REKLAMA

Proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-06-21 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
18:08 min.
Udostępnij:

75 lat temu, 21 czerwca 1945 r., w Moskwie wydano wyroki w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. O tamtej historii mówi dr Michał Siedziako, historyk, politolog, pracownik IPN w Szczecinie.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
weekendowe poranne Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie przedstawią kalendarium wydarzeń 21czerwca w przeszłości wspominałem, że mija właśnie dzisiaj można mieć dokładnie siedemdziesiąta piąta rocznica zakończenia procesu 16 głośnego moskiewskiego procesu, w którym wyroki usłyszeli liderzy polskiego państwa podziemnego no i to, żeby doszło w ogóle do tego procesu procesu to oczywiście najpierw Sowieci musieli tych polskich przywódców polityków jakoś tak powiem Rozwiń » wyciągnąć z ukrycia tak doprowadzić do zebrania w 1 miejscu i aresztowania i ta historia z każe stawiać takie pytania pełnione są trochę historyczne z punktu widzenia dzisiejszego myślenia o świecie jak oni mogli się dać tak nabrać od tego zresztą trochę pytania zaczyna swój artykuł w tygodniku polityka nasz gość pan dr Michał Siedziako z Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie dzień dobry panie doktorze dzień dobry panu dobry państwu, a właściwie nie tyle może pan sam stawia pytania, ale przywołuje wspomnienia Kazimierza Bagińskiego działacza Stronnictwa Ludowego, który właśnie stawia to pytanie jak mogliśmy być tak naiwni dać się oszukać i po tylu doświadczeniach uwierzyć rozmowy, bo rzeczywiście Rosjanie zapraszają przywódców polskiego państwa podziemnego na rozmowy i oni w dobrej wierze jadą 3 rzeczywiście można było w czterdziestym piątym roku po tym wszystkim co się wydarzyło podczas osób miało 17września może jeszcze wcześniej wierzyć w dobrą wolę takiego rozmówcy to nie było też do końca także wszyscy spośród tych przywódców polskiego państwa podziemnego, którzy udali się rozmowy w tę dobrą wolę Rosjan wierzyli, niemniej jednak jak wspominał właśnie przywołane przez pana redaktora Kazimierz Bagiński istniały podstawy do tego, żeby sądzić, że jakieś rozmowy między między Polakami reprezentującymi państwo podziemne, a związek radziecki siłą będą coś konstruktywnego mogą przyjść bo, żeby zrozumieć całą tą historię trzeba cofnąć się jeszcze troszeczkę wcześniej i zwrócić uwagę ma to co przywódcy 33 mocarstw, a więc w wielkiej Brytanii Stanach Zjednoczonych związku Radzieckiego ustawi podczas konferencji wiał w odniesieniu do Polski w komunikacie konferencji jałtańskiej ogłoszonym 7lutego czterdziestego piątego roku była bowiem mowa o tym, iż w Polsce ma zostać powołany nowy rząd no wynikało to faktu, iż z 1 strony alianci zachodni chcieli uznać zdominowanego przez komunistów rządu tymczasowego działającego ledwie kilku tygodni to jest ten rząd, który powstał uprawy czterdziestego piątego roku na bazie polskiego komitetu wyzwolenia Narodowego, a z drugiej strony Stalin związek radziecki nie chciał uznać nie chciał uznać tego legalnego rządu polskiego, który działa przecież ma emigracji lądy stąd przywódcy 3 mocarstw ustalili, iż w Warszawie zostanie utworzony nowy Polski rząd, który miał powstać poprzez reorganizację organizację tego wspomnianego rządu tymczasowego ale, ale jak jak napisano komunikacie na szerszej podstawie Demokratycznej ten rząd został z organizowanych udziałem demokratycznych przywódców polskich z samego kraju, więc reprezentujących państwo podziemne i zagranicy, a więc reprezentujących rząd emigracyjny w tych okolicznościach po ogłoszeniu takiego komunikatu do przywódców państwa podziemnego zaczynają docierać sygnały o tym, iż właśnie Rosjanie zapraszają ich na na rozmowy na Jasną sugestią, że te rozmowy będą się odbywać właśnie w tych tematach tak, czyli wyjścia tych polskich przywódców z podziemnej działalności łączenia się legalne oficjalne życie polityczne, a więc, a więc życie polityczne w Polsce już pod kontrolą związku Radzieckiego i w takich okolicznościach zdecydowano się na na udział w rozmowach z Rosjanami przebieg jak powiedziałem na wstępie wypowiedzi przynajmniej części przywódców, którzy zostali później aresztowani te obawy były obecne były bardzo silne oparte też na własnym doświadczeniu kiedy, bo przecież wspomnijmy, że gen. Leopold Okulicki już uczestniczy 2001. roku aresztowany przez Sowietów znam te sowieckie realia wiedział w jaki sposób działań każdy doświadczył tego na własnej skórze, niemniej jednak Polacy postanowili wystąpić wystąpić wspólnie najważniejsi przywódcy, żeby pokazać właśnie wobec wobec świata zewnętrznego, że polskie państwo podziemne występują wspólnie że, że ta jedność jedność jednak w dążeniu do niepodległości Polski jest jest ich obecne przepisy państw byli reprezentanci bardzo różnych opcji politycznych prawda no jasne no i tu się pojawia niejaki Konstantin Pinie nów, który jak rozumiem otrzymał zadanie od swoich przełożonych to jest to jest oficer NKWD nawiązania kontaktu z tymi ludźmi i jak to zostało właśnie przeprowadzone w sytuacji, kiedy część z nich chociażby wspomniany gen. Okulicki jest sceptyczny co do zasad takiej idei spotkania z tymi przedstawicielami związku sowieckiego zarówno Okulicki i jak i delegat rządu emigracyjnego na kraj Jan Stanisław Jankowski na początku marca dostali listy listy były przekazywane oczywiście niebezpośrednio od Rosjan, ale w warunkach konspiracyjnych przez przez osoby, które były w stanie dotrzeć do tych osób działających w podziemiu dostali na początku marca listy podpisane przez wspomnianego przez pana redaktora Bukową tak nie nowa, która oczywiście nie występował jako oficer NKWD, ale jako oficer armii czerwonej na potrzeby tych okoliczności i pułkownik opinię na zapraszam przywódców polskiego podziemia na rozmowę z niejakim gen. Iwanowem to jest fikcyjne nazwisko nazwiska, którym kryła się bardziej znana od samego nie nowa postać mianowicie również oficer NKWD wyższy szarżą gen. Iwan Sierow to jest postać, którą odpowiedzialna za także wiele innych akcji NKW przeciwko Polakom no właśnie jeszcze chociażby poczynając od września się z 3009. roku prawda to co wyprawiał na terenach zajętych czarną armię czerwoną generał inwencji faktycznie miały można też użyć takiego określenia duże zasługi dla związku Radzieckiego na tym polu działalności skierowanej przeciwko Polakom to postać, której działania powstały powstały całe książki dostępne starty w języku polskim m.in. taką biografię skierował napisał publikował w języku polskim Nikita Pietrow do tej książki zainteresowani mogą sięgnąć pracę natomiast tematu naszej rozmowy gen. Sierow pod pseudonimem gen. Iwanowa zapraszam Polaków na rozmowy łukowych zmian gwarantował bezpieczeństwo przy czym proszę zwrócić uwagę na pewien fakt tak jak pan redaktor słusznie stwierdził ci ludzie działali w warunkach konspiracyjnych to ich nie było zupełnie prosto w tym czterdziestym piątym roku jeszcze przed zakończeniem wojny dotrzeć natomiast Rosja nam się to udaje wydaje się bez większego problemu tak zarówno Okulicki Jankowski tę korespondencję otrzymują także innymi liderami politycznymi Rosjanie próbują się pośrednio kontaktować, zapraszając ich do rozmów i właściwie wychodzi na to że, gdyby nawet Polacy tę ofertę odrzucili no to po torze otrzymali te listy nawet już zorientowani w tym, że Rosjanie tak są w stanie do nich dotrzeć tak, ponieważ notabli, dostarczając korespondencję, a więc takim argumentem za tym, żeby podjąć rozmowy, żeby spróbować spróbować rozmowy z Rosją nie było wolno przecież oni i tak znajdą i tak do nas dotrą prawda no wreszcie dochodzi do tych rozmów w Pruszkowie po 2 pod Warszawą one nie są prowadzone od razu ze wszystkimi 16 jak później o nich mówimy właśnie w kontekście procesu tylko przyjeżdżają oddzielnie na te rozmowy delegacje początkowo wydaje się, że to rzeczywiście ma służyć jakiemuś porozumień tak to też trzeba powiedzieć o tym, że nie było takie powiedzielibyśmy lapidarnie jednorazowe zamknięcie tych wszystkich tych wszystkich polskich przywódców, którzy po prostu stawili jak 1 mąż w szeregu i tylko czekali na aresztowanie nie właściwie początkowo przez przez kilka tygodni trwały w różnych konfiguracjach rozmowę przygotowawczy do jakiejś szerszej konferencji, którą Rosjanie obiecywali udziałem już właśnie gen. Iwanowa na rozmowy udawali się i indywidualnie i kilkuosobowym grupkami poszczególni polscy przywódcy udawali się na rozmowy z opinii nowe jego ustawę byli tam przyjmowani bardzo grzecznie kulturalnie we wspomnieniach niektórych osób które, które uwięzienie po samym procesie 16 przeżyły pojawia się pojawi się też określenie traktowanej wyszukaną wręcz grzecznościowo są czynione przygotowania też do rzekomego wyjazdu polskich przywódców państwa podziemnego na zachód konsultacje z rządem emigracyjnym był też 1 z warunku, którą stawiali, żeby podjąć rozmowy z Rosjanami, żeby umożliwiono konsultacje z rządem emigracyjnym 1 z wysokich urzędników delegatury rządu kraju już został Radomski został wyznaczony takim stałem z człowiekiem do kontaktów z Rosjanami na tym etapie zajmował się m.in. kompletowaniem prawdziwych danych tych Polaków, którzy byli zaproszeni na rozmowy to miało służyć temu, żeby przygotować dokumenty wyjazdowe tak na konsultację z rządem tym z rządem londyńskim, które im obiecywano nam faktycznie wyznaczono termin takiego większego spotkania na końcówkę marca 2007. 28marca polscy przywódcy stawili się opinie nowa 2, która już po raz ostatni zostali wówczas właściwie w rękach Rosjan do samego procesu tak to było jedno, chociaż trzeba też powiedzieć, że nawet przepraszam jeszcze jej słowa, że właśnie, o czym pan pan pisze we wspomnianym artykule, że nawet ten moment no i aresztowania nie wygląda do końca aresztowanie, bo dalej są uprzejmi i informują, że po prostu jest wielka niemal okazja, żeby polecieć do Moskwy nawet się spotkać z samym towarzyszem Stalinem prądami to też jednak, że gramy do końca tak jakby chcąc uniknąć nie wie jak już oporów chwili aresztowania no i tuje już taka trochę można powiedzieć, że rzeczywiście chyba naiwność, choć może we zgodnie z pana wiedzą nasi ci przywódcy już od tego momentu wiedzą, że to jest aresztowań w momencie kiedy, kiedy się okazuje, że punkt przywódcy polscy, którzy zostawili mianował pod koniec marca muszą coraz dłużej czekać na fikcyjne jego istoty nie wiedzą fikcyjna postać gen. Iwanowa nie mogą zbyt swobodnie się poruszać po tych budynkach zajmowanych przez przez Rosję w Warszawie pod Warszawą w Pruszkowie no to stanie się dla nich jasne, że faktycznie faktycznie są aresztowani, niemniej jednak nie mogą już wówczas zbyt wiele zrobić gen. Okulicki podejmuje wówczas głodówkę, ale cóż mogło dać kilkugodzinna mówienie przyjmowania przyjmowanie posiłków podczas gdy od momentu stawienia się do momentu wylotu do Moskwy Okulickiego minęło faktycznie kilkanaście godzin faktycznie Rosjanie Rosjanie do końca do końca grają do końca ani nie mówił właściwie ci oficerowie, którzy Polaków transportują, gdzie Polacy są transportowane wszyscy trafiają na Łubiankę w 2 turach właściwie tutaj ma każdym etapie historii pojawiają się znaki zapytania tak takie taki niewyjaśniony do dziś tajemnice, które pozwalają na różnego rodzaju domysły wspomnimy np. w kontekście tej podróży do Moskwy, iż drugi transport z Polakami nie wylądował na żadnym z bliskich w Moskwie lotniska samolot poleciał dalej poleciał dalej i nocnych warunkach jak wspomina 1 z uczestników tej podróży po prostu runął na ziemię na jakimś jakimś polu Skawiny miał wyskoczyć przestraszony młody pilot które, krzycząc oznajmił zgromadzonym, że musiał lądować paliwa miał tylko na 20 minut lotu samą moc komunii pozwolą z uwagi na rzekomo złe warunki pogodowe pociągną także pilot towarzyszącym oficerem opuścił samolot, pozostawiając Polaków jak sam sobie zupełnie nieznanym miejscu dopiero po dłuższym czasie pojawił się po nich pani oddział armii czerwonej, który przetransportował ich do domostw już na obiad do Moskwy no i tam odbył się ten proces odsyłam państwa jest wiele materiałów na ten temat między nimi artykuł naszego gościa w tygodniku polityka, ale bardzo cieszę, że akurat udało nam się dzisiaj przypomnieć właśnie te najważniejsze wydarzenia, które tego procesu doprowadziły, a dokładnie 21czerwca 400 piątego roku, więc 75 lat temu ten proces się zakończył bardzo panu dziękuję pan dr Michał Siedziako z IPN-u w Szczecinie był gościem weekendowego poranka pana państwa zapraszam teraz rysuje na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA