REKLAMA

Przypadkowa śmierć doprowadziła do lawiny wydarzeń. O zabójstwie arcyksięcia Ferdynanda w Sarajewie

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-06-28 08:00
Prowadzący:
Czas trwania:
26:53 min.
Udostępnij:

Austriacki następca tronu arcyksiążę Franciszek Ferdynand Habsburg i jego żona Zofia von Chotek zostali zastrzeleni w Sarajewie przez serbskiego zamachowca Gawriła Principa, co stało się casus belli I wojny światowej. O skutkach tego wydarzenia mówi prof. Andrzej Chwalba.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie przed nami druga godzina adwentowego poranka, a teraz wracamy do zapowiadanego tematu związanego z dniem dwudziestym 8czerwca, tyle że roku 1914 tego oto dnia doszło do zamachu w Sarajewie został zamordowany następca tronu austriacki następca tronu arcyksiążę Franciszek Ferdynand wraz z żoną Zofią no i jak to pewnie wielu z nas kojarzy jeszcze ze szkoły potem się mówi no i potem wybucha pierwsza wojna światowa tylko jak to możliwe, żeby od Rozwiń » takiego incydentu doszło do tak potężnego dramatu, który ciągną te swoje właśnie straszne tryby cały świat to wszystko wyjaśni nasz gość pan prof. Andrzej Chwalba Uniwersytet Jagielloński autor m.in. oczywiście wielu książek, ale między książki samobójstwo Europy wielka wojna 19141917 dzień dobry panie profesorze dzień dobry pani na to, że dobry państwu no właśnie, bo my tak w szkole to żeśmy się uczyli przyjechał arcyksiążę do Sarajewa jechał tam sobie ulicą najpierw ktoś rzucił bombę, ale nic z tego nie wyszło, a potem wybiegł taki facet, którego nazwiska już nie wszyscy kojarzymy jakiś nacjonalista zabił tego księcia wybucha wojna to chyba nie trzeba by to jakoś bardziej chyba wyjaśnić, dlaczego takiego incydentu akurat w tym miejscu zrodził się taki dramat no tak no na to pytanie szuka odpowiedzi oraz kolacji wiadomo ilu autorów tyle odpowiedzi, jako że nie ma swojej diety odpowiedział to z tej racji, że podobnych zamachów było zawsze więcej lub zamach to był siódmy zamach przygotowany przez różne organizacje na Franciszka Ferdynanda na cesarza austriackiego przygotowane jak doliczyła się policja 12 sama no szczęśliwie Franciszek cesarz dążył dążył sędziwych sędziwy dni na jasno daje Franciszkowi Ferdynandowi tonie było dane zmarł w wieku 51 lat wydawało się, że wybuchnie tylko wojna lokalna, jako że z tą wojskowy naczelne dowództwo armii osób węgierskiej, jaki rząd austriacki mając poparcie Niemców chcieli umocnienia swojej pozycji na Bałkanach Serbia z kolei państwo niewielkie, bo Austro-Węgry są spiszą 1 000 000 mieszkańców Serbia niecałe 4 000 000 mieszkańców, ale Serbowie Austriaków nie bali belek został opla katowany takim hasłem, że nas z Rosjanami 200 000 000 w związku z tym z kolei z Rosjanami 200 000 000 to powiedz mi się konfliktować wyraźnie widać, że ci, którzy przygotowali zamach ci, którzy z tego zamachu chcieli zrobić użytek, czyli Berlin i Wiedeń zawali się sprawę z możliwych konsekwencji do domu jasno to wojna wojna w Europie wisiała wisiała na włosku wyraźnie było widać tylko ładnie, by zaraz o tym, oczywiście powiemy natomiast sami pewnie pewnie no wymaga jednak wyjaśnienia przynajmniej w tej pierwszej części naszej naszej rozmowy kto, kto strzela do tego księcia Ferdynanda i właściwie, dlaczego i nowo jak pan, mówi że na rękę w jakimś sensie dla Wiednia Berlina jest ten zamach to można, by powiedzieć, że czasami takie rzeczy też historie się zdarzało że, że to akurat ci, którym jest na rękę są inspiratorami tych takich takich zapalników tymczasem tutaj tak rzeczywiście ci ci Serbowie chcieli zademonstrować co do tak oni tam Suska zamachowców należała do organizacji, która przyszła do historii pod nazwą czarnej ręki to była organizacja skupiająca Serbów bośniackich w związku z tym wyjaśnimy, że o 900 ósmego roku Serbia i Hercegowina są inkorporowane do Austro-Węgier wcześniej były tylko okupowane z tym aktem austriackiego mieszkańcy Serbii Serb bośniackiego się nie pogodzili i oparcie w Belgradzie, bo obok Bośni Hercegowiny mamy państwo królestwo Serbii i teraz tak owa czarna ręka była prowadzona przez pułkownika serbskiego wywiadu, który się historii pod pseudonimem, a Pisa oczywiście skojarzenia były takie, że wygląda jak ten Bóg egipski, a PiS potężny mężczyzna który, który był zainteresowany w rozpętaniu konfliktu wojennego na pewno są facet sprawdzone w organizowaniu zamachów bowiem to między on przygotował zamach, który odsunął dynastie nadzorze właśnie zamachu 900 trzeci roku panującą dynastię Szadzko doprowadzi do zabicia u nas szewskiego i jego małżonki także był specjalistą w organizacji ma problem teraz tak czy on sam ręką czarną prowadził co sam to wojny chciał wywołać czy miał poparcie Belgradu, czyli rządu serbskiego Sekula klub SLD nie ma żadnych na to dowodów przeciwnie mocne dowody świadczą, że są setki przeciwne konfliktowi dodał jednak ze to spowoduje niepotrzebne komplikacje być może upadnie Serbia teraz w w ciągu tych ponad 100 lat od momentu zamachu historycy w tym również amatorzy detektywi to dziś Wissy 6 możliwych sytuacji, których to mogło doprowadzić, których mogą doprowadzić to wojny to była sytuacja następujące, że również bardzo mógł być zainteresowane również Berlin mógł to ręką owego Pisa prowadzi poprowadzi również Wiedeń niektórzy sugerują, że Rosja była też zainteresowana czy przetargu wiemy na pewno rząd, a PiS wywiad, czyli setki współpracował z wywiadem rosyjskim irytowało ściśle, ale z kolei również mamy dowody na to, że wśród jednych wywiadowców ci ludzie wywiadu serbskiego, czyli Agencji Wywiadu austriackiego bardzo bardzo ciekawa historia, która pokazuje jedno, że kilku chłopców, bo to byli chłopcy w końcu bawiło, więc nie miał skończonych 18 lat uczeń uczeń szkoły średniej miał 18 lat, by natychmiast o o zakończeniu tego co miał wykonać zamach udanego rozstrzelany ale, ponieważ miał 18 lat się skończyło kilkuletnim więzieniem, więc ci chłopcy prowadzeni przez Pisa Pisa doprowadził do tego do tego zamachu splot okoliczności spowodował, że udało się zabić spiskowcom wydawało się, że kolejne kolejna próba zamachu zakończy się podobnie jak wcześniejsze mianowicie zrzuceniem bomby, ale nie to osoby, która działa topowe przyjąć oczywiście to bombę 1 spiskowców zwrócił granat dla nas eksplodował, bo wielu rannych, ale był samochód jadący za Franciszkiem Ferdynandem i dowódca dowódca ochrony sugerował naciskom Ferdynandowi, żeby jednak zrezygnował z dalszej trasy objazdów, ale kojarzony z generałem admirałem na czele inspektorem sił zbrojnych w związku z tym to końca wykona planowany program pobytu w Sarajewie i tak zgubiła się okazało do Resursy ta gra gra gra przypadku, gdyby jednak nie pojechał, gdyby kierowca nie pomylił drogi, bo mamy kolejny konkurs na okoliczność, że kierowca pomylił drogę musiał zawrócić wtedy Gawriło pręcik dostrzegł dostrzegł szansę i wystrzelił, a samochody wtedy no nic się z prędkością oszałamiającą 30 godzin 40 maksimum ponadto był kabriolet, czyli samochód odkryty to nie jest ca 200 samochodów pancernych potrójną 1 pancerną podłogą co dopiero nadejdzie bardzo długa wojna światowa, kiedy będą dygnitarzy np. niemieccy i dziś takich opancerzonych samochodach oczywiście co współczesne nowość tutaj może na koniec tego naszego pierwszej części naszego spotkania przywołam te wspomnienia Gawriło pryncypała nagle usłyszałem, że ludzie wołają niech żyje, gdy drugi Automobil podjechał bliżej poznałem następcę tronu zobaczyłem siedzącą obok niego damy zacząłem się zastanawiać czy mam strzelać czy nie w tym momencie ogarnęło mnie dziwne uczucie istotą ładu wycelował w następcy tronu no właśnie tak do tego doszła potem wybuchła wielka wojna wrócimy do naszej opowieści z panem profesorem po informacjach pokazach u weekendowe poranne Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie w rocznicę zamachu na arcyksięcia Ferdynanda w Sarajewie przypomina to zdarzenie nasz gość pan prof. Andrzej Chwalba raz jeszcze dzień dobry panie profesorze będą wyższe oraz na mamo tak na moment jeszcze tylko wrócę do tego, bo pan pod podkreśla, że ten strzelający Gawriło Prince 2 właśnie bardzo młodym chłopakiem w jakim stopniu 30 co nim powodowało, że przyłączył się do zamachowców, jaki on miał wyobrażenie czemu to wszystko ma służyć no bo można było być tak no po prostu nie lubił księcia Ferdynanda być może słyszał od swoich kolegów może dziś może nawet mógł przeczytać, że Franciszek Ferdynand Serbii mówi, że to kraina zbirów głupców śliwek czy kraj na filarze prawda jak pan pisze w swojej książce no, więc mogło go to irytować pomyślał dobra to ja się przyłączyć do tego spisku i tego faceta, który mówi tak o obrzydliwie o mojej ojczyźnie po prostu zlikwiduje czy inaczej liczony jednak miał od tych organizatorów spisku powiedziane słuchaj jak ty zabijesz tego księcia to wybuchnie wielka wojna, a w wyniku tej wielkiej wojny my odzyskamy pełną kontrolę nad swoją ukochaną Serbią Bośnią i Hercegowina właśnie na tę działalność, którzy nie wiadomo także młodzi ludzie pochodzący z biednych biednych serbską bośniackich rodzin bez takiej porze inteligenckiej kindersztuby no żyli w momencie kiedy, kiedy idea narodowa staje się dom powszechnie obowiązującą nawet partie socjaldemokratyczne partie socjalistyczne i idei nacjonalistycznej ulegają i idea narodowa, która się rozwija sukces, bo między po roku 9 jest skierowana przeciwko Austriakom i wszystko pośrednio również Niemcom Austriacy planowali kontrolowani Bałkanów myśleli o tym, żeby jak najszybciej Stali się w pobliżu morza Adriatyckiego, ale również od strony od strony i dali cudownego nie tylko strony Węgier Królestwa Węgier czy Dalmacji, ale dalej w kierunku w kierunku Albanii, którą chcieli kontrolować my się również o zajęciu przyszłości Grecji także może być imperialne plany w pierwszej kolejności Białystok Serbia cały czas między Serbami, a osobą 900 trzecim roku, a Wiedniem czy brygada Wiedniem jest napięcie i organizacje nacjonalistyczne, które stopniowo stopniowo penetrują środowiska o młodzieży szkolnej gimnazjalistów dowodzą, że tu jest w Wiedniu jest główny wasz wróg należy go zniszczyć Boże powstała wielka Serbia wówczas o roku 900 w Europie pojawiają się te wielkich państw wielka Serbia wielka Bułgaria wielka Grecja itd. tak dalej wielka wiadomo czyim kosztem i Serbowie między planowali kiedyś od podziękowań sobie państwo Chorwatów, a państwo Chorwatów częścią Węgier także ciekawe reakcje w Sarajewie, że Chorwaci zamieszkujący Sarajewo po tam była liczna liczna Kolonia Chorwatów byli przeciwni zamachowi bardzo polewali NATO na tym, że Franciszek Ferdynand zginął i to doprowadził dodatkowych nad polską Karpacz lubowali się, że idea wielkiej Serbii i uderzy fakt, że też w nich póki co pod osłoną Madziarów i Austriaków, ale nie wiadomo jak ten nasila serce kim będzie się dalej rozwijał także, by takich młodych ludzi, którzy podobnie myśli w Europie nasza Europy Środkowej środkowo-wschodniej jest znacznie więcej oni między organizują organizują zamachy są to ludzie związani z prądami anarchistycznym socjalistycznymi, ale zaczyna dominować mówi również wśród anarchistów socjalistów ten mimo taki wątek czy takie nastawienie nacjonalistyczne, gdyby nie było inaczej, aby socjaldemokraci Europy, kiedy wybucha wojna głosowali przeciwko budżetom budżetu wojen niż wszędzie w Europie będą głosowali za zajęte za wolną także ten motyw opiece no nie miał zapewne poziomy oglądu sytuacji podobnie jak jego i jego koledzy powiedział, że przyjeżdża Franciszek Ferdynand i trzeba dać znać jedno i w ten sposób, organizując zamach, że my Serbowie okupacją serbskiej mówi bośniacki mieszka tam również muzułmanie Chorwaci, by się nie pogodzimy Bośnia musi być częścią jak najszybciej państwa serbskiego podobnie jak w ogóle pewne narody południowe człowiek i zamachowcy są schwytani rozpoczyna się proces, ale ten proces już toczy się, kiedy wybuchła wojna więc, więc może, żeby zachować pewną chronologię prosiłbym teraz wyjaśnienie, jaki jest ciąg dalszy po tym, kiedy przez Europę przelatuje ta informacja, że arcyksiążę i jego żona nie żyją zostali w Sarajewie zamordowani co się dzieje tak po pierwsze, jakaś reakcja reakcja mediów nowe media okazje w Polsce w każdym momencie rację mają to co się wydarzyło, ale 1 Serbia Sarajewa zjeżdżają dziennikarze dosłownie z całego świata również Stanów zjednoczonych, a nawet Japończycy nas również proszę japońskie bezpośrednio pojawiło się informacje na temat zamachu natomiast nie przewidywano nie przewidywano, że doprowadzi do wojny w końcu ileż było zamachów w Europie żaden zamach udany sama nie doprowadził do konfliktu to właśnie ta historia dlatego na skutek tego co z tego powodu rozmawiamy akcja sowy Polski jak życie są, że został zabity Franciszek Ferdynand on wyjątkowo Madziarów ja lubił opinia Jacka podzielona nie był to niebyła to postać popularna ze względu na jego Morgana wystawa często przypomnimy, że Zofia von fotek była nieustającą upokarzana nie miała nie miała praw i być tylko cesarzową, gdyby został poświęci Franciszka Józefa jest utwardzona cesarzem nie była cesarzową części tego związku nie były nigdy na tronie austro węgierskiej być może na tronie węgierskim ale, toteż jest pewne co rata Franciszek Józef odniósł opiera się godności za piechotę jeszcze wcześniej po ślubie do rangi księżnej, ale to niewiele niewiele zmieniło także dla Austriaków jest to wiadomość z 1 strony smutna bulwersująca z drugiej strony Dwór przyjął to dosyć chłodno głodno no mamy już udział polskie PiS od od reakcja Polaków do podziału zróżnicowana zróżnicowana generalnie poniesienie obawiano natomiast zwłoki zwłoki zapis kotek i Franciszka Ferdynanda zostały przewiezione specjalnym specjalnym wagonem notowaniom wyprodukowanym w fabryce krakowskiej fabryce Zieleniewskiego także prasa Krakowska z kolei pod podkreśla ten fakt, że jesteśmy znakomitymi znakomitymi producentami to, że każdy oglądał spoglądał na to co się wydarzyło inaczej natomiast Austriacy generałowie snuli razem razem z generałami niemieckimi politykami niemieckimi austriackimi i Austriacy chcieli wykorzystać śmierć, a Franciszka Ferdynanda to upokorzenia do zniszczenia Serbii ustawili takie warunki ultimatum, że Serbia nie mogła ich przyjąć, bo oznaczałoby pełną kontrolę wywiadu austriackiego nad wywiadem i państwem państwem serbskim więc, więc odmówili odmowa przyjęcia schematu oznaczała oznaczała mobilizację wojnę i Austriacy planiści zrozumieli tam wojny schowaną Sejm w sejfie seria już od 900 trzeciego roku także to do od tej wojnie światowej wśród pań i po dla nich seria takim remontem południowym po nią Słowiańskim Serbia zawsze niepokoiła, bo tam ognisko wały te bałkańskie spory Okoński napięcia bałkański sprzeczności należało zniszczyć Belgrad Serbie, żeby można było dalej prowadzić ekspansję w kierunku do kranów dalej w kierunku waga bliskiego Wschodu, ale tam razem w towarzystwie Berlina i tańsze Austriacy przewidywali, że Rosja podobnie myślą Berii Rosja nie wystąpi jednak, że Francja skoro nie wystąpi też nie weźmie udziału w wojnie, bo jak przypuszczali jak sądzisz jak chce, aby byli przekonani niektórzy nie Francja do tej wojny przygotowana Francja była przygotowało dowodnie okazało zamiast Acta wojna, która w 2 miesiąc później jest wojną lokalną zaczyna się wojna światowa zaczęła się wojna, której to Franciszek Józef cesarz i król węgierski wypowiada wojnę uwaga nie Serbii królowi królowi Serbii to tak wojna tak tak jak powiedział średniowiecznych rycerzy na wydeptanej ziemi namieszać na kopie na topory tutaj polityce osobowy wypowiada wojnę polityczną osoby, ale wiadomo oni kierują państwami Franciszek Józef miał już za swoje lata nie bardzo był zorientowany w tym co się dzieje faktycznie zgadzał się na to co generałowie politycy postanowili nie byli to politycy chyba wielkiej wielkiej wyobraźni trudno znaleźć w rządzie przed austriackim polityków, który można uważamy zostaną podziękowali za belkami, licząc na łatwą zdobycz okazało się, że po pierwsze, wojna lokalna przebiega pomyślnie Austriaków z odpowiedzi, więc znakomicie doposażanie w ciągu ostatnich lat przez armię francuską to górale znacznej mierze zbytni wspomagani przez przez powstańców bośniackich czy się setka bośniackich jak się okazało powstał wysoki struktury konspiracyjne i to spowodowało że, że jednak zadziałał system, który jak przeciwdziałać wybuchowi wojny mianowicie przed wielką wojną jeszcze w latach osiemdziesiątych wielki polityk niemiecki europejskim Otto von Bismarck doprowadzi do skonstruowania faktycznie takiego bloku 3 państw Austro-Węgry Niemcy Włochy odpowiedział NATO lub był blok najpierw 2 państw Francji Rosji później się do tego bloku nieformalnie przyłącza Angel nieformalnie Anglia nigdy nie była formalnie sojusznika Rosji, a Francja miała zawarty układ serdeczne porozumienie, że nie będą wobec siebie stosowali przemocy siły i Niemcy wierzyli, że mają przewagę nad Francją Rosją i to wolne wolne wykonuje się w 2 wojna Europejska to powinno wygrają no jak wiadomo, że przeliczyli natomiast na koniec może w takim razie spróbujmy tylko zamknąć kwestię samych zamachowców już wspomniałem, że użyto w październiku czternastego roku stanęli oni przed sądem, kiedy już, kiedy już wojna trwa no tak jak pan wspomniał bawiło Prince był na tyle młody że, że nie dostało kary zgodnie z prawem sławę tak w kodeksie karnym tylko 20 lat więzienia na zresztą i tak przeżył jeszcze tylko 4 bo, bo w tym więzieniu zmarł jako młody chłopak na na gruźlicę 5 oskarżonych z tych 25 wszystkich otrzymało kary kary śmierci no i to właśnie się odbywa w tle wielkich działań wielkich działań wojennych, które rozkręcają to proszę tylko powiedzieć na koniec jak pan na to patrzy dzisiejszy perspektywy zostały nam niecałe 2 minutki czy my właśnie powinniśmy być zadowoleni z tego co się wydarzyło w Sarajewie, bo można powiedzieć w efekcie tego zdarzenia spełnia się to marzenie, czyli zaborcy biorą się za UB no i rzeczywiście 4 lata później mamy niepodległe państwo to takie marzenie naszych wieszczów poczęstowała Mickiewicza w wojnie z brzegu wojna wojna, która przyniesie niepodległość Polsce no to było było to dobra wiadomość modlono się w polskich kościołach oto, żeby do tej wojny doszło od niej między zaborcami mamy pierwszą taką sytuację, kiedy to zaborcy stanęli przeciwko osobie po wojnie krymskiej Austria ostatecznie, choć planowała udziału nie wzięła wojna krymska była wojną aliantów zachodnich przeciw Rosji na czasy mamy zupełnie coś innego po 1 stronie mamy Rosja pozostanie austro Węgrzech Niemcy już tej układanki witać, że jakieś nadzieje dla sprawy Polski się psują no właśnie to w jakim sensie pamiętajmy o tym wydarzeniu 28czerwca 1914 roku jako z 1 strony dramatycznym wydarzeniu, bo co tu dużo rzeczy w krajach jak przypadkowa śmierć tak w istocie spowodowała lawinę lawinę wydarzeń także niekiedy tak jak tego tak jak w wypadku lawin małe tąpnięcie powoduje spowoduje nieprawdopodobne konsekwencje i śmierć wielu ludzi no tak to właśnie wtedy zaczęła przypominałam wszystko nasz gość pan prof. Andrzej Chwalba Invest Jagielloński bardzo dziękuję panie profesorze dziękuję serdecznie dziękuję bardzo, z nami Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA