REKLAMA

Czy obraz świata, który pokazuje współczesna fizyka jest prawdziwy?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-05-30 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
44:38 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Tomasz Stawiszyński przy mikrofonie zaczynamy magazyn Radia TOK FM, który przygotowała Katarzyna Murawska realizuje Lidia Prądzyńska czuwa nad przebiegiem Tomasz Krzemiński no właśnie na początku chyba dobre informacje państwu przekażę Otóż pierwsza godzina sobotniego magazynu godzina filozofów będzie godziną pozbawioną serwisów informacyjnych reklam i państwo o to wnioskowali i o to wnioskowałem i niezwykłym umiejętnościom negocjacyjnym oraz perswazyjny wydawczyni tego Rozwiń » programu Katarzyny Morawski zawdzięczamy to, że wreszcie się udało i będziemy mieli pierwszą godzinę bez zakłóceń w postaci serwisów i reklam, choć oczywiście serwisy reklamy są niezwykle istotną częścią treści pojawiających się na antenie Radia TOK FM i tu żaden sposób swoją radością nie chciałbym ich zdeprecjonować ani też rzucić jakiegoś cienia nad niezwykle istotne fragmenty anteny po prostu rzeczywiście specyfika tego programu specyfika tej rozmowy powoduje, że kiedy nic jej nie przerywa to ona sobie płynie i może się rozwijać bez przeszkód, a jednak to interwały, na które dzieli dzielone były w te rozmowy na jakąś zakłócały ich przebieg, choć mają też dobre strony także cieszyć się, ale też oczywiście nie oznacza to, że nie doceniam wartość, jaką może wnieść przerwa o no dobrze to teraz zapowiedź co będzie po tych dobrych informacjach będzie za moment dr hab. Jan Chwedeńczuk porozmawiamy o prawdzie o prawdzie nauce pomyśleliśmy z Katarzyną Borowską prawda to jest w ogóle taki temat, którym warto było więcej pomówić pojęcie represjonowany w dużym stopniu w dwudziestym wieku już to przez postmodernizm już to przez różne inne takie w dyskurs teorii czy perspektywy, które widziały wprawdzie zagrożenie w roszczenie doprawdy coś zdecydowanie przesadnego niemożliwego do osiągnięcia z 1 strony prawda postrzegana była jako inwazyjne polityczne narzędzie sprawowania władzy z drugiej strony nasza potrzeba czy nasze pragnienie czy nasze wyobrażenie o tym, że jakąś prawdę, czyli adekwatny obraz świata po prostu osiągnąć możemy traktowano jako iluzje ludzkiego rozumu, który zapamiętał poszukiwaniach no właśnie jakiegoś ostatecznego rozwiązania trapiących go zagadek no i pewne negatywne konsekwencje tego co sprawdzą się stało możemy obserwować dzisiaj, bo cała ta rzeczywistość, w której żyjemy w rzeczywistości, której podział na fakty opinie na iluzję, iż rzeczywistość na mit i na wiedzę kompletnie się zatarł o tym, zaraz po mówimy z dr. hab. Janem Chwedeńczukiem, który oczywiście będzie się temu przyglądał temu pojęciu temu co to właściwie ta prawda nauce oznacza perspektywę fizyka za o godzinie dwunastej chcę wiedzieć, że za moment, ale przecież cała godzina przed nami o godzinie dwunastej Jakub Majmurek się pojawi tutaj i będziemy rozmawiali o słynnym już raporcie redut dobrego imienia jest taka organizacja, która dba w swoim przekonaniu o dobre imię Rzeczypospolitej polskiej bardzo starannie pilnuje, żeby nikt przypadkiem żadnego cienia na nasz kraj nasze państwo nie rzucił i Otóż eksperci powołani przez organizację spędzili wiele wiele godzin oglądając filmy na Netflixie HBO go o Amazonii Hulu jeszcze na paru innych serwisach i wytropili wszelkie nieprawidłowości wszelkie jakieś wypowiedzi, które potencjalnie mogłyby być dla Polski dla Polaków dla Polek szkalujące albo niesprawiedliwe czyta się to dosyć osobliwie ten raport przeczytałem w całości jest dostępny bez problemu w internecie można sobie go ściągnąć czyta to osobliwie, bo powiedziałbym, że 99% tych przykładów to są przykłady które, których interpretacja nastręcza wiele wątpliwości i kłopotów również, ale przede wszystkim należy się zastanowić to zrobimy z Jakubem Majmurkiem na ile w ogóle ta w ten gest, żeby się czemuś takiemu przyglądać, żeby tak bardzo poważnie traktować wypowiedzi, które często w ogóle nie mają ani takiej intencji ani takiej treści, jakie im się przypisuje na ile to jest w ogóle sensowne ana ile świadczy o pewnym no nazwijmy to przewrażliwieni, a po godzinie aha mamy tu małą drobną zmianę względem tego co widzieli państwo na Facebooku, bo jeszcze się pojawi Justyna Sobolewska jedenastej dwunastej 40 i dosłownie kilkanaście minut poświęcimy na rozmowę o Jerzy Pilch zmarł wczoraj pisarzu wybitnym pisarzu polskim i fantastycznym felietoniści zresztą również człowiek, który potrafił niebywałe rzeczy zrobić z polszczyzną przedwczesna śmierć zaskakująca, choć Jerzy Pilch chorował od dłuższego czasu o miejscu Jerzego Pilcha w literaturze no bo teraz to już w poczet klasyków nieodwołalnie został wpisany porozmawiamy na ich wspomnimy Jerzego Pilcha również po godzinie trzynastej Anna Łabuszewska się w studiu pojawi będziemy rozmawiali o Rosji Władimirze Putinie o jego planach niesamowitych, które miał i które przepraszam pandemia mu brutalnie pokrzyżowała no, więc to jest program na dzisiejszy dzień na dzisiejszy magazyn Radia TOK FM przed państwem pierwsza godzina filozofów i musi oczywiście poprzedzić ten charakterystyczny dżingiel Lidia Prądzyńska już ma, ale na tym albo czymś co się przesuwa albo na jakimś guzików, które należy nacisnąć i teraz to właśnie zrobi przesunie albo naciśnie właśnie się dowiedziałem, że to coś nazywa się chyba Lech i przesuwa prawdach chyba lekcje przesuwa Łaszcz tak tak mówi Lilia do ucha, że się przesuwa dobrze to już teraz wszystko wiem witam się serdecznie dr. hab. Janem Chwedeńczukiem halo halo dzień dobry dzień dobry czas, żeby się bardzo dobrze tak fantastycznie słychać fizyk znany państwu niewątpliwie anteny Radia TOK FM z godziny filozofów gość częsty w tym programie Instytutu fizyki teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego to może zacznę, bo to jest nasza pierwsza rozmowa od momentu, kiedy pandemia została ogłoszona od tego jak czas pandemii upłynął jak upływa upływa jeszcze no no wstyd przyznać, ale nie najgorzej, bo jest nauczyły alpejskiego mogą aż tak to może nie, ale no mam czas, żeby w spokoju pracować no to no może to wstyd przyznać bowiem żywią ludzi naprawdę ciężkie chwile przeżywa nawet dla mnie jest to moment skupienia mówiąc krótko nie mam też nie jest to nie jest wstyd przyznać różne mamy miejsca społecznym świecie i różne zajmujemy no i też niekiedy niekiedy jest nam trudniej, a niekiedy łatwiej czasami tego typu sytuacje, które są kryzysowe dla znacznej grupy osób dla innych nie są, a innym razem jest odwrotnie, więc ja bym się tak nie krygował, że to coś złego, że dobrze cisza jedzie tandem o no ale mówimy dzisiaj o prawdzie bardzo mnie interesuje jak właściwie z perspektywy fizyka, czyli kogoś, kto zajmuje się drobiazgowym konstruowaniem obrazu świata bardzo precyzyjnego sięgającego bardzo głęboko służącego nie tylko temu, żeby jakieś zjawiska opisywać, ale także, żeby je przewidywać, żeby stwarzać rozmaite narzędzia oddziaływania na rzeczywistość jak w ogóle patrzy z pojęcie może od tego zacznijmy dla siebie w ogóle pojęcie prawdy jest istotne nie mówię w sensie życiowym czy osobistym tylko czy ona jest istotna dla ciebie jako dla fizyka naukowca no oczywiście, ale dla mnie prawda jest takie stopnia pojęciem technicznym nawet te użyła jak nastu wprowadzały się słuchaczy do do do zagadnienia użyłem określenia prawda zanotowałem sobie prawdę jako adekwatny obraz świata tak no to to jest dla mnie prawda znaczy to ja nie nie przypisuję temu jakiegoś ciężaru metafizycznego tylko rozumiem to jako zbiór zdań, które są odpowiednio zweryfikowana no i oczywiście ta za sprawienie sobie co to znaczy zweryfikowana to tu jest może nie tyle słabość co jakaś na pole do dyskusji jest otwarta, ale to tyle no, więc znać prawda nie jest dla mnie pojęciem właśnie kimś takim kwas religijnym metafizyczny tylko właśnie coś co co charakteryzuje pewne zdania dotyczące ja też właśnie nie chciałem absolutnie tego terminu czy w każdym razie rozpoczynać tej rozmowy od takiego użycia tego terminu, która jest często skądinąd, które właśnie wiąże go z jakąś głębią metafizyczną i jakoś tzw. prawdą ostateczną jakimś domniemanym no właśnie stanem umysłu, w którym dostępuje wglądu sam pierwsze zasady rzeczywistości cokolwiek miałoby to znaczyć tylko czysto technicznym sensie użyłem tego pojęcia, odwołując się do takich 2 najbardziej klasycznych teorii prawdy trzeba definicji prawdy nie teorii prawdy 1 Arystotelesa w skali, która powiada, że prawda dla najkrócej mówiąc o zgodność to co co właśnie zgodność wypowiedzi z jakimś stanem w świecie czy zgodność myśli, jakim stanem świecie na Jana uległa pewnej modyfikacji przez Alfreda Tarskiego dokonanej dwudziesto wiecznego logika polskiego, który zamienił na taką z semantyczną teoria prawdy, w której której powiadał, że zdanie tu w cudzysłowie deszcz pada jest prawdziwa rzadkość wtedy tylko wtedy, kiedy deszcz pada, więc mamy po prostu jakieś zdanie i mamy jakiś stan rzeczy i tak najbardziej klasyczna tzw. korespondencyjna teoria praw w Jadarze pomiędzy tym zdaniem tym stanem rzeczy musi być odpowiedniości coś to znaczy zdanie musi wyrażać stan rzeczy opisywać właśnie w sposób adekwatny do takiej zgody i zasadniczo to wyczerpuje moją rozumienia tego pojęcia, ale jest tu no wiele subtelności m.in. właśnie 1 z nich związana z tym w jaki sposób uzasadniać oczy w jaki sposób się przekonać że, że dane zdania rzeczywiście adekwatnie opisują rzeczywistość i to nie jest prosta co więcej to w dwudziestowiecznej fizyce pojawiają się pojęcia zarówno w teorii względności, jakim mechanice kwantowej, które sprawiają no po pierwsze, one sprawiają, że pewne obserwacje stały się względna, a zatem to co ktoś będzie utrzymywał że, że jest prawdą dla innego obserwatora tak mówiąc językiem fizycznym niekoniecznie takie musi być w związku z tym to co będzie prawdą jak zaraz dojdziemy to raczej nie będą to nie tyle będą same akty obserwacji co raczej pewne prawidła, które mówią w jaki sposób prawidła właśnie użyłem tego sformułowania pewne zdania, które mówią w jaki sposób odnieść do siebie różne pozornie sprzeczna obserwację, a po drugie mamy to nawiązuje do torów zgodności, a po drugie mamy mechanikę kwantową, który jest zbiór zdań, których my wielokrotnie tu na antenie mówiliśmy, które w ogóle nie podlegają bezpośredniej weryfikacji takich jak np. mówienie, że cząstka jest w superpozycji jakieś 2 naprzód położeń to bezpośredni bezpośrednio weryfikacji nie podlega, czyli jest pojawiła się nowa ja bym powiedział rewolucyjna teoria, która posługuje się pojęciami takimi krokami pośrednimi, które bezpośrednio nie podlegają obserwacji, ale ona w tym sensie prawdziwa czy też do tej pory nie jest kwalifikowana, że jej ostateczne przewidywania zgadzają się z pomiarem, ale te pośrednie kroki, czyli zakładanie, że to tam już tak, odnosząc się do tego słynnego kota, że ten kod jest Super pozycji itd. to to bezpośredniej weryfikacji podlega związku z tym samemu temu zdaniu nie można przypisać jedynki logiczne jedynki zaraz po to, jaki on ma status właściwie no ja bym to ja to postrzegam jako taki element pośredni to znaczy są to są to pewne przepisy rachunkowe, które w wymuszają na na naukowców, żeby opisywał obiekty w taki dziwny sposób, a na końcu to co liczyć już to są takie wielkości no takie bardziej, jakby klasyczna na nią jak energia układu czy położenie cząstki w danej chwili średnie położenie i to, żeby dostać prawidłowy wynik przez prawidłowy to rozumiem taki, który jest potwierdzony przez doświadczenia to musi w tych pośrednich krokach założyć no właśnie ten przyjąć ten opis ten dziwny opis, ale tego czy tego bezpośrednio nie mierzy to są tylko takie no pośrednie kroki w twoim obliczeniu i w tym sensie zaraz myślę, że dobrze bo, bo to zdaje sobie sprawę, że to dość trudne co mówię zasobie to takich przykładach omówimy, ale to co chcą powiedzieć, jakby tytułem tego przedłużonego wstępu są szczególnie w dwudziestowiecznej fizyce są takie sformułowania, które no nie wszystkie części tych tych ogólnych teorii podlegają bezpośredniej weryfikacji to jest pewne Novum i jest tajne nastręcza pewnych problemów którymi my się z tobą rozmawiając z Antonim wielokrotnie zmierzyliśmy oczywiście czy tutaj tutaj rozumiem że, bo chciałbym, żebyśmy też trochę sobie po mówili o różnych rozumienia prawdy i przyjrzeli się temu jak właściwie np. fizyce koncepcję pracują albo nie pracują no bo rozmaicie prawdę definiowano rozmaicie prawdę rozumiano skądinąd znany ci jak sądzę Bohdan Chwedeńczuk napisał znakomitą książkę pt. spór o naturę prawdy ta książka właśnie mam tutaj przed sobą kilka cytatów z niej przygotowałem na okoliczność tej audycji może może za moment wprowadzimy także i Bogdana Adamczyka, którego pozdrawiamy serdecznie jeśli jeśli nas słucha natomiast 2 rzeczy chciałam powiedzieć 1 to jest właśnie pytanie czy to jest rodzaj takiego no właśnie pragmatycznego podejścia do sprawy to znaczy nie możemy tutaj za bardzo stosować tych narzędzi weryfikacyjnych, ale na końcu nam i tak wychodzi coś co co się sprawdza w równaniach po prostu co daje wynik praktyczne w związku, z czym nawet nie możemy postępować tak bardzo klasyczny sposób w tej sytuacji na to uwagi na pewną wartość praktyczną z tego wyniku końcowego akceptujemy to pozostałe składowe elementy czy tak jest no nie do końca, bo to znaczy to tak jest ale bo tak jak to przedstawia to by sugerował, że to jakaś nie dowolność jest na nas wymuszona to znaczy tego końcowego drobnego, czyli weryfikowanego empirycznie wyniku nie otrzymalibyśmy, gdybyśmy nie zrobili tych dziwnych kroków pośrodku i tak narodziła mechanika kwantowa to znaczy ona no narodziła się najpierw był taki krok kluczowy dla narodu narodzin nowe tory to znaczy okazało się, że zdania co, do których sądziliśmy, że są prawdziwe w pewnych przypadkach się nie stosują, czyli w ogólności nie są prawdziwe to były zdania wywiedzione z electro dynamiki myśmy kiedyś rozmawiali o narodzinach teorii kwantów mówiliśmy, że tam był taki problem pudełka z dziurką nie wiem czy sobie przypominasz oczywiście czy pamiętam na zawsze ten przykład pudełko z dziurką jest czymś co jako pierwsza przychodzi do głowy, kiedy słyszy fizyka kwantowa to się ciężaru no, więc pudełko z dziurką to był taki obiekt, który czy zasadnicza pudełko można sobie wyobrazić nie w wielkości paczki papierosów czy czegoś tego rozmiaru, które jest, jakby w ma jakość temperatury mają też ścianki tam jest taka mała dziurka wydrążona w tym pudełko i obserwujemy ile energii świetlnej wydobywa się przez to dziurka i klasyczne electro dynamika co, do której wierzyliśmy ludzie wierzyli przez lata, że jest zbiorem zdań no właśnie powszechnie uznanych za prawdziwe, albowiem wielokrotnie były weryfikowane wiadomo było, że prąd płynie, że fale elektromagnetyczne rozchodzą itd. no to ta klasyczna lektura dynamika przewidywała, że to pudełko z dziurką będzie emitowało nieskończenie wiele energii co jest oczywistym oczywistą nieprawdą no i to były to był pierwszy krok do jak mówię oczywiście nieprawda, że to się nie nie zgadza nie dość, że z doświadczeniem też z intuicją czyta to na głębokim poziomie i na 2 poziomach jest nieprawdziwe no ita to odkrycie nieprawdę to znaczy, że pewne zdania co, do których byliśmy przekonani, że są prawdziwe mają ograniczoną stosowalność jest punktem wyjściowym do stworzenia nowej teorii cały czas dąży do tego, żeby odpowiedź na pytanie twoje co do tego, jaki status mają te zdania pośrednie w mechanice kwantowej bardzo doceniam to dążenia państw Schengen jawność no, więc to odkrycie tutaj ograniczoności stosowania tych zdań tego, że nie zawsze można nie ich nie zawsze można użyć do każdej do każdego układu stanowiło Motor napędowy do poszukiwania takiego opisu pudełka z dziurką, w którym ta energia wypływająca nie będzie nie dość, że nie będzie skończona czy teoria nie będzie już przez 2 takie dziwactwa to jeszcze będzie przewidywała wynik nas będzie dawała prawdziwe rezultat, czyli takie, które zgadzają się za papiery no i w ramach tej trwającej lata rewolucji powstała teoria kwantów która, która opisuje tak jak żeśmy wielokrotnie mówili opisuje cząstki elektrony np. atomy jako obiekty które, a priori mogą być rozmyta tak czy mogą wydaje się, jakby były w wielu miejscach naraz ja mówię wydaje się, dlatego że ten element nie jest bezpośrednio weryfikowane to znaczy stosować także element pośredni no dobra ciekawa no tak to jest, ale i teraz musi kierować jakaś metafora po prostu to określenie to jest pewna metafora tak nie wiem no nie wiadomo nie wiadomo, jaki ma status czy to ma tylko status pewnego, ale tego na pewno nie wiemy innymi słowy o to chodzi tak no no nie wiemy, bo tak jak my używamy jakiegoś takiego zdania, które w, które pozwala przejść nad tym do porządku to znaczy szukamy jakieś określenia, które jest wstanie zadośćuczynić temu dziwne Emu stanowi, w którym znalazła się cząstka, którego no właśnie nie znamy do końca nie rozumiemy nie potrafi nie potrafi zweryfikować przy pomocy konwencjonalnych narzędzi, więc no używamy takiego pojęcia oczywiście zakorzenione w pewnych parametrach tego tego stanu ale, ale on nie jest tak jak mówisz o 11 no właśnie, bo to jest bardzo dobrą wagę, bo sama w sobie mechanika kwantowa tak jak powstała ona nie zawiera w sobie ta teoria ona nie zawiera tego łącznika to znaczy tego elementu, który pod pozwala na końcu stwierdzić, że w akcie obserwacji de facto ten Elektron z takiego stanu rzekomo rozmaitego nagle lokalizuje w 1 miejscu, czyli w samej mechanice kwantowej niema tego dla całej mechanice jest tylko opis przy pomocy tych rozmyte Bytów teraz, żeby jakoś odnieść te przewidywania teorii kwantów do do obserwacji codziennej, kiedy wiadomo może niecodzienny, ale laboratoryjnej, kiedy wiadomo, że jednak atomy są na jakimś tam jak już na nie popatrzy to są kropeczki miałem się nie w bardzo się podoba codzienna obserwacja atomów i prowadzą np. z tylko, że one SA w skupiskach bardzo bardzo bardzo dużych skupiskach jest bardzo wiele ale, ale zachowała cały czas obserwuję atomy są działania o leskiej bardzo dobra uwaga nota wszyscy obserwujemy to albo dotykamy dokładnie tak dalej tak no, więc warto nawet bardzo przyjemne muszę powiedzieć zawsze bardzo Roma, a ja tak samo absolutnym atomy wodoru niewymagane damy wodoru absolutnie bez moich ulubionych no więc, żeby odnieść, żeby jakoś pożalić mówiąc kolokwialnie ten opis taki dziwaczny z aktem pojedynczej obserwacji to dołożono do mechaniki kwantowej jakąś interpretację, która mówi, że aktor to wielokrotnie o tym, mówić, że akt obserwacji niszczy ten wytrąca tę cząstkę z z tego z tej Super pozycji z tego rozmycia jak w jaki sposób nie wiadomo, jaki losowo ją gdzieś lokalizuje w 1 miejscu i teraz, czyli teraz tak jak wygląda doświadczenie, bo to chciałbym, żebyśmy zrozumieli w jakim sensie mechanika kwantowa zatem jest jakimś sensie przewidywania są prawdziwe czy wykonuje doświadczenia z twoim atomy wodoru opisuje go w teorii kwantów jako obiekty rozmyte, po czym robi mu zdjęcia i widzieć go jako kropkę powtarza ten sam eksperyment Wilga kropkę, gdzie indziej, gdzie indziej ona tak szopka będzie od pomiaru do pomiaru sobie tam pływać tak powiem fluktuacja będzie ten wynik, ale możesz policzyć potem jako takiej wielkości średnio naprzód, że średnio o Atom wodoru był w lewym górnym rogu twojego o swojej kuchni doc. Maciej Waldemar no właśnie to i teraz z mechaniki kwantowej teorii kwantów można z 1 strony można wyliczyć co przewiduje teoria ona przewiduje załóżmy, że 3cm od lewego górnego rogu z drugiej strony te wykonuje pomiary wielokrotnie patrzysz na ten Atom Jon raz jest Góra 100, ale liczyć potem średnio położenie jego i to średnio położenia zgadza się z przewidywaniami teorii, czyli to co dla mnie kluczowe, żebyśmy zrozumieli to, że mechanika kwantowa pozwala ci ona nie odpowie na pytanie, gdzie w danym akcie obserwacji będzie Elektron tam Atom wodoru ona jedynie powie, że statystycznie rzecz biorąc średnią odbędzie 3cm od lewego górnego rogu i w tym SA i te wszelkie przewidywania takie statystyczne teorii kwantów no są zweryfikowane w nieskończonej liczbie doświadczenia, ale też są zweryfikowane poprzez działającą technologię, dzięki której się teraz słyszymy, bo komputer jak wielokrotnie mówiliśmy zawdzięczają swoje działanie czy to, żeby nie mogliśmy skonstruować ten wynik naszego opanowania teorii kwantów ja tylko na moment coś powiem meta poziomu, bo nieustannie zapominam o tym, to jest bardzo ciekawy efekt nie rozumiem zupełnie dlaczego, ale wreszcie dzięki nim Katarzynie Murawskiej, która to przypomniała po raz kolejny w tej chwili za pośrednictwem komputerowych kwantowych środków komunikacji już nie mogę tego wyprzeć Otóż oczywiście tak jak zawsze jak co tydzień mamy post na Facebooku anonsując tę audycja bardzo serdecznie państwa zachęcamy, żeby państwo również brali udział w dyskusjach w tych rozmowach proszę jeśli mają państwo jakiś pytanie wątpliwość myśl wokół tego, o czym tutaj rozmawiamy to proszę, żeby państwo absolutnie nie wahali się tego wpisać pod postem znajdą państwo na stronie Radia TOK FM oczywiście no, a w miarę możliwości będziemy się do tego jakoś starali odnieść to też nie zawsze udaje, bo rozmowa ma swój rytm swoją logikę nie zawsze można ją przerwać, ale często się to udaje i czasami bardzo ciekawe i fajna kierunki otwierają nowe właśnie dzięki państwa pytania, więc serdecznie serdecznie do tego zachęcamy na Facebooku Radia TOK FM państwo ten post znajdą, a ja Janku, bo myślę, że dość klarownie wytłumaczyła to sytuacja przeszedłby do kolejnego wątku, których jest taki może bardziej generalne boję się na początku zapytałem o to na ile w ogóle to pojęcie dla siebie istotna to wiedziałem, że ma sens techniczny ma się wiąże właśnie z uznawaniem albo odrzucaniem pewnych zdań, które są inkorporowane później do do do do teorii do do pewnego obrazu świata o tym, obrazie świata chciałem trochę trochę porozmawiać, czyli tzw. paradygmacie, czyli o pewnym bardzo ogólnym modelu widzenia rzeczywistości opartym na pewnych przesłankach założeniach ustaleniach i o tym jak paradygmaty ewoluują zmieniają oczywiście w tym celu przygotowałem cytat słynnej książki Thomasa Kuna struktura rewolucji naukowych, która książka w ogóle jest pod wieloma względami ciekawa i Warta Warta dyskusji w kontekście np. z tego jak współczesna nauka funkcjonują już ma trochę lat została wydana tam, bo chyba w latach w latach 70 lat sześćdziesiątych właściwie po raz pierwszy w każdym razie KUL pisze tak no bo on się zajmuje rewolucjami naukowymi takimi skokowymi zmianami, które tam historii nauki następowały pisze tak historyk nauki, który bada dawne prace naukowe z punktu widzenia współczesnej historiografii może nabrać przekonania, że kiedy paradygmat ulega zmianie wraz z nim zmienia się świat, kierując się nowym paradygmatem uczeni stosują nowe przyrządy i widzą nowe obszary rzeczywistości co ważniejsze w okresie rewolucji naukowej, posługując się dobrze znanymi przyrządami badające obszary, które badali dawniej dostrzegają coś zupełnie innego wygląda to tak jak gdyby zawodowa społeczność uczonych przeniosła się nagle na inną planetę, gdzie przedmioty dobrze znana ukazują się w innym świetle wraz z innymi wcześniej nieznanymi oczywiście nic takiego się nie dzieje nie następuje przeniesienie w przestrzeni poza laboratorium wydarzenia codziennie biegną zazwyczaj dawnym trybem, a jednak zmiany paradygmatu rzeczywiście sprawiają, że uczeni inaczej widzą świat, który jest przedmiotem ich badania w tej mierze to ostatnie zdanie w tej mierze, jaki mają do czynienia ze światem jako uczelni chciałoby się powiedzieć, że po rewolucji żyją oni winnym świecie no jak to wybrać tę rewolucję, aby zawarcie w foto po to, rewolucja to prawda to prawda to prawda, ale ciekawe w kontekście konta, bo wiesz ta cała ta cała książka Kuna ona jest taka trochę po nowoczesnym duchu to znaczy tutaj on pokazuje też w ogóle bardzo ciekawa, że zawsze będą wewnątrz jakiegoś paradygmatu ma się poczucie, że ten paradygmat adekwatnie odzwierciedla rzeczywiste żoną opisuje świat później następuje zmiana i nagle okazuje się, że świat jest zupełnie inny, chociaż wtedy też wydawało się, że ten świat jest dokładnie taki sam i mi się właśnie przypomina w tym kontekście i jakoś sobie odświeżyła też nasza rozmowa w tym kontekście cytatu, który przytaczam rozmowę, jaką odbyliśmy jakiś czas temu na tej antenie dotycząca narodzin mechaniki kwantowej to pokazywały dawała przykłady historyczna tego w jaki sposób pewna drobne usterki czy nieregularności odkrywane przez przez fizyków no spowodowały rozwój takich gałęzi takiego obszaru badań, który wrócił w jakimś sensie do góry nogami doga nogami cały nasz obraz rzeczywistości i też mówiłem parokrotnie w naszych rozmowach, że w gruncie rzeczy może się pojawić jakaś inna teoria jakiś czas, która opisze wszystko jakoś inaczej i też odsłoni jakieś zupełnie nie oczywiste nieznane aspekty, więc w tym kontekście to jest niezwykle interesująca jeśli się umieścić to pojęcie prawdy czy prawdziwości prawdziwego adekwatnego obrazu świata no tak, ale Zobacz przez dość długi czas ludziom wydawało się, że słońce krąży wokół ziemi prawda ani kroku, a nie krąży no właśnie krąży oczywiście, że krąży może jeszcze, że jeżeli się, jeżeli się obserwujesz ruch słońca z układu, jakim jest ziemia to jest oczywisty codzienny nasze doświadczenie się słońce krąży, a my spodziewamy względem ziemi tak siedzisz na ziemi, żebyście w pokoju, a słońce się porusza tak i słyszę to nie rusza wcale nie kręci się dookoła nie nie kręci się to właśnie, o czym mówi praca Kopernika i wiele kolejnych to, że istnieje taki no bo mógłby opisywać ruch planet w układzie słonecznym z perspektywy ziemi mógł on bardzo skomplikowane zamki, ale istnieje pewien inny układ to znaczy taki mniej więcej związane ze środkiem słońca, w którym to wszystko się upraszcza ten opis czyli no bo wtedy to co widzisz to, że ten zbiór planet orbituje wokół tego 1 punktu mniej więcej do komisji jest bardzo prosta, gdy tymczasem, gdy po z ziemi obserwuje ruch wszystkich innych planet no to z tej perspektywy to wyglądać dziwacznie no bo to nie jest ten takim naturalny układ mówimy układ odniesienia czy czy współrzędne w związku z tym to co chcę powiedzieć to że, odnosząc się do swego pytań zaś jeszcze przez tory kwantów że to nie jest tak to nie zawsze także nowe odkrycia kompletnie falsyfikat ją poprzedni obraz świata oczywiście, bo no, bo nasze postrzeganie tego klasycznego świata, z którym mamy tu na co dzień do czynienia ono raczej nie jest zaburzone przez to, że w laboratoriach naukowcy odkryli że, że tam pewnych bardziej mnie egzotycznych przypadkach trzeba wywrócić do góry nogami ten obraz tak samo jest ze obrotem z ruchem względem, że względnym ziemi wokół słońca znaczy może pozostać w w takim opisie, którym to słońce krąży wokół ziemi to ma swoje konsekwencje a, ale też ma ma pewne no zalety to znaczy pozostaje w tym świecie, do którego z tych przywykły tak w tym obrazie, w którym rzeczywiście to słońce przetacza po co powinno okręgu tak samo jest z tym rewolucjami Toni to Toni nie jest także np. odkrycie teorii kwantów albo teorię względności sprawia, że my natychmiast porzucamy wszystko oczywiście o to tylko oznacza, że pewne zdania, które kiedyś uważaliśmy za uniwersalnie prawdziwa odkrywamy ich ograniczyć, jakby ograniczono stosowanych znaczy, że ktoś nie jest nie jest prawdą, że one są prawdziwe zawsze wszędzie, więc rewolucja, gdyby to było Tomek także to rewolucja wywracają wszystko do góry nogami to w szczególności przypuszczam, że większość ludzi jakoś zupełnie inaczej by zacząć postrzegać świat tak nie jest wszyscy prawie wszyscy prawie nikt nie zna tor implantów i nie potrzebuje, żeby funkcjonować w świecie codzienne no tak, ale ale, ale chyba tak rzeczywiście jest jak Kun pisze, że fizycy zaczęli żyć w innym świecie w jakim sensie my wszyscy potem zaczęliśmy żyć w innym świecie, bo jeszcze wiele innych sytuacji zaistniało np. w dwudziestym wieku, które jakiś rodzaj naszego obrazu świata jednak rozmontował to znaczy ten opisywany przez socjologów rozpad demontaż wielkich narracji tzw. czyli właśnie systemów z po East widzenia rzeczywistości opisu rzeczywistości na poły filozoficznych na poły na poły naukowych, które dawały no właśnie taki obraz bardzo uporządkowana zhierarchizowana i spójne on się jednak rozbiły rozmontował się czy zostały rozmontowane właśnie m.in. przez przez odkrycia fizyki kwantowej, ale też przez psychologię nieświadomości przez doświadczenia wojen jakich rozpadu takich bezpiecznych układów społecznych i to wszystko jednak powoduje, że my np. dzisiaj żyjemy w innym świecie niż niż ludzie my mówię nie zajmujące się teorii kwantów na co dzień, ale jednak żyjemy w świecie który, który jest już światem doświadczonym przez konsekwencja fizyki kwantowej na jakiś tam jakiś tam poziomach ale, ale Kun, którego tutaj cytowałem chyba w tym sensie ma rację, że fizyk który, który zajmował się fizyką w 1800 dwudziestym roku fizyk, który zajmuje 2020 roku żyją w innych światach to są to są ludzie, którzy zawarli ze świata to zależy czym się zajmują, bo jeżeli oczywiście no załóżmy, że te same co taki fizyk poprzednie wcielenie Jan Chwedeńczuk w 1800 dwudziestym roku byłeś z pewnością fizykiem no bo jak inaczej i na pewno też zajmowały się teorią pomiaru z ogromnym stopniu pomiarem no to, gdyby się wtedy zajmował tym pomiarem i teraz zajmuje 2020 roku pomiarem to to by były 2 zupełnie chyba inne Universal czy nie no ale mógłbym nadal no tak na pewno na poziomie świadomości teraz jestem świadomy, że nawet gdyby, kiedy z najmu za zajmuje się pomiarem takim klasycznym to jestem świadomy, że gdzieś tam pod spodem istnieją zjawiska kwantowe, które np. pozwalają radykalnie poprawić precyzję pomiaru ale gdybym się zajmował nie wiem ruchem chmur czy jakimś innym niezwykle skomplikuje zakaz mur jest podobno z tego co wiadomo niezwykle skomplikowana no to moje wcielenia sprzed 200 lat i obecna noc liście obecnie jest więcej wiadomo itd. nalegania czy to jest jakaś rewolucyjna zmiana czy ewolucyjny ale, ale czy byłoby tak np. na pewien obraz rzeczywistości, który wyśmiał wobec tego obrazu rzeczywistości, który ma teraz no byłby byłby rzeczywiście istotnie odmienne no no właśnie, bo tutaj jednak ma ten cały obszar taki nie nie nie determinizm etyczne to znaczy ten te sfery, w której nie działają te wszystkie klasyczne mechanizmy reguły i no to jest chyba coś zupełnie istotnie innego niż niż tamten świat, w którym to wszystko było takie poukładana no zupełnie innego radykalnie jeszcze do tego dochodzi teoria względności, która mówi, że coś tak fundamentalnie zdawałoby się ustalonego jako upływ czasu zależy od od tego jak się porusza się do obserwatora ująć w skrócie to jest coraz większa, że niestety nasz nasz czas właśnie upłynął Janku na tej już płyną czy nam upłyną no ja nie wiem ja mam nadzieję, że w jakimś innym układzie odniesienia wcale nie upłynął, a więc rozmawialiśmy o tym, właśnie nieraz są różne światy alternatywne, których być może dopiero się rozkręcamy w tej rozmowie, który na czas rozmawiamy 24 godziny 24 godziny trwał edycja ale, ale no tym razem niestety musimy skończyć bardzo dziękuję dr hab. Jan Chwedeńczuk państwa gościem fizyk z Instytutu fizyki teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego obiecuje, że odpowiem na pytanie o relacje odpowiemy na pytanie relacji fizyki kwantowej z duchowością następnym razem już żeśmy o tym, rozmawiali nawiasem mówiąc może pani zwracam się do autorki posta na ten temat może pani odnaleźć swobodnie w archiwach takie taką rozmowę na ten temat też na YouTubie jest nagranie pewnej dyskusji, którą wspólnie z Janem odbyliśmy i pewnym buddystą które, którą na temat właśnie tych relacji pomiędzy podejmował fizyką kwantową teraz reklamy informacje i Jakub Majmurek za moment Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA