REKLAMA

"Ten jest Węgrem, kto cierpi po Trianon"

Połączenie
Data emisji:
2020-06-04 13:20
Audycja:
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
27:27 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączenie trzynasta 22 Jakub Janiszewski przy mikrofonie znam jest Adam Balcer autor podcast Lechistan na portalu tokfm PL Kolegium Europy wschodniej dzień dobry czy dobre będziemy mówili o traktacie z Trianon i o tym co też oznacza dla współczesnych Węgier może na samym początku przypomnijmy w ogóle to było ten podpisany 4czerwca 1920 roku traktat Trianon traktat Trianon jest dla Węgrów takim traktatem jak dla Niemiec nasz Wersal pewnie porozmawiamy też innych krajów Turcji Rozwiń » jest mówić o syndromie ser też traktat zawarty 900 dwudziestym roku to są traktaty kończące pierwszą wojną światową podpisane z mocarstwami centralnymi tymi, które przegrały wojnę Węgry wówczas brały udział w wojnie jako o część państwa, a Austro-Węgry i w wyniku tego traktatu jest to oczywiście dla Węgrów będziemy zaraz o tym, mówić wielka trauma terytorium kraju, które osiemnastym roku to było prawie 330 000km² skurczyło się do 93 miesięcy trzymano utratę 70 kilku procent terytorium i mniej więcej ponad 23 populacji kraju przed przed osiemnastego roku znalazły się poza granicami będzie sąd nawet węgierscy nacjonaliści swoje państwo nazywają kadłub okiem i to jest oczywiście doświadczenie traumatyczne podobne straty poniosła Austria, która też straciła tak dużą część swojego przed swego terytorium przed pierwszej wojny światowej ludności do tego dwudziestym roku na mocy traktatu z Dianą poza granicami Węgier zostało mniej więcej 30% i etnicznych Węgrów dzisiaj ich mniej więcej w ramach Europy Środkowej ponad 20% mieszka w sąsiednich krajach, tak więc pojawia się ta kwestia mniejszości węgierskiej i no jest dla dla Węgrów to najważniejsza data dla Węgier najważniejsza data ich w najnowszej historii, która zdeterminowała historia Węgier budzi w dwudziestym wieku, ponieważ to było naprawdę coś takiego, że Węgry spadły z wysokiego konia przypomnijmy, że Austro-Węgry ręce mamy podejście hasło prawda swej i woda Żywiec cesarzem Franzem Josefem natomiast to było przed pierwszą wojną światową jedno siódme najludniejszym państwem świata biorąc pod uwagę imperia tak brytyjskiej francuskie trzecim najludniejszym kraj w Europie mniej więcej tym jak będziemy ludność pewnie myślą także pod względem rozmiarów gospodarki to był tej wielkości kraj i Stali szczególnie w skali świata, czyli właśnie dziś siódme miejsce, więc mieliśmy do czynienia z mocarstw ta, która oczywiście było młodszym bratem wobec zarządca niemieckiego, ale Węgrzy mieli poczucie, że biorą udział we no są podmiotem ze na arenie międzynarodowej to jest symbolem jest tylko samo miasto prawda Budapesztu myślę, że wielu państwa było, które w złotych złoty okres właśnie o, a dla sił, czyli porozumieniu między Austrią Węgrami 186718 kilo widać w tym mieście prawda to jest bardzo taka wyraźne tak tak przypomnijmy, że drugie metro w Europie po Londynie wspaniały parlament wspaniała architektura secesyjna gigantyczny rozwój miasta chyba szybciej szybko Berlin wówczas rozwijał i w efekcie Budapeszt stał się siódmym największym miastem w Europie dziś wiadomo nie zajmuje pozycji, ale to państwo pokazuje doświadczenie to było naprawdę w tym roku dwudziesty był traumą i w okresie międzywojennym oczywiście polityka państwa była taka, że mieliśmy autorytarny reżim z pewnymi elementami taki hybrydowy z elementami demokracji, gdzie dominował admirał zaś Węgry utraciły dostęp do morza Miklasz chodniki i i czoło tak najważniejszym elementem tożsamości tego państwa było przekonanie takie poczucie po krzywdę kultywowane właśnie związane z Mariano, które było pijane do głowy dzieciom już w szkole cały czas prawda tego zaczynał się lekcji modlitwa Bóg doprowadził do Odrodzenia zmartwychwstania węgiel swoich dawnych granicach to hasło wtedy bardzo popularnemu szukać czynienie nigdy nigdy nie zaakceptujemy traktatów Trianon no i cele polityki zagranicznej było Węgier oczywiście, o co najmniej o odzyskanie terytoriów zamieszkanych w większości przez grupy etniczne tutaj też o tym, pamiętać, że Węgry się bardzo zmieniły same w sobie jeśli chodzi o strukturę niż przed pierwszą wojną światową to państwo nie więcej pewnie w trakcie pierwszej wojny światowej dziś połowa ludności to byli etniczni albo ludzie uważający się za węglu w okresie międzywojennym Węgry stały się małe i stał się już w kraju, w którym 80 parę procent populacji stanowili węże w efekcie tak jak w okresie tym austro-węgierskim Węgrzy oczywiście nie nie chcą przyjąć przeważnie do wiadomości, że to państwo prowadziło politykę przymusowej asymilacji wobec mniejszości, ale to było wtedy często w Europie to model przypominający Francję, ale jednocześnie było państwo w okresie Austro-Węgier Kima ostrzał zdalne z dominacją cłach arystokracji z ordynacją wyborczą bardzo mało demokratyczną tak naprawdę pierwszy wybory na Węgrzech, gdzie wzięli udział wszyscy obywatele do pełnoletnich kobiet mężczyźni tak dalej nie było żadnych ograniczeń nastąpiły w roku 90 tak czterdziestym szóstym było blisko, ale to jeszcze nie nie to samo, bo były jej ograniczenia dla mniejszości niemieckiej dla osób uznanych za kolaborantów, więc mamy kraj, który w tym okresie austro-węgierskim był bardzo podziwiany np. przez konserwatystów w Europie za to, że asymilować bardzo za Niemców Żydów Słowaków de też rośliną i szczególnie Żydzi tam spektakl to spektakularne zjawisko jak wtedy właśnie w Budapeszcie doszło do bardzo wielu marzy mi same dzieci weszli do elity węgierski to było coś wyjątkowego w skali Europy burżuazja z Buk z Budapesztu, gdzie stanowili między 14 populacji Żydzi i to się zupełnie zmieniło w tym okresie międzywojennym, kiedy mamy polityka wiceministra wprowadzanie najważniejszych ograniczenie prześladowanie dyskryminację wobec Żydów i potem udział drugiej wojny światowej ze względu właśnie nabijano po stronie Hitlera Węgier i odzyskanie części terytorium na krótko chodzi Hitlerowi utrata, a czterdziestym piątym ze względu na kolejną klęskę tym razem drugiej wojny światowej kolejną realne sukcesy komunizm to jest powiedzmy ten kontekst historyczny no właśnie teraz zastanówmy się nad tym czym ta data staje się pod rządami Orbána to znaczy jak ona zaczyna być wykorzystywana do bieżących celów politycznych do takiej polityki powiedziałem populistyczne nacjonalistyczne realizowanej przez partie Viktora Orbana ta, więc mamy na pewno polityka, który Orban, który zrobił z Trianon znowu tak jak w okresie międzywojennym centralny motyw taki to po swojej ideologii narodowo państwowe to znaczy, kiedy w 2010 roku Fidesz wygrał wybory Jordan został premierem to pierwsza decyzja pierwsza ustawa, która została przegłosowana właśnie ustanowieniu 4czerwca dniem jedności narodowej problem jest taki, że węgierski i język jak każdy język oczywiście poszczególne słowa ma mogą być różne znaczenia można tez ten dzień tłumaczy jako dzień reo unifikacji narodowe i w tej ustawie wołu Trianon jest wymieniony nazwane dyktatem to jest język z okresu międzywojennego dzisiaj to jest niesprawiedliwe narzucone i prawda powoduje, że było w czasie cała refleksja, dlaczego od koniec pierwszej wojnie i zaraz po zakończeniu nie Węgrzy nie chcieli olbrzymiej większości nie stać nawet, że tak i następnie mamy coś takiego, że przez 10 lat budowano najróżniejsze pomniki organizowano najróżniejsze imprezy kultywowano pamięć odmianą, która oczywiście była zawsze m.in. okresie były komunistyczny był taki, a znany pisarz poeta Jula jest, który twierdzi na wsi nawet coś takiego, że to jest ten jest Węgrem, kto cierpi pod Jano, a i to jest coś co stało się tak można powiedzieć troszeczkę zjawiskiem może być jakimś takim samym masochizm je w taki kulcie tej klęski porażki ma kilkoro i tego syndromu ofiary i Orbán wpisał do konstytucji, że właśnie węże mieszkają poza Węgrami zostało Węgry są odpowiedzialne za tą przestrzeni Niziny panońskiej wymiarze dziedzictwa kulturowego desa więzi za jedność narodu węgierskiego w wymiarze duchowym, tak więc mieliśmy cały czas kultywowanie tego miękkiej wersji rodzaju rewizjonizmu i badania opinii publicznej pokazują, że no zrobione w zeszłym roku w tym roku nawet że, że np. Jurisa ten amerykański ośrodek zdrowia takie badania w zeszłym roku i pytam się nie tylko węgla, ale jest mieszkańców innych krajów europejskich uważa znaczna część zechcą terytoria poza swoim kraju, które należą powinny należeć do swojego kraju należą do tego kraju 23 węgla odpowiedziało tak mniej więcej 25% odpowiedziała nie i to jest bardzo podobne wyniki jak dziesiąty pierwszym roku co widać, że przez 30 lat spadła liczba tak myślących węglu i potem powróciła właśnie do tego poziomu 60 kilka procent co więcej badania zrobione w tym roku pytano o węglu czy nigdy wyznaczone są tacy nigdy nie powinniśmy zaakceptować postanowień traktatu Trianon 55% wagowo odpowiedziało tak 40% mniej więcej powiedziało nie, czyli widzimy, że jest to w różnych różnej skali, ale ta idea jest popularna badania pokazują, że szczególnie popularna w elektoracie Orbána i w elektoracie też Jobbiku partii, a też nacjonalistyczny wręcz całej prawdy bardzo się teraz przesunęła do centrum, czyli rozumiem, że we właściwie ta ciekawi mnie czy można będzie ta narracja dotycząca Trianon ona w pewnym sensie narasta znaczy jest podgrzewana czy raczej nie czyta jest pewna stała my moim zdaniem jeśli ktoś pierwszą decyzję podejmuje tych organizacji to jest 5 ustawy o ustanowieniu tego święta i to święto staje się najważniejszym świętem Narodowym to niema wątpliwości, że mamy do czynienia ze od kręcenie takiego tematu mówiąc kolokwialnie z tym został zająć centralne miejsce w takiej narracji tożsamościowej Orbána tu mamy do czynienia ze schizofrenią jeśli jednak nie zawaham się powiedzieć, że uzyska, bo od sformułowania w przypadku Węgier, ponieważ to miał być niby tylko na użytek wewnętrzny natomiast na zewnątrz Orbán podkreślał, że jemu zależy na świetnej współpracy w Europie środkowej Europa Środkowa powinna myśleć o przyszłości, że powinna rozwijać już ten rozwój napraw infrastruktury w Europie środkowej i budowa kolei autostrad to wszystko nie chodzi o węgierską mniejszość tylko te kraje powinny ze sobą współpracować powinny myśleć o przyszłości nie przyszło to była tego retoryka, ale inni, bo późno nie nie jest możliwe, żeby prawda ciasteczko wieszcza dziecko, bo jeśli premier Węgier np. w tym roku robi sobie zdjęcie i wrzucaj na Facebooka zdjęcie promowane przez media węgierskiej na tym zdjęciu widzimy Globus z gabinetu premiera, który to jest jak słucha prezesa tak, który przedstawia mapę świata 1914 roku i ten tama jest tak ustawiona węglowy tak ustawione, że oczywiście tak mapy Europy i go obok niej stoi Orban, więc oczywiście to wywołało protesty Rumunii protesty Chorwacji za czas ta dyskusja właśnie z ostatnich informacji w ramach będzie przedwojenny, bo Chorwacja jedynym regionem, który miał autonomii i tym pamiętać, że to samo my też nasi politycy dają się można powiedzieć kręci czy Orbána owe 2018 roku w czerwcu był na Węgrzech premier Morawiecki zostało zrobione zdjęcia panowie stoją podziwiają mapy mapy, jaką Węgier 1000 tamtego roku, którzy zatrzymają wrócił, by formacja jest trzynasta 37 łączenie 142 Jakub Janiszewski przy mikrofonie znam jest Adam Balcer autorka, których stan na portalu tokfm PL, a także wykładowca Kolegium Europy wschodniej rozmawiamy o traktacie z Trianon i o święcie, które w tej chwili Węgry obchodzą związane właśnie z rocznicą setną rocznicą podpisania w Pałacu Grand Trianon w Wersalu traktat, który to określił miejsce Węgier to współczesne miejsce Węgier byliśmy wcześniej o tym, jaki jest jego, jakiego rzędu to były straty, a także jaki, jakie ma znaczenie dzisiaj dla współczesnej polityki równocześnie można, by w zasadzie odnieść do takich ostatnich działań rządu Viktora Orbana, zwłaszcza jego rzecznika Zoltan Kovacs, które w tej chwili prowadzi taką batalię z mediami zagranicznymi, które krytykują Viktora Orbana za wprowadzenie stanu wyjątkowego żąda przeprosin od kilku stacji, zwłaszcza amerykańskich zostawiam to nie jest w pewnym sensie właśnie z tej logiki, w której Węgry powinny zostać w ogóle przeproszony przez ten zdradziecki zachód za to, że jest to 100 lat temu porzucił tak tutaj drobne rata do mojej i biografii Kolegium Europy zgodnie z dyrektorem wykładowcą studium Europy wschodniej, ale szczegóły wracając do Węgier problem jest taki że ta opowieść węgierska zakłada, że zachód Paradise rzeczywiście taki, że wspomnimy Austro-Węgry sojusznikiem Niemiec Niemcy uważamy dzisiaj los i tak samo auto za krainą bezdyskusyjnie należące do Zachodu, więc przyjęta retoryka dwudziestym roku Francja szczególnie strasznie potraktowała Węgry z tego powodu w okresie międzywojennym jak i bardzo dużo pomników to były takie pomniki, które przedstawiały one w Łodzi kiczowaty tak jak teraz nawiązuje taką formą artystyczną bohomazami też swoimi pomnikami Orbán to nauczka, by pomniki, które przedstawiały Węgry, które były po podkłada ne cie gilotyną tak, żeby podkreśla Francję odpowiedzialna za to co się stało z Węgrami jest ten wątek anty zachodni zdrady mamy oczywiście pamiętajmy, że to wszystko się dzieje w kontekście od ministra są chodzi możemy dziś podawać ich rewolucji, które następowały po pierwszej wojnie światowej nawet ze natomiast to co jest fundamentalne teraz się mówiąc kolokwialnie sypie Orbánowi ta wizyta opcja będzie prowadzić taką politykę granat 2 fortepianach kraju będzie na po akceptował, a nawet wspieram te nastroje taki właśnie tym w wersji soft, ale czasami Hart taki właśnie nastroje pianistyczne związane z Trianon, a z drugiej strony będzie świetnie współpracował z sąsiadami, bo to co się dzieje teraz przypomnijmy, że jakiś 3 tygodnie temu parlament rumuński po pierwsze, odrzucił propozycję ustanowienia autonomii dla Węgrów z racji skoro Rumuni zgłoszoną przez Węgrów rumuńskiej ta partia węgierska Rumunii współpracuje z Orbánem, bo to co też zrobić przez 10 lat od bardzo przypomnijmy, że dał 1 000 000 paszportów otrzymało ponad 1 000 000 obywatelstwo węgierskie właśnie mieszkańcy sąsiednich krajach, ale jednocześnie właśnie względu na to, że historia ma w Rumunii to Socjaldemokracji krytykowani za dopuścili do tego ta kwestia pojawia się w parlamencie stwierdzili ze zgłaszają propozycje ze, by ustanowić święto narodowe Trianon tylko pozytywne Rumuni będą świętować cieszyć się, bo to się wpisuje, bo pani Amare, czyli wielkiej Rumunii, chociaż największym świętem warunki 1grudnia 1918 roku zjednoczenie Siedmiogrodu swego przeszli do Węgier zresztą Romami i teraz o czekana podpis teraz ustawa przyjęta olbrzymią większością o ustanowieniu właśnie dnia, bo podpis prezydenta Rumunii uroczyście krytykował Orbána za ten Globów i mamy coś takiego, że nie da się na fortepianach i kraju robić 1 na zewnątrz opowiadać o przyjaźni to jest też problem w ogóle polityką tożsamościowo Angie bo, jakbyśmy przyjrzeli organowi to paradoksalnie Węgry nie odwołują się tak bardzo do tego okres Austro-Węgier ludzkiego tylko znacznie bardziej do okresu pierwszej wojny światowej tutaj wszystkie te podobieństwa do hord jego do teścia, a nawet Lena i tutaj mamy premiera Węgier wieloletniego właśnie między nimi Orbánem, a problem, skąd taki, że przypominam te Węgry międzywojenne poszerzyły prawa wyborcze w porównaniu z okresem przed pierwszą wojną światową, ale były oparte przede wszystkim na nacjonalizmie etnicznym właśnie kultywujące tą pamięcią o mniejszościach o Węgrach mieszkających w sąsiednich krajach i w odróżnieniu od Węgier 3 wojennej z 3 pierwszej wojny światowej, kiedy nacjonalizm bardzo obywatelski on był archaiczny ze względu na to na ten portfel idealny systemy społeczne polityczne, ale generalnie promował, że każdy może być Węgier Węgrem akceptuje obywatel PIT i nauczyć się węgierskiego stąd jest nawet taki paradoks, kiedy Bośniaków muzułmanów pamiętajmy że, jakbyśmy chcieli sprawdzić terytorium pierwszej wojny Bośnia była kondominium rządzona była wspólnie przez Austrię Węgry, ale bardziej przez Węgry bośniaccy muzułmanie wtedy na pytanie jak trzeba też auto albo Węgry do kogo chcielibyście się przyłączyć odpowiadali do elita odpowiada przeważnie do Węgier właśnie ze względu na otwartości naczelna izba co pokazuje, że mamy ta historia Węgier pokazuje nam jak różne mogą być nacjonalizmy jak można instrumentami zobaczyć historię bo gdy Orbánowi zależało na tym, żeby tam właśnie nostalgicznie kultywować pamięć o potędze toby się przede wszystkim odwoływał do czego okres snu, a Oslo węgierskiego, a nie okresu tego międzywojennego kolejny problem też, że wspomnimy Węgry są uznawane przez Freedom House zasady za kraj częścią polny i tendencje są ciekawe jest sytuacja się pogarsza jeśli chodzi o rządy prawa demokracji na Węgrzech mamy tak na system hybrydowe z licznymi elementami autorytarnymi to co się wpisuje w ten okres międzywojenny, więc to jest ciekawe mamy powiązanie między charakterem tożsamości narodowej polityką historyczną i płacą aktualną polityczną widać to też jak pytałem się wcześniej co co się dzieje pod względem taki polityk i pamięci no pan w przypadku wiano nowe parę tygodni temu powstał pomnik koło parlamentu, który oczywiście wywołał niezadowolenie sąsiadów, bo pomnik teoretycznie jest skromny nie jest jakimś bohomazy kiczowatym co się zdarza i planowi, ale ten pomnik jest zwany pomnikiem właśnie jedności narodowej albo unifikację sami, ale określenie, a druga z dnia są tam nazwy miejscowości ze terenu Węgier przedwojennych sprzed pierwszej wojny światowej, które dzisiaj to w Serbii Chorwacji Słowenii, ale także proszę pamiętać w Polsce po 600 prawie kilometrów kwadratowych poseł PiS Orawa na tej mapie przed 3, której stał Mateusz Morawiecki ze Wiktorem Orbanem znajdują mapie zaznaczone jako część będzie tak, bo były rzeczywiście pierwszą wojną częścią Węgier, a więc mamy coś takiego, że polityk, a ta wewnętrzna no nie da się ją w pewnym momencie pochodzi z normalnymi relacjami z sąsiadami, więc to jest obciążenie i to jest tylko pamiętajmy, że zwiększenie nie są jak ministerstwo ropy z wizytą wyjątkowi, bo w mniejszej skali poprzez te problemy ze tym taką pamięcią o tym, my taką taki sentymentalizm za jakimiś straconymi terytoriami są wobec winnych krajach w tym badaniu minister sen ter, którym opowiadane jest wejść o zeszłego roku połowa pola odpowiedziała poza prawem połowa po widza pozytywnie na pytanie czy w innych krajach są terytoria, które należą do Polski 35%, bo innego zdania przypominam, że my jakieś kilkanaście lat temu musieliśmy się, kiedy zrobiono takim badaniem w Niemczech 25, a więc odpowiedziałem, że nad tak jedno trzeci z proce Śląsk należą do mnie nie i ktoś pana może zrobimy to w Polsce okazało się, że 50 kilka procent Polaków odpowiedziało pozytywnie na to pytanie w przypadku tak Kresów Wschodnich 30% miało było innego zdania u nas też znajdziemy też pan przypominam, że jest ich jak były obchody 11listopada jeszcze za poprzedniej władzy do MSZ zorganizował bieg, który przedstawiał był reklamowany poprzez Polski łączącą dzisiejszą Polskę drugą RP potem ta tutaj możemy dać wiele przykładów, kiedy obecna jak pan większą skalę właśnie kultywuje zależnych wersja soft tego co robi Orbán też na lotniskach wisiały tak ma być każdej stacji Polska naszych marzeń czysta Polska, która miała powstać 40 piątym roku, bo granice miał się bardzo przyznać kosztem pokonanej pychy oraz rodzina się nie zmieni taki system SENT, który nie został lat pan jest to by podobna sytuacja, w której po bank, który sobie stawia pod 1914 roku dziękuję bardzo, Adam Balcer był państwa i moim gościem 1354 za chwilę informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA