REKLAMA

Rozum w ciągłym dialogu. Wspomnienie Józefa Tischnera

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-06-27 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
38:13 min.
Udostępnij:

28 czerwca mija 20 lat od śmierci ks. Tischnera. O jego twórczości i dziedzictwie opowiada prof. Jarosław Makowski

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
naj kolejna godzina filozofów przed nami znam jest natomiast Jarosław Makowski halo halo dzień dobry dobry panie redaktorze dzień dobry państwu filozof teolog także autor książki wariacje Tischnerowskie, a dzisiaj właśnie o bohaterze tej książki będziemy rozmawiać, czyli o księdzu prof. Józefie Tischnerze, którego dwudziesta rocznica śmierci minie jutro od 20 lat nie żyje Józef Tischner, ale jego myśli jest pańskim zdaniem żywa uważam, że rzeczywiście dziś ner jego Rozwiń » myśli wytrzymują próby czasu, bo dla każdego chyba filozofa myśliciela jest jedno z najważniejszych, a mianowicie jego myślę, że przetrzyma próby czasu moim zdaniem myślenie, iż rosyjskie jest wciąż aktualne to ani nawet mam wrażenie czytając tekst Tischnera zebrane w jego książkach to niż ten dar wolności czy ksiądz na manowcach też filozofia dramatu, że jakby komentował naszą współczesną rzeczywistość dlatego mimo upływu tych 20 lat od śmierci księdza profesora mam poczucie, że i wszystkich, którzy zechcą sięgnąć do tekstu, iż teraz zebrany chociażby we wspomnianych książkach nie będą tego żałować, a co pan wskazał jako taką zasadniczą myśl przesłanie, które jest wciąż aktualna po pierwsze, Isner to jest myśliciel który opisuje rzeczywistość z wnętrza wiary wnętrza tradycji chrześcijańskiej i cały czas powtarzał, że jest filozofem zresztą jego słynna formuła często wywoływana, że narty jestem człowiekiem potem my filozofem, a dopiero na końcu w księdze po nie był tylko taki bon Mot, które miał wywołać u słuchaczy uśmiech radość, ale rzeczywiście to była dość przemyślany konstrukcja pokazująca tożsamość księdza prof. Tischnera, a mianowicie, że w pierwszym rzędzie rzeczywiście patrzył na człowieka i próbował go zrozumieć niezależnie od tego czy był wierzący czy nie wierzący katolik zlewa sprawa itd. najważniejsze było to, żeby czytać okryje się w jego twarzy jak bóle, jakie Rosji takie cierpienia tam występują, żeby upomnieć druga ta formuła to jest właśnie filozofia pan redaktor mnie pyta co dziś jest aktualne to rozum jest rozum jest żyć rozum powierzyć porozumienie, jeżeli spotyka się opowiada Tischner 2 ludzi, którzy wierzą w Ros, którzy używają rozumu używają argumentu, bo nie ma takiej siły, która nie doprowadziłaby do niemożności porozumienia się prawda dzisiaj rzeczą rzeczy ten rozum przecież ten rozwój, który Tischner wierzył to nie jest taki rozwój oświeceniowy rozum naukowy on krytycznie pisywał na temat tradycji oświeceniowej takiego pacjenta etycznego sposobu widzenia świata tradycja bliska to była fenomen loggia, która no winnym zgoła nurcie racjonalności się porusza aniżeli te wspomniane wcześniejsze filozofia dialogu także była bliska, więc to nie był taki człowiek, który propagował coś na kształt racjonalistyczne go widzenia świata nie był taki Józef Maria Bocheński, który też przecież był katolickim duchownym, ale zarazem umysłem bardzo analitycznym ścisłym irracjonalne czy nacjonalistycznym oczywiście, bo minister wiedział o rozum nieustannym dialogu, a więc w tym porozumieniu i on z 1 strony rzeczywiście, o co mówi negował scjentyzm, ale z drugiej strony też poczuł wielkie i zwycięskie moim zdaniem boje ze filozofia tomistyczna prawda takie symbole chrześcijaństwa mistycznego to jego słynna książka dokładnie tak prawda i on absolutnie pokazywał zresztą tutaj wierny wspomniane przez siebie, lecz na sowity Bułgarowi Rozen Wojtkowi, a więc filozofom dialogu, że etyka jest metafizyką, a więc było to myślenie zresztą znowu to jest 1 z jego taki bon motów w cieniu 2 wielkich symboli zła z 1 strony Kołyma, a z drugiej strony święci i trzeba było temu człowiekowi żyjącemu właśnie w obliczu tych 2 wielkich totalitaryzmów przywracać nadzieję zwracać nadzieje to wracać porozumienie rozumność, ale po doświadczeniu absolutnego piekła i choć wydaje mi się czyniło z niego właśnie myśliciela bardziej etycznego niż metafizycznej to znaczy wierzył, że na początku nie jest zbyt, a da, więc metafizyka, ale jest etyka, czyli dobro i jest wyznacznikiem dobrej lub złej filozofii dobrego lub złego myślenia wydaje mi się, że w dzisiejszym świecie to jest wciąż aktualne prawda czy bardziej wierzymy właśnie metafizykę bardziej jednak myślimy o tym, że to dobro jest bytem, a więc w etykę no tutaj też jest ten wątek chyba istotne, który pewnie już w drugiej części naszej rozmowy porusza głębiej, bo mamy przed sobą tak 2,5 minuty mniej więcej sprawa jest rozległa czyni nazwijmy to ducha Soboru Watykańskiego drugiego, bo Tischner jest czy był taki myślicielem już, wkraczając tą sferę teologiczną religijną ściśle, który chyba tego ducha Soboru Watykańskiego drugiego traktował bardzo poważnie też to schyłek chrześcijaństwa mistycznego książka, która tak, o której wspomniałeś no właśnie jest przykładem tego że, że on próbował wejść poza tym taki bardzo twardy skostniały przed soborowe paradygmat katolicyzmu i otworzyć go na nowe prądy intelektualne ideowe, które takiego porządku czy wizji rzeczywistości, w której bóstwo jest podstawowym punktem orientacyjnym próbowały tym punktem orientacyjnym uczynić jednostkowe doświadczenie jakąś teologiczną refleksję prowadzić w punkcie wyjścia, stawiając jednostkę i jej doświadczenie bycia w świecie absolutnie tak czy interesował człowiek z krwi kości prawda, ponieważ zgodnie zresztą w tym zapożyczeniem od Levina ASA Bóg objawia się wedle Tischnera twarzy drugiego i taki, jaki jest stosunek do drugiego de facto taki jest twój stosunek do Boga innymi słowy, jeżeli neguje drugiego, jeżeli nic go odrzuca nienawidzi się chce wyrzucić poza margines życia społecznego tak jak być odrzuca samego Boga zresztą to jest są wierne temu co mówi Święty Jan nie można kochać Boga, którego się nie widzi jeśli się nienawidzi człowieka, którego siedzi przy założeniu jest właśnie rzecz, a jest pisaniu, że w niej odbija się w ślad tego Najwyższego, a więc Boga, a konstrukcja właśnie etniczna myśleniu Tischnera nam się tutaj domyka, a pieniądz tak jak ma już całe PKP część rozmowy, a ja muszę ją Sejm dawno taką informację przed nami, a po informacjach oczywiście wracamy Jarosław Makowski jest państwa gość na już jesteśmy z powrotem cały czas z nami Jarosław Makowski halo halo raz jeszcze dzień dobry dzień dobry mówiliśmy sporo o filozoficznych poglądach za faktyczna, który jest głównym bohaterem naszej dzisiejszej rozmowy z umów może trochę też o jego działalności publicystyczną polityczna chyba tak można to określić on w ściśle związany w latach dziewięćdziesiątych zaś środowiskiem Unii Wolności wcześniej w oczywiście z opozycją demokratyczną jest bardzo ważny rozdział w jego życiorysie i był taką figurą, która się angażował bardzo spory polityczna w latach dziewięćdziesiątych często zresztą muszę bardzo obrywał za stronę duchownych katolickich publicystów katolickich co bardzo twardo postawione, bo on był postacią jednoznacznie kojarzoną zasiada Gazeta wyborcza to krótko mówiąc ten był rzeczywiście kojarzone są nurty myślenia w kościele rzymskokatolickim, który nazywamy kościołem otwartym my takiego kościołem, który właśnie wracając do poprzedniego wątku oceni rozum myśleniu religijnym i przede wszystkim w myśleniu o wierze rzeczywiście dziś ner uważał, że nie może spać, bo to jest taki wybór, którego chyba dokonuje czy, w którym staje każdy filozof, który zamknął się 4 ścianach biblioteki i przepisywać metafizyczne księgi, dopisując kolejną czy też brać byka za rogi, jeżeli mogę tak powiedzieć mierzyć z rzeczywistością, która jest tu i teraz, żeby jak powiada minister ratować swoje nadzieje, ale także swoich bliźnich wydaje mi się, że ten wątek u niego polegający na tym, że był świętem, że był duszpasterzem i że siedział w konfesjonale dawał mu wgląd do ludzkich dramatów to przekładało się na to, że musiał się angażu, ale jego zaangażowanie to duszpastersko społeczno polityczne polegało nie ma w tym, że mówił na kogo głosować na kogo nie jak to czasami zdarza się w kościele, ale przede wszystkim polegało na meblowanie głów na tracimy układaniu czy pomocy w układaniu rzeczywistości świata, ale także siebie, aby móc dokonywać dobrych wyboru to w życiu indywidualnym czy to w życiu społecznym tu wydaje mi się jest wielkość Tischnera prawda że, że on nie tyle biegał na manifestacji, bo przecież jest ta opowieść o tym, że tutaj studenci jego biegają po ulicach Krakowa, a on z grupką dzieci i czyta czyta Hegla fenomeny lodu prawda, ponieważ jest, że każde zdanie nawet najbardziej abstrakcyjne fenomenologii ducha Hegla ma przełożenie na to co się dzieje w rzeczywistości o tyle ile oddamy je oczywiście odpowiedniej interpretacji, więc krótko mówiąc syn, widząc w ogóle, widząc dramaty ludzkie minister nie mógł sobie pozwolić na to aby, aby zrezygnować z aktywnego życia właśnie publicysty aktywnego życia, bo o tej znanego komentatora telewizyjnego radiowego czy też konferencyjnego to właśnie i się w pewnym momencie takim negatywnym bohaterem rozmaitych dla rozmaitych prawicowych bardzo środowisk pamiętam, że całkiem sporo miejsca poświecił księdzu Tischner owi Jan Maria Jackowski w swoim monumentalnym dziele bitwa o prawdę trzytomowe, który dokumentował działania sił lewackich i zwrotowych wymierzona w tradycyjne porządek wartości kościół tradycyjna rodzina et Cetera no to tam rzeczywiście filary jest 1 z negatywnych głównych bohaterów kimś tak kształt takiego człowieka, który rozsadza te instytucje od środka, bo niby występuje jako reprezentanta w istocie tak naprawdę wszystko przekręca działa na niekorzyść kościoła pamiętam, że bardzo negatywnym bohaterem wtedy tych latach, o których rozmawiamy Tischner był w środowisku Radia Maryja co była rzeczywiście taka taka postać bardzo też odosobniona to znaczy on był 1 z chyba ostatnich takich głośnych poza księdzem Bonieckim jeszcze może przedstawicieli kościoła otwartego, który twardo tej idei tej idei bronił i propagował jakimś sensie też swoją postawą życiową wcielał bo w zasadzie poza nim nikogo takiego już było potem prawda poza nim Boniecki później Lemański to są odosobnione przypadki no były jeszcze jest Tomasz ksiądz Tomasz Węcławski, ale w zderzeniu właśnie obecnie Tomasz Polak obecnie tra tak zderzeniu z kościelną instytucją tak powiemy przegrał i co ostatecznie doprowadziło to do to, aby jeszcze dorzucił Stanisława Wilka i Tadeusza Bartosia ani później później to aktywność swoją przystań Sławomira też w latach dziewięćdziesiątych dużo pisał publikował Tadeusz Bartoś troszkę później z racji też różnic pokoleniowych to oni być rzeczywiście takimi postaciami nie typowymi dla dla polskiego kościoła właśnie z uwagi na pewną taką rozległą kompetencje filozoficzną teologiczną połączono także postawa pewnej otwartości dialogi czynności wychodzenia wyłącznie z kręgu myślących tak samo do osób, które niekoniecznie te poglądy podzielały no ale jak to się skończyło dla dla nich wszystkich odpowiada, ale to bardzo ciekawa lekcja z kościoła tak bardzo ciekawy wątek, który teraz pan redaktor porusza, bo lot sam jestem współautorem książki ze Stanisławem Obirkiem przed Bogiem, czyli takiego wywiadu rzeki spowiedzi, kiedy on opuszczał zakon jezuitów zacznie się zastanawiam, dlaczego np. minister tego nigdy nie zrobił albo ksiądz Stanisław musiał tak również był, bo my kapłanem zaangażowanym dialog Politico żydowski, który ogrywał od polskiej religijnej prawicy i wydaje mi się po była kwestia, by innego wychowa da ksiądz musiał ksiądz Tischner jak nie wyobrażali sobie życia poza poza kapłaństwem, mimo że ściąga na siebie rozmaite gromy natomiast młodsze pokolenie księży, których jest tutaj nie mówimy, których nazwiska przywołał 6, bo już troszkę inaczej został wychowany w oczy w takim duchu, że życie poza instytucją wydaje się, że to był taki moment, który sprawił, że nocne z nich po prostu uznała, że może sobie ułożyć właśnie życie poza państwem i poza kościelną instytucją natomiast wracając jeszcze do Tischnera pamiętamy jego słynne znowu zdanie, które dziś, że nie spotkało kogoś, kto straciłby wiarę po przeczytaniu Marksa Engelsa, ale spotkał wielu, którzy tracili obchodzili kościół o spotkaniu ze swoim propos jakże to aktualnie brzmi w dzisiejszych czasach w kontekście tych wszystkich filmów afer to jest niesamowicie aktualne zdaniem śle no dobra kraju do początku rozmowy to kolejny taka taka myśl, iż Rosja, która absolutnie nikt nie straciła na aktualności mam wręcz przekonanie, że ona zyskała też rzeczywistość potwierdziła to co Tischner formułował jako przestrogę dla polskiego kościoła i dla polskiego katolicyzmu prawda, więc on on po pot nieustannie było mu przypominana i przypominam przypomnijmy sobie też z jego biografii może ten moment, kiedy Tischner no zachorował miał miał raka tutaj gardła i wielu było takich, którzy mówili, że to niemalże kara Boska za tą drogą oczywiście pamiętam te wypowiedzi oczywiście także formułował sformułował do tych krytyczne myśli wobec pewnego katolicyzmu, który jest Nur jego ogród his mowy, który de facto teologią polityczną na usługach pewnej pewnej kultury politycznej właśnie tej religii no prawicowe i wielu nie ma rzeczy cieszyło się, że w ramach właściwej logiki, że to kara Boska za jego wypowiedzi z został ukarany tym, że Bóg odebrał mu głos, a więc narzędzie, którym w sposób absolutnie wybitny doskonały operował i przekonywał do swoich racji zresztą jako postęp szczerze spotkałem Tischnera będąc jego głos studentami chciałbym podzielić się 2 refleksjami, bo to bardzo ciekawy tak, by istnieją 2 kwestie w moim przekonaniu, które czynią z niego także wyjątkowego człowieka więc, iż formuła i wywiady człowiek filozof kapłan, a mianowicie kiedy, kiedy jak dowiedziała się w horyzoncie Tischnera przychodzą na jego wykład od 1 z spotkanie po wniosku przez minister mówi do siebie, że nie ma całej tej reszty o tego tłumu studentów słuchaczy tylko, że on rozmawia z tobą to było może tylko ty miałeś poczucie słuchaj jak konsultowałem innymi, a data kraj wszyscy mieli był to jakiś taki wyjątkowy dar, który niektóre on posiadał miałem wrażenie, nawet jeżeli to było złudne, bo to było ale, ale ty miałeś wrażenie to było twoje on mówi do siebie prawna ich o jak mówi co mówi sprawiało, że chciałem być lepszy niż jest absolutnie uważam wyjątkowy dar takiego pedagoga, a także, który jak podnosić prawda, że nie chce być tym kim jest prawda tym przeciętnym studentem tyjemy na przeciętnym słuchaczem tym przeciętnymi listonoszem pielęgniarkom et Cetera, ale że też być lepszy człowiek po było w moim odczuciu absolutnie Absolut u niego wyjątkowe i szczerze mówiąc nie spotkałem nigdy wcześniej nigdy potem człowieka, który w ten sposób oddziału żałoby na na innych na innych ludzi powiedz jeszcze trochę tych swoich doświadczeniach studenckich z Tischnerem jak to było to były tak grozi mu też Kancelaria tak tak na seminaria wykłady słynnego wykłady na na wydziale psychologii no a potem miałem to z spotykałem go już jako młody dziennikarz tygodniku powszechnym wielebny właśnie przychodził zawsze we wtorek w Policach grano po o kolejne numery nowy numer tygodnika powszechnego wtedy, gdy siadał czy biurku Kasi morski nowe, bo ona tam zarządzała całą rzeczywistością pewnie do dziś robi kolega z innego już biurka natomiast wiele nie siadał i toteż bo nie są też, że natychmiast tworzy się krąg ludzi i słuchaliśmy to od 1 ma do do powiedzenia, a i to zawsze było ogólnie Samowi pewni doświadczenie właśnie zbieraliśmy się wokół nic fakt on ona kilka minut premier wpada w swoje ulubione złoty i potem dzielił się z nami swoją refleksją, ale nie wiem czy jako student miał kontakt z takim nica profesora, kiedy miałem, ale ma nawet cała czas dopóki idzie na wykład, a potem trzeba ich na egzamin da i najgorsze w tym nie było to, że mogłem jej o nie dostać ocenę dobrej i pozwalające zamknąć pewien etap studiów filozoficznego najgorsze jest to, że mogła się skompromitować mogły zawieść dlatego już jutro Józefa Tischnera, a że ze, że po prostu byłoby listy z czegoś, czego niewiastą była ostra jak jakaś straszna presja Jarkko zadbać o CIT z wieżą po prostu tak jak Myśliwiec swojego najlepszego przyjaciela w ich fundamentalnej sprawie ropy, a czy nie ma komucha układ powiedział, więc od dziś wspominam jako goście taki, jaki rodzaj doświadczenia który, który sprawia, że wie z ze wybór między pójściem na piwo z kumplami, a jednak studiowaniem my Minge studiowanie Husserla czy Haidera no był radykalnie prosty posadzce trzeba było wybrać budowanie Tigera Jarosław Makowski jest państwa goście wracam za moment do tej rozmowy tylko na razie informacje z nami cały czas Jarosław Makowski raz jeszcze dzień dobry dzień dobry witam to pomoc jest przez la od tej aktualności Tischnera, której zaczęliśmy, bo wspominali postrzegać jako postać, której myśli jest wciąż żywa ja się właśnie zastanawiam ile z 1 strony ta idea kościoła otwartego, a z drugiej strony te teksty stara nazwijmy to bardziej takie polityczno-społeczne są dzisiaj są dzisiaj aktualne i stanowią jakiś punkt odniesienia myśli, że to jest czyta np. przez jakiś ludzi którzy, którzy szukają dzisiaj w katolicyzmie czegoś innego niż tylko taki twardy Polski konserwatywny katolicyzm Tischner jest właśnie dla nich autorem, u którego mogą znaleźć jakiś rodzaj alternatywnego sposobu myślenia o tej tradycji tej religii i to rzeczywiście jest żywa uchwał wątpi ten pierwszy, który my wspomina, a więc rozprawa z kościołem i katolicyzmem, bo oczywiście można sobie zadać pytanie w letni Isner to co on prezentował sposób myślenia o kościele jego rolę w demokratycznym państwie dzisiaj możemy powiedzieć, że ten nie jego wizja wygrała też przegrała Otóż jak patrzymy na współczesny Polski kościół absolutnie widzimy, że jest daleki od tego o co chodziło Hitlerowi, a więc kościoła otwartego gościnnego tolerancyjnego rozumnego rozmawiającego szukającego to tego co łączy owoce może łączyć nowoczesność ani tego co co dzieli, a pytanie jest jeszcze inne czyje ta wizja, iż wzrost, a takie ewangeliczna nie jest jego zwycięstwem w sensie, że dziś oni kąt był prorokiem, który mówił ucieka kościół też o Spodka kościół, jeżeli nie będzie firmował też jego krytyki kościoła za dobrą monetę, że spotka go marginalizacja od tego upolitycznienie otaczają go zaś dające kompromitując sytuacji wywołane przez personel naziemny kierowniczych kościoła rzymskokatolickiego Agency w Nisku, więc tym się w sensie taką diagnozy i proroctwa, iż wygra, bo tylko doskonale wiemy, że los proroków zazwyczaj nie jest losem szczęśliwców postaci, że system do swoich, a swoje powiedzieli mu sorry posłuchamy czy innym razem i moim tutaj los spotkał, iż NRA natomiast niewątpliwie przegrywa, a wizja kościoła, którą on krytykował to znaczy dzisiaj widzimy, że ludzie nie chcą kościoła, który jest upolityczniony nie chcą koła, którym kapłani mówią na kogo ludzie powinni głosować nie chcą kościoła, który jest miejscem, w którym jak w domu czują się nacjonaliści nie chcą kościoła, który zamiast mówić o szacunku godności mówi o potępieniu i wyrzucaniu poza margines pewnych grup społecznych, a więc w moim odczuciu nas na Tischnera na ratowników wizję katolicyzmu nadchodzi zresztą proszę zobaczyć czy on sam, mówi że chrześcijaństwo jest jeszcze do odkrycia gorzej jest przed nami-li de facto mówiąc jak powinno wyglądać autentyczne chrześcijaństwo nie przekonanie, że ono jeszcze nie nadeszło, że ten czas chrześcijaństwa właśnie, które on górnych dopiero dopiero nadchodzi być może upadek kościoła jego kompromitacja jest najlepszą formą odnowy, że ten kościół, który był przez długie lata budowany właśnie kościół, gdzie zamiast głos dobrą nowinę wybierano dobrą ustawę, gdzie zamiast być domem otwartym to przede wszystkim my był domem, gdzie robi się czy robiono rozmaite interesy, że z orzeczeń w końcu ta formuła absolutnie dobiega dobiega swojego kresu i odbudowa paradoksalnie przyjdzie właśnie przez co ten głęboki kryzys kościoła, który dziś prestiż, jakby widział, jeżeli kościół będzie on drogą, którą dokładnie osób ostatnie 30 latach i to w tym co się wydaje mi się mocno mocno aktualne i dlatego Tischner ja spotykam ludzi, jeżdżąc chociażby w ramach klubu tygodnika powszechnego bardziej na zaproszenie rozmaite grupy ludzie pytają Tischnera ze, że oni mają absolutne przekonanie, że to jest to są teksty które, które czekają właśnie na swoje odkrycie na swój moment realizację także poprzez programy duszpasterz, ale jest jeszcze 1 element, który wydaje mi się strasznie aktualny szczególnie dzisiaj w dobie tej tych rozmaitych kryzysów, które nadchodzą, a mianowicie to jest niewielka książeczka nie wiem jak oceniasz, a mianowicie myślę oczywiście o etyce Solidarności i że to jest klasyka dokładnie, że to jest tekst paradoksalnie, który znowu dopiero dzisiaj zaczyna być na nowo poważnie traktowany, że po tym, 80 dziewiątym roku ta książka zaległa dziś na półkach sekretach, które my zachłyśnięci kapitalizmem jeszcze jest jego brutalnej wersji tego zapomnieliśmy czemu zawdzięczamy w ogóle wolność temu zawdzięczamy możliwość budowania społeczeństwa obywatelskiego, a więc właśnie Solidarność o tym, swoistym ości od Solidarności jest ich wydaje mi się, że obserwujemy głód Solidarności pytanie czy znowu potrafimy wykorzystać uczelni kryzysem ekonomicznym prezesem Koroną wirusowe kryzysem klimatycznym potrafi taką ten tekst Isnera z etyki Solidarności wziął próbować użyć go jako klucza co opisu rzeczywistości i budowy dobrego i przyzwoitych państwo, bo w moim przekonaniu, a znajduje się właśnie krótka instrukcja na budowę dobrego przyzwoitego społeczeństwa z drugiej strony Tischner był np. 1 z takich aktywnych promotorów pojęcia Homo sovieticus i w takim duchu bardzo indywidualistyczny interpretował co się działo w czasie transformacji podkreślał właśnie, że rozmaite zastrzeżenia czy krytyczne sposoby myślenia o tym co tam wtedy siedziało mogą wynikać, jakiego rodzaju wyuczonej bezradności związanej właśnie taką formacją mentalną psychologiczną duchową, której doświadczoną pod PRL-u, więc on się tym sensie też nie do końca mieści w taki państw dzisiejszej lewicowej wizji katolicyzmu czy chrześcijaństwo, bo on ten taki, a właśnie indywidualistyczny bardzo akcentował jasne, ale jak on ma 2 w moim odczuciu oblicza z 1 strony Homo sovieticus to jest rodzaj takiego takiego przepraszam za okrzyk Ania z faktury polega na jak i układaniu się w rzeczywistości kula u wydaje się, że jest nie do zmian w da i to jest to jest takie przekonanie, że jak wszystkich lig wszystkie chwyty są zdrowe Homo sovieticus to jest ktoś wpadł ktoś taki to dla własnej korzyści jest podpalić Jasną górę, że sobie jajecznicę smażyć prawodawca to jest typ mentalności właśnie związane z Homo sobie kursem który, który i obserwujemy także dziś i wydaje mi się, że to też jest, toteż jest aktualny taki rodzaj właśnie prywatyzacji swojego życia polegającego na maksymalnej korzyści wynikającej z obecnego układu, bo chodzi właśnie od zmiany całego układu, którym był sprawiedliwy i w ramach tego układu, jakby stworzenie warunków możliwości do rozwijania swojego życia pracy działalności artystycznej etyczna dziękować taki rodzaj kombinatorstwa wynikający właśnie z takiego takiego cwaniactwa i w moim przekonaniu ten cień ten pan ten Homo sovieticus on dziś głęboko jest głęboko jest ukryty jak się wydaje mi się, że on nie został już taką zamordowany w sensie metaforycznym rzecz jasna po osiemdziesiątym dziewiątym roku mam wrażenie, że on dzisiaj wraca jak jak bumerang że, że rozmaite sposoby przyzwyczajenia karki myślą, ale także językowe one dzisiaj znowu, jakby nabierają swojej u swojej mocy, a da dlatego znowu warto czytać tego tego Tischnera, żeby pan ten powrót Homo sovieticus SA próbować próbować unieważnić, żeby on nie zamieszkał raz kolejny w naszym, któremu na nie Polska no tak to jest bardzo taka optymistyczna wizja przyszłości cieszę się, że ją wypowiedziała może tak, ale część będzie 2 i jeżeli od razu mogę dalej czy proszę dziś po 2 filozofem nadziei, a on absolutnie uważał, że 1 z jego zadanie jak sam siebie określał filozofem Sarmatów jest to, żeby ratować naszą polską nadzieje nie znaczy to zarazem, że to było ciasno, że to było intelektualnie okrojone inny niż były jak NIK prezes stosowany do tego, żeby uczestniczyć w debatach intelektualnych euro zresztą robił, jeżdżąc do Instytutu nauk o człowieku w Wiedniu założonym przez jego przyjaciela do dziś działającym niestety już zmarłego filozofa polskiego Krzysztofa Michalskiego oczywiście słynny kolokwia organizowane przez Instytut nauk o człowieku w Wiedniu właśnie z kolorem liderem i znajdzie uszy myślicielami euro, jakby sprawiało, że na absolutnie należał do intelektualnej i Europy, ale zarazem mówiły o takiego nie mogę pozwolić na luksus, żeby nie znać i Generali dane IRA et Cetera, ale nie o to, żeby błyszczeć na salonach, ale po to, żeby ratować nadzieje nadzieje tutaj ludzi Podhala z Podlasia ze Śląska po był to jego zadanie prawda polegające właśnie na tym, aby za pomocą myśli nie pozwolić rozpacz wygrała z nadzieją, więc w tym sensie to jest rzeczywiście filozof, który który, który wierzył że, że nadzieja może pozwolić nam okopać rozmaite rozpad chodzą do nas pod postacią rozmaitych kryzysu czy to Korona wirusa czy kryzysu tematycznych gospodarczy bardzo dziękuję jeszcze na koniec dodaj, bo to jakoś może się nie pojawiło tak to w tej rozmowie, że Józef Tischner był też świetnym popularyzatorem filozofii jego pogadanki góralskie filozofii były fantastyczne i później książka, która z nich powstała historia filozofii po góralsku to naprawdę perełki no i też dzięki temu ta problematyka temat jakoś znajdowała szeroki szeroką publiczność, bo bracia bardzo popularną i rzeczywiście to jego wystąpień wystąpienia popularyzatorskie były chętnie czytane i chętnie oglądane były też znakomitej jakości bardzo dziękuję Jarosław Makowski państwa gość dziękuję bardzo, dziękuję dobrego dnia zdrowia nawzajem dobrego a, a teraz informacje, a po informacjach będziemy rozmawiali o ciele Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA