REKLAMA

"Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949"

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
27-03-2020 22:00 (Powtórka: 12-04-2020)
Prowadzący:
Czas trwania:
42:09 min.
Udostępnij:

Jak Warszawa podniosła się po katastrofie, jaką była dla niej II wojna światowa? Ile zawdzięcza swoim mieszkańcom? Jak bardzo zapisała się w niej socjalistyczna rzeczywistość?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska dzisiaj 2 tematy, które pomogą nam wyjść z tego miejsca, w którym jesteśmy teraz wejść dosłownie lub w przenośni najpierw będziemy rozmawiać o tym jak wygląda początek świata po jego końcu to będzie rozmowa z Grzegorzem Piątkiem, a zaraz potem będziemy rozmawiać z Michałem Czajkowskim socjologiem, który bada obserwuje zachowania młodzieży w swoim naturalnym środowisku, ale akurat teraz Rozwiń » młodzież zamknięta jest w swoim świecie ze swymi starymi czy też na pewno naturalne środowisko dla młodzieży jak się miewają nastolatki w izolacji epidemii innej jak się zmienia też nasz obraz nastolatków co myślimy co widzimy, czego nauczymy się nawzajem od siebie tym wszystkim będziemy rozmawiać po dwudziestej trzeciej, a już teraz łączymy się przez Skypea pierwszym gościem dzisiejszego wieczoru Grzegorz piątek jest z nami dobry wieczór dobry, więc pani państwo krytyk badacz architektury architekt przypominamy poprzedni tytuł wspaniały również wizjonerski, bo zaraz będziemy znać kolejnym senator kariera Stefana Starzyńskiego jest poprzednia książka 2016 roku nagrodzona nagrodą literacką miasta stołecznego Warszawy z nominacją do nagrody imienia Jana Długosza z nagrodą w konkursie książka historyczna roku doskonała książka i teraz niejako kolejny odcinek tego miniserialu jak wyglądała Warszawa po Starzyński im jak wygląda Warszawa po historycznej apokalipsie, bo to nie tylko ominęło po prostu kilka lat, ale w gruncie rzeczy zupełnie zmieniły się warunki gry zmieniła się plansza Pionki kostka regulamin wszystko Warszawa została zburzona odbudowana czy też właśnie to jest pytanie czy została odbudowana mamy teraz przed sobą książkę najlepsze miasto świata książka wydana przez wydawnictwo byłaby pt. Warszawa w odbudowie 19441949 książka, która jest opowieścią o pierwszych powojennych latach w słynnym biurze odbudowy stolicy książka, która zgodnie z tym jak pisał pan na swoim profilu jak komentował właściwie wydawałoby się została skazana na na przepaść niebyt w związku z zarazą epidemię tymczasem jawnie widzę zupełnie odwrotny potencjał dla mnie absolutnie wizjonerski książka o wizjonerstwo o tym jak świat podnosi się z takiego zupełnego resetu i wręcz wietrze tutaj jakiś spisek akta co najmniej jakiś szósty zmysł mam takie doświadczenia dziennikarka jakiś czas spotykam twórców pisarzy, którzy nawet nie wiedząc o tym, trafiają bardzo ważnymi tytułami w konkretny czas odpowiedni czas na wiele miesięcy czasami kilka lat przed danym momentem zaczynają wpisywać temat, który w momencie ukazania się książki okazuje się bardzo aktualne co pan na taką wizję czy inne czy jakikolwiek sposób odpowiada panu właśnie postrzeganie tej książki jako wizjonerskie właśnie w czasach, kiedy zaraz będziemy zbierać się po katastrofie z powrotem zapis rzeczywiście takie zdolności napęd na razie napisze książkę czym nie wesołym i mistycznym bez dramatycznego początku najmniej i ale ale serio mówiąc to rzeczywiście ta książka jest o o tym, że po najgorszym dramacie da się dalej to o dramacie znacznie gorszy niż czytać przed badaczami Tatarzy w aktach o drugiej wojny światowej mówimy o mieście zniszczonym co najmniej 60% o setkach tysięcy wymordowanych mieszkańców i kolejny set garnie się z ZK tysięcy rozproszonych po Polsce po świecie także to zaczynanie od nowa było inne, a mimo to Maria Dąbrowska np. w Dzienniku pisała o takiej radości czytania odnowa, że te trudno było dramat czuć było jakąś niemoc niektórych jednocześnie można do tych samych osób akurat na nowo budowania świata na nowo rodzaj entuzjazmu nadziei, by też wreszcie ta witalność miała swoje ujście można było zacząć działać właściwie wszyscy rwali się do działania do roboty najpierw planowania potem do pracy tej energii nie brakowało nie brakowało od odpocząć od fachowców odpowiedzialnych za odbudowę sensu stricte po szeregowych czy mieszkańców, którzy albo zabierali się do remontu swojego lub nie swojego domu do odgruzowywania do otwierania sklepów itd. także bardzo szybko między modelkami gdzieś zakwitły stragany ludzie zaczęli działać handlować przemieszczać się szukać schronienia budować i ale przede wszystkim też wymyślać życie rano, bo jednak, bo powrotu do czterdziestego czwartego 3009. roku po prostu nie było i wiele osób wykorzystało to jako szansę na to, żeby ten kawałek rzeczywistości wymyślić od nowa wymyślić lepszą rzeczywistość pierwszoplanowym bohaterem pana książki zbiorowym momentami enigmatycznym momentami bardzo wyrazistymi charakternym jest biuro odbudowy stolicy powiedzmy dla tych słuchaczy, którzy znają jedynie biuro odbudowy stolicy właśnie jako hasło, jakoby pewnego rodzaju instytucje, wokół której mamy różnego rodzaju skojarzenia asocjacje głównie polityczną historyczne spróbujmy wprowadzić naszych słuchaczy z pana perspektywy perspektywy badacza architektury znawcy historii Warszawy czym w istocie biura odbudowy stolicy było biuro powstało na początku czterdziestego piątego roku już ściśle ściśle biorąc walentynki 14lutego wtedy tego święta, ale łatwo zapomnieć też i ono stało się takim naturalnym adresem, które zaczęli trafiać wszyscy architekci urbaniści konserwatorzy specjaliści od zieleni rzeźbiarze itd. tak dalej wszyscy, którzy mogli pomóc w odbudowie i w tej nadzwyczajnej sytuacji była nadzwyczajna instytucja oznaczone łączyła zarówno bardzo takie przyziemne kompetencje, które normalnie działającym wmieście spełnia, który wydział urzędu Miejskiego, czyli wydawała pozwolenia na budowę rozbiórki Łatała dziury do kwestii odgazowania inwentaryzacji zniszczeń takie prozaiczne bardzo zadania, a jednocześnie trwały prace nad nad wizją nowej Warszawy taką na 5020 lat naprzód koncepcję odbudowy zabytków modernizacji sieci ulica no całej do myślenia Warszawy od nowa, aczkolwiek w oparciu o pomysł jeszcze przedwojenne czy opracowane podczas okupacji także duży taki sztab, który pracował ponad 1000 osób przez dłuższy czas ruszyć, który czuwał nad całością całością tego projektu odbudowy i poprawę miast książka jest ogromną gratką dla wszystkich miłośników Warszawy dla varsavianistów profesjonalistów amatorów dla miłośników architektury, ale też ona ma w sobie taki potencjał uniwersum na ile wg pana to w jaki sposób Warszawa podnosiła się rynkami biura odbudowy stolicy właściwie rękami naprawdę wielu ochotników i całej masy ludności to w jaki sposób ona podnosiła się z gruzów najpierw będąc zaplanowano na nowo na ile jest to historyczne właśnie uniwersum na ile jednak indywiduum jednostkowa historia niepowtarzalna nie jest to na pewno wyjątkowa historia, ponieważ nie nie przychodzi do głowy żadne inne miasto tej wielkości, które byłoby tak bardzo zniszczone i także tutaj było połączenie zarówno w ROR w skali miasta, które było skali zniszczeń tak czy ta plansza do gry jak czyta plansza, na której można było działać bardzo bardzo rozległa oczywiście nie tylko Warszawa była zniszczona, bo cała Europa cierpiała, ale oczywiście obowiązkowe plus cały splot tego problemu konserwatorskiego, czyli emeryt od bywać jak odbudowywać, które wątki tradycji miasta przywracać z jednak bardzo głębokie głęboką modernizacją całej reszty miasta, czyli takim, czyli próba odświeżenia tradycji miasta jednocześnie czy pod tą otrzyma tradycji miasta jednocześnie ucieczki do przodu ucieczki przyszłość i poprawienia jakości życia tak, bo to jest niesamowite w tym projekcie planowania najlepszego miasta świata, że to oczywiście nie był projekty stricte architektoniczne to był plan społeczny to był plan cywilizacyjny to był plan na życie ogromnej wspólnoty na funkcjonowanie całej stolicy no i teraz my wszyscy, a na pewno osoby jakoś związane z Warszawą mają jakąś swoją osobistą narrację o odbudowie Warszawy często to są po prostu jakiś pogłos rodzinne no ja należę do tych osób, które w dzieciństwie wysłuchiwałem jak to właśnie Warszawa została wyburzona oburzona do bita, a następnie powstał jakiś zdeformowane socrealistyczne monstrum i właściwie w mojej rodzinie przede wszystkim słychać było czuć było ogromną tęsknotę za Warszawą przedwojenną to hasło przedwojenna kamienica była jakimś hasłem wytrychem pamiętam te opowieści o tym jak to jeszcze w latach siedemdziesiątych stał zamek Ujazdowski wyburzony dopiero w latach siedemdziesiątych albo właśnie zdjęcia zamku, który nie istniał właściwie placu Zamkowego, gdzie był przystanek no i oczywiście internalizacji mam tę narrację tę opowieść w ten sposób bardzo długo sama myślałam bardzo trudno było do tej pory jakoś skonfrontować się innymi faktami albo po prostu faktami tę powieść mamy wreszcie pana książka najlepsze miasto świata, ale zdaje się, że nie jestem wyjątkiem mówi o tym, bo pana książce pobrzmiewają Echa tego krytycyzmu tego też spiskowe podejścia do działalności biura odbudowy stolicy no pan podchodzi do tego ze spokojem racjonalizm mówi tak być może jakieś ziarno prawdy jest tutaj narzeczy, ale to wszystko nie jest takie proste, bo jednak przede wszystkim z tego co pan pisze to byli naprawdę marzyciele i wizjonerzy, a ten rozmach wizjonerski mieli rzeczywiście ogromny nawet pisze pan, że apolityczne i partyjne w drugiej połowie lat czterdziestych tedy jeszcze było to możliwe, ponieważ to ten czas, w którym pisze tuż powojenne to był jeszcze czas przejściowy dlatego jest tak ciekawa pewnie, że jeszcze nie wiadomo do końca co wolno w tym kierunku idzie i idą losy kraju i taka taka silna ideologizacja import idei z Moskwy nastąpił dopiero 5 lat po wojnie natomiast szczytem architekci urbaniści goście, którzy mieli przeróżne poglądy polityczne przeróżne biografię Amelia część i narodowcy byli i w tym piłsudczycy wszyscy byli przedwojenne jak dekretami ani oni mogli działać dość swobodnie i patrzeć na wzorce różnych miejsc na świecie z Holandii Wielkiej Brytanii publicznie Urbańczyka butelka była takim wysoko ceniona i i dała im bardzo bardzo swobodnie innym możemy się nie zgadza niektórymi wyborami może nie podzielać wszystkich ocen tego jak ważna była Warszawa przedwojenna tak no na pewno oni czasami zbyt zapewniali w tej krytyce natomiast trzeba zrozumieć to chęć poprawienia chęć zmiany raczej to jest jakby szlocha gdy, gdyby dzisiaj np. Warszawy kilka takich spotkań na pewno nikt by przecież zupełnie nie odbudował najnowszych osiedli deweloperskich zdecydowanie secesyjne kamienice które, które dzisiaj tak taką czcią otaczane wtedy były dla nich ekwiwalentem całkiem nowe niezbyt gustowne tej deweloperskiej no do tego oczywiście przedwojenna Warszawa była bardzo klasowo podzielona to też miało swoje odbicie w tym jak wyglądały konkretne dzielnice czy konkretne kwartały miasta momentami była przepaść cywilizacyjna między tym co można było, czego można było zaznać jak się żyło w Śródmieściu w okolicach nowego światu krakowskiego Przedmieścia, a np. na Pradze, jaka z tych wizji było ich mnóstwo i niektóre naprawdę futurystyczne najpiękniejsze niezrealizowane marzenie jest pana ulubionym takie, którego nie zobaczyliśmy w tej odbudowanej Warszawie, które pana zdaniem powinno było dostać swoją szansę, a lubię wracać po do Marszałkowskiej nie trwają również szeroko opisana w książce poświęć jakieś pół rozdziału która, która miała być takim szerokim zielonym bulwarem jak być szersza niż przed wojną tak samo jak skończy się stało natomiast apteką arterią samochodową z pustką po 1 stronie jak teraz z Pałacem kultury ale, ale właśnie szerokim zielonym bulwarem otoczonym dość niskimi takimi siedmio ośmio piętrowym liczbami to bardzo szybki hotelami biurowcami licznymi i to była taka to realizacja takiego marzenia Warszawy, które przed wojną niemożliwe do zrealizowania o 7 świecące neonami, ale wcześnie jednocześnie bardzo, ale i takie spacerowe centrum Warszawy centrum będą bardzo ciasne i to niemożliwe dlatego też tego męża w zamian dostaliśmy pałac kultury, który ja lubię, ale też bardzo określoną w nieokreśloną i chaotyczną przestrzeni zdominowaną przez samochody przestrzeń do no i amorficzne centrum miasta takie wymykające się np. kartograf, bo właściwie to można dyskutować bez końca, gdzie zaczyna się kończy Śródmieście czy centrum miasta, a ten zrealizowana rok Marszałkowska jest też dla mnie ciekawa, dlatego że pokutuje takimi że, że te przestrzenie centrum Warszawy szeroko Marszałkowską wykrok Ano o to, żeby albo, że mogły czołgi radzieckie przejechać, bo samoloty radzieckie lądować tymczasem wyburzenia zaczęły się w czterdziestym szóstym roku, kiedy jeszcze właśnie tej tej tej tego nacisku Moskwy nie było i chodziło nie wcale to miał być właśnie płaska przestrzeń, na które może wylądować samolot tylko właśnie zielony bulwar z otoczonych macha mityczny rynek na uszach Marszałkowskiego i Marszałkowskiej aż do musu, czyli wielkie morze największe założenie naszego pokolenia ja mam przed sobą rozdział dotyczący rynku Marszałkowskiego przepiękne ryciny właśnie takie wizjonerskie jak ten rynek Marszałkowski mógłby wyglądać makiety można można rozważyć rzeczywiście tymczasem tymczasem pisze pan przecież też ogród Zach ruinach o o domkach fińskich, które wtedy były 1 wielkim luksusem tymczasowym jak się okazało przetrwałem przecież to był czas bardzo pilnego szybkiego zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych też mojej rodzinnej historii pan pewnie też ma swoje jest to opowieść o tym ile ile czasu po wojnie jeszcze jeść jeszcze się żyło w mieszkaniu, w którym była wyrwa w ścianie po bombie, która przeleciała przez klatkę schodową na ile rodzin gnieździło w tym mieszkaniu, a my tutaj mówimy o jakimś wizjonerstwo je o jakimś modernistycznym mieście przecież w ogóle nie było żadnej infrastruktury i właściwie było bardzo trudno znaleźć jakikolwiek kąt do mieszkania jak te 2 Energie ze sobą funkcjonowały ta wizjonerski, która potrzebowała czasu przestrzeni pieniędzy i tak zrujnowana Polska bez budżetu, która jeszcze musiał właściwie burzyć resztę tej niebezpiecznej tkanki architektonicznej Warszawy no bo zagrażało bezpieczeństwu to co zostało w dużej mierze to co zostało w szczególności w Śródmieściu no ludzie, którzy nie mieli gdzie podać i podziać jak inne jak tutaj w jaki sposób zarządzano wyważanie między interesami z z tych 2 stron rzeczywiście Warszawa jeszcze w latach pięćdziesiątych sześćdziesiątych straszyła w wielu miejscach ruinami głosie ciasnocie i trzeba przyznać do tego takiego entuzjazmu, który pozwalał znosić niedogodności po wojnie starczyło na dwa-trzy 4 może chodzić, czyli okazywać niezadowolenie z tego, że że, że żyją cały czas tak strasznych warunkach rzeczy, bo rzeczywiście takim priorytetem pierwsze lata odbudowy było zapewnienie potrzeb instytucji państwowych o itd. a niekoniecznie ta czy budowa mostu, czyli wszystko co potrzebne wielkiej skali, a gdzież te potrzeby mieszkaniowe były strajki radzono sobie rozmaicie na początku byłem z tego nie to było dla mnie to prywatne domki fińskie drewniane tak, ale było tylko kilkaset to nie rozwiązywało masowo no i był opatrunek temu wyśmiewano się kwater tak trzeba to wszystko widzieć perspektywy tamtego czasu jako jedyny ratunek tak jedyne rozwiązanie tamtej sytuacji dzisiaj można narzekać, że komuniści podzielili piękne przedwojenne mieszkania mniejsze albo, że popychali ludzi innym ludziom mieszkania, ale naprawdę nie było innego sposobu można było albo wysłać kilkaset tysięcy ludzi na ulice, żeby popychać w mieszkaniach, które zachowały tak i to jest dla mnie bolesne, kiedy się często mówią tym czasie odbudowuje się oczernia pewne decyzje właśnie magia, że nie widzieli perspektywę podczas gdy nawet kapitalistycznych w tym też w tamtych czasach były takie ograniczenia, choć w Anglii przez parę lat po wojnie nie wolno było produkować mebli poza najbardziej potrzebny, bo po prostu musiało drewna i ta materiału starczy dla wszystkich także tak sobie w tej powojennej nędzy, która straciła całą Europę radzono Polska właśnie wyjątkiem w jaki sposób to, że biuro odbudowy stolicy bardzo szybko zyskało złą sławę złą prasę ludzie Stali się bardzo krytyczni sceptyczni rozczarowani też tą rzeczywistością powojenną w jaki sposób to mogło wpływać na funkcjonowanie biura odbudowy stolicy to były zupełnie inne czasy nie było mediów społecznościowych ani innych form społecznego nacisku, tym bardziej że mówimy o czasach wczesnego stalinizmu generalnie rzecz biorąc o coraz bardziej zaciskający się tym gorsecie politycznym no i jednak i jakoś ten obieg informacji funkcjonował ludzie byli bardzo zadowoleni rozmawiali o tym, że to jednak kamienica to druga ma być rozebrana, mimo że jakimś cudem np. udało się uratować fragment jej uratować czy to są raczej osobiste historie przykrości architektów pracowników biura odbudowy stolicy czy jednak ten głos społeczny jako docierał gdzieś jakieś Echo jednak miało wpływ na to jak biuro działało nie było sondaże nie było konsultacji społecznych to jest taka luksusowa dla architektów z sytuacją prawną, że przy uczestnik użytkowników nie nie pytał zdaniem potrzeby się trochę definiuje odgórnie, ale docierały docierały głosy niezadowolenia mówiło się o o biurze jako takiej wieży z kości Słoniowej, który daje niezrozumiałe decyzje ludzie nie rozumieli, dlaczego np. zniesienie pozwala gruzu zrzuca, gdzie chcą, a albo albo i chcieli szybko odbudować domy nie rozumieli na co dzień muszą starać o pozwolenie na budowę normalnych czasach skoro przed chwilą tutaj stało mój dom tak jak tego tylko odbudować i capita to napięcie cały czas istniało, więc oddolną budową między takim głosem ulice, a odgórną, ale jednak tak jak mówiłem były czasy, o których wielu architektów urbanistów mogły po cichu marzyć takie, które rzeczywiście władza bardziej słucha nie może oczywiście przegiąć nie doprowadzi do błędu ale, ale jednak słucha bardziej fachowców i ufa niż niż tego głosu ludu może władza ludowa spróbujmy przedstawić bohaterów pana opowieści niejako instytucje niejako jednostka biuro odbudowy stolicy, ale opiszemy kilka najważniejszych dla pana czy czy dla nas dla historii sylwetek osób postaci myślę, żeby gdzieś jakimś tutaj pierwszym korzeniem będzie postać Stefana Starzyńskiego, chociaż oczywiście to jest to jest postać z poprzedniej epoki, ale bohater pana książki, ale też może Stanisław Lorentz zapewne Zachwatowicz również, które które, które pana zdaniem sylwetki powinniśmy znać powinniśmy pamiętać jak postawił na 3 osoby zwanej nie możemy tutaj w 1000 zabrała głos uhonorować one pokazują różne biografie polityczne mamy z 1 strony Józefacki Galina wobec zakończenia wojny nawet nie był jeszcze architektem dyplomowanym, ale pan na niedokończone po prostu studenta, którego wojna przerwała studia komunista wojskowy, który razem z armią Berlinga wrócił do Warszawy i zaczął się zdają się organizacją, bo zostały w końcu wice wiceszefem, który był naprawdę chory na Warszawę i i mając jednocześnie dobrą pozycję polityczną potrafił zabiegać zarówno interesy Warszawy u władzy np. Bieruta przede wszystkim, który bardzo interesował budową, ale też zabiegać o interesy władzy doszedł bardzo pilnować tego, żeby zresztą linia polityczna czy jakaś się też była realizowała bardzo bardzo ciekawy człowiek, którego biografię napisał Andrzej Kalinowski do roku wydano polecam także mamy niestety komunista ścigali Żyda w dodatku mamy z drugiej strony Jana Zachwatowicza, ale i podczas wojny był w Warszawie był związany z AKS delegaturą rządu na kraj, czyli z emigracją i tutaj zajmował się ratowaniem zabytków inwentaryzacją zabytków dlatego przed wojną pracował właśnie dla Stefana Starzyńskiego m.in. dla dla miasta 3 od swoich murów obronnych starego miasta i Zachwatowicz bardzo szybko znajdują wspólny język Kigali mimo mimo różnic biografii mimo różnic politycznych i właściwie godzinkę przy herbacie postrzegają go znajduje pod Warszawą w Podkowie leśnej decyduje się wrócić do Warszawy rozstrzygali włączyć się organizacje odbudowy Warszawy i zostaje to też ciekawa, bo to potem idzie poprzedni taki pocieszny pan co do historii PRL-u całą swoją biografią bagażem Zachwatowicz właściwie pozostaje głównym główną osobą ogólna guru jazdę od konserwacji zabytków w Polsce aż po lata 5060 jest także zostawić go nie rusza biorąc go bardzo szanuje, jakby tutaj jego fachowe kompetencje osobowość powodują, że świetnie sobie w różnych warunkach politycznych radzi no i trzecia taka zagadkowa dość historia to jest historia jeszcze bardziej zagadkowa kariera Stanisława Jankowskiego Gato architekta, który wszedł, bo w momencie wybuchu wojny był bardzo młody jeszcze Potter akowiec cichociemny powstanie warszawskie powstanie zaś do oflagu wraca nie do Polski, ale do Londynu jako adiutant Bora-Komorowskiego także na bardzo niepoprawną politycznie nie biografia, a mimo to czterdziestym szóstym roku zdecyduje się na powrót do Warszawy z Wielkiej Brytanii i wie co się dzieje już tutaj prawdopodobna historia tak i robi ogromną karierę Bosch jest współprojektantem trasy W-Z potem MDM placu konstytucji potem jeszcze jest cenionym konsultantem architektonicznym urbanistycznym, którego Polska wysyła zagranica i znowu tutaj wydaje się, że kompetencje jakich pewnie talenty dyplomatyczne czy towarzyskie są ważniejsze niż niż biografia i Jankowski przeżywa krótkie parę godzin moment strachu została aresztowana dzięki, ale ścigali właśnie dzięki interwencji gdzieś góry wyciąga z więzienia są obaj panowie o bardzo różnych biografiach przyjaciół też do końca życia także to co ta książka jest ta historia jest pełna takich biografii oczywistym architekcie cieszyli się w PRL-u jednak trochę odrębny status jako ludzie potrzebni do odbudowy kraju i modernizacji kraju i trzeba było być partii, żeby robić karierę i takich historii jest, więc nota są pozytywni bohaterowie, ale wprowadził pan już na plan na scenę Bieruta trudno nie wspomnieć w szczególności o dekrecie Bieruta o tym w jaki sposób ten dekret wpłynął na to jak Warszawa funkcjonowała właśnie tej architektonicznej perspektywy urbanistycznej perspektywy perspektywy też życia mieszkańców to jest też wprowadzenie do wątku na ile w ogóle rzeczywiście komuniści też jak szybko przejęli stery czy w ogóle rzeczywiście przejęli stery czy właściwie przyjęli taką wszech władzę w biurze odbudowy stolicy tak się ten okres wszechwładzy kończy się zaczyna się z końca lat czterdziestych, kiedy po w zasadzie się rozwija pozostaje zlikwidowano na początku lat pięćdziesiątych uznawała władzę, że budowa się już skończyła z grubsza, że Warszawa jest na tyle Gary na tyle działający w derbach miasta, że może być normalny ustrój normalną strukturę zarządczą i nie potrzebuje specjalnego biura odbudowy polityka też projekt miał jakieś znaczenie ale, ale może to warto tego rozwijać to szczegóły w książce o okresowe niewątpliwie dobrze dobrze, że ruszyła pani kwestie dekretu Bieruta, którego wielu wcale zresztą nie był autorem tak o tym jak pan pisze o tym, też, że to jest on jest świetnym przykładem tego jak ta jak cele ściśle polityczne ideologiczne władze pokrywały się z celami marzeniami dużej części architektów urbanistów aha nie komunistów, którzy np. przed wojną nawoływali do tego, żeby upublicznić jak najwięcej rodzą jeszcze jedno może żeby, żeby prywatni właściciele nie mogą blokować, a to poszerzania ulic, a to budowy parku, a to pozyskiwania terenów pod cele publiczne także takie takie marzenia były już przed wojny one one też ćwiczy podczas okupacji, kiedy architekci, widząc zniszczenia zaczęli marzyć ma się coraz śmielej docent są na miejscu tych ruin można lepszego stworzyć i tu nie trzeba było być komunistą, żeby życzyć sobie komunalizacji gruntu w Warszawie ten u władzy było to potrzebne oczywiście z czysto politycznych powodów, żeby zostawić burżuazją podobnie z właśnie z tymi słynnymi do urzędnika wieńcami sensacyjnym wręcz wytycznymi władzy takie wyburzenia była na rękę, ponieważ przy okazji rozprawia się z tym resztkami burżuazji, a urbaniści dzięki temu mogli projektować miasto tak jak marzyli, czyli późniejszą zabudową z zielenią ser ze słońcem każdy prawie oknie Warszawa była 3× gęstsza niż niż teraz przed wojną i urbaniści chcieli to bardzo mieć no i jeszcze jedno Echo, które się unosi Echo ówczesnego niezadowolony niezadowolenia społecznego chciałabym z panem skomentować z 1 strony mieszkańcy Warszawy warszawiacy czuli się sfrustrowani niezadowoleni po prostu było im źle coraz większych ograniczeniach polityczno-społecznych zapewni główna przyczyna, ale z drugiej strony wielu innych miastach Polski narastała frustracja, a nawet zazdrość o to, że to Warszawa odbudowywana to na Warszawę nakierowana jest cała energia wysiłek wzrok całego kraju mało tego to nawet w mojej rodzinie pamiętam takie dyskusje, a tu od nas z Wrocławia wy tworzyliście do siebie cały ciężarówki cegieł po naszych kamienicach i ta Warszawa jest odbudowana na naszym mieście tak naprawdę jak pan to widzi jako historyk architektury jako badacz historii Warszawy na ile rzeczywiście Warszawa została odbudowana kosztem innych zrujnowanych miast nagle ta dysproporcja zaangażowania merytorycznego finansowego nagle ta dysproporcja była rzeczywiście rażąca Warszawa rzeczywiście była priorytetem i odbudowała się modernizowała szybciej niż pozostałe miasta odbudowa starówki w Warszawie chociażby w oparach wcześniej niż Poznań Gdańsk i jest prawdą, że złożono cegły i różne rzeczy potrzeba odbudowy ziem odzyskanych z tym, że ja czekam na kogoś, kto Center jak ten problem ledwie liznąłem Książnicę czeka zresztą to dobrze zbada dogłębnie zbada rzeczywisty rozmiar tego procederu, bo na pewno był na pewno widziała w gazetach składa 40 takie plotki, że Szczecin Wrocław to są cegielnie Warszawy teraz to gdzie ale, gdyby myślę że, gdyby rzeczy wszystkie historie, które te legendy, które dzisiaj krążą były prawdziwe Warszawa była para z większym miastem, bo skoro cały Szczecin cały Wrocław to rzeczywiście to trochę więcej miejsca zajęło trzecie miejsce zajęło, a dla części społeczności również było rozwiązanie problemu np. władze Malborka na początku dziewięćdziesiątych sprzedały w Warszawie cegły z rozbiórki albo ryskiej starówki pamiętaj, że także, że nie było jeszcze emocjonalnej więzi z tym z tymi murami, a ziemie odzyskane to byli przesiedleńcy żołnierze Tekturze byli po zajmowali po prostu z nieruchomości i resztą miasta poniemieckie często bardzo wolno zapełniały one były bzdury czy pusta, a także proszę sobie z punktu widzenia takiego racjonalnej gospodarki zasobami, których nie ma bardzo Polska jest biedne zrujnowane wyobrazić pani w miastach na Dolnym Śląsku szczecińskie ustawę dzielnice albo opuszczone domy i wcale nie jest pewna, że one w ciągu następnych paru lat zatrudnią logiczne jest że, że rzecz, że ten materiał, lecz bardziej przyda się w Warszawie, która pęka w przypadku do kraju ludzie sami się pchają i nie mają, gdzie mieszkać także ja zachęcam do tego, żeby wszystkie problemy patrzeć z perspektywy tamtego czasu, ale naszej nostalgii za za za, za które jest trochę drugiej ręki jednak, chociaż też trzeba uszanować, gdyby Stefan Starzyński postawił nogę w Warszawie w czterdziestym ósmym czterdziestym dziewiątym roku na ile byłaby to Warszawa, jakkolwiek związana z jego wizjonerskich rozmachem tak jak pan pisze w swej pierwszej książce Stefan Starzyński był przecież wielkiej modernizacji torem tyle ile mógł tyle zrobił, ale plany były znacznie szersze i to co w latach pięćdziesiątych funkcjonował jako socrealistyczny MDM w gruncie rzeczy mogło być również mogłoby powstać czy też podobna dzielnica może właśnie nawet znacznie większa za czasów Starzyńskiego, gdyby tylko miał taką możliwość nikt tak dobrze jak pan nie zna Stefana Starzyńskiego przedwojennego prezydenta Warszawy znajdą się odnalazł w tym mieście właśnie w drugiej połowie lat czterdziestych tak się składa, że się rano potrzebne zdjęcia pakiet zimowy zysk, czyli dzielnicy planowanej za czasów Starzyńskiego na polu Mokotowskim w Warszawie i doszedłem do wniosku, że to jest znacznie bardziej monumentalne niż minister MD no nawet mówi pan, że to przypomina Moskwę albo Berlin tak tak tak naprawdę wielka imperialna skala i myślę, że Starzyński byłby zadowolony z wielu posłów dziś powojenny ze z tego, że z tego są zabytki odbudowywane są też zwolennikiem czyszczenia zabytku poprawiania ich przy okazji rekonstrukcji właśnie z tych 3 bitych nowych arterii nowych ulic Starzyński to przed staram się przebijać arteria i przebił jedno ogromnym kosztem, czyli Bonifraterską na Muranowie, ale musiałbym miasto musiało dokupywać kamienicy podstawy do nawet do po do wyburzenia popiera rozszerzenie od przebicia przez podstawionych pełnomocników poważny do zwyżki wartości nieruchomości w ogóle było stać tutaj włodarze miasta zostali dekret Bieruta mogli robić wszystko co dotyczyło także myślę, że te, że te te wizje Starzyńskiego czy to jego podejście do modernizacji miasta zostało tutaj ten stan wielu został jakiś sposób pełnione też do ludzi, którzy zajmowali się odbudową Warszawy to często jego dawni pracownicy współpracownicy tak, czyli Zachwatowicz właśnie w dziale zabytki Lorenc Łódź za muzea zabytki czy wreszcie komunista Marian Spychalski pierwszy powojenny prezydent Warszawy, który był organistą zatrudnione w wydziale planowania miejskim odwołań do de współautorem ostatniego przedwojennego planu urbanistycznego do Warszawy także ta ciągłość do hali ciągłość idei ciągłość pragnień między czasami przedwojennymi wojennymi Warszawy niewątpliwie była i to chyba gwarantowałoby, że Starzyński byłby dość zadowolony z tego co jego pracownicy i wychowankowie zrobili z nas naj teraz chciałbym zatrzymać właśnie przy tym między na tym styku przeszłości i przyszłości Warszawa była odbudowywana właściwy w takim momencie Stopklatki historycznej w jakimś sensie historia Warszawy została wzorowana pojawiła się szansa nowej narracji nowego głosu nowej opowieści w mieście nowego sposobu funkcjonowania oczywiście każdy dzień jest jakimś przełomem między przeszłością, a przyszłością, ale wojna zdecydowanie jest tym przełomem ogromnym stopniu no i ten moment, w którym teraz jesteśmy, by pandemia Korona wirusa wiążemy ten moment ogromnymi nadziejami liczymy na to, że te straty, które ponosimy jako ludzkość być może cywilizacja będą również wiązały się z ogromnymi zmianami pozytywnym już teraz obserwujemy zmiany na razie natura bardzo zyskuje na tym przyroda zwierzęta traci gospodarka, ale też staramy się myśleć o tym co będzie po w jaki sposób będziemy zbierać z powrotem ten świat i mamy nadzieję, że to nie będzie powrót do tzw. normy, bo to właśnie norma była problemem no, więc kiedy dny analizujemy w jaki sposób działa biuro odbudowy stolicy właśnie w warunkach takiej Stopklatki na styku przeszłości przyszłości, jakie wnioski możemy wg pana wyciągnąć dla nas na dziś co jednak jest uniwersalnego w tej historii w momencie, kiedy pracuje 1 zespół pod ogromną presją zmaga się z budżetem z biedą nędzą brakami materiałów z wewnętrznymi napięciami w zespole z wewnętrznymi napięciami władzą komunistyczną co tutaj może być jakimś wg pana przekazem uniwersalnym jeśli chodzi o sposób działania takiego post kryzysowego czy wręcz post apokaliptycznego to każda katastrofa mniejsza większa jest właśnie okazją, żeby parę przemyśleć odnowa zresztą to jest fundamentalna lekcja jest taka, żeby nie dopuścić do tego, żeby po prostu cofnąć zegary i wrócić niż ta stara kolejny, a i myślę, że historia, bo pokazuje, że to dobre pomysły czekają zawsze gdzieś że, że mądrzy ludzie także, że mądrzy ludzie snują rozważania wyobrażają sobie lepszą przyszłość i tak samo właśnie urbaniści architekci sposób całą okupację sen cały okres okupacji nie robili nic innego niż dyskutowanie o i planowanie tej nowej Warszawy mieli dużo czasu teraz też, aby więcej czasu tak duża jak ta myśl dyskutowanie i tego czasu teraz nie wolno stracić na tylko na panice na, a na łataniu na takiej bieżącej walce problem tylko tylko ludzie, którzy mogą coś wnieść nowego powinny zostać odpowiednio wcześnie zapytanie o zdanie albo wsparcie w tym właśnie wymyślanie lepszej lepszej przyszłości po to, żeby, kiedy już ten moment 0 znowu nastanie można było zacząć od razu działać zamiast zamiast dywagować mam nadzieję, że tym ludziom, których oczywiście zależy od polityków przede wszystkim nie zabraknie tak tak też tego refleksu, żeby odpowiednio wcześnie zaprawą zaprosił odpowiednich ludzi do współpracy zamiast po prostu wrócić do decyzji było tak to może skoro teraz niektórzy mają więcej czasu to jest dobry moment na lekturę pana książki przygotowanie się do trybu działania właśnie takiego post kryzysowego i przygotowani do tego jak to może wyglądać w gruncie rzeczy książka jest opisem tego jak zespół kilkunastu w rdzeniu, ale grunt jeszcze kilkuset czy 1000 osób odbudował bardzo duże doskonałe piękne najlepsze miasto świata to jest możliwe mamy wzorce robiliśmy to już książkę Warszawa w odbudowie 19441949 z przykładem takiego wspólnego działania wbrew podziałom mamy dla państwa egzemplarze tej książki prosimy o maile na adres dla was małpa, a to kropkę FM dla was małpa, a to kropkę FM, a ja już bardzo dziękuję za rozmowę naszym gościem w tej części programu był Grzegorz piątek autor książki najlepsze miasto świata krytyk i badacz architektury architekt dziękuję bardzo, bardzo dziękuję, że dużo zdrowia nawzajem dziękujemy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA