REKLAMA

Skąd wzięliśmy pieniądze na ochronę środowiska po 1989 roku?

Weekend Radia TOK FM
Data emisji:
2020-06-20 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:50 min.
Udostępnij:

O przemianach w ochronie środowiska po 1989 roku mówi prof. Maciej Nowicki, ekolog, były minister środowiska.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu Ewa Podolska witam państwa w tej godziny bloku zielono mi, że za podobnie tydzień temu dzisiaj moim gościem jest pan prof. Maciej Nowicki dzień dobry pan panie profesorze dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwu prof. Maciej Nowicki najbardziej znany w świecie polskiego LOK naukowiec działacz społeczny dwukrotnie był pan minister środowiska, choć ministerstwo również nazywało, o czym pan takiego niemieckiego ekologicznego Nobla poza tym pełnił Rozwiń » pan funkcję wiceprzewodniczącego komisji ONZ do spraw zrównoważonego rozwoju Nowym Jorku był pan doradcą sekretarza generalnego z w Paryżu przewodniczącym ramowej konwencji do spraw zmian klimatu i gospodarzem konferencji klimatycznej com 14 Poznań dlatego pan na świecie pani bardzo, że tam zobaczyć nowy Jork itd. oczywiście od 2 tys zloty tylko w tych miejscach odbywał Pięta z opowieści nie tylko w tych miejscach działał pracował i stąd stan rzeczywiście to, że znany Polski ekolog świecie to o tym jak najbardziej uzasadniony bardzo się cieszyć się pan znowu spotykamy rozmawiamy drugi raz tydzień, bo po tygodniu, a to stąd boli, a to stąd, że wczoraj dzisiaj miał miejsce się właśnie zakończyła dzisiaj konferencja Stolat ochrony środowiska w Polsce chyba był jeszcze dopisać i co dalej, a ową konferencję zorganizowała Fundacja Instytut na rzecz rozwoju oraz katedrą ochrony środowiska SGGW i pan wczoraj panie profesorze w pierwszym dniu takiej pierwszej otwierającej sesji historycznej jak można nazwać przedstawił pan ile historyczny jak wyglądała ochrona środowiska od roku 1945 i ułatwi zakończenia drugiej bądź wjazdowej do chwili obecnej my już rozmawialiśmy o tym, ponieważ państwo mogli usłyszeć w sobotę 13czerwca audycję w tej audycji doszliśmy do roku osiemdziesiątego dziewiątego zachęcam państwa do poszukania podcast dach tamtego programu, ponieważ 2 programy będą tworzyć całość panie profesorze momentem przełomowym jeśli chodzi o świadomość społeczną był rok 1980 Solidarność co prawda dalej niszczona i tak jak to pan przedstawiał powietrze wodę następowała degradacja środowiska w Polsce, ale różnica jest taka, że zaczęto o tym, głośno mówić wielu ludzi się w ogóle o tym, dowiedziało sprawa wyszła na łamy gazet rozdawano pamiętam takie ulotki powstawały wydawnictwa charakterystyczny tamtych lat jak byśmy teraz powiedzieć jakie, jakie brzydkie zaczęto głośno mówić powstał raport chyba 80, gdy jestem pewna, a jako zapowiedź słabych Olewicz, który podrożał na pewno ją druga dziesiątym Mn, a który pokazywał mapy Polski z zaznaczeniem tych najbardziej zdegradowanych obszarów co prawda to zajmowało te najbardziej 2 obszary to było około 11% ponad 11 proc powierzchni Polski zam. tam 30 kilka 35% ludności przychodzi rok osiemdziesiąty dziewiąty i to jest przełom w każdej dziedzinie przełom oczywiście przy okrągłym stole był także pod stolik ekologiczny tam strona rządowa strona społeczna zgodziła się co do 27 postulatów i podpisano 1 protokół rozbieżności w sprawie elektrowni jądrowej Żarnowcu strona rządowa uważała, że elektrowni trzeba zbudować zbuduje 2 lata później okazało się, że elektrownie ziarno nie będzie to tyle tytułem podsumowania tego do czego doszliśmy z poprzednim programami i tyle w latach 8992 bardzo ważny pan osiemdziesiąty dziewiąty do dziesiątego zajmą stanowisko podsekretarza stanu w ministerstwie, gdyż nazwał ochrony środowiska zasobów naturalnych leśnictwa rok dziewięćdziesiąty pierwszy jest pan minister tego w tym w tymże resorcie no jest pan w środku to tam wykuwają się zarówno podstawy prawne zmian, które nastąpiły, jakby powstają instytucje wtedy, które mają odegrać bardzo ważną rolę w finansowaniu ochrony środowiska panie profesorze daj pan głos proszę państwa to rzeczywiście był czas zupełnie wyjątkowy czas fantastycznego entuzjazmu i nagle weszliśmy demokracji w Polsce pamiętam, że nawet Sejm, który był kontraktowy był pełen ludzi dobrej woli świetnie się rozmawiało jak byłem ministrem ich i 7 na spotkanie z posłami senatorami to była to przyjemne, ponieważ wszyscy dążyliśmy do 1, żeby w Polsce było naprawdę lepiej, a środowisko, żeby można było jak najszybciej oczyścić w tym 90 pierwszym roku 3 takie wielkie filary postanowiłem postęp zostały ustanowione, które później trwały przez następne lata mianowicie pierwsza trzeba było zmienić prawo prawo było blankietowe albo w ogóle dziurawy i jest 4 fundamentalne ustawy o tym, że po dziewięćdziesiątym pierwszym roku zostały przez parlament przyjęte i podpisane przez prezydenta też dobre prawo koniec to znaczy wtedy powstała, gdy nowa o duże cała ustawa o ochronie środowiska dlatego powstał ani o ochronie środowiska i to taka, która również nakazywała nasze w rozporządzeniu tej ustawy były normy emisji do tej pory można było rusz można było przez te kominy wrzucać dowolną ilość zanieczyszczeń w tym, ale nie było żadnych limitów tych emisji były natomiast test stężenia w atmosferze tylko mierzone i to kiepsko mierzone, ale nie można było powiedzieć, kto jest za te stężenia odpowiedzialne Otóż 1001. roku te limity zostały ustanowione została znowelizowana ustawa o ochronie przyrody ustawa o lasach fundamentalna ustawa o lasach płynna i mówiła, że najważniejsze są rolą lasów to jest etatem to są funkcje poza produkcyjne i na ostatnim miejscu jest wyrąb drzew i dopiero w tej ustawie o 9 z tego pierwszego roku tak to było zapisane również prawo geologiczne górnicze w jaki sposób nie niszczyć tych zasobów mineralnych, które są naszym bogactwem Narodowym i ustawa o Państwowej Inspekcji ochrony środowiska to bardzo ważną ustawę, dlatego że ona nadawała tej wielką samodzielność tej Inspekcji, która była odpowiedzialna tylko przed ministrem środowiska i przed premierem, a nie przed władzami samorządowymi w związku z tym, a ja jeszcze dodatkowo inspektorzy zostali zostali wyposażeni w automatyczną, aby aparaturę pomiarową także mogli skutecznie mierzyć emisję one te limity już były zatwierdzone w związku z tym konta, więc prawo oni kontrolowali przestrzeganie tego prawa i trzeci filar to było finansowanie in, który pomagałby jak najszybciej na brak nadrobić zaległości w i chroni rzeczywiście środowisko pomoc, ale tym razem przecież zaraz rozwinie samorządom sady będzie pani profesor wzrasta rozwiniemy za pierwszych lat to prawo, a ustawy, który został drugi filar to kontrola przestrzegania rola skórka winogron taki atak już na to finansowanie finansowane spoza wymyślono w tej materii i tutaj wymyślaliśmy system unikalny w skali świata Polska mogła pochwalić unikalnym systemem mianowicie nie chcieliśmy pieniędzy z budżetu, bo wiadomo w budżecie zawsze jest walka są ważniejsze sprawy prawda obronność policja służba zdrowia szkoły tak dalej i ochrony środowiska i zawsze w 2 tyle Otóż zamiast pieniędzy budżetowych to powstały 2 fundusze ekologiczne Narodowy fundusz ochrony środowiska wojewódzkie funduszu ochrony środowiska i ekofundusz one tworzyły i źródłami tych pierwszych, czyli Narodowego i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska opłaty za korzystanie ze środowiska to znaczy za emisję do powietrza dowody do gleby co roku długa lista takich emisji i ceny za każdą tonę wyrzucane środowiska taka długa lista była zatwierdzana przez przez rząd przez radę ministrów i to były w sumie nieduże kwoty za każdą tonę, ale łącznie dla całego kraju jak się zbiera zbierało to były już bardzo poważne kwoty i to były opłaty za korzystanie ze środowiska, a oprócz stąd zasada to była ta zasada zanieczyszczający płaci dokładnie zanieczyszczający płaci, ale to były opłaty, które chodziły koszt produkcji i można było można powiedzieć, że całe społeczeństwo, płacąc tam pół procenta 1% więcej, bo koszty produkcji troszkę wzrosły prawda jest całe społeczeństwo składało się na poprawę stanu środowiska z budżetu dostawaliśmy tylko 5% wszystkich wydatków na ochronę środowiska, ale były poza budżetowe i to być opłaty, ale muszę powiedzieć o karach, dlatego że jeżeli, bo były jak powiedziałem również limity emisji dopuszczalnej emisji, jeżeli zakład przekraczał te dopuszczalne emisje to otrzymywał karę, która była dziesięciokrotnie wyższa od opłaty o to było już na dotkliwe bardzo dla zakładu, ale i tutaj właśnie cały projekt mianowicie inspektor ochrony środowiska mógł zawrzeć umowę z zakładem, że w ciągu 7 tam 3 lat 2 lat w 4 lat w zależności od od możliwości i od wielkości inwestycji i jeżeli w ciągu określonego czasu będzie zbudowany dany film czy dana instalacja jest 2 czy oczyszczalnia ścieków to to to kary się do likwiduje, czyli zawieszonego kara na czas realizacji określonym czasie i Odrą wspaniale, dlatego że zamiast płacić kary no to pieniądze lepiej było przeznaczyć na inwestycje no tak panie profesorze mówimy działało było czy jak dobrze myślę tutaj nie mam wiedzy tylko tak zgaduje, że ten system trwał do momentu byśmy weszli do Unii, gdyby pojawił się ten mechanizm handlu zanieczyszczeniami handlu emisjami, bo krytycznej chwili ten system poznacie pan powiedział to on ani nie jest taki on jest cały czas taki tylko, że w mieście są znacznie niższa odpowiednio wysoki, ale pojawi się też ten mechanizm handlu emisjami prawda adres do sennego, dlatego że wtedy jeszcze od dwutlenku węgla nie mówiono nie mówiliśmy emisję dwutlenku węgla w ogóle ani nie mierzono nie obliczano tej emisji, więc tutaj również żadnych opłat nie zakład nie ponosiły z tego powodu to dzieli ono zanieczyszczeń, ale nie dwutlenek węgla gdybanie innego państwa rozumie jak my mamy uwzględnili również można prawnie Akihito i jak weszły sprawy, że koniecznie trzeba jak najszybciej ograniczać emisję dwutlenku węgla to za każdą tonę Unia Europejska narzuciła pewną kwotę i dzisiaj jest tak, że każda tona wyemitowana do atmosfery kosztuje, ale dopiero po wejściu Polski do Unii Europejskiej panie profesorze pan czy pana głowie powstał ten pomysł Eko fundusz konwersji jednak dalej no można powiedzieć, że mają ministrowie tego było no 90 pierwszym roku, bo geneza jest taka, że w latach dziewięćdziesiątych tymczasem w latach osiemdziesiątych takie nieduże fundację w Ameryce Środkowej zaczęły stosować mechanizm de for najcięższe słowa, czyli zamiana długu danego kraju na działania w ochronie przyrody były tam 20 000USD 50 000USD takie nieduże działania w Gwatemali Nikaragui Chile i że te organizacje pozarządowe mogły te pieniądze wykorzystywać wobec my, kiedy torem był były stany Zjednoczone stany Zjednoczone mówiły Okaj 100 000USD rezygnujemy z tych 100 000, ale te 100 000 musi wydać na konkretny park Narodowy i to będą bardzo Oscary kiedyś prof. Żylicz, który był wtedy jednak ekonomista polskiej, który był dyrektorem departamentu ekonomicznego umiem 90 pierwszym roku przyszedł do mnie, mówi że możemy zastosować na dużą skalę Polska była jak pani redaktor wiedzą niesłychanie zadłużona zbędne dług zagraniczny Polski gwarantowane przez rządy wynosił 32 miliardy dolarów 32, więc i jest tzw. klub paryski, który grupował te państwa wierzyciel i które są były wierzycielami Polski na 30 miliard dolarów i były negocjacje, żeby połowę tego długu zagranicznego odziedziczonego jeszcze od LG Gierka, żeby one dawały Polsce i rzeczywiście one są w Polsce darowały 50%, a cały pomysł konwencji polega na tym, że jeszcze dodatkowo 10% powyżej, gdy 50, żeby darowały w Polsce, a Polska przeznaczy pieniądze na inwestycje w ochronie środowiska, ale gdzieś tacy jak dziś 10% całego długu zagranicznego polskiego i to były wtedy ekofundusz, a został powołany specjalna instytucja postaci fundacji ekofundusz, który miał zarządzać tymi środkami i ona była większa miała więcej pieniędzy niż wszystkie organizacje pozarządowe na całym świecie, które miały ten stosowały ten właśnie tam zamiany długu na ochronę przed, czyli po, czyli 1 króciutko chcę powiedzieć jesteśmy winni 100USD i klub paryski mówi tak, by nam oddajcie tylko 40USD, bo 50 Wanda czujemy, a dziś dolarów też angażujemy, ale koniec musi znaczyć natężeniu, ale z budżetu swojego musi wydać na raz, a rozumiem to nie to czy darowali nam połowę VAT warunki jak Maciek zostawiamy wam 50USD macie tam pod swój budżet jedenastego budżetu 10% tego długu to co mają też stwierdzić czy 10USD musi wydać na cele ochrony środowiska dla tak dokładnie nos dostał było cudownie był dla Super Super dla nas bardzo anemiczny, aby pieniędzy dodatkowych, ale proszę powiedzieć, kto podejmował decyzje na co pójdzie, gdzie to, gdzie się, gdzie zapadały decyzje Panoramie Eko fundusz miał tyle pieniędzy, ale fundusz podejmowałby decyzję pan szefem Ekofunduszu prawda ja ja jak czasem być ministrem to zostałem szefem tego Eko funduszu to dla Fundacja na czym postaci forma organizacyjna osoba niezależna od rządu Fundacja miała swoją radę nadzorczą to było tak pomyślane, że rada nadzorcza składała się do większości państw donatorów chodzi o to, żeby oni po to, by ich pieniądze prawda dając pieniądze rząd zamiast płacić za ich stolic to dawał Eko funduszami na konta w związku z tym i to była to był pomysł mój że, że koniecznie płci fundatorzy muszą im patrzeć na ręce nam mnie i całemu zespołowi Eko funduszu prawda i ustaliliśmy tak świetne warunki przyznawania dotacji mamy tylko dotacje przyznawaliśmy, że po latach ekofundusz na całym świecie był pokazywany jako wzór przykład znakomitej instytucji finansowej ochrony środowiska i też bardzo ciekawe myślę, że teza jest na pewno wielu słuchaczy dowiedział się po raz pierwszy o istnieniu Ekofunduszu bardzo mnie cieszy chodzi przecież nieraz o tym, rozmawialiśmy, ale ta wiedza nie jest tak powszechnie znana, jeżeli ktoś po prostu też tak nie siedzi w tej branży ochrony środowiska powinny wykluć tylko 2 słowa o tym, zaczęliśmy to był też okres 8992 chociażby ze zaczęliśmy mniej zanieczyszcza środowisko, ale to jeszcze nie dlatego jest drożej niż w jakiej technologii tak artykuł nastąpił kryzys i zbankrutowały zakłady przemysłowe nie było odpadów przez to itd. mówi dlatego, bo teraz np. nieraz słyszymy, że Polska osiągnęła wielki sukces, bo zredukowała tam zanieczyszczenie jej idea, ale nie, dlatego że Polska wykonała działania i gotowy efekt tego kryzysu lat 892 to to nie polscy politycy często chwalą się tym no właśnie jeśli chodzi o redukcję emisji dwutlenku węgla można to my przecież mamy wielkie osiągnięcie, bo wtedy o 30% zredukowaliśmy emisję, a inne kraje wcale takich sukcesów nie odnotowały, ale słusznie pani redaktor powiedziała też 30% redukcji emisji nastąpiło w latach 8992 w wyniku tego, że nagle Polska otworzyła się na międzynarodową konkurencję z tego wiele padło wiele najgorszych zakładów brudnych technologii, które emitowały bardzo duży zanieczyszczeń jeśli chodzi o ilość węgla spalanego w tym czasie spadła też 30% i to był ten skok w dół jeśli chodzi o redukcji emisji c 2 i ale ze smutkiem może stwierdzić, że przez ostatnie 20 lat nie zrobiliśmy żadnego postępu jest stale emitujemy co roku tyle samo co 2 co w roku 2000, a nawet trochę więcej nawet i ta krzywa nasza w górę zamiast stale później w dół Czyżbyśmy już doszli do jakiegoś pułapu, że ze już nie może być więcej zrobić nieprawda mamy jeszcze wielkie zaległości jeśli chodzi o efektywność wykorzystania tej energii, którą wytwarzamy oszczędność energii no i odnawialne źródła energii dopiero zaczynamy ten ten rozdział naszej energetyce podczas gdy inne kraje są już dużo dalej, więc naprawdę konieczne jest dalsze zmniejszenie emisji dwutlenku węgla, ale może ono odbywać teraz już 2 sposobami tylko coraz mniej spalać węgla i innych paliw kopalnych coraz bardziej otwierać się na odnawialne źródła energii i ten jednak nogę, a druga noga i oszczędność oszczędność oszczędność energii ze wszystkich forma tutaj, bo tamten spada spadek był efekt załamania się gospodarką, więc nie emocjonalnej oddziela od Otóż to panie profesorze przy przy przypominam państwu rozmawiam z panem prof. Maciejem Nowickim dziś zakończyła się konferencja nowe państwo słyszą też jest ponad 2 konferencja Stolat ochrony środowiska w Polsce pan profesor wygłosił bardzo ciekawe wystąpienie dotyczące właśnie tego jak wyglądał poprzez lata wysoko środowiska panie profesorze bardzo ważną datą rok 2004 przystępujemy do Unii stąd Unia mówi musi przyjąć tak jak inne prawodawstwo, ale też za tym za tym idą pieniądze prawda za przystąpieniem do niej jest bardzo ważna data też tak to prawda mówiliśmy o początku transformacji dotychczas filara i one rzeczywiście dobrze służyły przez Wiela, ale okazało się jak przez podpisywaliśmy traktat akcesyjny z Unią Europejską 2004 roku, że musimy przecież przyjąć całe prawodawstwo unijne jako człon pełni prawny członek Unii Europejskiej, a tymczasem nasze standardy środowiskowe były niższe znacznie łagodniejsze od standardów Unii Europejskiej Unia powiedziała nam musi przyjąć, ale rozumiem, że nie możecie tego zrobić z dnia na dzień w związku z tym dajemy wam okresy przejściowe i wynegocjowaliśmy jako Polska 10 okresów przejściowych głównie o ochronie wód i ochrony i gospodarki odpadami i kilkuletnich okresów przejściowych i to była 1 rzecz, ale oni również zapowiedziała rozumiemy was, że potrzebna więc, że potrzebne dla mnie wsparcie finansowe w związku z tym w postaci dotacji Unia, zanim jeszcze przystąpiliśmy do właśnie do Unii Europejskiej to był taki program ISPA w formie dotacji dostaliśmy 700 000 000EUR potem w pierwszych 3 latach transformacji był fundusz spójności na 2 miliardy euro, a od 2007 do dzisiaj mamy infrastruktura środowisko już z tym zdobyły 2 są 2 etapy jesteśmy w tej chwili w połowie drugiego etapu i w sumie na środowisko z Unii Europejskiej dotacji tak muszę podkreślić dotacji dostajemy z tego tytułu pana 10 miliardów euro i takich pieniędzy na ochronę środowiska Unia jeszcze nigdy nikomu żadnemu państwu nie dała Polska SA najwięcej jak na własnej skórze przekonałam się czym jest program izba jako właśnie chyba w roku 2003 wprowadzono całą sieć wodociągową w tej miejscowości w tej dzielnicy Rybnika nie mam swój stary dom, a potem także kanalizację co było bardzo ważny Hani, ale to tylko ja mówię o tym co ja zobaczyłam na własne oczy, bo zły obóz wybory itd. wszystko zmienione to bardzo zmieniło obraz, zwłaszcza polskiej wsi prawda te pieniądze i te działania to nam pomogło jeśli chodzi np. o ten ostatni pieniądze duże już wielomiliardowe to przede wszystkim Unia nam pomogła zbudować wielki oczyszczalni ścieków np. zakończyliśmy pierwszy etapie infrastruktury środowiska zakończyliśmy budowę w Warszawie oczyszczalni ścieków Czajka słynna dla państwa do tej pory Warszawa nie miałem w ogóle oczyszczalni ścieków do realiów lat wzbogaciliśmy wstyd był straszliwy wstyd dla nas mamy nowoczesną oczyszczalnię, ale to jest 1 rzecz te dużych miastach natomiast ja chciałbym bardzo podkreślić rewolucję cywilizacyjną, jaka dokonała się w ostatnich 30 latach na wsi polskiej w tej chwili prawie trudno wyobrazić, że jeszcze 30 lat temu tylko 20% ludności wsi korzystało z wodociągu i w ogóle nie było nasza kanalizacji sieci kanalizacyjnej tylko szamba, które były nieszczelne z reguły i zatruwały wody podziemne, a jak powiedziałem 20 proc tylko korzystał z wodociągu, a 80% mieszkańców wsi ze 100 wg badań sanepidu 23 tych studni miało wodę zatrutą aż przez te przez te szamba i również przez nawozy 23, czyli 100 stan sanitarny sił był straszny i to było to początek 10 lat przejść latem, a po 30 latach mamy ponad 80% mieszkańców wsi ma wodociągom jest fantastyczny i będzie około 50% mieszkańców ma kanalizację tutaj masz możesz dodać, że bardzo wiele, który miałem kanalizacji mają przydomowe oczyszczalnie ścieków dałbym dodał to też, by było, że to jest około 80 prac procent, czyli dokonały się na polskiej wsi niesamowity postęp dokonał, a to rzutuje na zdrowie mieszkańców i wsi i małych miasteczek profesorze wróćmy do tej kwestii, która była poruszana kwestia powietrza pan powiedział w ciągu ostatnich 20 lat jeśli emisja dwutlenku węgla to praktycznie tutaj postępu nie widać nawet trochę wzrosła, ale jednak generalnie zaczęliśmy, czego innego mniej emitować mniej pyłów metali chociażby prawda mniej innych zanieczyszczeń detali w powietrze jednak poprawiło, a bardzo mianowicie tak zadań i zaczęliśmy od dwutlenku węgla natomiast pan, że akurat specjalistą od ochrony powietrza to przez cały PRL i i później to przede wszystkim walczyliśmy z tlenkiem Siarki z emisją dwutlenku Siarki i z pyłami jest członkami zarządu to były główne zalecenia atmosfery Otóż w stosunku do osiemdziesiątego dziewiątego roku obecnie emitujemy w Polsce o 80% mniej dwutlenku Siarki i 90% mniej był możliwy no dobrze, jeżeli 90% mniej no to znaczy, że cała Polska ze 300 to pasmo prawda, mimo że smocze nadal utrzymuje miasta tak, ale jak panowie, ale Bolek jak pan, mówi że emitujemy 90% mniej nasza wiedza od kilku lat dzięki działaniu alarm smogowy i nie tylko niesamowicie wzrosła i wiemy, że emitujemy dużo za dużo przekraczamy normy, ale jak pan mówi emitujemy mniej zdamy sobie wyobrazić, aby jak to wyglądało, gdy się o tym nie mówiło właśnie właśnie ta i o tym, chciałbym chciałbym podkreślić w tej chwili emisja tych ustaleń Polski z terenu całej Polski to jest Jeż 350 000 ton na pewnym z czego aż 250 000 ton został tzw. niskiej emisji ćwierć 1 000 000 ta, ale niska emisja 30 lat temu to było 1 000 000 ta czy 4× więcej, więc MOK w naszych miastach aglomeracja miejska przemysłowy był znacznie silniejszy ja nie chcę przez to powiedzieć, że jest dobrze, dlatego że mamy teraz ostrzejsze normy europejskie i normy WHO i koniecznie musimy dotrzymać tych norm koniecznie musimy zwalczyć ten smok, który jest obecny i również stężenia benzo pirenu te stężenia przetrwać, a to jest rakotwórcza substancja, więc koniecznie trzeba z tym walczyć i mam nadzieję, że w ciągu kilku następnych lat my ten problem no bardzo mocno zmniejszymy ten problem w czeskich miastach miasteczkach również ten uchwała chwała alarmowych mogą temu i chwała tym samorządowcom, którzy podejmują decyzję o zaprzestaniem spalania węgla dlatego, że to jest jedyna to jest 1 z bardzo ważny druk, aby zmniejszyć ten smok, ale głos musiałem oddać również sprawiedliwość, że za czasów PRL-u było jednak pod tym względem znacznie gorzej w osiemdziesiątym dziewiątym roku zaszła też zmiana jeśli idzie o gospodarkę odpadami, bo i odpadami komunalnymi i przemysłowymi i w naszej pierwszej audycji Apropos przemysłowych opowiadał pan tzw. mogilnika ich zniknięciu rodzaj betonowych planów, do których po prostu nie przejmując się co z tym będzie dalej wrzucano wszystkie odpady przemysłowe i stanowiły takie bomby tykającej także także inaczej jednak wyglądała kwestia mówiąc najprościej śmieci wtedy, którzy tutaj była ustawa się zmieniło, bo za tym powstałą masę odpadów typu sprzęt elektryczny elektroniczny drogą dawniej nie było za, bo jestem też podać, tak więc z pełnym w ogóle gospodarki odpadami była cały czas w cieniu wielkich programów ochrony powietrza i ochrony wód i jeszcze 20 lat temu 96% odpadów komunalnych wyrzuca na wysypiska czy prawie wszystkie wyrzucana na wysypiska recykling bardzo bardzo małych i sprawa zmieniła się dopiero po bo wpływem Unii Europejskiej presja Unii Europejskiej, że tutaj też musimy coś zrobić i dostosować swoje prawodawstwo w tym zakresie do Unii spowodowała, że w latach 20092010 wtedy, kiedy byłem ministrem prowadziliśmy ostatnio ustawy o segregacji 8 różnych typów odpadów np. sprzętu elektronicznego elektrycznego opakowań szkła plastików i to był taki bardzo ważny moment, ponieważ Unia mówi Okaj prawo jest teraz macie, ale narzucamy wam co roku limity ile macie tych zanieczyszczeń zabrać no i IAI i tu zaczął już postęp w roku 2012 jak miejsce był prof. Kraszewski udało się przeprowadzić rewolucyjną zmianę w gospodarce odpadami komunalnymi mianowicie do tej pory z przedsiębiorstwa, które odbiera na odpady same były stawały się ich właścicielami i wyrzucały, gdzie chciały nie jest jechały z nimi chciały natomiast od 2012 roku właścicielami są samorządy one biorą od nas pieniądze za odpady i narzucają tym przedsiębiorcą, gdzie mają utylizować w jaki sposób mają realizować te te odpady, a także, ale to jest 2012 ustawa, zanim się wdroży może mogę powiedzieć w ten sposób jesteśmy tutaj dopiero na początku drogi jeszcze ta ustawa jest niezbyt doskonała już była nowelizowana w zeszłym roku ale, ale moim zdaniem to jest jeszcze daleka do noweli do do tego, żeby była dalej ona naprawdę dobra, ale widać już te pojemniki widać, że ludzie się coraz bardziej wdrażają ten system selekcji w domach i mamy w kraju ponad 100 instalacji do selektywnej do selekcji odpadów komunalnych im mamy pierwszych 6 wielkich spalarni odpadów także jak 20 lat temu to było wrzucanych na wysypisko 96% no to teraz stale jeszcze wyrzucamy 44% na wysypiska, a resztę lokalizujemy, więc idziemy do przodu, ale jeszcze ta droga jest czynem, zanim powiemy o tym, najważniejszy najpilniejszych zadań w zakresie ochrony środowiska to co jest jeszcze 2 słowa o ochronie przyrody, bo tak to o Unia w zasadzie narodziła to, że powstały obszary natura 2000 prawda, ale jeśli idzie już o parki narodowe nie zna nikt nie narzuca to my decydujemy czy powstaną czy nie i widać to, że powstawały powstawać przestały to prawda w ogóle chodzi o ochronę przyrody to ta nowa rzeczywistość trochę no spowodowała pogorszenie stanu przyrody w Polsce, bo to scalanie gruntów czyli zanim miedzy zadrzewień śródpolnych, które były enklawa ami dzikiej przyrody i współpracował świetnie z rolnictwem wzrost zużycia nawozów sztucznych pestycydów nowe importowane odmiany roślin zanik biur bioróżnorodności na członka teraz mamy łączyć dawniej był kwiatowe przepiękne teraz sprawa jest jest to jednak gatunkowa trawa, więc itd. czy zachodziły pod względem ochrony środowiska niekorzystne zmiany no ale te najcenniejsze obszary pod względem przyrodniczym trzeba przecież chronić prawnie, bo tylko one mogą się w ten sposób ochronić nas i przez następne od 1990 do 2004 roku był duży postęp w powoływaniu parków narodowych i parków krajobrazowych z 55 na 102 do 120 parków krajobrazowych powstało wtedy, że nagle w 2004 roku coś dziwnego stało, bo od tamtego momentu aż do dzisiejszego dnia, czyli 15 lat przez 15 lat zostało tak ten proces powoływania tych obszarów zupełnie zatrzymany chętnie, bo w tym, że w 2004 roku została uchwalona ustawa o ochronie przyrody w tym ETS, ale wały nowelizacja spowodowała, że rady gmin, które dotychczas były tylko konsultowane przy powoływaniu parków krajobrazowych lub Narodowy, tym bardziej zostały one decydują teraz o tym czy kilkanaście osób decyduje czy jakiś park Narodowy może powstać albo być rozszerzony jest oczywiście prywatne prywatny interes tych ludzi decyduje o tym, a zawsze decydują, że nie żadnych ograniczeń dla nas my nie chcemy ograniczeń i dziedzictwa całego narodu zależy od tych kilkanaście osób można powiedzieć, że pan przerobił na własnej skórze prawda wszystkie pana działań Echa, których celem było poszerzenie bielskiego parku Narodowego niestety niestety nie udało się, więc można powiedzieć, że doskonale wie pan czy pan mówi także jest bardzo sędziowie pan wysiłków pan wierzy pani profesor ze mamy jeszcze 10 minut no może byśmy konsumowali, a jest tu dodać, bo w tej prezentacji to jest test to jest trochę niepokojące widać, że w ostatnich latach 202010 roku maleje stale udział wydatków na ochronę środowiska liczony jako procent naszego PKB w 20052010 wydawaliśmy ponad 3% PKB, a teraz wydajemy połowę tylko tylko tego no to wymaga osobnych analiz być może całej koalicji, więc za czasów PRL-u to wydawaliśmy na ochronę środowiska 0205% PKB ENA przypomnę, że straty wynikające z zanieczyszczenia środowiska sięgały 10% PKB a, a z budżetu, bo innych i środę nie było to najwyżej pół procenta wydawaliśmy, więc co bardziej dlatego się ta zanieczyszczenie pogłębiał 1 wzrost tych wydatków następował bardzo szybko w ostatnich 30 latach jak doszło jeszcze pieniądze unijne Noto słusznie pani redaktor powiedziała, że te wydatki sięgnęły ponad 3% dochodu Narodowego były na takim wysokim poziomie i nie rozumiem naprawdę nie rozumiem, dlaczego w roku ostatnich dwóch-trzech latach te wydatki spadły o połowę w stosunku do pana nawet w ciągu tak w ciągu 8 lat spadły o połowę no i profesorze no właśnie czas nas goni NATO Podsumujmy najpilniejsze zadania w zakresie ochrony środowiska bardzo się na stan obecny powiedzieliśmy coś osiągnęli, ale wiele wiele zadań przed nami, a najważniejsze rzeczy mamy 8 minut jeśli chodzi o ochronę atmosfery to przede wszystkim najważniejsza jest tzw. dekarbonizacji ja całej gospodarki polskiej co znaczy kanonizacja odejście od paliw kopalnych to jest takie najważniejsze zadanie obecnie na, dlatego że np. jeżeli będziemy promować odnawialne źródła energii to są czyste źródła energii na dane, bo słońce woda wiatr jako źródła energii co czyste geotermia wszystko to są czyste on nie emitują nic ani zasad najlepsza forma ochrony atmosfery to są odnawialne źródła energii i one mogą być sen tak jak ja chcę czy czy słońce w całej Polsce mogą być stosowane, a więc odejście od paliw kopalnych również to pomoc tylko kto może pomóc w akcję przeciwko wymogowi jeśli chodzi o transport no to tutaj transport elektryczny, ale jeżeli nie zrobimy nic z odnawialnymi źródłami, by go stale będziemy złoże produkować energię elektryczną z węgla to ja w skrócie mówię to samochody będą jeździć na węgiel z Chin w obrotach i żadnego postępu w ochronie przyrody ochronie środowiska pewnie nie da, a więc ochronie atmosfery to jest właśnie dekarbonizacji gospodarki polskiej i oszczędność na wielki program oszczędnościowy w ochronie wód musimy dokończyć ten wielki program wodno kanalizacyjnej ja proszę powiedziałem, że już postępy są bardzo duże jeszcze brakuje nam kilka lat, żeby całkowicie zamknąć ten wspaniały program i tutaj teraz znów mamy oszczędności tam była sieć Energi teraz mamy tutaj oszczędność wody w jaki sposób nie przez budowanie wielkich zbiorników retencyjnych, bo one są tylko punktowo natomiast przez małą retencję na całym kraju w całym kraju w lasach w obszarach rolniczych te oczka wodne bardzo duża można zainicjować zatrzymać wody z miasta we wszystkich miastach i wielkich i mniejszych ta retencja miejska powinna się bardzo rozwijać, dlatego że czeka nas zmiany klimatyczne nasilają, a tu się pojawiły nowe wyzwania prawne, których 40 lat temu, a nie, bo jeśli idzie aha jest w różnych dziedzinach pojawiły nowe wyzwania musimy się zaadoptować do nieuniknionych zmian klimatycznych dalej naturalizacja rzek i z którą jest budowa budowanie kanałów, które by pomagały w żegludze śródlądowej nie ma czegoś takiego obecnie jest w ogóle nonsens ekonomiczny i szkodliwość dla środowiska natomiast Rena, który nacja żegnam trwa nie wprowadzenie do starych starorzeczy, ale te leki, które ona wszystkie mają zatrzymywać wodę, dlatego że czeka nas długotrwała susza jeśli chodzi o jak zmiany klimatyczne będą postępować to będą okresy długotrwałej suszy i Nawalny deszcz już mamy teraz takie sytuacje, że w ciągu 1 dnia spadnie tyle go szybko przeniesie to trzeba zatrzymać nie analizować, by dalej rzeki prawda święta wszystko skumulowało tylko zatrzymać tam, gdzie z nieba spada woda w zakresie chodzi o tak proszę o okresie i gospodarki odpadami płytek chciałam, bo nie mamy za wiele czasu czy już zrealizowany już pan powiedział prawda, aby zgromadzenie wymusza i są rozwiązania prawne, czyli wycofywanie się z tworzyw sztucznych opakowań prawda i tym cała gospodarka obiegu zamkniętym dla po tak właśnie o gospodarce odpadami jest promocja gospodarki obiegu zamkniętym jak najmniej wytwarza odpadów, a te, które już są utylizować no i o ochronie przyrody nowelizacja tej uchwale z ustawy, o której mówiłem i wspieranie organizacji poza pozarządowych w obronie dobrze, a w nowelizacji ma pan namyśli to czy to, o czym wyraźnie powiedzielibyśmy powiedzieliśmy, że samorządy nie nie mogą się przeciwstawić naprawdę powstawania parku Narodowego długu nie będą dochodzi tak przede wszystkim w zakresie, że on nie powinny mieć głosu stanowiącego tylko konsultację z nimi koniecznie trzeba przeprowadzić jeszcze na mój postulat osobiście w tej chwili ministerstwo nasze cały resort środowiska jest wraz z rozłożone szef albo nawet 4 ministerstwa uważam, że powinna powstać jedno silne ministerstwo ochrony środowiska nie za pośrednictwem ministerstwa ochrony środowiska, bo taka jest potrzeba naszych czasów dostaw zostało rozczłonkowane zresztą wczoraj pan Kaczyński mówił, że geologię w 1 ministerstwie, a cały jak ten sektor Departament geologii innych ministerstw i w klimacie drogie środowiska tutaj Żegluga śródlądowa to MFW tak ministerstwo ochrony środowiska właśnie kiedy, kiedy wrócimy do tego, żeby to było rzeczywiście Ministerstwo Środowiska poza tym wyboru wspierania organizacji pozarządowych obecnych obecna władza w organizacjach pozarządowych swojego wroga związkowe szkoda i państwa to właśnie w umowie organizacje pozarządowe są forpocztą społeczeństwa obywatelskiego to są w tej chwili ja mogę sam dobrze z czystym sumieniem powiedzieć bardzo wiele z tych ludzi to są ludzie ideowi świetnie przygotowani są przyrodnicy z wykształcenia jest z tytułami doktorskimi, którzy profesjonalnie podchodzą da do ochrony przyrody i naprawdę są to świetni sojusznicy dla samorządów czy dla ministerstwa tak powinni być traktowani, a nie jako wrogowie ministerstwa, a niestety w ostatnich latach sojusznik kleru Stali się wrogami i obcina im się fundusze zamiast wspierać funduszami, dlatego że oni chronią zagrożone gatunki znakomicie poprawia, chroniąc siedliska najbardziej zagrożone najcenniejsze i ale patrząc na mniej na ręce i władzy inwestorom dlatego często inwestorzy rada otrzymują jakieś tam pozwolenia, a potem robią samowolę i czy ludzie właśnie w naszym imieniu występują i walczą o to, żeby zachować czyste środowisko przestępcze lat bardzo serdecznie panu dziękuję panie profesorze izbie dziękuję za to wystąpienie na konferencji, które było takim punktem wyjścia do naszej rozmowy ten rys historyczny o ochronę środowiska w Polsce po roku 1945 do czasów współczesnych na konferencji stołem ochrony środowiska naszym gościem był pan Maciej Nowicki najbardziej znany w świecie Polski ekolog naukowiec działacz społeczny dwukrotny minister środowiska jeszcze raz serdecznie panu dziękuję dziękuję Dobrzyń Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKEND RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA