REKLAMA

Jak uchwalano Konstytucję 3 maja?

Weekendowy Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2020-05-03 08:20
Prowadzący:
Czas trwania:
17:58 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
majówkowy poranek w radiu TOK FM ósma 21 i 12 sekund na zegarek w całym kraju to majówkowy poranek Radia TOK FM oczywiście 200 dwudziesta dziewiąta rocznica uchwalenia konstytucji 3maja przez telefon połączyliśmy się z prof. Mirosławem nakielskim Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry witam serdecznie słuchaczy panie profesorze chciałbym, żebyśmy na początku umiejscowił-li MO uchwalenie konstytucji 3maja na osi czasu na Rozwiń » jakiej sytuacji geopolitycznej politycznej i wewnętrznej znajduje się Rzeczpospolita obojga narodów nie w przeddzień powiedzmy zwołania Sejmu wiele wielkiego w 1700 osiemdziesiątym ósmy roku rzeczywiście to pewien problem dla elit politycznych, dlatego że mamy do czynienia tutaj różnymi koncepcjami naprawy Rzeczypospolitej takie koncepcje wyłania z 1 strony Dwór królewski, który osłabia się osobie oczywiście samego Poniatowskiego oprócz tego oczywiście mamy reformatorów z późniejszego tzw Stronnictwa patriotów, a więc wiązanego czy też też wiążemy oczywiście to Stronnictwo kontaktami z Anglią i szczególnie spuszczamy imam, która myśli oczywiście Ignacego Potockiego Naeem, a ile do tego trzeba jeszcze dodać, że jest szczególna sytuacja sprzyjająca, dlatego że Sejm rozpoczął się w 1788 roku i gwarantów ustrojowych Rzeczypospolitej w osobie Katarzyny drugi ma kłopoty, dlatego że Rosja jest w stanie wojny wojna tarasują Gustawa 3ego no i zaraz zacznie się wojna oczywiście z Turcją, a więc w zasadzie nie może reagować bezpośrednio jedynie poprzez ambasadora tak embarga i swoje Stronnictwa prorosyjskiego tutaj pani profesor jasne zatrzymają się tutaj na chwilę właśnie przy ambasadorze rosyjskim w Polsce w Rzeczpospolitej obojga narodów, bo zdaje się, że to on właściwie miał pełną wiedzę i też pewien sposób dyktował polecenia polskiemu królowi królowi i polskim władzom pytanie jak doszło do sytuacji, że no powiedzmy od od umów w obce obsadzenia na tronie Stanisława Augusta Poniatowskiego to Stronnictwo rosyjskie w Polsce miało tak olbrzymie wpływy to daty często zapominamy, że na czele tego Stronnictwa sama Poniatowski jego hasło zresztą w późniejszym okresie w stosunku rozmowa z przede wszystkim o sprawy reformowanie państwa, bo przecież Katarzynę zdawał sobie sprawę, że właśnie postawy Katarzyny drugie wiele zależy Rzeczypospolitej przecież temu służyło spotkanie w Kaniowie 1700 osiemdziesiątym siódmym roku, gdzie przyjmował Katarzyny drugą licząc, że za włączenie się do wojny z Turcją po stronie oczywiście Rosji Katarzyna druga da przyzwolenie na aukcję wojska było pamiętajmy, że tego wojska mieliśmy bardzo mało dało się to oczywiście odczuć nie tylko cały 18 wieku, a więc wojnach śląskich w tej wojnie siedmioletniej, ale również widać było oczywiście w trakcie Konfederacji Barskiej to jest element, który także położył się cieniem na dalsze lata panowania Poniatowskiego porwanie króla Stanisława Augusta, ponieważ dane z Rosją Hetmańskie tzw. naszego na czele, którego czele stał Szczęsny Potocki Rzewuski ja oczywiście Branicki i oni byli tutaj na tym czarnym duchem inaczej mówiąc, o które zawsze Rosja mogła na nich liczyć do końca pozostali można powiedzieć właśnie w tym układzie prorosyjskim, ale była też panie profesorze część alternatywy była też część polskiej szlachty, która nie wypowiadała wojnę takiemu pojmowaniu Rzeczypospolitej obojga narodów właśnie pod patronatem nazwijmy to w ten sposób moskiewskim 3listopada 1700 siedemdziesiątego pierwszego roku, czyli jeszcze przed pierwszym rozbiorem Polski konfederaci barscy porywają Stanisława Augusta Poniatowskiego no jak najbardziej tak pamiętajmy, że sam Poniatowski też próbował domówić się czy jakiś sposób dojść do porozumienia z generalną ością, ale różnice były zbyt duże uczeniem wykładzie oczywiście sprawa wyszła jak jako współdziałających do wojsk rosyjskich korpusów wojska koronnego pod dowództwem brańskiego tego Sławka, bo nie zapomniała, ale z kolei były pewne trudności przy wiadomo, że pracowano bardzo długo nad ustawą konstytucyjną jest tu Szlachta była bardzo przywiązana przede wszystkim do praw, ale czynności tronu do tzw. elekcji wielkim no i tutaj mowy właśnie panie profesorze a gdzie właśnie, abyśmy mogli wyjaśnić pojęcie chodzi o to, że każdy obywatel oczywiście miał tutaj mówimy o szlachcie prawo wyboru przybyć na pole elekcyjne i wybierać panującego podczas gdy propozycje tutaj od prognoz szły w kierunku zastąpienia monarchii lekcyjnej Monachium dzielnic to prace nad konstytucją 3maja jak pan wspomniał wtedy jeszcze nie było oczywiście wiadomo, że ta akurat 3maja przypadnie nie jak pan wspomniał trwały od dłuższego czasu one w pewnym w pewnym zakresie były instytucje analizy danych, ale to ostatnie prace już powstawały w takim zaufanym kręgu nie inteligencji czy też przedstawicieli Stronnictwa patriotycznego jak najbardziej, bo król tutaj wyraźnie przeszedł na stronę właśnie tego Stronnictwa biorąc pod uwagę niezłe położenie międzynarodowe w tym sensie, że uwikłania Rosji wojnę ze Szwecją i Turcją i jednocześnie pewne gwarancje wiąże się to rozmowami z Prusami, bo przecież doszło do traktatu obronnego z Prusami dziewięćdziesiątym roku podpisanego, który no gwarantował w pewnym momencie przejście Rzeczypospolitej z pomocą w razie właśnie konfliktu z państwami ościennymi mowa była oczywiście o aukcji w mniejszym stopniu Rosji, ale generalnie poza to położenie położenie międzynarodowe było dogodne do walki o zreformowanie państwa czy miałbym tu podkreśliły, że jego sprawę o zgubiła nas troszkę sprawa, że debatowano, ale opozycja była także bardzo silna już na pierwszej sesji parlamentu w 1700 osiemdziesiątym roku rzucono hasło stutysięcznej armii, ale niewiele zrobiono, żeby to armia stworzyć wiemy, że zapłacą za to ogromną cenę już w dobie wojny z Rosją 80 drogą na prace nad ustawą rządową w 1700 dziewięćdziesiątego pierwszego roku trwały co najmniej 3 lata właśnie o rozpoczęciu rozpowszechnienia obrad Sejmu czteroletniego czy też Sejmu wielkiego ostatecznie nie udało się przekonać większości posłów do poparcia tego pomysłu i konstytucję trzeba było uchwalać standardach, które dziś z całą pewnością nazwalibyśmy zamachem stanu jak najbardziej bardziej, że przecież duże zmiany wprowadzono latem doskonale posłowie wiedzieli to powiedzmy tak to powiedzmy panie profesorze tym 3maja jak wyglądał Ano 3maja też odrębny problem rzeczywiście zamach stanu miał miejsce, dlaczego dlatego, że nie robi się tutaj głosowania nad przyjęciem generalnej ustawy na pierwszej sesji parlamentu po przerwie po przerwie wiosenne, czyli po przerwie oczywiście święta Wielkanoc jest znaczna część opozycji przebywa w workach podwarszawskich nie spodziewają się, bo nie wszyscy byli oczywiście zawiadomienie jedynie byli nawet my posłowie senatorowie to jest czy realny oczywiście nowej ustawy konstytucja w związku z tym był to swoisty zamach stanu, tym bardziej że podniosła atmosfera wyprowadzanie Gwardii królewskiej na zamek i jednocześnie uruchomienie galerii sejmowej, a więc postaci oczywiście mieszczaństwa, które wcześniej była ustawa o miastach zdobyło także pewne przywileje to wszystko opowiem świadczyło o pewnym bratanie się monarchistą to hasło klucz narodem naród królem, ale wiemy dobrze, że były protesty i w trakcie uchwalania konstytucji, bo jednak na obrady przyjechało część posłów, którzy uważali, że jest to w swoim rodzaju zamach na wolności szlacheckiej i po części oczywiście, popierając w pełni postulaty, które znalazły się w konstytucji 3maja trudno się temu dziwić, bo na sali plenarnej dzisiaj byśmy powiedzieli, ale wtedy w sali Senatorskiej nie było nawet kworum nie było połowy wymaganej ustawowej też dzisiaj byśmy powiedzieli, przekładając to nasz język liczby posłów zgadza się, ale inaczej nie przeprowadzono do tej ustawy pamiętajmy co zmienia po pierwsze, zlikwidowała instytucje centralne odrębne dla Korony Litwy, a więc wprowadzała wspólne wojsko skarb oczywiście nadal władzą główną ustawodawczą był Sejm ważne, ale znosiła liberum veto dalej ograniczyła rolę Senatu wzmacniała króla no właśnie Stanisław August Poniatowski liczne wysłał wygrał tę potyczkę Stanisław August Poniatowski wygrał tę potyczkę wzmocnił swoją władzę i odrzucił ten pomysł szlachty na wolną elekcję i przywrócił dziedziczność tronu w konstytucji jak najbardziej przyczynę marzył, o czym innym mam oczywiście, jeżeli chodzi promował do tronu oczywiście jako swojego następcę bratanka Stanisława Poniatowskiego, a wiemy, że przeważyły tu kwestie oczywiście znowu układów międzynarodowych relacji z Austrią i dworem Saskim, że oczywiście przeznaczono tam koronę po Poniatowskim dynastii Saskiej, ale jednocześnie był naczelnym dowódcą armii, bo to też jest istotne i no przewodniczył obradom straży praw ustawa o swojej minister to jest także Szlachta zaufała Stanisławowi Auguście Poniatowskim czy po prostu nie było innego wyjścia, żeby ta konstytucja cieszyła się poparciem króla, dlaczego konstytucja tutaj była na swój wypracowana jako swoistego rodzaju chodziło tutaj wypracowanie wspólnego stanowiska między właśnie z różnymi stronnictwami, ale nie ulega wątpliwości patrzymy na to pewne perspektywy również i tego roku oddechu oddechu wolności dlatego, że jeżeli uchwalona została 3maja, a osiemnastego dnia na dzień 15maja następnego roku wojska rosyjskie wkraczają już dające Rzeczypospolitej to czasu było niezmiernie mało, ale nie spotykamy się z protestami przeciwko tej konstytucji żaden żaden z sejmików lokalnych nie nie oponował czy też nie zawetował nie wyraził sprzeciwu wobec konstytucji 3maja no właśnie mamy to na uwadze, że tutaj to poparcie jednak była, mimo że oczywiście Gołotę czy ślad niepocieszona TUW odsunięto od praw politycznych pełni praw politycznych i ona mogła się czuć tutaj no poszkodowana natomiast tych protestów nie była, więc świadczyło to jednak poparciu społecznym i pewnym zapleczu, jakie ma oczywiście tu posiadał dziur, a więc również Poniatowski, chociaż przypominamy zapomniano, bo tych grzechów począwszy daleko, bo wiemy, że ta lekcja Poniatowskiego ma też była związana z pewną ingerencją dworów obcych, a przede wszystkim dla rosyjskiego to jeszcze panie profesorze jeśli jesteśmy przy zapisach konstytucji 3maja chciałbym, żebyśmy zdemontowali ten mit dotyczący uwłaszczenia czy też równa równouprawnienia chłopów moim zdaniem nie było nie ma mowy w tej konstytucji żadnym równouprawnieniu bardziej o wprowadzeniu pewnego podmiotu pomiędzy panem chłopem państwa podmiotu państwa natomiast nie było ani uwłaszczenia równouprawnienia jasne świetnie panuje, dlaczego dlatego, że punkt mówił jedynie, że państwo bierze pod opiekę włościach, ale to spowodowało już pewne reakcje, gdy właśnie na prowincji i Monte przed wychodzeniem na pańszczyznę na to nie mógł sobie system pozwoli w związku z tym świetną wydano nawet odpowiednio ogólniki mówiące o za mówiące jednoznacznie, że tu w tym wymiarze niczym nie zmienia nadal pozostają relacje, jakie były, czyli właśnie relacje związane z koniecznością odrabiania pańszczyzny przyszło, bo to w jaki sposób stwarzało dla stanu włościańskiego pewne oczywiście w jakiej mierze oczekiwania znacznie większe od tego co kryło się pod tym słowem bardzo ogólnym, jeżeli chodzi o opiekę państwa na również z tym stanem trzeć wspomniał pan już o tym, 1700 dziewięćdziesiąty drugi rok potem od dachu wolności wojska rosyjskie wkraczają na teren Rzeczypospolitej polskiej Rzeczypospolitej obojga narodów przepraszam najmocniej i rozpoczynają współpracę z Konfederacją targowicką czym była Konfederacja targowiska to tutaj mamy rozmowy opozycji jest znacznie wcześniej z Petersburgiem pamiętajmy, że wjazd jak spotykają się i właśnie Rzewuski Potocki później dołącza w Petersburgu Branicki mamy sytuację tutaj, że te rozmowy zresztą racja wcześniej już stwierdziła za pomocą swojego za pośrednictwem swojego ambasadora, że jeśli ukonstytuuje się grupa, która wyrazi sprzeciw wobec konstytucji natychmiast Rosja zareaguje poprze Malkontent i właśnie wiemy, że taki akt Konfederacji przygotowano w Petersburgu dużo wcześniej, bo w kwietniu 1002. roku, a w dokumencie już w wydanym podano dane fałszywego i miejsce data jest fałszywa, dlatego że miejscem jest targowica było to miasteczko dobrach prywatnych Szczęsnego Potockiego adaptacja czternastym maj, a więc wiadomo, że jeżeli chodzi o kontrakty targowisko liczono tutaj ma to część szlachty, która le, która sprzeciwiała się tak radykalnym reformom, chociaż wcale tak radykalne nie były i oparto się nie tylko na tej trójce, które wymieniłem, ale leczy się też obrać Kossakowski w tym Hetmanem wielkim litewskim, którzy także byli tutaj od dawna Jurgiel rynkami dworu petersburskiego też Katarzyna druga oceniała jednoznacznie wypad zapominamy, że od osiemdziesiątego dziewiątego roku mamy rewolucję francuską, że nad Wisłą ma do czynienia z takim samym procesem, a więc, jeżeli trwa proces i Austria mają zadanie przede wszystkim zdławić rewolucję francuską to ona ma zadanie obowiązek również na te jako mińskie rewolucyjne tendencje zdławić tak Nisko nasi sąsiedzi nasi sąsiedzi panie profesorze z Wschodu mieli mieli taką dosyć długą historię okrojona Ania i narzucania nam różnego rodzaju dokumentów w tym także rozumiem aktu założycielskiego Konfederacji targowickiej kończy nam się czas 1 zdaniem chciałbym, żebyśmy się dowiedzieć, dlaczego Stanisław August Poniatowski przechodzi na stronę targowiczan to jest kwestia taka do dzisiaj wydaje mi, żebym miał wiele by pomników wystawionych w wielu miastach Polski, gdyby zachował się jako wódz naczelny oczywiście zapomniano nawet jego postawę, jeżeli chodzi o Konfederację Barską, choć nie do końca, ale pamiętajmy, że decyzja była kolegialna król jako oczywiście nie chciał brać na siebie odpowiedzialności wobec wycofania się radni polsko litewskiej, a więc, mimo że potyczek pod zieleńcami Bieńko powstrzymano marsz wojska chińskiego, ale stała w odwodzie prawie dwudziesto tysięczna armia fakt dopiero rekrutowano, ale stała czekało na wodza naczelnego no wiadomo, że nawet i Hugo Kołłątaja czwórka Kuźnicy Kołłątajowskiej wtedy momencie rzucił hasło nie wygramy z Rosją ratusz ostatnie skrawki Rzeczypospolitej król, ale król oddał to decyzje kolegialnie jako naczelny wódz powinien wziąć na siebie to w pełni odpowiedzialność oczywiście głosowanie w straży praw było za podjęcie rozmów z Katarzyną drugą oferowano w zamian trzeba kończyć ratowanie sprawy Konstantemu m.in. właśnie koronę po Poniatowskim, ale Katarzyna druga nie w ogóle odrzuciła ma odrzuciła ten projekt całkowicie oczywiście, opowiadając się za zniszczenie dzieła konstytucji 3maja i także za zniszczenie dzieła, jakim była Rzeczpospolita obojga narodów przynajmniej na 123 kolejne lata bardzo serdecznie dziękuje prof. Mirosław Nagielski Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego ratę dziękuję państwu dziękuję wesołych świąt panie profesorze ósma 39 prawie na zegarach za chwilę wracamy i porozmawiamy prof. Alfreda bubla z czasem o tym, Litwiński litewskim punkt widzenia konstytucji 3maja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA