REKLAMA

Dlaczego traktat z Trianon wciąż budzi emocje w Węgrach?

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-06-06 08:20
Prowadzący:
Czas trwania:
16:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie w tej części piątkowego poranka spróbujmy odpowiedzieć na pytanie co wydarzyło się 100 lat temu, dlaczego Węgry do dzisiaj wspominają to, o czym zdecydowano w Wersalu w Pałacu trybuną jako właśnie wiek wielką tragedię zdrady Zachodu coś co wywołuje w tym społeczeństwie do dzisiaj wielką traumę w rozumieniu tego pomoże nam nasz kolejny gość pan dr Marcin Grad katedra iberystyki Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry dobry panie Rozwiń » redaktorze dzień dobry państwu dla co takiego Węgrzy będą może oczywiście bardzo prostym językiem takiego złego zrobili w czasie w czasie pierwszej wojny, że zostali tak oczywiście ich zdaniem, ale myślę, że nie tylko ich tak nieproporcjonalnie mocno ukarani no cóż byli po swojej stronie barykady Węgry jako część Austro-Węgier przegrały pierwszą wojnę światową i w zasadzie to co wydarzyło się w pijaną zaszokowało nie tylko Węgry, ale też myślę część Europy, bo rzeczywiście tutaj taka jak Węgry poniosły była niewspółmierna nie współmierna do wina takie okrojenie prawda terytorium terytorium państwa Węgry straciły pewnie wtedy brzmiało 23 swojego terytorium oraz mniej więcej 23 swojej ludności także sami odrzuca jednak do tego mojego pytania z punktu widzenia tej odpowiedzialności, bo oczywiście byli pozwu stronie w tym sensie, że byli częścią tej dual-li styczny monarchii austro-węgierskiej, ale ludzie mniej przynajmniej znający historię mogą powiedzieć dobrze, ale to przecież w Wiedniu podejmowano kluczowe decyzje co do wybuchu pierwszej wojny to jednak Franciszek Józef rządził tym cesarstwem no oczywiście akurat umiera w czasie pierwszej wojny, ale czy czy Austria tak samo została ukarana jako właściwie ci, którzy przywódcy tego kraju mieli jak rozumiem decydujący wpływ na podejmowane decyzji upływa z Austrią też została okrojona po pierwszej wojnie światowej nota dla polskiej akurat było to korzystne to kwestia Galicji no też się bardzo ciekawa rzecz, że Węgry w wyniku właśnie układu pokojowego stroną straciły zachodni pas swoich terytoriów na rzecz Austrii właśnie także tutaj też pewien tak paradoks niewątpliwie niewątpliwie państwa, które skorzystały na na tej przegranej Węgier pierwszej wojnie światowej później rozpadzie terytorium węgierskiego były właśnie po tej po tej drugiej stronie barykady także tutaj mogła się mogła się on właśnie właśnie Siedmiogród należący do Węgier został zjednoczony z Rumunią powstało państwo czechosłowackie także też tutaj ten pop rozpad państwa następował już w 1900 koniec pierwszej wojny światowej czy tuż po pierwszej wojny światowej jesienią wczesną zimą 1918 roku układ pokojowy Trybunału 4czerwca 1920 roku w zasadzie to wszystko usankcjonował natomiast natomiast też, jeżeli chodzi np. no jak wiemy zapewne Rumunia najbardziej skorzystała tutaj na rozpadzie będzie największa część tedy historycznego terytorium Węgier średnio odpowiednio z przyległościami przypadł właśnie Rumunii Rumunia miała dobre notowania mu państwo tamtych chociażby, dlatego że też na Zachodzie Europy tuż właśnie po pierwszej wojny światowej Rumuni uważano też trochę za taką strefę buforową między powiedzmy szeroko pojętym Zachodem Europy, a ogarniętą właśnie rewolucją bolszewicką Rosją także tutaj też Węgry 1919 roku od 21marca do 1sierpnia 1919 roku też miały właśnie takim komunistyczny epizod węgierska Republika rad państwo właśnie tworzone, na który bolszewickiej Rosji ze dowody zarządzane przepraszam przez komunistów bolszewików węgierskich bili Kuna węgierskiego właśnie komunisty oprócz oprócz oczywiście tego, że ten system pękł od środka to Republikę węgierską Republikę rad właśnie pokonały wojska rumuńskie interwencja wojsk rumuńskich także też tutaj takie czynniki należy brać pod uwagę, toteż wzmocnił oczywiście notowania notowania Rumunii skończyło się bardzo korzystnym dla Rumunii właśnie rozstrzygnięciami na paryskiej konferencji podczas paryskiej konferencji pokojowej znalazło swoje odzwierciedlenie właśnie w układzie pokojowym 4czerwca 1920 roku, ale na tej konferencji pokojowej w Paryżu często o tym, mówiliśmy chociażby w kontekście naszej rocznicy set setnej rocznicy odzyskania niepodległości wydawało się, że dość ważnym czynnikiem w kształtowaniu mapy politycznej Europy no był ten było to słynne hasło rzucone ustaw i paradoksalnie przez Lenina i przez Wilsona prawa narodów do samostanowienia, że o kształcie terytorialnym nowo powstałych państw o przebiegu granic no mają decydować w jakim sensie narody oczywiście dochodziło też akcentów militarnych, czego przykładem chociażby są nasze powstania śląskie wielkopolskie to, niemniej jednak ten czynnik Narodowy wtedy wydaje się, że ma ogromne znaczenie tymczasem w przypadku Węgrów są takie miejsca to nie ulega najmniejszej wątpliwości się na to patrzy, że terytoria zdecydowanie dużo większym procencie zam. przez Węgrów również zostały odcięte no jak to się miało właśnie do tych do tej idei samostanowienia właśnie w tym chyba tkwi główna niesprawiedliwość tego traktatu jak mówią Węgrzy takie węgierskie słowo Birka dyktatu, czyli dyktat pokojowy w tym chyba tkwiła właśnie główna niesprawiedliwość od Węgier odcięto nie tylko te tereny, które były zamieszkałe w większości przez narody niema warstw tak powiem Słowaków Rumunów, ale także właśnie tereny, na których Węgry 100 będzie przepraszam stanowili zdecydowaną zdecydowaną większość tutaj mamy właśnie ta kwestia że, że te tereny, które Węgry tracą po pierwszej wojnie światowej jak mówię to się zaczęło to już w zasadzie w zasadzie już wszystko dokonywało jesienią wczesną zimą 1918 roku w Popowie jednoczenie Siedmiogrodu z Rumunią to pierwszy z Królestwa Rumunii 1grudnia 1918 roku w każdym razie wszystkie te ziemie, które Węgry tracą po pierwszej wojny światowej nie były to ziemie nie były to tereny, które były jakimiś nabytkami nowymi nabytkami terytorialnymi Węgier były to ziemie były pod tereny, które od początku dostać od państwa od początku państwowości węgierskiej należały do Węgier później na przestrzeni dziejów tak się tak się stało, że zmienił zmienił skład etniczny niektórych tych terenów np. właśnie Siedmiogrodu, gdzie właśnie przez wieki też trwała akcja osadnicza tam przebywali właśnie rumuńscy osadnicy osadnicy no właśnie zasada stanowi samo samostanowienia narodów takim trochę chyba taka trochę wykrzywiona z sprawiła, że właśnie odpadają od Węgier te tereny jak mówię szczególnie bolesne jest to, że też tereny zamieszkałe w znacznej części przez Węgrów np. na wschodni 7 osób nie wiadomo wschodni Siedmiogród tak tzw. SEK mężczyzna mówimy o sekretach grupa etniczna w obrębie narodu węgierskiego rzeczywiście są to tereny dosyć odległe od będzie, ale np. obcięto odcięto od Węgier takie miasto jak np. no powiedz dziecku not war dzisiejsza Radia w zachodniej zachodniej Rumunii, czyli właśnie czy pan z dzisiejszej terenów zachodniej Rumunii, gdzie Węgrzy od dzisiaj są takie miejscowości przecież nić jest sporo takich miejscowości, gdzie będzie stanowił większe także nawet te tereny, które położone bardzo bardzo bardzo blisko Budapesztu też zostały zamieszkałe w znacznej znacznej części przez ludność węgierską też zostały przez ten traktat odcięte Południowa Słowacja np. okolice okolice koszy także także ma w tym tkwi główna niesprawiedliwość się, że żaden utracili pracę właśnie 23 terytorium 23 ludności też sporo Węgrów pozostało poza granicami właśnie państwa, ale tak, słuchając pana w takim razie no moim celem ich zdaniem rodzi się naturalne pytanie czy w takim razie to niezależnie oczywiście od tego, że nie powinno się dzisiaj rozkręcać czegoś co można nazwać kimś chorym nacjonalizmem czy nie powinno się rozkręcać jakiś jakiejś histerii rewizjonistycznych, że nie powinno się podważać porządku granic w jakim żyjemy no może po prostu należało wykorzystać dobrodziejstw, jakim jest Unia Europejska uzna, że skoro granic nie ma to można trochę inaczej już do do tego aspektu podać, ale w związku z tym co pan mówi do jakiego stopnia nie jest uzasadnione w dzisiejszych Węgrów 100 lat po tym co się wydarzyło no właśnie jakieś takie poczucie niesprawiedliwości, którym się trudno pogodzić zdecydowanie zdecydowanie też właśnie z tych z tych względów, o których mówiliśmy było to bardzo burze okrojenie państwa właśnie ponad ponad 2 000 000 Węgrów pozostały poza granicami macierzy poza granicami państwa, więc jest to jest niewątpliwie pionowe jest to niewątpliwie największa trauma węgierska może nie najświeższa, bo też traumą jest tłumione przez związek radziecki powstanie 50 tego szóstego roku, niemniej jednak właśnie trenuje to jest trauma największa, więc chyba tutaj rzeczywiście uciekają od jakich nacjonalistycznej powiedzmy emeryt retoryki nie należy się Węgrom dziwić, bo Polska rzeczywiście też tutaj bardzo często są takie porównania z polską, że Polska też właśnie utraciła utraciła po drugiej wojny światowej tak może może pan najświeższa historia Kresy Wschodnie, niemniej jednak dostała dostała jakąś rekompensatę oczywiście też też Polacy myślą mają mają sentyment myślą z nostalgią nostalgią Lwowie Wilnie Grodnie natomiast natomiast chyba poczucie jakiejś rekompensaty powoduje, że u nas nie ma nie ma takiego nie ma takiego poczucia traumy jak jest jak jest na Węgrzech, bo też też układ pokojowy stroną odmówiliśmy no utrata 2323 terytorium państwa, ale w zasadzie po układzie pokojowym stroną to miało przełożenie na życie gospodarcze może tutaj te czynniki gospodarcze nie będę wchodził, ale zwróćmy uwagę na to, że po układzie pokojowym stroną na tych małych Węgrzy jak mówią Węgrzy członkom George Salmon młodzieżowca to Węgry członkowskich, a leki okaleczony, więc tłumaczymy jako okaleczony będzie tak tak właśnie takiego sformułowania używają sami Węgrzy metropolii węgierskich granicach tych małych Węgier pozostał jedynie Budapeszt takie miasta jak kolor bardziej Siej sza Cluj na to czy dzisiejszy dzisiejsza klucz na pokaz w Rumunii oraz Radia, czyli węgierski not war to koszty te koszty po węgiersku sobota jest wiele takich jest ich do Serbii tym szara, którą znaliśmy jako słynne miasto tako przewrotu w Rumunii w osiemdziesiątym dziewiątym roku do ME war prawda braknąć i będzie inaczej zresztą tych nazw dzisiaj nie wymieniają prawda to po prostu taniej to właśnie też bardzo się bardzo bardzo ciekawe, że np. no ostatnio powiedzmy prognozy pogody węgierskiej telewizji niewiele, ale pamiętam jeszcze po to, kiedy mieszkałem w Budapeszcie był taki okres 6 oglądałem śledziłem prognozy pogody prognozy pogody były pokazywane dla obszaru nie tych małych Węgier, ale dla obszaru właśnie tych powiedzmy wielkich będzie tego rejonu geograficznego które, który będzie miał Karpat memento dla Polski tłumaczy basen karpacki, czyli też pokazywano jakaś pogodowy w właśnie muszą użyć węgierskiej czy mój wyraz kolos waży klucz równość walczą o radę w Koszycach także tak, że to jest 1 z przejawów dodatkowo tutaj też przejawem upamiętnienia pamięci o tym od tej niesprawiedliwości właściwe, bo tak to należy nazwać, jaka wydarzyła się 4czerwca 1920 roku jest to, że bodaj 2013 roku na gmachu węgierskiego parlamentu wisi właśnie na niebiesko złota flaga szeklerów mówiliśmy tak leży to wschodni 7 ogólnie to grupa etniczna w obrębie narodu węgierskiego no właśnie tak kwestia Heckler łup cykle mężczyzny jest takim trochę symbolem los tych z kleru prostej krainy, którą nazywamy kleszczy no właśnie wschodnich i ogród to jest takie właśnie symbolizuje los wszystkich Węgrów po układzie pokojowym stroną dlatego też na gmachu węgierskiego parlamentu i podaje w sali obrad chyba nie, ale Magma węgierskiego parlamentu wisi flaga ta klęska, którzy flagę z klęską plaga tych cyklem spotyka się też przed na domach Węgrów na na Węgrzech, pomijając oczywiście SEK mężczyzna też tutaj takim samym mieście straszenie przyjazdem króciutko takim przejawem tego jest święto ustanowione właśnie w 2010 roku NFZ seta to poważną pierwszy dzień Solidarności narodowej właśnie 4czerwca każdego roku jest też symbol jedności łączności z tymi Węgrami poza granicami będzie jeszcze 1 ostatnia rzecz jedno spokojnego większych sanktuariów węgierskich znajduje się na SEK mężczyźni właśnie dzisiaj na Rumunię potem papież Franciszek kościół w zeszłym roku co roku na zielone święta właśnie pielgrzymują tam będzie nie tylko ci Węgrzy dzisiejszej Rumunii, ale także Węgrzy Węgry nie tylko katolicy także protestanci kościół reformowany drugi największy kościół na Węgrzech odpowiednikiem święto nie tylko święto religijne, ale właśnie taki przejaw narodowej Solidarności no oby tylko narodowa Solidarność przekazała właśnie nacjonalizm jakąś wrogość do sąsiadów z tym się rozstajemy bardzo pięknie dziękuję wyjaśnia dr Marcin Grad Uniwersytet warszawski był z nami przed nami informacje w okresach Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA