REKLAMA

Zamach na pomnik Lenina w Nowej Hucie. Do dzisiaj nie wiadomo kto za nim stał

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-04-19 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
16:55 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie, przedstawiając kalendarium wydarzeń z 19kwietnia w przeszłości pominąłem jedno z nich, ale tonie znaczy, że uważam je za jakoś mniej istotne wręcz przeciwnie temu właśnie w zdarzeniu chciałbym poświęcić teraz tę część naszego spotkania chodzi o to, że 19kwietnia 1979 roku dokonano próby wysadzenia pomnika Włodzimierza Lenina w nowej Hucie w jakimś sensie ta sprawa dalej jest owiana tajemnicą, mimo że minęło od tego zdarzenia Rozwiń » tyle lat już wtedy oczywiście przeprowadzane było śledztwo najpóźniej wielu ludzi próbowało dokładnie poznać okoliczności tego zdarzenia czy to się udało, a może w ogóle już wszystko wie na ten temat nasz gość pan Zbigniew Semik historyk muzeum nowej Huty dzień dobry panu dzień dobry, aczkolwiek powiem może tak, zanim z ostatnich, zanim może powiemy czy już wiadomo, kto zrobił to może byłoby dobrze w ogóle coś o tym samym pomniku powiedzieć, dlaczego w którymś momencie no komuś, a potem spróbujemy powiedzieć komu przyszło do głowy, żeby go wysadzić czy to rzeczywiście był jakiś taki niezwykły symbol poza tym, że był symbolem wiadomym symbolem zniewolenia, ale też taki szczególny jakiś specjalnie żeby, zachęcając wszystkich przeciwników ustroju, który został Polsce narzucony właśnie do tego, żeby go wysadzić w powietrze jeśli chodzi o sam pomnik to raczej nie był on bardzo lubiany przez mieszkańców nowej Huty, ponieważ został pozostawiony w takim miejscu, które wcześniej, bo miejscem rekreacji został postawiony w alei róż, które do momentu wybudowania postawienia pomnika to taka przyjemna Zielona przestrzeń natomiast na potrzeby jego wybudowania ona zamieniona na taki prac można powiedzieć prawda wszystkie drzewa, które tam zostały usunięte duże też został ograniczony ich zakres i pomnik został postawiony w centrum dzielnicy było bardzo widocznym nad docentem tylko właściwie sama Huta była już pomnikiem na dodatek się też nazywała nazwana została imieniem Lenina, ale to było za mało jak rozumiem potrzebny był jeszcze inny pomnik już taki tradycyjny tak znaczy to natężenie, jakby symboliki leninowski w nowej Hucie on był bardzo dużej rzeczywiście można było czuć pewien przesyt, ponieważ główna aleja nowej Huty łącząca plac centralny kombinatem druga aleja Lenina sam kombinat też miał imię Lenina przed kombinatem również istniał popiersie Lenina cel tej symboliki, bo rzeczywiście bardzo dużo natomiast stwierdził, że być może pomnik Lenina, a więc takim złym pomysłem i też został postawiony w centrum nowej Huty, więc można było uczyć pewien przesyt natomiast czyta na temat tego pomnika to rzeczywiście zwracać uwagę na tę gwałtowne sytuację w jego istnieniu prawda często się mówi dzisiaj rozmawiamy o próbie zamachu na pomnik z próbować go zniszczyć manifestanci w roku osiemdziesiątym drugim też osiemdziesiątym dziewiątym co ostatecznie doprowadziło do jego usunięcia natomiast z drugiej strony może zażyć trochę kontrowersyjne część mieszkańców nowej Huty jednak tęskni za tym pomnikiem jak sam rozmawiam ze starszą panią, którą miał widok z okna na ten pomnik, która mówi, że bardzo żałuję, że nie ma zawsze nam co działo interesującego prawda jakieś akademie koncerty, a teraz jestem taka pustka prawda, więc rzeczywiście skupiamy się na rzeczach nowych spektakularnych prawda próba wysadzenia pomnika rzeczywiście czymś takim jest natomiast dla części osób ten pomnik jest i nie było rzeczą, która cieszyła się, chociaż minimalną sympatię był elementem zupełnie neutralny prawda była czymś co po prostu sobie funkcjonowało, ale już przestało zwracać uwagę w pewnym momencie natomiast czy, choć powiedzmy, że żaden pomnik jednak trochę stało no, więc rzeczywiście część osób się nie tylko mogła do niego przyzwyczaić, ale nawet jak wspomniana przez pana mieszkanka okolic w jakim sensie polubić no może byśmy jeszcze słuchaczom to osadzili historycznie pomnik co prawda pojawia się w kwietniu no, więc można być mamy kolejną rocznicę, bo 17kwietnia stanął tak 1973 roku może też warto powiedzieć że konkurs na wykonanie na projekt tego pomnika, który został ogłoszony no zebrał znakomitych rzeźbiarzy zwyciężył no, jakby nie było wybitny Polski rzeźbiarz prof. Marian konieczny ówczesny rektor krakowskiej ASP, czyli jeśli opowiadamy o tym, pomniku to można powiedzieć, że historia to jest historia różnych upoważnień pewnych paradoksów, ponieważ data 19001003. ona nie kojarzy nam się niczym szczególnie prawda wiemy, że władza komunistyczna Otóż każda władza tak naprawdę bardzo lubią okrągła rocznica bardzo lubimy świętować 1000 lecia stulecia pięćdziesięciolecia natomiast 1973 roku to była to trzecia rocznica urodzin Włodzimierza Lenina, czyli z punktu widzenia władz było bardzo mało atrakcyjna natomiast sam pomnik on pierwotnie miał zostać odsłonięty w 1500 siedemdziesiątym roku, czyli w momencie świętowania stulecia urodzin Włodzimierza Lenina natomiast na skutek różnych opóźnień zmian harmonogramu to się po prostu odsunęło od 703 rok też władze, odsłaniając pomnik na bardzo chciały uratować jakiś sposób okrągłej rocznicy, więc mówiono wtedy, że odsłonięcie pomnika jest zakończenie wielomiesięcznych obchodów pięćdziesiątej rocznicy powstania związku Radzieckiego związek radziecki powstał w 15002002. roku prawda, więc jeśli otwieraliśmy ocenialiśmy coś w siedemdziesiątym trzecim roku obchody rzeczywiście były bardzo wielu miesięczny, a rocznie natomiast 11 wnikliwe oko tak tak jeśli chodzi o inne paradoksy związane z tym pomnikiem już ciągniemy ten wątek to w momencie, kiedy wmurowano kamień węgielny pod pomnik tym się w 1000 siedemdziesiątym roku nie było wiadomo, jaki projekt zostanie zrealizowane, ponieważ konkurs, który się odbył parę tygodni wcześniej on się zakończył wynikiem remisowym tak naprawdę, ponieważ wybrano 4 równorzędne prace w tym prace Mariana koniecznego natomiast w momencie, kiedy akt erekcyjny był umieszczany w powierzchni alei róż tak do końca nie wszyscy widzieli ten pomnik będzie wyglądać to decyzja zapadła parę miesięcy później w tej historii dużo takich też interesujących wątków proszę o tego, że nie będą, ale warto może powiedzieć o podpowiedzi właśnie o tym, już już jak wygląda, bo niektórzy twierdzą, że w tej naszej historii, do której dochodzimy chociażby rozmiar wielkość tego pomnika są istotne, bo się okazało, że to jest tak wielki potężny ciężki, że ładunek wybuchowy właściciel nic specjalnego temu pomnikowi nie zrobi tak to były wykonane bardzo solidnie wodnych wybuchowy tylko urwał mu pięty uszkodził jego cokół natomiast może co pan zaskoczy naszych słuchaczy, że członkowie sądu konkursowego, którzy wybierali pracę oni byli zawiedzeni napomniał będzie taki mały oni narzekali na to, że ten pomnik ma być umieszczony w alei róż co wymuszało jakiś określony jego rozmiar natomiast zdecydowanie bardziej chcieliby widzieć jakiś bardzo monumentalny pomnik podejrzewam, że o wiele wyższy niż 6m, który miał pomnik projektu koniecznego także jest to interesujące prawda żadnego uznajemy za duży i potężne natomiast ludzie z sądu konkursowego twierdzi, że zdecydowanie za mało no, jakby troszkę obniża godność Włodzimierza Lenina, który zasługuje na coś potężniejszego natomiast rzeczywiście ważne 7 ton sam pomnik to jak tu znalazłem jakieś dane, a postumentem granitowym 174 tony to można powiedzieć kawał Lenina jak się okazało za mało kawą Lenina, ale rzeczywiście bardzo solidny z takim samym problemem też zmagali manifestanci osiemdziesiątym drugim roku, którzy chcieli uszkodzić ten pomnik, czego po prostu zwalić na ziemie natomiast nie dać rady ze względu na to, że bardzo solidne także dopiero po osiemdziesiątym dziewiątym roku już fachowe służby były w stanie go odciąć od postumentu i transportować alei róż tak jak pan powiedziało się wielu nie spodobało jednakowoż i próbowano dokuczać pomnikowi jest wiele różnych anegdot związanych z tym jak tam próbowano go podobno pokryć Walerian, żeby zwabić wszystkie okoliczne koty mówi się o jakimś liści ku takim taką rymowankę masztu rower stare buty w PIP z nowej hut, tak więc pomnik łatwo nie miał można, by powiedzieć przez cały czas tak w tych momentach, kiedy ktoś go pozbywać rzeczywiście łatwo nie ma no i to ciekawe, bo rzeczywiście generował bardzo dużo miejskich legend prawda czy odejmowane, o których pan wspominał czoło Waleria nie o tym, że skwer za pomnikiem nazywano utopię Lenina czy to, że sam pomnik niektórzy podobno nazwać wódkę klientom po o po tym, czasie, kiedy został uszkodzony zamachu natomiast sama aleja róż była nazywana przez mieszkańców po zamachu, którego efektem było urwanie pięty, ale też wybicie wszystkich okien w tym miejscu niż pani, że ta nie, ale rusztu, ale jak Kryształową, ponieważ zbierali wybite szyby sprząta ze swoich mieszkań mówiło się też o tym, że kelnerzy z ze stylowej, czyli takiego lokalu, który mieścił bezpośrednio przy pomniku czasami wynosili osobowego, którego quady na postumencie natomiast celował w kawiarni jest trudno powiedzieć ile ta legenda jest prawdziwa natomiast żywotność do nas bardzo dużo no i nawet tego pomnika nie ma, bo nie mogą już ponad 30 lat cały czas żyje w świadomości mieszkańców nowej Huty jest mogę być wykorzystywany marketingowo ten słynny osobowy, którym wspomniałem o tym, momencie jest mniej 1 restauracji na opolskiej rzeczywiście, zwłaszcza schabowy dla Lenina jest też bardzo różnych gadżetów turystycznych, które pokazują ten pomnik pokazuje historię walki z nim też został wykorzystany w takiej instalacji Artist artystycznej, która nazywa się oficjalnie fontanna przyszłości tak naprawdę był to szukający Lenin, który był w takich odblaskowych kolorach wzorowany na brukselskim mana ten PiS prawda, czyli mieliśmy taki miniaturowy model Lenina, który słyszał, który był podstawą dobrze teraz powiedzieć powiedzmy teraz co wiemy na temat tego samego zamachu dokładnie na temat zamachowców, bo jak wspomniałem na początku przynajmniej w literaturze dostępnej sieci takiej stuprocentowej pewności, kto za tym stał nie ma to trochę dziwne prawda jest to zdecydowanie dziwna rzeczywiście nie mamy pewności, kto dokonał tego zamachu służby porządkowe one przeprowadził bardzo szeroko zakrojone śledztwo, ponieważ to była sprawa honorowa prawda wódz rewolucji został uszkodzony, więc warto byłoby znaleźć osoby, która tego dokonała natomiast to śledztwo zakończyło się tak naprawdę niczym mimo olbrzymich środków został na przeznaczona na miasto milicji miała być trudne zadanie, ponieważ bardzo szeroko zakrojoną poszukiwania takie kryteria tych poszukiwań, ponieważ szukano osoby sprawnej fizycznie, która była wroga wobec ZSRR modem lub średnim wieku osoba związana z Krakowem wykazujące cechy piromana i która po potrafię się posługiwać materiałami wybuchowymi, więc to kryteria były dość takie luźne szerokie natomiast jeśli chodzi o osoby, która przyznała do samego zamachu nocy jest to Andrzej się czuwanie 100 dziewięćdziesiątym siódmym roku czy już długo po po przemianach ustrojowych przyznał do tego zamachu natomiast trudno powiedzieć czy rzeczywiście go dokonał czynie prawda Towers ani też dodać powiedzmy 2 słowa to jest tak bardzo się pani z bardzo interesująca postać, ponieważ to był człowiek, który już w 1500 siedemdziesiątym roku został relegowany z uczelni w Szczecinie za udział w wydarzeniach na protestach na Wybrzeżu on potem był zatrzymywany, ponieważ uciec do Niemiec zachodnich był pracownikiem Huty imieniem Lenina inicjatorem strajków w Hucie imieniem Lenina osiemdziesiątym drugim roku natomiast z drugiej strony on też był wielokrotnie więziony, a co za swoją działalność polityczną, ale też czasami za czysto kryminalną za włamania prawda, więc nie do końca jego wiarygodność jest stuprocentowo pewno i coś w momencie, kiedy się przyznał do tego zamachu podstępu parę luk prawda trudno było powiedzieć czy rzeczywiście ta wersja jest jest prawdziwa ona została wymyślono także takiego stuprocentowego sprawcy tego zamachu myślę, że nie znamy i chyba nigdy nie poznamy tak naprawdę no to bardzo ciekawe, bo rzeczywiście w sieci można np. naleśniki bardzo dokładny opis tego wysadzania właśnie przez pana szef czuwali ca tam z Siarki fosforu zbuntował 2 ładunki wybuchowe o wadze 6 kg każdy w nocy z osiemnastego dziewiętnastego z kilkoma towarzyszami podjechał samochodem na plac centralny zostawił ładunki na zewnątrz nóg Lenina itd. podpalił lądy, więc wydawałoby się że, że to jest wszystko szalenie wiarygodne, ale jednak jak pan podkreśla pełnej wiarygodności tej wersji nie ma, a jak pan sądzi o tej koncepcji, że mogła to być prowokacja służb peerelowskich, które chciały przez przeprowadzenie tej właśnie prowokacji tego zamachu na pomnik Lenina tam coś namieszać w związku z wizytą Jana Pawła drugiego w Polsce chodziło, o jaką zmianę programu podobno, żeby uniemożliwić papieżowi odprawianie mszy przed Arką pana w Bieńczycach co pan myśli o tej koncepcji czy wydaje mi się, że koszty tej prowokacji był gigantyczny prawda, ponieważ ta akcja milicji służb bezpieczeństwa również poszukiwania poszukiwania sprawców no bo naprawdę przeprowadzona na szeroką skalę jest mnóstwo akt przesłuchania 3 czy z jakich zamierzeń milicyjnych, które miały doprowadzić do znalezienia sprawcy, które liczą po prostu jakieś dziesiątki tomów prosta, więc jak na prowokację to wywołało naprawdę olbrzymie koszta i olbrzymie zaangażowanie setek milicjantów prawda jest to chyba nie do końca było warte tego wszystkiego co się wydarzyło, więc to może po powiemy po prostu na koniec fakt może jeśli ktoś z państwa coś wie jeszcze na ten temat no to najlepiej niech skontaktuje z naszym gościem muzeum nowej Huty pan Zbigniew Semik daj Boże coś jeszcze w tej historii opowie, a teraz muszę panu pięknie podziękować za rozmowę za przypomnienie tego ciekawego wydarzenia dziękuję bardzo, bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA