REKLAMA

Dlaczego w Polsce spada tak mało deszczu?

Homo Science
Data emisji:
02-05-2020 13:40 (Powtórka: 11-06-2020)
Audycja:
Czas trwania:
25:39 min.
Udostępnij:

Czy brak opadów w ostatnich miesiącach jest główną przyczyną trwającej właśnie suszy? Pytamy prof. Szymona Malinowskiego, fizyka atmosfery z Uniwersytetu Warszawskiego i serwisu Nauka o klimacie. Z audycji dowiecie się też tego, czy gdyby teraz nastały intensywne opady, to suszę mielibyśmy z głowy.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witamy w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski kres na kapel i nasz gość przez telefon rozmawiamy z prof. Szymonem Malinowskim fizykiem atmosfery wydziału fizyki Uniwersytetu Warszawskiego serwisu nauka o klimacie dzień dobry państwu chcemy dziś zapytać naszego specjalistę o różne aspekty suszy w Polsce najbardziej nas interesuje to z jakiego powodu w ostatnich miesiącach w Polsce praktycznie nie było opadów i to czy Rozwiń » opady, które obecnie no pojawiają się jednak w Polsce od kilku dni cokolwiek mogą zmienić na plus w tej dziedzinie to zacznijmy od pytania takiego co się stało takiego tej zimy i jasne, że faktycznie nad centralną polską nie było opadów nie padał śnieg nie padał deszcz co się w ogóle wydarzyło w proc w coraz mniej śniegu spada zimą od lat praw do mamy coraz krócej zalegającą pokrywą śnieżną natomiast rzeczywiście w tym roku noc ze śniegiem sytuacja była dramatyczna, bo na większości powierzchni kraju w zasadzie nie zanotowano trwałej pokrywy śnieżnej co co to było osoby to jest 1 z objawów tego, że nam się klimat ociepla natomiast w tym roku no było także nie mieliśmy w żadnej sytuacji takiego chłodnego niżu, który pozwoliłby przynieść większe opady śniegu albo wpływało suchy chłodne powietrze z północy Północnego Wschodu, ale wtedy nie było opadów albo przychodziło przynajmniej siedzibą w powietrze znad Atlantyku, ale nie na tyle chłodne Ziobry, żeby dać opady śniegu no, jeżeli były to opady deszczu tego deszczu nie było aż tak bardzo dużą on dosyć szybko wspólną, a też między czasie suchy czerstwy, że nawet bez chmur, bo mieliśmy bowiem bardzo ładną pogodę no to powodowały, że powierzchnia ziemia w ciągu dnia odbywało się od słońca występowało duże dużo pan premier resztki wody nam uciekły, za które spłynęły wyparowały i nie było, czego odbudować zasobów lub gotowych to w takim razie dlaczego masy powietrza znad Atlantyku, które zazwyczaj jednak przynosiły do nas deszcze jakoś w minionym sezonie nie wywołały nie wywoływały takiego efektu co się stało co się, jakby w co w tych bazach powietrza się zmieniło, że do nas ten deszcz nie docierają ogólnie rzecz biorąc jest także w bardziej ociepla się w biegu okolice bieguna Północnego niższe również w związku z tym maleje różnica temperatur i to niesie ze sobą 2 od efekty, które nakładają na siebie tak naprawdę kilka kilka więcej etatów, ale pierwsze, który jest obserwowanej udokumentowanej to jest taki, że tzw. starciach, czyli obszary, gdzie poruszają się niż Szczerski niżów są w tej chwili bardziej na północ niż kiedyś to znaczy, że bardzo wielu sytuacjach centrum niż z tymi wszystkimi mechanizmami, które powodują powstanie najbardziej intensywnych opadów nie trafiają po prostu na Europę środkową drugi mechanizm polega na tym, że podobne wszystkie rzeczy pogodzić się wolniej po naszych szerokościach geograficznych to znaczy bardzo często powstają długo trwające stacjonarnych dyżur w języku teologii to nazywa się blokada, ale to jest troszeczkę określenie, ale Tomowi są na dużym obszarze nie ma właśnie cyrkulacji strefowej Zachodu na wschód tylko napływa do nas albo powietrze z północy, które jest chłodno jako chłodne nie może zawierać dużą kwotę, bo ilość pary Wodnej w powietrzu zależy od jego temperatury albo napływa powietrze z południa znad pustyni, które z kolei ciepła, ale też nie zawiera pary Wodnej mojej mamy taką sytuację, że pogoda zmienia jest to stała dla natomiast nie ma nie ma sytuacji opadów no w takim razie czy to można uznać, że to jest sytuacja, która będzie coraz częściej powtarzała, bo z 1 strony chętnie się takie wszystkie zjawiska wiąże ze zmianami klimatu z drugiej strony też często naukowcy pozostawiało ten margines bezpieczeństwa mówiąc, że to są normalne rzeczy to się zdarzało, że to się, że to jest jednak normalny element, ale być może np. zdarzać się będzie częściej lub bardziej intensywnie, więc czy ten schemat rzeczywiście wpisuje się w ten to te zmiany klimatyczne czy akurat mamy takie płynięcie w tej chwili to w nocy w wiosce taka sytuacja poruszyliśmy organizacji jedno dziecko jest to, że schemacie wpisuje zmiany klimatyczne oczywiście na na globalne ocieplenie nakłada się tzw. naturalna zmienność klimatu Twittera w sytuacjach, o których o, których mówiłem, że z mogą się zdarzyć może się zdarzyć śnieżna chłodna zima, aczkolwiek prawdopodobieństwo spada po drugie mamy w tej chwili coraz lepsze możliwości określenia czy jak pojedyncze zdarzenie typu właśnie długi okres bez opadów susza Super Huragan 3 czy jakieś tego rodzaju inne do zjawiska ekstremalne jakimś stopniu związany jest różny ze zmianami klimatu, w czym to jest stosowane techniki atrybucji i można tutaj stosować różnego rodzaju techniki atrybucji to znaczy przepisania czynników, które wywołały to nie inne zdarzenie no i techniki atrybucji zarówno w statystyczne, które pozwalają określić jak zmienia się prawdopodobieństwo różnego rodzaju zdarzeń ze zmianą klimatu, jaki takie bardziej elastyczna dynamiczna, czyli związane także modelowaniem klimatu, bo pokazują że, że okresy suszy braku opadów będą coraz częściej w naszym klimacie, że dużym prawdopodobieństwem to co się dzieje w tej chwili to już jest chory zaczyna być pewną normą, a wyobraźmy sobie, że teraz w najbliższych tygodniach porządnie popadało będą takie zrządzenie losu pogoda nam taki prezent zrobiła czy to diametralnie zmieniłoby sytuację chyba hydrologiczne takiego określenia można użyć w Polsce czy też to nie nie miałoby specjalnego wpływu NATO na na suszę, która od jakiegoś czasu nękana kraju to znaczy zależy, jakiego punktu widzenia popatrzeć, jeżeli nie będzie wody dostępną dla roślin to oczywiście w krótkim okresie czasu poprawi to sytuacje natomiast nie należy do nich należy liczyć na to, że zmienią się bardzo wody gruntowe, czyli zasoby, czyli nadal będziemy bardzo wrażliwi znowu na kolejny okres bez opadów z jakiego powodu pan w tej chwili się półrocze treść to półrocze, w którym tak naprawdę występuje najwięcej odpadów już w Polsce realne to są opady w przelot oraz kilku miast, gdzie spada stosunkowo dużo wody w krótkim okresie czasu i ona szybko odpływa nie ma czasu nie ma czasu wsiąknąć zasilić wód gruntowych to my jeszcze bardzo intensywnie działamy na tym żeby, żeby ten spływ wód powierzchniowych rozumieć tak nie mamy roślin które, które zatrzymują się dużą ilość wody w systemach korzeniowych samych roślinach te rozkładają parowanie na długi okres czasu osłaniają przed promieniowaniem słonecznym bardzo wysoką temperaturą powierzchni skóry woda paruje wtedy nie mamy w retencji, czyli zachowywania tej wody w środowisku naturalnym 3 zbiornikach sztucznych mamy coraz więcej grup dróg coraz więcej betonu wiele różnego rodzaju powierzchni no i bardzo przyczyniamy się do tego, żeby to woda, która nas spadnie trzymać jak najkrócej, a ja to jest zabójcze w dłuższym okresie czasu byłeś 1 z sygnatariuszy listu otwartego do polskiego rządu napisanego przez Stowarzyszenie Fota klimat listu, który dotyczy właśnie tego, aby likwidować te naturalne czy też powstające w Polsce udrożnienia, które sprawiają, że woda nam ucieka, że spływa, że przepływa szybko przez koryta uregulowanych rzek wrzenie zalega na mokradłach czy w lasach tylko właśnie odprowadzana przez systemy melioracyjne jak ważne są prace, które mogłyby przywrócić, chociaż część takich naturalnych sposobów przechowywania wody w systemach w Polsce no daj najciekawsze jest to, że w wielu wypadkach te prace muszą być duże to można zrobić natychmiast tak naprawdę powinno się odbyć już w tej chwili w momencie kiedy, choć trochę pada chodzi o to, żeby po prostu postawić ze stawki tych rowach melioracyjnych czy częściowo je zasypać tak, żeby one jednak zatrzymywały to wody nie powodowały spadku poziomu wód gruntowych nie odprowadzały ich szybko bo, że to są są zrobione rzecz, że do zrobienia natychmiast w ciągu w ciągu kilku dni prawda natomiast w tej w tej sprawie nic się niższe JLL wystosował jemy jakieś listy, ale rząd uruchamia jakieś niewiadome, jakie projekty przygotowuje jakiegoś ustawy, które może kiedyś wpłyną na coś natomiast musimy działać już już teraz musimy wszędzie, który przywracać naturalną roślinność nie wycinać drzew nie prosić, aby to są rzeczy do podjęcia natychmiast oczywiście drugą rzeczą są działania trochę dłuższym okresie czasu, który już mogą być robione w sposób bardziej zorganizowany bardziej planowy w mojej tutaj znowu nie betonu i bardzo nie prostujemy koryt rzek nie budujemy jakieś dużych zbiorników, do których będzie spływała woda, bo ona już wspólnie i co z tego będzie też Górniku może być ważne dla dla ochrony przeciwpowodziowej, ale to nie jest woda, która zasili roślinność na polach czy 3 w lasach, bo już stamtąd płynęła na czym polega to niema co powiedzieć nieporozumienie błąd, bo właśnie rząd w kontekście walki z suszą mówi albo jawnie albo nie całkiem jawnie o tym, że właśnie regulacja, że to jest świetny pomysł regulację strumieni tak dalej, skąd w ogóle pomysł na to, żeby robić coś co jest dokładnie przeciwne temu co co mówią specjaliści to znaczy to nie jest tak zupełnie wprost przeciwne, ale też takie bardzo uproszczone i nieprawdziwe rozumowanie, bo jedno i drugie, jeżeli zbudujemy zapory zbiorniki to zatrzymamy wody na terenie kraju nie wpuścimy do morza co udało nam będzie gdzieś tam okolicy jeziora zbiornika wspomoże podniesienia wód gruntowych itd. ale ta woda do tego jeziora zbiornika wpływało dużego obszaru zdrowia oraz stałego z całego dużego obszaru i tylko najbliższym otoczeniu tak do tego tego zbiornika w to znaczy istnienie zbiornika zasila wody swoje najbliższe otoczenie natomiast odbiera wodę wszystkim dalej troszeczkę wyżej położonym miejscu natomiast plan chodzi o to, żeby tym, żeby wszędzie tak powiem na tych polach było dosyć wilgoci i wnoszę było dosyć wilgoci, żeby każdy z nas ma nie wysechł nadzór nie spalił się ona to już byśmy mogli wyprodukować żywność dla nas wszystkich, czyli to nie jest działanie, które byłoby przeciwne nie wiem interesom rolników coś, bo często to jest Stal przez ustawione konflikt właśnie między tymi szalonymi ekologami tak jak to się często lubi nazywać, a rolnikami, którzy przecież muszą produkować żywność chyba wszystko w interesie rolników to znaczy jest już tak to jest w długookresowym interesie rolników natomiast interes bardzo wielu analizach ekonomicznych innych rozumiemy krótko okresowo to znaczy zakładamy, że nic się otoczenie nie zmieni to wtedy wygodnie mieć jedno wielkie pole, które będzie można Super kombajnem oprawić, na które nie będzie nic innego rosło to się, że tak krótkim okresie czasu pojedyncza może sprawdzić natomiast jak z tego pola wskutek suszy zostanie zachwiana gleba jak nie będzie dostatecznie wysokiego poziomu wód gruntowych, bo one systematycznie spadają to na tym polu już więcej nie urośnie niejasne to znaczy to znaczy w długim okresie czasu rodzi się z tego nie potrzeba to znaczy my nie będziemy mieli w mieście ocenia także także okres w interesie wszystkich nie tylko rolników żeby, żeby te stosunki wodne naturalne regulowane przyrodniczo przywracać jasne dziękuję bardzo o tym co można jeszcze zrobić będziemy rozmawiali za chwilę w drugiej części naszej audycja gościem naszym jest dzisiaj prof. Szymon Malinowski z Uniwersytetu Warszawskiego dziękujemy zapraszamy na drugą część audycji po informacjach Radia TOK FM państwa ponownie druga część audycji Homo science Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Krystyna kapel i na linii telefonicznej z nami pan prof. Szymon Malinowski fizyk atmosfery z wydziału fizyki Uniwersytetu Warszawskiego serwisu nauka o klimacie, czyli dobre przed chwilą rozmawialiśmy o tym z czego wynika susza w Polsce i jak się dowiedzieliśmy nie jest ona efektem wyłącznie niskich czy bardzo niskich opadów w ostatnich miesiącach hala jest też efektem działalności człowieka mającej na celu odwodnienie różnych obszarów no i odwodnienie niestety udało się aż nazbyt dobrze, ponieważ rzeczywiście woda ucieka z lasów pól w Polsce jest coraz mniej mokradeł i naj w związku z tym gleba robi się coraz bardziej sucha i my wszyscy na tym cierpimy i przy prezesie Polskiej Akademii Nauk w dosłownie w ostatnich dniach powstał zespół do spraw kryzysu klimatycznego, którego przewodniczącym jest właśnie prof. Szymon Malinowski powiedz nam Szymonie, jakie mają być zadania tego zespołu czy on będzie w stanie realnie wpłynąć na sytuację w Polsce na decyzje rządu losu jak państwo dobrze wiedzą, że specjalnie nie słucha naukowców związki wiemy, jaki będzie realny wpływ natomiast domy stawiamy sobie za zadanie myślę, że to nie jest specjalną tajemnicą osoby, żeby jednak już i uświadamiać opinię publiczną i przygotowywać jakieś dokumenty, które będą mogły być wykorzystane w przyszłości do walki z kryzysem klimatycznym jak należy więcej wiele nie mogę powiedzieć bo, bo jesteśmy dopiero na etapie organizacji po pierwsze po drugie ten zespół to jest zespół doradczy doradcę w tych, które nie ma ani na razie żadnego finansowania na razie żadnego zaplecza to znaczy naukowcy się 3, gdy skrzyknęli prezes pan, gdy prezesi wpadli na pomysł tej i na razie dali nam miejsce możliwość spotkań jako jako specjalistów ten zespół interdyscyplinarny w związku z tym tutaj zamierzamy sprawę potraktować bardzo szeroko nie zajmować się tylko wyłącznie sprawą z punktu wąsko widziane z fizyki atmosfery Klimatologii hydrologii, ale także właśnie jeśli chodzi o skutki społeczne ekonomiczne gospodarcze różni specjaliści będą ich w tym zespole dyskutować willi i patrzeć na sprawę systemowo kompleksowo ja czy ten zespół może też zająć w jakim stopniu elementami komunikacji latem do ludzi popularyzacji tego tematu, bo to mam wrażenie z 1 strony ludzie już są znużeni opowieściami o zmianach klimatu z drugiej strony wciąż bardzo często się napotykała takie zupełnie podstawowe błędy w rozumowaniu to na pewno naszym zadaniem nie będzie poprawianie minister edukacji narodowej w błędach, które robi, bo tego są różne inne zespoły ekspertów natomiast chcielibyśmy, żeby komunikaty, które będziemy przygotowywać były napisane jasnym prostym językiem i dotyczyły rzeczy, które mogą być zrozumiałe ważna zmiana dla ludzi to znaczy nie chcielibyśmy posługiwać się jakimś bardzo skomplikowanymi określeniami natomiast zajmować różnymi zagadnieniami związanymi ze zmianą klimatu polityką klimatyczną energetyczną w i całymi wszystkimi zagadnieniami ekologicznymi no i jasny sposób o tym, po prostu informować go jako głos nauki, który jest nie tylko z tak powiem brzmi góry, ale jednak ma szansę dotrzeć, bo też często widzę, że w komentarzach też nasze jedno ze źródeł wiedzy jeśli chodzi o Than, a szerokie poinformowanie pewnych kwestii pojawia się takie odwołanie do rysunku, który pewnie spora część z nas pamięta, gdzie ze szkoły podstawowej jeszcze z lekcji na przyrodę nie biologii geografii, gdzie był taki cykl obiegu wody w przyrodzie tak, czyli pada deszcz deszcz tam trafia do różnych zbiorników potem jest parowanie chmury znowu deszcz itd. i ludzie często na podstawie tego tną, kierując się takim zdrowym rozsądkiem mówią, że przecież ta woda nigdy nie przecież to nie jest także nam woda gdzieś ucieka w kosmos jak na Marsie tylko my to wody cały czas mamy na ziemi, więc co się właściwie stało, dlaczego nagle się mówi o tym, że ma nam zabraknąć wody są takim ludziom odpowiadać to znaczy ten rysunek, jaki jest ogólnie rzecz biorąc prawdziwe, ale w szczegółach nie oddaje dobrze sytuacji z tego powodu, że np. rysą na 3 nie pokazuje, że znakomita większość parowania odbywał się na oceanie, a pewna część opadów która, która zasila nasze wody gruntowe w tym 33 czy nasze lasy pola wszystkie wody to jest powietrze, które przypłynęło gdzieś z niższych szerokości geograficznych na ciepłego całą no i teraz, jeżeli nie widzimy tego obrazka w kontekście obiegu wody rzeczywistego fizycznego tylko jako prosty chyba nie rozumiemy, że te wszystkie elementy są troszkę bardziej skomplikowaną istotę rysunku i to wystarczy, żeby to wszystko po co nam się wydaje nie działa ono wydaje nam się, że ta wystarcza wystarczy wyobraźmy sobie drugi jest znaczek, który mamy tak bowiem wodę partią są spadające od oceanu i taką linię 1 rysunek na drugi, który strzałkę, która po prostu ryb mówi o tym ile z tej wody oceanu wpływa na ląd jak daleko rosła sobie narysujemy mniejszość słowacka na tym obrazku to będziemy wiedzieli, dlaczego tej wody jest mniej nas niejasna, czyli to jest ta drobna strzałę czka która, której rozmiar zmienił pewnie w ciągu ostatnich tak wystarcza wystarczy wyobraźmy sobie drugi w Senacie, który mamy tak powiem wodę parują są spadające od oceanu i taką linię 1 ryneczku na drugi, który strzałkę, która po prostu re mówi o tym ile z tej wody oceanu wpływa na ląd jak daleko i teraz jak sobie narysujemy mniejszość słowacka na tym obrazku to będziemy wiedzieli, dlaczego tej wody jest mniej u nas tutaj w takim razie na koniec naszej rozmowy chciałbym zadać takie pytanie, które może dotyczyć każdego z nas nie tylko ludzi, którzy mają wpływ na to czy prowadzone są poza miastem meliorację czy nie, ale też na każdego z nas mieszkającego wmieście czy pod miastem czy my możemy coś zrobić, żeby te sytuacje ogólnie złą Hydro logiczną sytuację w kraju jakoś poprawić na własną rękę co oczywiście każdy z nas może łapać deszczówkę, jeżeli mieszka w jakimś domu jeśli mieszka w spółdzielni mieszkaniowej wspólnocie to powinien zadbać o to żeby, żeby ta wspólnota jednak troszkę pieniędzy wyłożyła i zabrała to deszczówkę do podlewania można nie kosić trawników tak można zasiać łąki albo można ten Krzak krzaki, które lubią zwierzęta rów no 30 000 zloty, które można robić natomiast no teraz najważniejszą rzeczą jest po prostu organizowanie zbiorników wody, żeby ta woda szybko nie spływała to jest to zadanie dla, a teraz no i drugie zadanie właśnie w nie pozbywać się bezmyślnie tej roślinności, która zatrzymuje w swoich organizmach i korzeniach itd. woda nie pozwala jej bardzo szybko wyparować, bo aparaty szparkowe jak jest sucho to się zaciskają jednak nie wyparują tak tak tej elity tej wody, czyli nie wycinać drzew też nie wycinać drzew nie wycinać krzewów nie kosić bez sensu, a ograniczać np. betonować wolą ograniczać my cieszę nie wiem czas pod prysznicem tak jest też mają znaczenie to jest jakby inny obiekt trochę inny temat to jest jakby trochę inny temat, bo to jest kwestia wodne Wodociągów teraz oczywiście to ma znaczenie, bo duża część wodociągu w Polsce jest zasilana wodami podziemnymi, które bardzo słabo się odbudowują szczególnie fatalne jest używanie tej wody do podlewania ogródków sok z tego powodu zabrakło nam bowiem w Skierniewicach w ubiegłym roku tak naprawdę, więc używajmy do podlewania ogródków tej wody, którą zatrzymaliśmy, która spadła nie daj i ogródków trawników i całego naszego otoczenia jasne bardzo dziękujemy za wyjaśnienia, ale dziękujemy zachęcamy wszystkich słuchaczy do podpisania takiego listu otwartego do polskich władz napisanego przez Stowarzyszenie Fota Ford Klein to kwota 4 klimaty klimat Krupka org na tej stronie znajduje się list otwarty można podpisywać on-line on jest właśnie jego celem jest to, aby ograniczyć uciekanie wody z polskich gleb i ograniczyć susza klimatyczną, a naszym gościem był dzisiaj prof. Szymon Malinowski fizyk atmosfery wydział fizyki Uniwersytetu Warszawskiego serwisu nauka o klimacie pięknie dziękujemy za rozmowę dziękuję dbania o prymat dbajmy o siebie dbają o siebie życzymy zdrowia zapraszamy państwa za tydzień znowu na nasze audycje teraz informacje Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA