REKLAMA

Niezwykłe znaleziska na północ od Rio Grande

OFF Czarek
Data emisji:
2020-06-23 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
36:59 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wcale państwa moim gościem jest dr hab. Radosław Palonka z Instytutu archeologii wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego dzień dobry witam serdecznie dziękuję dobra witam państwa lada chwila w księgarniach już, gdy jest wydrukowana złożona i gotowa do wysyłki, ale w księgarniach pojawi się pewnie w ciągu kilku kilkunastu dni, więc gotowa jest książka najnowsza książka mojego dzisiejszego gościa książka zatytułowana sztuka i archeologia kultur indiańskich Rozwiń » prekolumbijskie go południowego Zachodu USA wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego z wielką atencją i zainteresowanie tą książkę przeczytałem wspomnę też, że ostatni raz rozmawialiśmy w radiu TOK FM 5 lat temu chyba na początku 2015 roku tak też też tak myślę, że to było już 5 lat bardzo szybko minął ten czas no i przez 5 lat rozumiem pewnie można, by powiedzieć, że pisał pan w około 100 stron rocznie, bo książka jest bardzo sporą objętość ponoć właśnie 500 stron dlatego tak to wymierzył, że ze stron 100 stron rocznie no tak uśredniając można było przyjąć takie założenie natomiast tak naprawdę fizycznie proces pisania zajął mi jakieś około 1,5 roku ostatnie 1,5 roku natomiast faktycznie materiały, które się znajdują w tej książce w tym takim przeglądzie kultur indiańskich z okresu rekordowo niskiego od momentu pojawienia się pierwszych ludzi w tej części Ameryki północnej czy w ogóle w Ameryce północnej aż do kontaktów z Europejczykami hiszpańskiego konkwistadora misjonarzami to jakiś kilkanaście tysięcy lat tak naprawdę no proces zbierania materiałów i co zarówno tekstowych merytorycznych, ale też przygotowania map ilustracji zdjęć rysunków to na to tak naprawdę owoc ostatnich kilkunastu lat moich wyjazdów jeszcze na częściowe staże czy stypendia jak będą ubrani w stopniu fundacji kościuszkowskiej do Stanów zjednoczonych podczas przygotowywania pracy doktorskiej no i później już podczas tych tzw. naszych samodzielnych badań naszego polskiego projektu Archeologicznego pierwszego polskiego projektu ekologicznego, który jest prowadzony od 2011 roku na południowym Zachodzie Stanów zjednoczonych i będą m.in. też część danych z tego z tego projektu, który prowadzę z ramienia Instytutu archeologii wydziału historycznego UJ część tych danych opracowań też znalazła się w tej książce, a więc jest taki przegląd, ale też konkretne wyniki naszych już polskich badań na tym terenie powiedział pan południowy zachód, bo tak to dzisiaj nazywamy, ale pewnie nasi słuchacza na część naszych słuchaczy znaczy lepiej jako słynny dziki zachód tak to był ten dziki zachód, który rozpalał wyobraźnię także Polaków młodych Polaków, kiedy czytali fascynujących przygodach no właśnie dzisiaj powiedzielibyśmy rdzennych mieszkańców Stanów znaczą Ameryki północnej pan we wstępie do tej książki też PiS tej swojej fascynacji z dzieciństwa, która później stała się też pana ścieżką naukową czy czy zawodową i ci mieszkańcy rdzenni mieszkańcy Ameryki północnej zupełnie inaczej wyglądają, kiedy człowiek zacznie drążyć Kopacz mioteł koło ocierać niż te wszystkie filmy czy książki przygodowe o dzielnych wojownikach pióropusza, którzy niczego się nie lękają no tak to taki wycinek część prawdy o świecie tzw. świecie indiańskim, czyli wojownicy barwnie wojownicy pomalowani różne kolory barwy wojenne pędzący na mustanga przez prawie natomiast no ten świat jest dużo bardziej złożony dużo bardziej bogatszy niż moglibyśmy podejrzewać, bazując tylko właśnie na westernach na książkach przygodowych czy jakiś taki bardzo popularnych informacja oczywiście tak jak mówię to jest część prawdy, ale ale, gdy zagłębimy się bardziej w ten świat indiański i opatrzył Nawa chów Indian New, czyli takich no właśnie wojowników pióropusza czasami takich typowych, którzy też mieszkanie mieszkają na południowym Zachodzie ale gdy sięgniemy głębiej zaczniemy rozpatrywać kultury rolnicze, które tam rozwijały się już od okresu sprzed naszej ery sprzed Narodzenia Chrystusa tworzyły złożone kultury wręcz takie produkty cywilizacji rolników uprawiających kukurydzę jedynie fasolę i szereg innych roślin budujących miasta to takie no osady miasta można można powiedzieć o liczby mieszkańców sięgające kilku tysięcy kamienne kamienne drewniane budynki o wysokości 3 nowych 4 pięter, więc ten obraz wtedy zostaje troszeczkę zaburzony on istniał poniekąd Alfred Szklarski, gdy pisał o Tomku czy wciąż Tomek na wojennej ścieżce PiS złoto gór czarnych tak, ale właśnie złoto gór czarnych dzieje się dużo bardziej na północ już na wielkich równinach Dakocie czy przyległych Południowej przyległych regionach, ale właśnie kojarzymy ten dziki zachód właśnie tylko z tymi imionami jak sami tak dalej, ale tak naprawdę duża część dzikiego dawnego dzikiego Zachodu no to jest właśnie ten archeologicznej kulturowo rozumiany południowy zachód, czyli dzisiejszy stan Arizona nowy Meksyk południowe środkowe części auta i kolorach na południe do Meksyku i dowód na południe tak jak pan mówi dokładnie do do Meksyku do tak naprawdę południowy zachód kulturowo rozumianej wychodzi poza granice dzisiejszych Stanów zjednoczonych to też oznacza bardzo mocno w książce 1 rozdział poświęcony tradycjom kulturowym północnej części Meksyku staną honor i siła tam rozwijały się również bardzo bogate kultury, jeżeli chodzi o sferę wierzeń gospodarkę od demografii podobnie jak właśnie z tej części amerykańskiej już południowego Zachodu, ale zacznijmy od początku czyli, skąd właściwie rdzenni mieszkańcy Ameryki północnej się tam wzięli nas, zanim Stali się rdzennymi, skąd się w ogóle tam dzień jest kilka różnych teorii dotyczących tego skąd, kiedy przyszli pierwsi ludzie do nowego świata czy też Ameryki no taką najpopularniejszą tezą naukową czy no, które najwięcej może badaczy przyjmuje za prawie pewnik jest to, że przyszli północno wschodniej Azji przez dzisiejszą północno wschodnią Syberię czy kotka na teren dzisiejszej Alaski i stamtąd rozprzestrzenia dzisiaj albo lądem albo wzdłuż wybrzeży pasem ziemi wzdłuż Wybrzeża albo łodziami służb wzdłuż Wybrzeża na południe zasiedlając obydwa kontynenty północną i południowoamerykański i tutaj trzeba od razu uściślić, że w epoce ostatniego zlodowacenia jeszcze przed przerwą pokocha ocena czy kilkanaście tysięcy lat temu było połączenie lądowe czy lądu lodowe pomiędzy Czukotki, a Alaską tam nie było religia to właśnie ta słynna Beringa dzisiaj jest morze Beringa jedno z takich najbardziej niespokojnych mórz faktycznie na świecie ale, ale kiedyś to było połączenie ludowe bardzo i lądowe bardzo szerokie, więc spokojnie i zwierzętami trwały ludzie myśliwi migrowali prawdopodobnie zwierzętami pewnie przyświecała idea odkryć nowych odkryć tak jak Krzysztofowi Kolumbowie innym podróżnikom odkrywcom natomiast podążali prawdopodobnie tak też rekonstruuje ami chorującymi zwierzętami momentami Caribou i innymi zwierzętami i właśnie to jest to najpopularniejsza droga może być różnie dotować są ogromne spory niektórzy twierdzą, że było to 40 000 lat temu to zwolennicy tzw. długi chronologii zasiadania nowego świata niektórzy mówią o tym, że było to 1312 000 lat temu i to tzw. krótka chronologia czy też tzw. Clovis First nazywana przez amerykańskich badaczy czyni zakładająca, że pierwszą kulturą indiańską w nowym świecie była kultura Clovis natomiast istnieje też inne teorie, skąd mogliby przejść ludzie ta druga najczęściej wymieniano to jest chyba południowo-wschodniej Azji poprzez Polinezji, gdzie no też były możliwe, chociaż otwartego oceanu jest około 78000 km, ale po drodze są jakieś pojedyncze wyspy no jest to możliwe jak dowiódł ta wyprawa Kon-Tiki no dokładnie 1000 czterdziestego ósmego roku tor Haier dal z tym, że on odbył podróż z Ameryki Południowej na Polinezji, więc w odwrotnym kierunku natomiast to jest udowodnione, że można z tą z czysto 1 dni, jeżeli dobrze pamiętam tej podróży jego właśnie tora i jego towarzyszy inną taką drogą, która budzi zastanowienie fascynacji niektórych badaczy jest możliwość przejścia z Europy paleolitycznych myśliwych z Europy z pogranicza dzisiejszej Francji i Portugalii przepraszam Francji Hiszpanii czy wzdłuż szefów lodowych Północnego Atlantyku może do tego wątku powrócimy po informacjach Radia TOK FM informacje już za kilka minut o godzinie jedenastej 20 państwa moim gościem jest pan dr hab. Radosław Palonka z Instytutu archeologii wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego informacje po informacjach wracamy do programu off czarek czarek państwa moim gościem jest pan dr hab. Radosław Palonka z Instytutu archeologii wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego najnowsza książka pana profesora już lada dzień pojawi się w księgarniach to sztuka i archeologia kultur indiańskich prekolumbijskie go południowego Zachodu USA książka wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego przed informacjami rozmawialiśmy o tym, skąd mogli przejść pierwsi mieszkańcy pierwsi dzisiaj mówimy rdzenni mieszkańcy Ameryki północnej i też Południowej 3 możliwe trasy pierwsza to jest przez tzw. Berlin, gdzie z po prostu przywędrowali z Azji wzdłuż Wybrzeża albo pomiędzy rozumiem to mającymi ludowcami druga teoria to po prostu przypłynęli z Polinezji rozumiem, że za tym też przemawiają pewne podobieństwa języków nazewnictwie po co do tego wątku wrócimy, dlaczego akurat Polinezja trzecia teoria, którą pan wspominał to to, że przybyli z Europy, ale którędy, którą autostradach no tak na Batorym tak nasz Batory pływał jeszcze przed wojną przewoził zabytki nawet z uniwersytetu Harvarda zabytki kultur właśnie prekolumbijskich Ameryki Południowej północnej części z nich znajduje się muzeum archeologicznym w Poznaniu część Warszawy, ale to tak czułem może to też ciekawy wątek też się pojawia pana książce mamy 1 powrócić za chwileczkę ale w jaki sposób, jakim sposobem dostali się z Europy, tak więc jest taka teoria lansowana przez 2 badaczy amerykańskich Brusa Bradleya prof. Brusa Bradleyem prof. Dennisa Stanforda, którzy twierdzą, że wg nich no pewne wyroby o chodzi konkretnie ostrza włóczni albo miotaczy oszczepów i inne wyroby krzemienne kamienne kultury tzw. kultury ukraińskiej to jest część kultury Magdalenie ski z okresu paleolitu górnego schyłkowego teren Europy pogranicza Francji Hiszpanii z nią kilku dolin oni mówią konkretnie kilku godzinach w Pirenejach te podobieństwa do wysuwają takie przypuszczenia tych od 3 czy te ostrza są podobne wg nich to ostrze kultury Clovis i chodzi o takie charakterystyczne ściemnienie podstawy m.in. o to i obróbkę oficjalną tych tych ostrze do Włoch z obydwu stron tak dokładnie i do miotania do szczepów miotacz oszczepów w Ameryce nazywanych Apple a, czyli do zabijania po prostu do polowania na mamuty na karibu na inne zwierzęta, ale też służąca broń służąca do walki i to broń przeżywała jeszcze bardzo późno nawet okresu konkwisty hiszpańscy konkwistadorzy bardzo obawiali się właśnie tego miotacza oszczepów Azteków czy u Inków w każdym razie Stanford i brat Lee twierdzą, że ludność tych kilku dolin mogą migrować dłuższe Lwów lodowych Północnego Atlantyku, zabijając po drodze foki np. żywiąc się w ten sposób i no, przemieszczając się stopniowo na północy na zachód mogła dotrzeć do Ameryki północnej jest to bardzo kontrowersyjna metoda jednocześnie bardzo fascynująca napędzająca czy pobudzające wiele wiele może nowych myśli czy nawet badań natomiast w tym momencie nie jest do końca potwierdzone jest duża grupa badaczy w tym mój prof. Kozłowski, którzy jednak odrzucają tę teorię, jeżeli chodzi oto o podobieństwa się, ale też najbardziej tutaj frapująca zastanawiająca jest cezura czasowa taka przestrzeń czasowa, kiedy kończy się kultura ukraińska w Europie to jakieś 18 może 17 pół 1000 lat temu, a momentem pojawienia się kultury Clovis Ameryce północnej, które dotujemy teraz na 13 200 lat temu, więc kilka tysięcy lat przerwy pomiędzy śliska nawet do no to jest właśnie odwołała ten znak zapytania gdzie, gdzie są jakieś te stanowiska czy być może kultury pośrednie pomiędzy centralnym, a kultura Clovis nie odrzucamy tego jest duży znak zapytania, ale jednocześnie fascynujące fascynująca teoria, a skąd ta Polinezji, dlaczego Polinezji, gdzie mamy dziś są łączniki Polinezja i częściowo południowo-wschodnia Azja kontynentalna, bo to tak trzeba chyba było rozpatrywać 2 obszary razem łącznie chodzi o podobieństwo językowe, których pan wspomniał wcześniej, które notuje trochę wśród różnych grup indiańskich co bardzo dziwne nawet wśród Nowaków, którzy żyją w środku południowego Zachodu w środku pusty można powiedzieć w Arizonie i nowym Meksyku, a ich słownictwie pewne słowa na określenie morza i spraw związanych z morzem czy sokami rybami żyjącymi w morzu są bardzo zbliżone do pewnych słów pewnych grup Polinezji to słyszałem od samych też Nowaków, którzy gościli na jakich zmian kulturowych znane na Wyspach Polinezji, więc to jest jednostki zastanawiających rzeczy 2 no po prostu możliwość fizyczna udowodnienie przez m.in. tora Haier należy takie podróże były możliwe, więc jeżeli były możliwe nie możemy tego odrzucać nie możemy tego wprost potwierdzić naukowo, ale jeżeli jest możliwe, nawet jeżeli ta teoria nie jest weryfikowana funkcjonuje na zasadzie na zasadzie teorii niektórzy dopatrywali się podobnie w kulturze materialnej pewnej sposobach zdobienia, w jakich wyrobów właśnie kultury materialnej w różnych kulturach Indian Ameryki północnej północno Zachodniego Wybrzeża do do Wybrzeża Kalifornii, czyli dostęp pogranicza południowego Zachodu i Wybrzeża Pacyfiku właśnie z pewnymi kutrami po południowo-wschodniej Azji też rozprzestrzenianie się pewnych roślin uprawnych, więc jest kilka takich śladów, które mogą świadczyć o takich być może kontaktach natomiast wydaje się, że kontakty były, ale coraz większe grono badaczy twierdzi, że były w późniejszym okresie okresie historycznym, czyli około tysięczną go roku naszej ery jeszcze później chciałem zadać pytanie, ale uświadomiłem sobie w trakcie właściwie pana książka jest odpowiedzią na to moje pytanie, ale zastanawiam się w Ośnie jak się różni trochę pan mówi pierwsza część naszej rozmowy ja się różni nasz ten wyobrażony obraz rdzennych mieszkańców, czyli tych dzielnych kolorowych wojowników, a badaniami czy może obrazem, który wyłania się z badań architekt architektonicznych także, ale archeologicznych, czyli jacy można paść byli naprawdę tutaj naprawdę pewnie z mniejszym lub większym cudzy słowie kontra dobrze jak byli obrażeni to wiemy, ale jacy jacy byli tak dziękuję za to tutaj wolność jest bardzo ważne i może na początku tylko powiedział, że my czasami tak sobie mówimy, że jest czy była kultura indiańską czy Indianie wrzucamy uczyć czasami może wrzucamy część z nas wrzuca ja też czasem się na tym łapię niestety wiele plemion indiańskich było ich bardzo dużo do dnia dzisiejszego jest ponad 500 plemion indiańskich w Kanadzie Stanach Zjednoczonych to jest naprawdę ogromna liczba jest świat jest bardzo różnorodny już przez to, że jest bardzo dużo różnych grup część ludzi łowcy zbieracze czy koczownicy część tak jak wspomniałem wcześniej rolnicy, więc ten świat był naprawdę jest z dnia dzisiejszego bardzo zróżnicowany ten obraz, który wyłania się np. południowego Zachodu południowy zachód był taki region właśnie takiego miksu kulturowego i pozostał do dzisiaj takim tyglem kulturowym, ale w okresie prekolumbijskich, zanim przybyli Hiszpanie na terytorium to no była domena z 1 strony ludów rolniczych m.in. kultury Pueblo mogli ją z taką też kulturą imprez w obrębie kultury mogę ją przepięknie zdobioną ceramiką kultury CASA Grande czy takim właśnie z Północnego Meksyku kultury remont i kilku innych takich wielkich tradycji rolniczych zgodnie z rana tak oto właśnie z Meksyku dzisiejszego Północnego Meksyku, więc tam, bo kilkanaście takich wyróżnionych przez badaczy jest do dnia dzisiejszego część z nich kultywuje takie kultur właśnie rolniczych, ale też ogranicza właśnie takiego łowiectwa zbieractwa z drugiej strony ludy takie znane właśnie z tego przekazu filmowego literatury przygodowej Opaczy na Machowie Indianie JUD Koman czy hali przecież południowy zachód łowcy słynni jeść i łowcy równin też właśnie walczyli z rolniczej Indianami byłaby, więc takie starcie 2 światów typu łowiecką pirackiego i Rolniczego i rolnicy na styk takich dużych tradycji kulturowych do dnia dzisiejszego przetrwała tylko łącznie kultura byłaby to taka taka ogromna w tym pomniejsze czasami też gdzieś tam funkcjonują tak jak pan wspomniał Serrano trzecie kilka innych na Wybrzeżu Pacyfiku po stronie Meksykańskiej już południowego Zachodu czy też no stricte północnym w północnym Meksyku i kultura Pueblo no jest znana m.in. z tych ogromnych takich osad Proton miast czy wręcz miast budowanych na płaskim terenie odeszli wszyscy chłopcy z naszego Puebla to piękna piosenka natomiast no dziś nawet kiedyś z członkami rady nie rok temu i tak tak się zastanawiająco mieli namyśli autorzy, ale chyba bardziej wpływa już takie historyczne Meksykanów po prostu, które też testy były określane ale, ale tak ciekawe porównanie w każdym razie już w okresie cyklu miejskim na długo kilkaset lat przed przybyciem Kolumba do nowego świata Indianie Pueblo wznosili swoje osady do takiej właśnie kilku piętrowych konstrukcjach do kilku pięter wysokości budowano wielkie osady do 500 nawet 700, a nawet niektóre miały 1000 pomieszczeń, a więc to już mówi nam trochę o liczbie mieszkańców, które mogły tam zamieszkiwać to było od kilkuset do nawet 23000 mieszkańców 1 takiej osadzie tworzyły się tak duże regiony mikroregionu makroregionu osadnicze sprzymierzonych ze sobą osad, więc no nie było tam struktury Państwowej na pewno nie możemy tak mówić natomiast były pewne sojusze wiosek ze sobą czyni można powiedzieć na takich części plemion czy nawet Konfederacji plemiennych, używając takiej może nam dzisiaj terminologii i Indianie właśnie wytworzyli taki specyficzny nie tylko kultura była, ale mogę ją również czy CASA Grandę z takim jest z Meksyku tworzyły właśnie takie społeczności, które stały no nie waham się tutaj użyć tego słowa na takim no progu do takich struktur pro to państwo może jeszcze nie o charakterze państwowym, ale takich rozbudowanych społeczności antropolodzy nazwał społecznościami żydowskimi np. jest jest takie pojęcie w nauce w antropologii archeologii kultura Pueblo można jest to inne kultury południowego Zachodu nie tylko wpływ znani są też wytwórczości sztuki naskalnej to są nie tylko pojedyncze symbole ryty czy petroglify malowidło na ścianach kanionów na pojedynczych skałach czy głazach, ale wprost są to całe galerie wielkie panele nawet tak długi kilkadziesiąt czysto kilkadziesiąt metrów skały są pokrywane w całości takiej długości wysokości 23m pokrywane są potrzebni sami czy malowidłami ze stawianymi przez różne grupy indiańskie i półek, bo wcześnie jeszcze z okresu archaicznego i później łowców zbieraczy właśnie Apaczów i czy Nowaków tworzą się na takie ogromne na na wolnym powietrzu galerię galerię sztuki dlatego maszyn od geografii pod koniec lat dziewięćdziesiątych nazwał region cały region południowego Zachodu dzikiem żubrem ze względu na takie ogromne bogactwo i nagromadzenie nasycenie w wielu miejscach sztuki naskalnej, czyli petroglifów malowideł to do tej sztuki naskalnej oraz to dzikiego Zachodu czy południowego Zachodu powrócimy po informacjach Radia TOK FM informacje już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 państwa i moim gościem jest pan dr hab. Radosław Palonka z Instytutu archeologii wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego najnowsza książka pana profesora już za kilka dni powinno znaleźć w księgarniach nosi tytuł sztuka i archeologia kultur indiańskich prekolumbijskie go południowego Zachodu USA wydane przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego informację po informacjach wracamy do programu off czarek czarek państwa i moim gościem jest pan dr hab. Radosław Palonka z Instytutu archeologii wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego rozmawiamy m.in. najnowszej książce mojego gościa zatytułowany sztuka i archeologia kultur indiańskich prekolumbijskie go południowego Zachodu USA książka wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, czyli dzisiaj rozmawiamy właściwie, bo olbrzymie różnice, jakie są w takim popkulturowym postrzeganiu rdzennych mieszkańców Ameryki północnej, czyli poprzez pryzmat książek filmów westernów dotyczących tzw. dzikiego Zachodu, a wiedzą, którą czerpiemy z wykopalisk prac archeologicznych i innych prac naukowych prowadzonych na tym terenie na właściwie, gdybyśmy mieli zostawić naszych słuchaczy powiedzmy, jakimi 3 konstatacja mistrzem ma ważnymi informacjami czy zagadnieniami to co by to było może być więcej, bo mniej myślę, że 1 na pewno tak pozwolę sobie zaryzykować tezę także 1 to jest taka, że to były zorganizowane społeczności dość, sądząc po tych malowidła naścienne ciągle chce na skalnej bardzo rozwiniętym poziom branżą wizualną kulturowo, czyli minister kultury ówczesny był bardzo aktywny no i też do właśnie rozwój powiedziałbym taki społeczności czyli jaka struktura społeczna trochę inna niż nam się wydaje na zasadzie, że tam mieszkali wigwam ma i jeździli na koniach tak no poniekąd poniekąd tak, ale myślę, że nie odrzucą całkiem tego tej wizji dzikiego Zachodu, który pan zaczął, bo faktycznie jest dużo takich może stereotypów czy nawet może przekłamań w tym przekazie szczególnie starszych filmów może późniejszy od końca lat osiemdziesiątych ostatni już troszkę pod innym kątem ukazywały samych Indian i całe terytorium dawnego dzikiego Zachodu to może nam pozwolić mi też pozwalało w dzieciństwie wielu moim kolegom, którzy później w mniejszym lub większym stopniu naukowo zaczęli drążyć temat indiańskie tak to nazwę w cudzysłowie, więc to też nam pomagało budować pewne zainteresowanie czy wizje one one może są potrzebne też w jakim zakresie natomiast fajnie, jeżeli dostajemy czy pokazujemy taką bardziej większą złożonością świata czy światów indiańskich kultur plemion indiańskich i no, bazując trochę na tym popularnym przekaże też głębia my się taką już no prawdziwą tą sferę życia to co pan mówi takiego rozwarstwienia społecznego bogatych systemów wierzeń religijnych, które z dnia dzisiejszego np. wśród społeczności wpływy, ale też u Apaczów Nowaków funkcjonują część z tych Indian przyjęła chrześcijaństwo część pozostała przy swoich dawnych tubylczych kultach jest też bardzo fascynujące, ale składa się na ten tak bardzo bogaty obraz właśnie tych złożonych społeczności indiańskich zamieszkujących region południowego Zachodu, czyli pogranicza dzisiejszych Stanów zjednoczonych i Północnego Meksyku z drugiej strony to był był widoczny też bardzo silny związek, o czym wspomniałem kulturami za amerykańskimi mocno na myśli to wysoko rozwinięte kultury cywilizacji amerykańskiej Majów Azteków Tolteków widać w kulturze materialnej i właśnie w sferze wierzeń dużo takich nawiązań do tych kultur władz amerykańskich ich oddziaływania cała idea rolnictwa czy rolnictwo przyszło właśnie kiedyś jeszcze w okresie archaicznym, czyli grubo przed przed naszą erą przed Narodzeniem Chrystusa na na północne tereny południowego Zachodu właśnie z centralnego Meksyku centralnego południowego Meksyku jak dzisiaj to rekonstruuje i przyjmuje, więc nota złożoność to jest jedno 2, że część tych kultur indiańskich się wydaje, że to jest warto też pamiętać o tym i wiedzieć, że ona przetrwała do dnia dzisiejszego Apacze na Machowie i te żyją do dnia dzisiejszego na tym terytorium pogranicza Arizony nowego Meksyku Utah Kolorado na Czechowie mają największy w stanach Zjednoczonych rezerwa to 78 000km² no ogromny kawał obszaru 1415 powierzchni Polski, więc naprawdę duże duże obszary ziemi Apacze mają kilka rezerwatów w Arizonie nowym Meksyku Indianie Pueblo ci rolnicy, których najwięcej tutaj mówiłem i którzy stanowią taki przedmiot mojej w cudzysłowie oczywiście przedmiot fascynacji naukowej badań obszar zainteresowań właśnie badawczych oni zajmują czy ma mieszkają w 20 różnych rezerwatach Arizony w nowym Meksyku jednocześnie na południu Zachodzie widzimy taki tygiel kulturowy można powiedzieć, czyli od szesnastego wieku obecność Hiszpanów później Meksykanów Meksyk uzyskał niepodległość 18002001. roku to terytorium dostało się po po tym, gdy było pod panowaniem Korony hiszpańskiej pod panowaniem Meksyku, a później dopiero od połowy dziewiętnastego wieku także stosunkowo niedawno przyjęli ten teren Amerykanie po wygranej wojnie z Meksykiem, czyli odpowiedzi na tego wieku dopiero państwo amerykańskiej można powiedzieć no 3 czy granica została ustalona pomiędzy USA Meksykiem mniej więcej tam, gdzie teraz przy przebiega i no to był obszar jest do tej pory styku kulturowego tego to tego co nazywamy tzw. tyglem kulturowym mieszanie różnych właśnie społeczności etnicznej etniczność czy nosów w tym właśnie miejscu co wytworzyło taką niesamowitą mieszankę kulturową bardzo kolorową i często się wydaje też przyjazną dla dla dla obcych jednocześnie jest to obszar o tym, też nie możemy zapomnieć przepiękne krajobrazowo kulturowo i często parki archeologiczne m.in. ten park, w którym pracujemy nie są zdjęcia z naszym monument południowo-zachodni części Kolorado także prawa wprowadza nasz Polski projekt parki obejmują zarówno zabytki takie o walorze ku przyrodniczą jak też kulturowym właśnie stanowiska starożytnych kultur indiańskich historycznych kultur indiańskich umieszczone są w przepięknych takich krajobrazach to estetyczny odbiór i tych stanowisk sztuki naskalnej ma też niebagatelne znaczenie wspomniał pan pierwszą część naszej rozmowy z muzeum archeologiczne w Poznaniu jakoś tego tematu powrócimy, bo wspomina pan w swojej książce o tak, żebym no to jest w ogóle szerszy szersze problem to jest problem artefaktów, które znajdują się państw europejskich czy w północno amerykańskich muzeach tak artefaktów, które po prostu były zabierane jako jakiś przedmiot po prostu, które dobrze, by wyglądały muzeum i w którym momencie narodził się taki ruch, gdyby odzyskiwania części tych przedmiotów, bo one mają kapitalne znaczenie dla tych społeczności, których m.in. pan pisze tak to jest bardzo ważna i niezwykle delikatna kwestia materia w relacjach naukowców osobach archeologów antropologów historyków z poszczególnymi ludami tubylczymi czy po prostu poszczególnymi plemionami indiańskimi dzisiaj w stanach Zjednoczonych, ale też podobnie w Kanadzie nie było ten ruch właściwie takie żądania Indian północnoamerykańskich głównie ze Stanów zjednoczonych odnośnie zwrotu i zabytków pewnych zabytków, ale też przede wszystkim szkieletów wykopanych kiedyś przez archeologów były podnoszone już bardzo dawno natomiast naukowcy to też trzeba sobie powiedzieć jasno jeszcze do lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku niezbyt się liczyli głosy tubylczych mieszkańców robili co chcieli prowadzić badania tam, gdzie chcieli nam później na fali różnych protestów, które przetoczyły się w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych przez stany Zjednoczone przez Kanadę przez cały świat no też głosy Gdański bardziej zauważalne, ale naukowcy też osiągnęli pewien stopień świadomości samoświadomości i Kongres amerykański w 1990 roku przyjął, jaką ustawę o ochronie i zwrocie grobów tubylczych Amerykanów ona zakłada w tym momencie to, że jeżeli dane plemię udowodni związek kulturowy przedmiotami przechowywanymi w danym muzeum może zażądać zwrotu w stanach Zjednoczonych przede wszystkim od dziesiątego roku nastąpiło wiele takich zwrotów poprzedzonych roszczeniami procesami prawnymi, ale bardzo chętnie plac bardzo chętnie no wmyśl prawodawstwa już obowiązującego placówki muzealne badawczą uniwersytecki oddały wiele dziesiątków tysięcy szkieletów wyposażenia grobowego chodzi głównie, jeżeli chodzi o kulturę materialną o wyposażenie grobowe w postaci ceramiki jakiś przedmiotów kamiennych krzemiennych wszystkim wszystko co było deponowane też pochówkach i plemiona indiańskie dokonywały często powtórnym pochówku tych szkieletów odzyskanych z muzeum z różnych placówek muzealnych stowarzyszeniem czasami księży katolickich protestanckich swoich takich tubylców ceremonii bardzo często, więc miał przeróżne formy w różnych grupach gdańskich różnych plemionach natomiast no to się odbywały się odbywa do dnia dzisiejszego ten proces zwrotu czy repatriacji pewnych rzeczy natomiast, jeżeli chodzi o placówki muzealne rozsiane na całym świecie szczególnie w Europie, które też mają bardzo dużo zabytków różnych kultur i indiańskiej Ameryki Południowej środkowej północnej no ten proces na razie nieszczególnie widzimy, chociaż część kuratorów i dyrektorów muzeów rzecz w Europie zaczyna się obawiać tych tych roszczeń być może dlatego też niezbyt chętnie czasami eksponują swoje zbiory online właśnie takie tu życie mam taki przekaz właśnie muzeum Narodowego Finlandii Helsinkach, którzy no, które nie za bardzo chętnie dzieli się tymi swoimi zbiorami mają przebogate gmin, jeżeli chodzi o południowy zachód m.in. dlatego że boją się roszczeń indiańskich odnośnie zwrotu natomiast prawodawstwo międzynarodowe skomplikowane i często nie jest takie proste nie są to proste sprawy, żeby odzyskać takie zabytki natomiast ceramika i takie wyroby typu krzemienne Groty itd. to jest 1 rzecz natomiast niektóre państwa południowoamerykańskie żądają zwrotu np. Francji Wielkiej Brytanii zwrotu przedmiotów wykonanych ze złota to są bardzo duże kolekcje wyrobów właśnie z Ameryki Południowej i obszaru zajmowanego przez Inków, ale też inne kultury indiańskie właśnie Ameryki Południowej no jak na razie te roszczenia nie przynoszą wielkich efektów czy oczekiwanych efektów niektóre państwa Francja nią wprost milczą na ten temat nie podejmują tematu jest bardzo złożony i taki skomplikowany problem natomiast wydaje się, że należy tutaj docenić naprawdę rolę i naukowców amerykańskich i samego rządu amerykańskiego czy Kongresu amerykańskiego, który po latach takiej niezbyt dobrej polityki może wielu wymiarach wobec społeczności indiańskich różnie oceniane różnie to polityka można oceniać, ale wydaje się, że od już połowy lat siedemdziesiątych na pewno od początku lat dziewięćdziesiątych no jest bardzo dużo takich pozytywnych zmian i pomocy ze strony rządu amerykańskiego dla wielu społeczności indiańskich pod kątem ekonomicznym, ale też prawnym umożliwiającym odzyskiwanie zabytków, ale też poprawy sytuacji ekonomicznej i społecznej części rezerwatów wszystkich słuchaczy, którzy tematem kultur indiańskich prekolumbijskie go południowego Zachodu Stanów zjednoczonych wszystkich, którzy są tym tematem zainteresowania co do książki mojego dzisiejszego gościa sztuka i archeologia kultur indiańskich prekolumbijskie go południowego Zachodu USA książka wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego lada chwila w księgarniach państwa moim gościem był pan dr hab. Radosław Palonka z Instytutu archeologii wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego dziękuję bardzo, bardzo dziękuję informacji Radia TOK FM już kilka minut o godzinie dwunastej dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA