REKLAMA

Futurystyczna antyutopia, klasyka gatunku, czyli: "Rok 1984" George’a Orwella

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
08-06-2020 22:00 (Powtórka: 04-07-2020)
Prowadzący:
Czas trwania:
46:41 min.
Udostępnij:

Orwell - naprawdę Eryk Artur Blair - tworzy klaustrofobiczny świat Wielkiego Brata pod wpływem własnych doświadczeń z hiszpańskiej wojny domowej, gdzie zetknął się i z niemieckim faszyzmem, i z sowieckim komunizmem w stalinowskiej odmianie. Ta książka, która właśnie trafia do księgarń, ma być ostrzeżeniem, nie instrukcją. Przyszłość pokaże, że stanie się zupełnie inaczej...

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM kłania się państwu Karolina Lewicka czas na poniedziałkowy wieczór w radiu TOK FM ostatni poniedziałkowy wieczór, który po niemalże 7 latach nieprzerwanej obecności odchodzi w przeszłość było mi zawsze szalenie miło gościć państwa domach właśnie w tym miejscu antenowym to zawsze były dla mnie wyjątkowe 3 godziny coś się kończy, ale coś zaczyna będzie inna formuła tych godzin wieczornych od poniedziałku do piątku mamy nadzieję, że nowe Rozwiń » przypadnie państwu do gustu ja też będę miała swoje poletko wieczorne, na które już teraz chce państwa zaprosić każdy poniedziałek po dwudziestej drugiej program powrót do przeszłości, czyli znana państwu godzina historyczna zawsze dotycząca rocznicowych wydarzeń poniedziałek po dwudziestej drugiej, a teraz już o tym co dziś przed nami także po dwudziestej drugiej do brytyjskich księgarni trafi najnowsze i jednocześnie ostatnie dzieło George, a Orwella rok 1984 futurystyczne anty utopia klasyka gatunku Orwell naprawdę Eryk Arthur Blair tworzy klaustrofobiczne świat wielkiego brata pod wpływem własnych doświadczeń z hiszpańskiej wojny domowej, gdzie zetknął się i niemieckim faszyzmem i sowieckim komunizmem stalinowskiej odmianie główny bohater książki 39 letni urzędnik Winston Smith z okien swego mieszkania widzi fasady ministerstwa prawdy, na której wykuto partyjne hasła wojna pokój wolność to niewola ignorancja to siła słowa płynnie zmieniają swoje znaczenie w zależności od potrzeb partii podobnie historia, którą preferuje na co dzień urzędnik Smith usuwa fakty dla partii już niewygodne wydrukował je z przeszłości ludzi oraz wydarzenia były już niema jest tak jakby nigdy nie było partię utrzymuje, jakoby nigdy nie było przymierza między OC ani i Eurazją on Winston Smith wie, że ocenie zaledwie 4 lata temu oczu Eurazję Sojusz, ale skąd czerpie wiedzę istnieje wyłącznie w jego świadomości jeśli wszyscy poza nim akceptują kłamstwo narzucone przez partie powtarzają również wszystkie dokumenty wówczas wchodzi ono do historii i staje się prawdą nazywa się tą regulacją faktów jestem Smith tworzy fakty alternatywne kilka lat temu termin ten usłyszeli zupełnie poważnie Amerykanie, kiedy rzecznik białego domu ogłosił, że inauguracja prezydentury Donalda trampa cieszyła się rekordową widownią władze miejskie Waszyngton udowodniły, że to frekwencja zaprzysiężenia Baracka Obamy była wyższa do gry wkroczyła Kali Ancona jej doradczyni szefowa kampanii trampa energicznie wzięła w obronę rzecznika po prostu przedstawił on fakt alternatywne odrzekła po tym, nikt tu sprzedaż książki Orwella w stanach wystrzeliła, bo rok 1984 zawsze może się powtórzyć i wszędzie, o czym rozmawiamy z prof. Dominiką Oramus, a po dwudziestej trzeciej zajmiemy się rosyjskim rewizjonizm historycznym punktem wyjścia będzie najnowszy raport centrum polsko-rosyjskiego dialogu porozumienia zatytułowany wojna informacyjna i propaganda historyczna analitycy centrum zbadali naszą wiedzę na temat działań Moskwy podważających wcześniej uznane fakty dotyczące historii dwudziestego wieku zapytali też naszą opinię co ciekawe, choć trafnie diagnozujemy co, dlaczego ze wspólnych dziejów Rosja próbuje zafałszować, iż kwestie historyczne to główne podłoże zatargu między Moskwą, a Warszawą to jednocześnie niemal połowa z nas winę za ten stan rzeczy rozkłada po równo, a z tego wniosek, że rosyjska propaganda była skuteczna o szczegółach opowie nam dr Ernest Wyciszkiewicz zapraszamy do północy wieczór Radia TOK FM był jasny zimny dzień kwietniowy i zegary biły trzynastą tamtego popołudnia stąd Smith popełnił myśl zbrodnie na kremowych kartkach czystego zeszytu zapisał piórem po wielokroć precz z wielkim bratem tak zaczyna się historia i autor ma za sobą doświadczenie 2 wojen hiszpańskiej i światowej i nie ma żadnych złudzeń co do natury totalitaryzmu jego rocznego przerażającego wnętrza, kiedy George Orwell zaczyna pisać jest już ciężko chory gruźlica od lat wiadomo płuca dopada go nieustanne wycieńczenie nieodparcie narzuca się przypuszczenie powie potem jego przyjaciel, że tę książkę mógł napisać ktoś, kto stracił wszelką nadzieję z przyczyn związanych ze stanem cielesnym aż nadto widocznym, bo książkowy Londyn w roku 1984 jest miejscem straszliwym permanentna inwigilacja indoktrynacja strach groza dnia codziennego dlatego stąd tuż po napisaniu bliźniaczych słów już wie, że jest trupem, bo myślę zbrodnie nie pociąga za sobą karę śmierci myślę zbrodnia jest śmiercią Orwell nie jest z siebie zadowolony nigdy nie był, więc nie tym razem przegrana za mną przegrana przede mną to było niewątpliwie najgłębsze przekonanie, jakie nosiłem ze sobą umrze pół roku po premierze na kilka dni przed planowanym wyjazdem do szwajcarskiego sanatorium, gdzie miał uratować więdną zdrowie ta książka, która właśnie trafia do księgarni ma być ostrzeżeniem nie instrukcją przyszłość pokaże, że stanie się zupełnie inaczej jest 8czerwca 1949 roku wieczór Radia TOK FM jest z nami prof. Dominika Oramus Instytut anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór pani profesor dobry wieczór pani dobry wieczór państwu będziemy rozmawiać o książce rok 1984 pierwsze wydanie ukazuje się 8czerwca 1949 roku w wielkiej Brytanii 13czerwca książka pojawiła się też w amerykańskich księgarniach została książką roku moskiewska prawda tuż po tej premierze napisała, że tą książką czekająca zatrutą plwociny Czyżby, dlatego że wielki brat miał wąsy podobne do tych stalinowskich, ale je na trudno powiedzieć myślę, że raczej bardzo ich ubodło, że Orwell znany ze swojej przeszłości, kiedy był no co najmniej mocno lewicowe, a po pewnym czasie po doświadczeniach wojennych powojennych zmienił zdanie napisał to co napisał tytuł miał brzmieć tej książki ostatni człowiek Europie, ale ostatecznie Orła zdecydował się na rok 1984 wpisując się trochę tym tytułem taki kanon Futura logiczne czy właściwe z tą interpretacją, które często się mówi, że to było po prostu przestawienie cyfr w roku powstania dzieła, czyli osiemdziesiąty czwarty w tytule, ale 40 ósmy, kiedy Orwell kończył pisać taka interpretacja pojawia się bardzo bardzo wielu listach w bardzo wielu, a powiedzmy pismach, a spotkałam się z nią w wielu miejscach natomiast również bardzo często Orła wypowiadał się na temat tego swojego pierwszego tytułu, który tak krążka nawiązuje do tych to taki tradycji pisania futurystycznego ostatnich ludziach, a pierwszych ludziach pierwszych ostatnich ludziach trudno jest powiedzieć czy on to jest jakby właściwe to jest właściwa interpretacja raczej jest także pisarz aktor pisarz w różnych miejscach wypowiada się w sposób różny natomiast niewątpliwie powieść bardzo specyficzny sposób traktuje przeszłość, ale również czas tak naprawdę nie wiadomo, który jest rok na w ramach oczywiście świata przedstawionego, a książki książka trochę o tym, a że, a nasza u stawienie nasze zorientowanie w czasie przestrzeni jest w dużej mierze symboliczna jest pochodną języka jest pochodną tego co się mówi się pisze może pani wiedzieć, że w tym momencie jest rok 2020, ponieważ zobaczyła to pani w kalendarzu i powiedziano to np. w radiu na tle, którego jest naprawdę co to znaczy naprawdę jak jest naprawdę rok, więc w realiach powieści, w której przeszłość, a należy do tego do kogo należy teraźniejszość, dlatego że w celu szynki czas na ulega cenzurowanie redakcji edytowanie New sprawa roku i takiego właśnie żonglowania cyframi, a jest bardzo istotna, czyli nieważne, którym momencie i dlaczego zaświtało Orlenowi, żeby książkę nazwać być może inaczej, a jest to niewątpliwie trafny tytuł to znaczy cała ta cała ta dziwna otoczka związana z tym co jest przeszłością co jest przyszłością on pisał o przyszłości, która dla nas jest tym momencie przeszłością, ale również jest dla nas w dużej mierze przyszłością wyobrażoną jeszcze dawniej to tak jak np. książki napisane w roku 1900 jak ludzie sobie wyobrażali rok 22 to także jest taką wizją przyszłości reżyserowana, a tworzoną w połowie wieku naj oczywiście jest cała olbrzymia sprawa ta cała olbrzymia w tym momencie historyczna otoczka historyczne historyczny fenomen, jakim był rok 1984 ten prawdziwy na prawdziwym tego nie wiem, ale wydaje nam ten nasz rok 1500 osiemdziesiąty czwarte w pismach o Orła Lu Wei odczytywania ach, New Orwella, a no niemalże w ostatnich latach, a dawnego podziału Europy dużo o tym, pisał Herling-Grudziński, który w ogóle w swoich pamiętnikach uwielbiał, ale w ogóle chyba nawet podczas wpisu, a w Dzienniku pisanym nocą albo na nowy rok 1584 albo zaraz 0203. stycznia nie pamiętam dokładnie od razu napisał to jest rok orwellowski klimat w pewnym sensie gwara 2 lata 1584 wymyślone przez Orwella i ten, który był i odczytywania powieści zarówno w kontekście połowy wieku UE jak i powiedzmy 34 wieku przy okazji jeszcze połączonych c Ano o burzenie porządku, a który w Europie się wydawało no wie może nie wiecie, ale długotrwały, a zaczynał się wtedy właśnie kruszyć tak rozpoczynała się dekonstrukcja czy pani profesor inspiracją był związek radziecki do napisania tej książki, bo niektórzy twierdzą, że najpełniej treść tej książki została odzwierciedlona nie w związku Radzieckim, ale w Korei północnej natomiast wspomniała pani oczywiście o tym, doświadczeniu życiowym samego Orła laczki uczestnictwo w wojnie domowej w Hiszpanii po stronie Republikańskiej i tam Orła zetknął się z 1 z drugą stronę i mógł zobaczyć zarówno jak wygląda faszyzm jak wygląda socjalizm w tej wersji skrajnej stalinowskiej to jest bardzo dużej obszerny temat, jeżeli chodzi o moją osobistą wiarę to moja osobista wiara jest taka, a że prawdziwie udana prawdziwie zaangażowana literatura 1684 cenię bardzo wysoko wiele się mówi rząd był najlepszym stylista itd. dla mnie to bardzo dobra powieść tego rodzaju literatura tego rodzaju powieść na ten wielki dar, że istnieje bez kontekstu, czyli Orwell zetknął się, a w latach trzydziestych i czterdziestych rozmaitego rodzaju, a ideologami, która czy opcjami politycznymi, a takim najgorszym wydaniu wojennym takim zupełnie krańcowe, a miało swoje przemyślenia pewne swoje ideały stracił do dla pewnych się zniechęcił i stworzył wizje, która opierała się oczywiście na tym co przeżył przemyślał raczej zorientował się, że jego wcześniejsze idealistyczne pomysły być może nie działają tak dobrze natomiast to co mu się udało uzyskać jest dla mnie stosowali inne aplikowali ne jako sposób myślenia o reżimach autorytarnych, więc nie nie możemy się możemy odnaleźć rok osiemdziesiąty czwarty pod każdą szerokością geograficzną w każdych czasach absolutnie dla mnie dla mnie są właściwie tylko 2 typy czysto politycznych i te śmieszne, bo oba jak PE w literaturze oczywiście uzyskały swoje najpełniejszą najpiękniejsza odbicie w literaturze angielskiej i połowy wieków, czyli wizja Huxleya wizją Orwella to są 2 olbrzymie wystąpię, w których której 1 z nich nowym wspaniałym świecie ludzie nie wiedzą, że są gnębieni, a w drugiej 1584 wiedzą natomiast cały czas istotą tej powieści jest zawężanie się strefy ja strefy tego co prywatne tego co moje jak bardzo może być ingerencja rzeczy zewnętrznej tutaj rzeczywiście politycznej mocno politycznie nacechowany, ale to może być każdy układ, który mówi ludziom co mają robić jak mają myśleć to niekoniecznie musi być w tym momencie reżim autorytarny to może być MO, a był zdany marketing czy i układ, które chcę NASA wpoić nam pewne zachowania konsumenckie, ale również pewien sposób myślenia świecie i cały czas w świecie tej powieści, a w historię bohaterów jest powracające pytanie, gdzie mamy granice, gdzie jest granica tego co nam mówią nam mogą zrobić OKE nie wolno nam się wyrażać w piśmie, ale również w rozmowach, a w sposób spontaniczny nie możemy mówić tego co naprawdę myślimy, ponieważ jest to zakazane niebezpieczna jest myślę zbrodnia dobrze, czyli nie mówimy od nie mówimy o tym, tam, gdzie mogą słyszeć ale gdzie mogą nas nie słyszeć jest miejsce, gdzie mogą nas nie słyszeć, a jeżeli nas nie słyszą to do kogo mówimy czy na pewno osoba, której zaufaliśmy na, tyle że z nią rozmawiamy na pewno nie jest kimś innym niż nam się wydawało no, dobrze więc może będzie najbezpieczniej rozmawiać z nikim rozmawiać tam, gdzie nie będzie tyle Screen off tych ekranów takich Orłowski no dobrze wiemy na pewno, że są 2 duże ilości miejsc, gdzie ich nie powinno być w tym momencie np. a niesmak, mówi że na pewno wiedział, że jest toalet czy, jeżeli chcemy coś przeczytać rozwinąć list napisać nie chcemy być widziani no to na pewno, chociaż nie widać ekranów, ale na pewno tam jest dobrze unika metale NATO może na otwartym powietrzu, a czy gdziekolwiek wolno nam mówić czy gdziekolwiek wolno napisać na niej nie wolno w momencie, kiedy otwieramy pusty pamiętnik dotykamy długopisem kartki już wiadomo, że tak naprawdę nie żyjemy no bo boi, bo już popełniliśmy zbrodnie, czyli nie piszemy nie piszemy nie mówimy nie mówimy tego co myślimy, ale myślimy, czyli przed to jest granica naszej czaszki czy, jeżeli nigdy nie będziemy mówili nigdy nie będziemy pisali będziemy zawsze cenzurować swoje rozmowę i to co w jakikolwiek sposób wychodzi na zewnątrz czy istnieje czy granicą wolności prywatności jestem ja na początku, by się wydawało, że w odróżnieniu od drugiej olbrzymiej stopie Huxleya, która wpływa różnymi technikami psychologicznymi na sposób naszego myślenia o świecie także nam się wydaje, że mamy wolną wolę, a nie mamy gęstym inni ludzie w 1584 nie wiemy, którzy po nie wiemy co naprawdę myśli mają swoją wolność, a wewnątrz własnego umysłu na początku takim się wydaje natomiast cała ta książka jest o tym, że iluzja wolności myślenia poglądów pojmowania intelektu jest iluzją, że tak naprawdę mogą nam wejść wszędzie też historia o tym jak stopniowo na skutek splotu wydarzeń ME dramatycznego w życiu tego 1 człowieka tak naprawdę w życiu całego społeczeństwa nieważnego istotnego nastąpiło ingerowanie w jego umysł nastąpiło, a przekroczenie granicy ja i przekształcenie ja i w tym znaczeniu w 1984 wychodzi ze swoich jak chce pretekstu historii polityk chce środkowego dwudziestego wieku środka tę dwudziestego wieku i systemów autorytarnych i tak jak wpływał wpływają na człowieka przychodzi to, a literacki sposób, a do dyskutowania o granicach tego co jest nasze co jest nienaruszalne jestem przekonana, że tak jak zdarzało mi się spotykać bardzo młodych Czytelników dzieci, a którym podobał folwark zwierzęcy z jakich przyczyn to jest bardzo często lektura 1011 latków może, dlatego że tam jest bardzo prosty język często się w szkołach dwujęzycznych to daje dzieciom, które są raczej nie przygotowane powiedz politologiczne do odczytania tego zdarzało się rozmawiać bardzo młodymi ludźmi, którym się podoba folwark zwierzęcy naprawdę wielu lat 1112 no taka historyjka zwierzęta historyka zwierzętach, ale taka no pani ta dziwna nie taka słodka, więc taka tak jak byśmy nieba zwierzętach, ale traktują nas na serio no fajnie natomiast jednocześnie nie spotkałam akurat, a w tym momencie osoby, która czytała 1584 nie znając kompletnie kontekstu natomiast jestem prawie pewna, że tacy ludzie, a już w tym momencie na naukę historii i historię dwudziestego, a nie wszędzie jest ono na wysokim poziomie oczywiście nie jest winą bardzo młodych ludzi i rozbudzenie intelektualnie ciekawi świata bardzo młodzi Czytelnicy w tym momencie już na pewnego rodzaju następuje odwrót od kultury tylko wizualnej to znaczy po pewna grupa bardzo młodych ludzi czyta na początku snobistyczny, a potem bardzo często wieczerza w tym są jakieś, a sprawca ukryte, ale no wspaniałe rzeczy na pewno tacy młodzi Czytelnicy nie wiedzą za wiele no wiedzą pewnie wiedzą, że była druga wojna światowa, że kiedyś był faszyzm był komuś, ale nie wiedzą jak to wyglądało była cenzura jak to działało jak działały służby specjalne są w stanie to historie przeczytać jako historię człowieka w systemie i tego, jakiego człowieczeństwo zostaje pokonane, czyli historię uniwersalną chciałbym wrócić do tego wątku pani profesor, który pani poruszyła w pewnym momencie o tym, przekraczaniu granic naszego ja docieranie do naszego umysłu, bo oczywiście nie mówimy nie spotykamy się nikomu nie czujemy się z drugim, bo nie wiadomo czy szpieg, ale możemy możemy myśleć tylko, że tutaj policja myśli też jest aktywna i też czyni wszystko, żeby nie tylko nasze myśli kontrolować, ale też, żeby zredukować na możliwość myślenia, ponieważ redukowany jest język język, który nie ma nieprawomyślnych pojęć język, który jest obcięte właściwie do pnia, który ma w przyszłości dać tzw. Kwak Move czy takie artykułowane przez setki pytań dźwięki bez pośrednictwa mózgu na pamiętamy, że język wyznacza granice naszego świata, więc jeżeli nie mamy języka jeśli ten język jest redukowany nie możemy przy jego pomocą dokonywać krytycznej oceny otaczającej nas rzeczywistości to zarówno słowem jak myślą, tak więc wracamy do granicy ja i granice wolności wolność myślenia zdolności pojmowania trasie przekłada na to kim jesteśmy na naszą osobowość 1584 pokazuje zabicie jak zabicie człowieczeństwa główny bohater na 2 sposoby 1 ten, który jest motorem akcji funkcjonuje w realiach tego świata jeszcze takiego, jaki mu wtedy być, czyli tajną policją policja myśli drugi jest w sferze utopijnej to jest tworzenie tak dobrej nowomowy, czyli tak dobrego nowego języka, a że nie będzie można popełnić myśl o zbrodni nie będzie można być nieprawomyślne nie będzie można przeciwstawić aparatowi państwa, bo go nie będzie dostrzegać, dlatego że wszelkie wnioskowanie zachodzi w języku i tak, a z tego co pamiętam ze szkoły nie jest tak samo było zdaje się z komunizmem, że nikt nie jest to dopiero ma być cały czas budujemy Budą możemy nieustannie tak tak tak kiedyś będzie to wielkie zwycięstwo zobaczymy, kiedy powiedzą nam lider tak coś mi się maja to mniej więcej to samo język język, którym mówią bohaterowie Orwella to jest jeszcze angielszczyzna średniej klasy z połowy wieku i język klas robotniczych taki troszeczkę kulawy z połowy, jaką natomiast polityczne projekt, a przerobienia prze planowania języka angielskiego na nowomowę, a jest na różnym stopniu zaawansowania powstają słowniki powstają encyklopedie natomiast również powstają takie pół na pół twory, które np. bardzo wykształca bardzo wyćwiczone w nowomowie redaktor jest w stanie przepisać Editorial to wstępniak wstęp artykuł wstępny Timesa czyli, czyli jest w stanie go przepisać także pełno może jeszcze nie w tej prawdziwej mowa w umowie, ale w tej, która już teraz może być komunikowali prawdziwa nowomowa ma od rzecz język z warstwy z tym, bo SS warstwy nie dosłowny, o czym się też niemożliwe, bo właśnie to jest niemożliwe, bo wiem, jakie symbole ale, ale przyjmijmy na dla potrzeb dzisiejszego spotkania, że oświata na jakiej zasadzie mogłoby to być stworzony słowa funkcjonują, a w różny sposób a o ile pamiętam ten dodatek na końcu 1084 jest kilka dodatków 1 jest poświęcony nowomowie, o ile pamiętam zasadę, a główną, a wyuczoną przez narratora mamy słowa nacechowane bardzo pozytywnie powiedzmy słowo wolność po słowo dużo dla nas znaczy i reagujemy na nią emocjonalnie przez wszelkie konteksty, w którym jest spotykaliśmy, skąd się wzięło słowo wzięło się czy połączonej ze słowem wolny no ten, który nie jest zniewolone wolny natomiast, a nowomowa idzie głębiej wolne, czyli taki, który jak po z czegoś jest uwolniony i zasugerowane jest w stanie pies był wolny od pcheł nic na tej zasadzie te słowo wolność abstrakcyjna bardzo pozytywne przemawiająca do nas na płaszczyźnie emocjonalnej, ale częściowo trudno wytłumaczyć fatalny teraz staje się praktyczna staje się praktycznej zdaje się negatyw nie ma pełno fajnie, że nie ma, choć jest ogród miał chwasty jest wolny od chwastów, czyli te nocą wracamy do tej słynnej koncepcji wolności do wolności od tu jest wolność od tak i jest do tego jeszcze takie taka sugestia, że się to chodzi o usunięcie czegoś nieprzyjemnego wiadomo płynie są fajne więc, a tak to jest pierwsze pierwszy krok potem są te całe uproszczenia każdy język naturalny jest bardzo dużej mierze, ale to dane musi nie musimy dużo słyszeć, a żeby dużo zrozumieć bardzo rzadko codziennych dialogach używamy przepięknych złożonych zdań wszystko tłumaczący i jest kilka krotnie sygnalizuje równych rat czy ma pani rzeczownik liczby pojedynczej czasownik liczbie pojedynczej np. po polsku i też jest różny sposób tam angielszczyzna sygnalizowane nowomowa sprowadza wszystko to samego dnia a, dodając takie końcówki które, które mówią na skarżenie odwrotnie czy poza wszystkim jest językiem bardzo brzydkim i takim językiem tak jak pani użyła słowa pień takim językiem zredukowała o samym tak tak no i oczywiście wtem, a się tworze jeszcze 1 warstwa mówienia o rzeczach nieprawomyślnych i tutaj, a jest tworzone są słowa na zasadzie połączenia istniejących krótki zredukowany w myśl zbrodnia, czyli myślą zbrodnia, a w momencie, kiedy słowa nie mają swojego poetyckiego symbolicznego znaczenia zdarza tylko 2 mnie myśl no coś tam mniej więcej coś się toczy w ludzkiej głowie zbrodnia coś bardzo złego myślą myślą zbrodnia coś bardzo bardzo bardzo złego nie i to jest jedyne co potrafimy pomyśleć nie jesteśmy w stanie pomyśleć o przedstawienie się reżimowi, a wolność opinii brak cenzurę wolność zgromadzeń tylko zostaje myśl zbrodnia wiemy, że jest zła, ale nie wiemy jak nie wiem, dlaczego jest nie potrafimy o nim myśleć albo ten, a seks zbrodnia nie było seksu zbrodnia, czyli każde każde możliwe przejaw seksualności inne niż spłodzenie dzieci dla potrzeb wielkiego brata państwa armii w momencie kiedy, a nie ma słownictwa związanego z seksualnością ludzie sobie nawet nie są w stanie użyć słowa perwersja, bo nie wiedzą co znaczy Pogoń nie ma rozumieją tylko, że może być coś złego jakiś mglisty sposób powiązanego ze strefą rozmnażania to co nienazwane nie istnieje nie potrafią to tylko sobie wyobraź nie potrafią tego rozpoznać wróciła pani profesor na chwilę do początku tej historii, kiedy główny bohater pracownik ministerstwa prawdy, w którym dokonuje tego, o czym pani już trochę mówiła, czyli tych żmudnych zmian w archiwalnych numerach gazety usuwa usuwa np. wzmianki o osobach, które zostały ewakuowane produkuje fakty alternatywne zmienia to co się zmieniło w trakcie trwania, a jego życia trzeba wymazać z archiwalnych numerów jakąś inną opinię partii albo trzeba wydrukować kogoś ze zdjęcia to zresztą też znamy ze związku Radzieckiego i pewnego dnia jestem Smith kupuje sobie notes i zaczyna zapisywać świat i w ten sposób no właśnie pytanie czy świadomie czy nieświadomie staje się taką jednoosobową czwartą władzą rejestruje już nie fakt alternatywna, ale rzeczywistość chwytanie zależne od władzy punkt widzenia on np. wie, że teraz władza mówiła i mówi cały czas o pokoju albo o wojnie, a wie, że przed chwilą Sojusz był zerwany albo trwał tak i że to co teraz zmienia przed chwilą jeszcze było zupełnie inna to jest kluczowa scena absolutnie 1 z 2 właściwie kluczowych ona zaczyna, a napędzanie się akcji potem druga doprowadza do katastrofy to ten moment, kiedy błędnym po tak sobie zorganizować czas, żeby mieć tak trochę okolicach land wolnego i kiedy się do mieszkania i dawno już zobaczył, że jest takie miejsce, że jak się usiądzie i pod odpowiednim kątem się usiądzie tonie jesteśmy witani przez tele ekran tak po 10058040 te państwa nie pamięta jest odwrócenie telewizorów nie my patrzymy w telewizor, ale telewizor patrzą w nas na zasadzie Panoptykon czy nigdy nie wiadomo, w którym momencie jesteśmy oglądani zawsze musimy się pilnować nie zna takie miejsce, gdzie tak jak sprawdził będzie bezpieczny to znaczy nikt przez chwilę nie będzie widział, jeżeli nawet akurat po wiadomo, że nie wszystkie tele ekran w każdym w każdej sekundzie są sprawdzane nawet jeśli ktoś rutynowo popatrz ta nie będzie wiedział, że on coś tam pisze co jest okropną zbrodnię czy znane sobie takie miejsce kiedyś chodząc po dzielnicach Londynu zamieszkałych mieszkań przez ME niższa klasa jest bardzo bardzo ważny dyskurs klasy w 1554, ponieważ tam, a była to robotnicza dzielnica to najprawdopodobniej kontrole były znacznie mniejsza kupił zaszczyt i kupił także nikt go nie widział, czyli nawet sobie w pełni nie zdając sprawę, więc cały czas przygotowuje się do tego momentu usiądzie zacznie pisać nie wiemy, dlaczego na, który co się wydarzyło przez 30 kilka lat jego życia, że akurat w tym momencie stał się 1 z wybranych z tych, którzy czują potrzebę wypowiedzenia tego co mają w środku umysł wiedzą, że tylko w myśl jest bezpiecznie potem okaże, że nie, ale na razie tak myśli i tak chce to zrobić i jest jednak taki element tej powieści jest sieci, zanim otworzy notes, ale jednocześnie jakaś część jego jakaś część jego umysłu wieża w momencie jak to zrobi to zrobi już wskazane, że to jest, że to we w tym momencie następ chodzi na drogę, która zaprowadzi go do pokoju, gdzie zostanie aresztowany, która zaprowadzi oko, a do sal tortur, która sprawi, że jego człowieczeństwo zostanie zniszczone on powie i tak olbrzymi determinizm i dlatego się wydaje, że ta powieść absolutnie przekracza, a mądre inteligentne to dobrze zrobiony fikcyjne komentarz, a to sytuacji politycznej, którą Orły zetknął się w latach trzydziestych czterdziesta to jest zdeterminowani nie jednostki ludzkiej, a jednocześnie również na jakich przyczyn musi to zrobić to są przyczyny wewnętrzne można płacić po szlachetne można chodzić był dobry można powiedzieć, że był wybrany można płacić są tacy ludzie oni wcześniej później to zrobiła to otwiera zaś i analogicznie ile tygodni później, a w momencie kie te, więc jest Julia w pokoju, które dawało im jest bezpieczna bezpieczny nie był i jestem słyszy głosy na schodach wie, że po nich i to on wtedy wypowiada zdanie już jesteśmy martwi istotą samo jesteś nic nie wydarzy jeszcze nie byli aresztowań, ale on wie, że to przekroczenie konieczna przekroczenie, do których które wynika z pewnego rodzaju nazwijmy to Atom zdeterminowani Ania szlachetne jednostki żona nastąpiło i że nie ma w kraju wielkiego brata możliwości ucieczki nie może to się nie skończyć katastrofą, czyli otwiera zeszyt zaczyna zapisywać to co pani określiła mianem czwartej władzy to znaczy zaczyna stwarzać samo zapis rzeczywistości prawdziwej rzeczywistości no oczywiście z jego punktu widzenia to pytanie, jakie SA i ile widział, ale subiektywnie prawdziwej rzeczywistości w proteście przeciwko rzeczywistości zmanipulowane i tworzy tą swoją narrację i wierząc tak naprawdę są potrzebne jemu wierząc, że w tym momencie sprzeciwia się w tym momencie jego własne myśli zapisane tutaj jego myśli jego własnej głowie są oazą są przeciwstawieniem się, a wielkie wielkiemu bratu to jest to on którymś momencie tak autoironicznie, mówi że mógłby równie dobrze napisać pracę w wielkim bratem przed wielkim bratem prac w wielkim bratem nie ma już nic więcej natomiast jednocześnie wchodzi na ścieżkę, która doprowadzi do zmiany myślenia i to jest to, o czym już przez przez chwileczkę wspomniała mówiła pani, że język jest sposobem, a sprawienia, że umysł ludzki nie jest już nasz i nie mamy wolności myślenia tak w momencie, kiedy nowomowa w tej utopijnej rzeczywistości, a ekwiwalent tego prawdziwego komunizmu, który się tylko buduje nigdy go nie ma tak to rzeczywiście Bet natomiast w okresie przejściowym, a rozumiem, że państwa komunistycznego wiecznych okresach przejściowych w okresie przejściowym państwo, a podejmuje również inne działanie jako państwo mam na myśli aparat, jakkolwiek go nie nazwiemy dyktatura władza autorytarna cały aparat państwa musi podjąć działania zmierzające ku zmianie sposobu myślenia, a obywateli inne niż subtelny sposób wychowania i języku, który nie pozwala na wolność nie pozwala na wolną wolę jest to, a sposób pos posługiwania się, a torturami i absolutnie przemocą przemocą zarówno fizyczne jak i psychiczną, ale nie w takiej nie po to, aby spowodować działania, które chce wielki brat, który chce państwa o, ale po to, żeby człowiek myślał, że te działania są dobre w momencie, kiedy jest on jest aresztowany i zostaje skierowany na specjalne tortury obraz na tortury są dwustopniowe one są skorelowane z właściwościami obydwu półkul mózgu człowieka mamy część racjonalną i mamy część emocjonalną obraz zaczyna od części racjonalnej podczas tortur, a związanych z użyciem elektroników pokazuje stanowi 4 palce i taco ile palce widzi istota jest taka, a żeby u istny zobaczył in inną liczbę palców niż jest pokazana on wie, że widzieć, ale w stanie powiedzieć o 5 na początku mówi Lech widzi potem próbuje zgadnąć, czego chcę o Brien co zrobić żeby, żeby zakończyć torturę już powie wszystko, żeby tylko ją zakończyć, ale on powie wszystko nie zobaczy wszystko natomiast o Brien jako taki prawdziwe aparat na prawdziwe wspaniały złe emanacja systemu jest w stanie wyczuć moment, w którym istny nie wie lewica palce nie wierzyć świadectwu własnych pomysłów ani nie uszkodzili oczu oni tak długo go torturowali aż racjonalna część jego umysłu nie była w stanie, a przyjąć świadectwa zmysłów zresztą czemu zresztą tam jest takie zdanie w książce partia mówić, aby odrzucił świadectwa swoich oczu Yushu tak to jest czym innym jest udawanie, bo albo chce może uzyskać korzyści albo chcemy uniknąć bólu, a czym innym jest moment, w którym wiemy, że to co widzimy et tonie to nie jest prawda to nie ufamy temu, iż coś ważniejszego chodziło o to, żeby uwierzyć, żeby wierzyć, żeby być tak podatnym, że po co nam mówi nasz w tym wypadku umysł to też zdrowy rozsądek, żeby temu nie ufać, żeby przyjąć z zewnątrz to jest pierwsza ingerencja w środek czaszki druga jest trudniejsza, bo to jest pokonanie emocjonalności człowieka i to również wydaje mi się 1 c 1584, która była mniej zauważalna w latach pięćdziesiątych sześćdziesiątych siedemdziesiątych nawet 80, kiedy ta książka była odczytywana jako, jaką ja i jako Futura, która logiczna głównie polityczna powieść na ten moim zdaniem test, a strony uniwersalizmu idąca w momencie, kiedy partia chce całkowicie pozyskać strona musi nie tylko przemodelować jego intelekt, ale musi przemodelować jego uczuciowość i żeby to zrobić nie ma 1 generalnej recepty, bo wszyscy ludzie w momencie, kiedy myślą racjonalnie, a posługują się chronologią logiką, jakby podobny sposób porządkujemy mamy podobne alfabet kalendarz liczymy system dziesiątkom, więc sklepienie racjonalności jest systemowe jest jest mniej więcej podobny sposób można w różnym jednostkom je zaaplikować emocjonalność, która rozwija się sposób w w studiowanie od ponad 100 lat przez psychologię rozmaite rozmaite teorie do tej pory nie w pełni, a pojęte w przypadku każdego przebiega inaczej i tutaj aparat wielkiego brata ma specjalny pokój ten spokój, którego każdy się boi to jest pokój, w którym każdy spotka swoją osobistą groza tak groza jest różna niektóre rzeczy, które dla 1 osoby są przerażające nie do zniesienia powyżej tej granicy histerii dla druki są zupełnie normalne i odwrotnie w przypadku stron są szczury tak to kto to jest wymierny symbol czegoś co na co nie wyraża zgody co co COS co jest w stanie go zredukować po prostu bardzo silna fobia ludzie w doświadczeniu post traumatycznym czy w opinii, a gubią swoje człowieczeństwo zachowują jak małe dzieci albo jak zwierzęta albo wpadają w coś w rodzaju takiej kata to oni, a zapewne dla każdej osoby jest to coś innego Orłem musiał wybrać przedmiot fobii, który będzie symbolizował to to ten byt to całą obrzydliwość sprawy natomiast mnie fascynuje to o, że mamy pokój za zasłoną pokój, który czekał tylko na panią od samego początku od pani Narodzenia albo nawet jeszcze wcześniej to jest to miejsce zniszczenia to jest to miejsce, które do którego, jeżeli dojdziemy to zobaczymy własną małość i granice swojego ego granice tego co my zrobimy innym, dlatego że oczywiście, a tortura polegająca na tor na tym że, a więc, który miał bardzo silną sobie musi włożyć twarz oplata je wpływami ma na celu, a z powodu prowokowanie aby, szukając co powinien powiedzieć, aby te spory zniknęły oni wstanie zdradzić swój ideał w tym momencie to jest miłość, dokąd do to do konkretnej osoby natomiast to jest rzecz, która jest nas najlepsza i w momencie, kiedy zrobi pojmujemy, że ta rzecz, która jest nas najlepsza człowieczeństwo szlachetność a jakie piękne uczucia altruizm pewnie też w ruchu w różnych momentach życia dla różnych osób to jest coś innego natomiast to jest absolutnie po stronie idealizmu po stronie tego, czego dążymy co nas definiuje naszych oczach my po musimy poświęcić im to musimy zniszczyć, bo groza jest silniejsza na własny jedyna personalna groza to jest z absolutny zlikwidowanie, a uczuciowości człowieka, kiedy w akcyzie pniemy się tych wszystkich dobrych rzeczy jesteśmy złamani już jako człowiek jesteśmy jak wydmuszka tak wdrożeń puści w środku ta scena, której pani opowiadana jest niezwykle wstrząsająca, bo on w końcu krzyczy, żeby ta klatka zniknęła z tymi szczurami zróbcie to jej, czyli zróbcie to Julii i pamiętam, że podczas pierwszej lektury to scena na wiele wiele lat temu scena bardzo nie uderzyła bo, bo nas wszystkich, którzy kogoś kochają jest coś takiego, że wolimy, aby nieszczęścia spadły na nas niż na osoby, którą kochamy, bo bardziej martwimy się od tych, których kochamy niż siebie, więc to my wolimy dźwigać na sobie jakieś nieprzyjemności czy ciężary wolimy, żeby osoba, którą kochamy było od tego wolna i to jest chyba klub tej sceny tak dlatego powiedziałam, że katastrofa, która zachodzi podczas tortur tak naprawdę te wybucha, czyli czy porządek akcji doprowadza do katastrofy przez otwarcie pamiętnika do momentu, kiedy te dwudziestym i Julia jego ukochana są razem w pokoju, gdzie spotykali wbrew państwu, gdzie stworzyli pewnego rodzaju oazę pewnego rodzaju azyl, a w momencie, kiedy słyszą, że ktoś nadchodzi właśnie jest patrzy na Julię jesteśmy martwi to nie znaczy, że na piątkowe wzajemnie siebie zabijemy, jakby wybierzemy coś innego niż miłość, ale też coś innego niż jakakolwiek relacja z drugim w 1584 jest głównie z powieścią o samotności w systemie w tym wypadku w systemie autorytarnym ja jestem w stanie sobie wyobrazić zapewne za 100200 lat ludzi czytających to powieść jako samotność jednostki w jakimś innym systemie ale w jakim systemie nieludzkim i cały czas są pewnego rodzaju, a tarcza 2 strony to znaczy jest to z 1 strony szuka ludzi, a z drugiej strony odrzuca kontakt to są jego relacji z sąsiadami jako przypadkowe rozmowy, kiedy chodzi po Londynie jego rozmowy w prace i też taki bardzo znaczący moment wspólnej nienawiści to oni mają tam seanse nienawiści taki jest także minutowe tak dwuminutowe właśnie wyjęcia z siebie złości frustracji, ale w sposób charakterystyczny dla tłumu, czyli to jest coś w rodzaju takiego zwierzęcego zachowań odreagowania, ale takiego jak pędzące stado i momencie, kiedy jemy się tutaj zacząć budować relacje z drugą osobą pokonał system może system o tym, wiedział systemu NATO pozwoli to, żeby jeszcze lepiej go przerobić, żeby jeszcze lepiej, a o przemodelować na swój na swoje podobieństwo prof. Dominika Oramus Instytut anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego była naszym gościem bardzo dziękuję pani profesor dziękuję pani redaktor widzenia państw państwa zapraszam na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA