REKLAMA

Historia ratowania Żydów w warszawskim kościele Wszystkich Świętych

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-06-07 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
17:07 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry wszystkim ponownie w kalendarium wydarzeń z 7czerwca w przeszłości znalazłem jedno, a potem sprzed 3 lat to właśnie tego dnia w 2017 roku warszawski kościół wszystkich świętych został uhonorowany tytułem House offline w przyznawanym przez międzynarodową fundację Raoula Wallenberga za ratowanie Żydów w czasie Holokaustu zaciekawiła mnie ta informacja zacząłem sobie trochę na ten temat czytać z pewnym zaskoczeniem co dużo mówić uczymy się Rozwiń » przez całe życie zorientowałem się właśnie warszawski kościół wszystkich świętych znalazł się jako 1 z 3 kościołów chrześcijańskich w czasie drugiej wojny światowej na terenie getta i no i zaczął tam pełnić bardzo interesującą ciekawą za to dużo mówić też piękną rolę no i pomyślałem sobie, że warto było tę moim zdaniem mało znaną historię nieco państwu przybliżyć się z nami pani dr Katarzyna Person żydowski Instytut historyczny dzień dobry pani kim dobre to tylko była kwestia powiedziałbym pewnej praktyczności geografii, że wytyczając granice getta w Warszawie no po prostu się okazało tak wyszło, że chrześcijańskie kościoły znalazły się na tym terenie 3 to jednak też było związane z jakimś innym zjawiskiem jak na no np. wykorzystanie jeśli można tak powiedzieć tych kościołów czy korzystaniem z tych kościołów przez Żydów, którzy dokonali konwersji, czyli przeszli na nas na wiarę chrześcijańską to trochę i Toyota rzeczywiście tak jak pan mówił na terenie getta znalazły się 3 kościoły kościół wszystkich świętych na placu Grzybowskim, a kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Lesznie i kości Świętego Augustyna rano na ulicach, a z tego też 2 pierwsze działały, bo czynnego kościoły czy jako miejsca kultu religijnego, a w efekcie i do ich parafia należało około 2 tysiące Żydów katolików znajdowali się na terenie getta Warszawskiego i te kościoły były dla nich miejsce właśnie po religijnego z 1 strony, a z drugiej strony szczególnie ten kościół właśnie na parafii świętych stał się takim ważnym miejscem budowania wspólnoty w jakim stopniu też takim miejscem, gdzie ludzie mogli się gromadzić i część z nich mieszkała, dlatego że na terenie parafii wszystkich świętych znajdowało się mieszka również rodzinę, że do katolików, którzy nazywają na terenie getta, a to były też takie miejsce wziąć dostawali pomoc materialną i to znaczną m.in. od Caritasu, ale również organizowaną przez księży którzy, które służą na terenie getta, więc tak naprawdę ważne miejsce, które były były dla niego odskocznią od od życia gotowego i stały się takim symbolem wyodrębnienia społeczności data i pozytywnym negatywnym pamiętasz no to pewnie właśnie i tych pozytywnych negatywnych powiemy za chwilę może od razu też powiedzmy o proboszczu parafii, bo znajduje znaleźć można takie informacje, że ksiądz prałat Marceli Godlewski tuż przed wybuchem wojny właśnie szykował już do przejścia na emeryturę ale kiedy właśnie wojna wybuchła postanowił zostać dalej prowadzić duszpasterstwo na teren getta co zresztą wystarał się u biskupa, bo muszą mieć na to zgodę może powiedzmy 2 słowa o tym od tej postaci, ponieważ to są właśnie takie opinie, że raczej odbierany był jako taka osoba no delikatnie mówiąc niezbyt przychylna społeczności żydowskiej na szczęście bardzo ciekawa postać ksiądz Godlewski pan mówił miał już dobrze po siedemdziesiątce, a w momencie wybuchu wojny był od 9 piętnastego roku chyba proboszczem w tym kościele właśnie w parach wszystkich świętych i po prostu zostaną na stanowisko, czyli został w kościele był przed wojną działaczem to organizator organizują Stowarzyszenie robotniczych działaczem społecznym zdecydowanym sympatykiem endecji działaczy weneckim właściwie, a które zgłaszano jasne jasne stanowisko w chińskim więzieniu na wadliwość tego i ich stąd to jest tego rola w getcie potem także, że pomagał znajdujący się, że w getcie katolikom nie tylko zresztą potem działał na na polu ukrywał ostudzić postępowań pod koniec wojny w Aninie, gdzie znalazł się po powiek jak likwidacyjnej to tym bardziej jest jest ciekawe jest to został potem nagrodzony za to tytułem Stali do narodów świata w no właśnie ma zapewnić, że w tej historii w ogóle wiele takich symboli też zwróciła moją uwagę chociażby no to można powiedzieć, że to taka symbolika trochę metafizyczna nieomal, bo okazuje się, że kościół wszystkich świętych jak wielką synagogę na Tłomackiem zaprojektowali ojciec i syn Henryki Leonardo Marco oni te 2 świątynie zaprojektowane no właśnie przez ojca syna znalazły się na terenie getta no jak to ładnie gdzieś na napisano obie rozbrzmiewały liturgicznym śpiewem łacińskim i hebrajskim proszę przy okazji wyjaśnić właśnie sytuację Żydów chrześcijan na terenie getta właśnie tych konkretnych warunkach, bo można sobie wyobrazić przynajmniej przy mniejszej znajomości tej problematyki że, że Zet, że rzecz Żydzi chrześcijanie no tak jakby mogliby mieć łatwiej albo lepiej albo właśnie trudniej również ze względu na możliwość wchodzenia w jakiś konflikt z Żydami chrześcijanami jak w jak tak się układały relacje w tym zamkniętym getcie getcie między między tymi, którzy chodzili do synagogi tymi, którzy chodzili do kościoła wszystkich świętych to rzeczywiście bardzo złożona sytuacja skomplikowana komunistyczną tego, że wielka nagroda nie rozmywa początkowo, dlatego że kult wielkiej synagodze mógł doczekać na krąg działać jako synagoga dopiero własne 3001. roku podczas kiedy kościoły katolickie funkcjonowały cały, czas więc tutaj ten konflikt na tę na tym polu również bez wątpienia miejsce ta różnica dosyć istotna rzeczywiście ta grupa Żydów katolików i nazwami dań Katowicami jest oczywiście takie mocno wątpliwy określenie nazywamy chyba dlatego jakiś określa musimy mieć tę grupę dla osób, które znajdują się w getcie, jako że niezależnie od tego, jaką tożsamość, bo oczywiście tylko niezwykle złożona, bo osobnik ludzie, którzy stał ochrzczenia dzieci za zgodną decyzję rodzicom, ale są też tacy, którzy podejmują taką decyzję znacznie później, którzy stał się znowu z różnych powodów na różnych etapach życia dla siebie czy ze względów zawodowych ze względu na emocjonalne czy ze względu na swoje dzieci chcą ułatwić życia, więc jest to bardzo głośna grupa bardzo złożonych tożsamości ach, a jest to pierwsza, a i to rzeczywiście około 2 tysięcy, a może trochę więcej osób, które już na terenie getta, a z różnych powodów jest też grupa, która jest lepiej sytuowana niż przeciętni mieszkańcy getta co chcesz, żeby nie wynika w dużej mierze z przyczyn zawodowych sytuacja może być kariera w Polsce przedwojennej oczywiście, jeżeli było się katolikom niż 7, a więc tego punktu widzenia to, że jeśli dobrze ustawień jakiś znacznej części ludzie, którzy potem zaczyna odgrywać dużą rolę w getcie ze względu na to że, że zajmują wysokie stanowiska przed wojną czy znaczka lekarza, którzy potem sam okres stanowisko w szpitalach również prawnicy, którzy odgrywa jakąś rolę polskiej służby porządkowej, a więc stąd jest grupa, która się zdecydowanie wyróżnia i które uważane, jakby od odrębną w jakim stopniu od odpłatności gotowej na potem oczywiście to oni gromadzą się kościoła tego kościoła tak widoczna, że dostają pomoc wewnątrz po mówią taki jest niska pomocy Caritasu od indywidualnych wezwana przez księża, a też w jaki sposób tego ich wyodrębnienia się, a się przyczynia się zresztą kościół wszystkich świętych jest właśnie takim bardzo efektownym budynkiem, a ta parafia też z takimi jednak niewielu miejsc w getcie, gdzie jest zieleń, a który staje się też tak jak pisał o tym od dzieciństwa, które tam mieszka staje się tak naprawdę miejscem ucieczki od od debetowej ulice na wszystko widzą również zarazem takie bardzo ciekawych określenie Czerniakowa atak, który zapisał takie zdanie 1 ochrzczonych, którzy właśnie tłumaczyli tę swoją decyzję takim pragmatyzmem, że chrzest jest jak wygodne miejsce w tramwaju i wielu Żydów getcie właśnie uważało, że może warto coś takiego zrobić bo, bo jest wtedy szansa na lepsze traktowanie przez Niemców czy rzeczywiście Żydzi katolicy Żydzi chrześcijanie mieli tutaj jakąkolwiek wszystko złe słowa, ale użyję taryfę ulgową nie ma oczywiście nie tak nie było ale, ale możemy rozumieć się już tak myśleli to znowu jest to kwestia złożona trudna, bo każde przyjmował się swojego własnego powodu, a i oni rzeczywiście uważani byli przez ludzi, którzy patrzyli z zewnątrz za taki za karierowiczów, którzy przyjęli chrzest na pewno to robić karierę, którzy od odłączenia od swojej społeczności odrzucaliśmy pochodzenia tutaj swoje rodziny to, żeby robić dalej, żeby asymilować spełni z Polski społeczeństwa to jest oczywiście, bo dobrze postrzegane zrozumiała, a na pewno wielu z nich chociaż, lecz wpisał jako dzieci z powodu zdecydowała się potem nasza szczególnie w getcie po to, żeby, żeby mieć się ratować to było widzianego jako próba ratunku znowu oni na pewno nieudana, bo wnioskował, że sposób na możliwość przeżycia, jeżeli wśród tej grupy przeżyło ktoś przeżył to pewnie bardziej, dlatego że toby ludzie, którzy mieli już jakiś, a silne silniejsze związki smoleńską sytuację w obszarze mniej członków rodziny, którzy byli to zadatkiem mamy przyjaciół czy znajomych, którzy byli poza gettem dlatego łatwiej było się ukryć w ten sposób chcemy to silniejszą siatkę powiązań, a właśnie poza gettem może z tego powodu tak, ale nie na pewno nie byli traktowani inaczej, a inaczej ocenia znaliśmy go czy tak samo tak samo wszyscy potem byli wylosowani do Treblinki tak samo wszyscy, a trzeba, że udało się uciec tak jak ja mówiłam to rzeczywiście morza mija aż odrobinę większą Adriana odrobinę większa szansa, a szanse przeżycia są zapisy niedzieli 26lipca czterdziestego drugiego roku, kiedy to odbyła się chyba ostatnia msza przed likwidacją getta i jest opis właśnie tej prawdziwe tłumy no ale już wszyscy właśnie wiedzą, że to jest, że to jest koniec co się dzieje właśnie z tą grupą, jaki jest dalszy los pani wspomniała trochę o księdzu Godlewski który, który potem udzielał pomocy chociażby właśnie ratuje wiele żydowskich dzieci co się dzieje z tą grupą chrześcijan kościoły zamknięte i oni po prostu dzielą los, a turysta mieszkańców getta, czyli zdecydowana większość z nich ginie tablica, a część udaje się uciec częściowo również przy pomocy księdza konwersji otrzyma grupa, ale na to np. osobom pomaga część udaje się ukryć przeżyć po stronie aryjskiej właśnie wśród osób zeznań wieszcza jeszcze przed wojną i korzystają z tej przedwojennej siatki powiązań towarzyskich rodzinnych, ale zdecydowana większość dnia tak samo jak i niczym zdecydowana większość jest wymierzona w czasie wielkiej akcji likwidacyjnej ksiądz Godlewski znajduje się w Aninie, a tam razem z siostrami są członkami organizuje sierociniec, w którym również znajduje się dzieci żydowskich ta dzięki temu przeżywają trwała wojna listy, a tak bardzo by chwalebne element jego jego biografii reszta umiera wcześniej tamtym roku, czyli za to, że po zakończeniu wojny do odbudowy ma też to dodam, że do biegłych po 1 osób jest to, że do odbudowy kościoła przy placu Grzybowskim przyczyniają się również finansowanie między organizacje żydowskie amerykańską organizację wnioski, które przekazują znaczną naszych pieniędzy na odbudowę tego kościoła właśnie ze względu na na jego działalność, a w czasie drugiej wojny światowej to może przy okazji przypomnijmy niech nikt niektórym słuchaczom, bo podpadł nazwisko prof. Ludwika Hirszfelda to ten znakomity lekarz, który wprowadził występujące na całym świecie oznaczenie grup krwi właśnie 0 AB Abe on on opisał przeżycia tego okresu wciąż w tekście w cieniu kościoła wszystkich świętych wszystkich, którzy będą mieli okazję sięgnąć może do do tego tekstu to bardzo polecam to będzie uzupełnienie tej niesamowitej historii no i tylko na koniec jeszcze Prokopczuk komentarz nagroda chaosu Flight tej fundacji Wallenberga, a co to jest bardzo krótko to jest nagroda, która przyznawana miejscem, które jakiś sposób przyczyniły się do ratowania Żydów w tym, gdzie ratowano Żydów w okupowanej Europy tylko w Polsce ale, ale w okupowanej Europy i Kościuszki świętych ma to obrzeża w ten sposób został, a zostało wyróżnione podział dzięki temu jego historia wydaje, że jest szerzej znana to bardzo ciekawa historia bardzo ważna pokazująca też jak złożone wyłącznie społecznym getcie warszawskim jak trudna, a jak jak skomplikowane też jednoznaczna no właśnie książkę nagrodę otrzymał tak króciutko bardzo wspomnieniach 3 lata History 1 życia ten efekt jego wspomnienia bardzo się na czas no właśnie, a ta nagroda została przyznana kościół wszystkich świętych dokładnie 7czerwca, więc 3 lata temu 1 czerwca 2017 roku pięknie pani dziękuję pani dr Katarzyna Person żydowski Instytut historyczny była z nami dziękuję bardzo, mną i słuchaczy na informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA