitym zaprzeczeniem samej istoty tej wiary to artykuł jednak było trochę inaczej proszę pamiętać, że tam bogowie wprost ingerowali wżycie ludzkie niedojrzali powodowali, że konflikty między bogami były przekładane na konfliktem między ludźmi, czyli przerzucano to na ludzi rzeczywiście bogowie byli ci pijani mieli bardzo wzniosłe cechy charakteru, ale byli także małostkowi podobnie jak ludzie byli tylko doskonalsze wspaniale się czy oni nawet w tym, że złu czy lektury robili oni byli również doskonali w związku z tym z punktu widzenia wiary Rzymian czy Greków to miało sens, bo tam nie było takiej teologii jak my rozumiemy teraz po prostu to była transakcja między ludźmi bogami pana były potrzebne ofiary z innych tam ich własnych powodów, żeby oni mogli funkcjonować w zamian za to oni dawali ludziom, dlaczego ludzie nie mieli ci ludzie dawali mogą to co im było potrzebne w zamian za to bogowie odwdzięczali się tym co było ludziom potrzebne w związku z tym ta transakcja, którą się między bogami euro z bogami ubija w postaci rytualnych ofiar w postaci uroczystości wznoszenia świątyń to z punktu widzenia ich patrzenia na religię miało głęboki sens ten świat nie był tak rozerwane, że mieliśmy świat nadprzyrodzony świat czysto materialny, ponieważ same mity opowiada o tym jak bogowie niekoniecznie pod postacią, bo jako takich, czyli antropomorficznych, ale w postaci świętych zwierząt różnych znaków ani dawali ludziom odpowiedź na różne pytania proszę pamiętać, że wróżbiarstwo w tamtych czasach, czyli odczytywanie sensu różnych znaków, które widziano czy to lot ptaków czy to zachowanie ryb czy to płynięcia ognia i te i inne rzeczy wróżby, które nie wtedy robili czy wróżenie z wnętrzności na co to wszystko, by świat ich wewnętrzny tak nie było rozdzielone to funkcjonowała 1 całość, czyli bogowie byli, gdyby wyższym szczeblem lekarstwa byli antybiotykiem w używanym w ostatni walczy w ostateczności, kiedy to co ludzie wiedzieli dzięki temu, że bogowie na to pozwolili swoją osobę, bo to kwestia przekazania wiedzy na te to wszystko funkcjonowało razem proszę zwrócić uwagę, że Asklepios przecież nie był Bogiem olimpijskim jako takim oto bóstwo powstało dużo później pewnie tam dziś w epoce brązu na pewno w epoce żelaza kij od w zasadzie wychodził z tego punktu widzenia, że posiadł pewną wiedzę, więc czysto praktyczną medyczną ją później został opuszczony w pewnym sensie natomiast tak naprawdę punkt ciężkości był na to co my wiemy o przyrodzie, ale w pewnym momencie te nasze możliwości z tamtego punktu widzenia się kończyły czasie było wrócić do bogów, którzy przenikali się z tym światem żywych normalnych materialnych ludzi panie profesorze, kiedy będą rozmawialiśmy o kryzysie związanym z dużą grupą uchodźców, którzy pojawiali się na granicach Unii Europejskiej pan trochę się dobrze szuka dobrego słowa może zostawi to są pan zauważył, że oto Unia Europejska potrzebował kilku miesięcy, żeby właśnie dość tych samych wniosków, które Rzymianie wypracowali, ale rzeczywiście zastanawia się panie profesorze czy trochę idąc tym tropem czy tutaj mamy wygodną sytuację, czyli być może możemy się czegoś nauczyć od starożytnych Rzymian w kwestii pandemii oczywiście prewencji przecież proszę pana pasja oni budowali te wszystkie akwedukt ty nie tylko dlatego, żeby mieć wodę, bo przecież wody jak będziemy mieli w tym żale pora połapali się zorientowali się, że jeśli to tych tego typu rzuca się ścieki kloaka maksima i dziesiątków czy setek kanałów, które tam wpływały na całego długości to ta woda do niczego się nie nadaje z kolei wiercenie studni np. w Rzymie czy w Atenach na te była niesłychanie na ten w ogóle zresztą cierpiały na na brak wody do tego wiedzieli, że muszą być szczelne systemy odprowadzania wody odprowadzania nieczystości, kiedy zorientowali się, że ta woda nie jest dla nich najlepsza zaczęli za ciężkie pieniądze budować akwedukty to powoda o i plusy minusy po pierwsze, było tej wody bardzo duże 11 akweduktu dostarcza obroty leciało do Rzymu dostarczało prawie 1 000 000m³ wody na milionowe mieszka milionowe wtedy miasto, czyli tej wody było relatywnie dużo, ale z drugiej strony powodowało dodatkowe kłopoty w postaci tego, że to był za czysty to mógł się zarazić najlepszym przykładem są łaźnie legionowe zresztą jest zapalenie płuc legionowy tak to się nazywają, ale tak Legionella właśnie się, skąd ta rodziła łaźnie przecież służyły do utrzymywania czystości każdy żołnierz mniej więcej, gdybyśmy przeliczyli na nasz układ tygodnia raz w tygodniu miał kąpiel nie była taka kąpiel jak nasza wbiegał pod prysznic, bo oczywiście nie było czy biega budowany, chociaż one już były tylko to był cały cykl zła, że to trwało parę godzin co działo się pomieszczenia do pomieszczenia masował itd. tak dane ale jakie były tak, ponieważ właśnie było wilgotno temperatura 2 przynajmniej pomieszczeń tzw. PiS Dariusz CAL dary czy pomieszczenia ciepłego gorącego jeszcze głosu data room, czyli całym po prostu w naszym wydaniu co powodowało, że wysokiej temperaturze przy dużej wilgotności powietrza oczywiście namnaża się różnego rodzaju bakterie wirusy i łatwo nie było w tej właśnie łaźni, która służyła z 1 strony do utrzymania higieny i przeciwdziałała innym choróbsko akurat to można się było wtedy zarazić legiony zielone i takie przypadki były na nie byli izolowani wtedy szpitalach w ramach twierdzy Legionowej nie można było wychodzić zamknięte wszystko kwarantanna to wszystko miało 2 strony ani w zasadzie załatwia 1 problem napotykali drugi szybko usiłowali go temu problemowi zaradzić na oczywiście efektem było to, że sprzątano ważniejsze były dłuższe przerwy między poszczególnymi cyklami żadnymi najpóźniej się to uspokoiło, ale także to, że te łaźnię później miały coraz mniejsze rozmiary, kiedy wojsko już nie funkcjonowało w postaci Legionów tak jak znamy tam z wczesnego czy średniego cesarstwa, kiedy jednostki funkcjonowały inaczej wszystkie łaźnie, które były były już mniejsza wyraźnie było bardzo duże w związku z tym prawdopodobieństwo zakażenia było dużo mniejsze łatwiej to było wszystko utrzymać porządku no i te wszystkie rzeczy te wszystkie działania tym trzeba pamiętać, że działania przede wszystkim tam była prewencja przy tej wszystkie działania to były tak naprawdę działania prewencyjne, żeby ustrzec się przed kolejną zarazą, czyli właściwie powinniśmy się przyglądać Rzymian cały czas z panią pana ule historia antycznych w ogóle historii jako taki wspomniał pan panie profesorze o służby zdrowia wojskowej, która skuteczna i pamiętam, że któryś z naszych spotkań też podkreśla pan, że ci wojskowi lekarze służyli także pomocą okolicznej ludności tak to było 2 strony zresztą działa czasem Legion potrzebował mieć lekarzy, którzy właśnie zgodnie z dekretami gdzieś tam działania, ale przede wszystkim lekarze także służyć jako mniejszości ludności to była zła, jakiego powodu 222 przed 2 przyczyny były jak już pewnie żeśmy rozmawiali po niedaleko przy obozie legionowym była tzw. Kana być takie osadnictwo nie miał rangi miasta ale gdzie mieszkali zarówno nielegalnym w pewnym sensie żony czy tam rodziny tych legionistów, gdzie byli kupcy, gdzie były warsztaty rzemieślnicze i oczywiście ani obawiali się o to, żeby coś co w tym Kana być zgrupowaniu jednak dużo ludzi mogłoby wybuchnąć, żeby nie przeniosły się na Legię zysku w tym interesie Legion historii samego dowództwa Legionowego było utrzymywanie dobrej kondycji fizycznej, a także tych mieszkańców okolicznej tej osady, ale oczywiście oni mieli to były prowincja cesarstwa nimi pewne zobowiązania wobec całej prowincji w związku z tym jeśli cokolwiek się działo to lekarze wojskowi oczywiście służyli poradą uczyć leczeniem ludności cywilnej, która mieszkała w tej prowincji, bo to był wspólny interes pan zresztą byli najlepszymi lekarzami, bo najlepiej znali funkcjonowanie ciała ludzkiego mieli do czynienia z różnymi chorobami, a przede wszystkim świetnie znali się na anatomii zresztą to jest typowy przykład, bo tam można było robić w Rzymie sekcji zwłok czy trudno było zorientować część środków wymyślano różne rzeczy, ale akurat żołnierzy wojskowi mieli do tego dość brutalny dostęp na polu walki dlatego zdarzały się sytuacja rozkładanych chciał już wtedy z naturalnych powodowani gałęziami działanie usiłowali jeśli oni przeżyli usiłowali tych ludzi jakoś podszywać co nie zdaje się nie dawało dobrego efektu, a przede wszystkim oczywiście także ciekawość zaglądali ze środków panie profesorze bardzo dziękuję za dzisiejszą podkreślę bezpieczną wizyty mam nadzieję, że trochę humor poprawiliśmy naszym słuchaczom, że część przyciągnęli my, żeby nie chodzili na zewnątrz niepotrzebnie państwa moim gościem był pan prof. Piotr Dyczek z Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego ośrodka badań nad antykiem Europy południowo-wschodniej dziękuję serdecznie dziękuję życzę wszystkim zdrowia nad i mam nadzieję, że jak najszybciej pan spotkamy się znowuż w normalnym układzie etaty w studiu oby to było jak jak najszybciej właśnie ja też będę głosował za tym rozwiązaniem rezerw bójcie się nie wychodźcie nigdzie słuchacze TOK FM i nas informacji już za kilka minut o godzinie dwunastej, ale przed informacjami zapraszam na przewodnik Piotra Stanisławskiego nie ferie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA