REKLAMA

Dwucyfrowe bezrobocie, zamieszki, kryzys społeczny. A giełdy rosną

Świat się chwieje
Data emisji:
2020-06-28 09:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:45 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
oto obrazek z amerykańskich mediów, który stał się już memy internetowym na pasku informacyjnym przesuwa się wiadomość, że w ciągu ostatnich 3 tygodni pracę straciło 16 000 000 Amerykanów, a jednocześnie, prowadząc audycję Jim Cramer okazuje grafikę wszystko mówiącym tytule najlepszy tydzień na giełdzie od 3008. roku żyjemy w kraju upadłym Korona wirus nie złamał Ameryki ujawnił to co już dawno zgniło pisze z kolei dla via Atlantyk George Baker znany amerykański Rozwiń » pisarz publicysta tak mocne słowa Ameryce jeszcze nie padały no ale jednocześnie giełdy przeżywają ekstazę to jest audycja świadczy chwieje w niedzielę wyborczą witam państwa Grzegorz Sroczyński dziś cisza wyborcza, ale nie w Ameryce właśnie w stanach będziemy rozmawiać, a naszymi gośćmi są dr Sylwia Kuźma Markowska z ośrodka studiów amerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego witam panią dobre oraz dr Tomasz Makarewicz ekonomista Uniwersytetu w Bambergu Bawarii członek grupy dobrobyt na pokolenia witam pana dzień dobry panie redaktorze Szanowni Państwo dziękuję za zaproszenia, dlaczego amerykańskie giełdy rosną, chociaż w miastach trwają zamieszki trwały do niedawna bezrobocie dwucyfrowe panie doktorze, więc najpierw w dużym skrócie giełdy rosną, dlatego że dużym graczom giełdowym mu państwo federalne, a w szczególności rezerwa Federalna, czyli amerykański bank centralny obiecały pomoc de jeśli spojrzymy na typową ścieżkę typowego indeksu w stanach nie więcej w tym czasie Panka, a także czy np. słynne śpij Efa chandrę wszedł na poziom około 3300 punktów i w ciągu miesiąca stracił mniej więcej 13 wartości UE to jest za moją wiedzą, że największy spadek przynajmniej czasów drugiej wojny światowej, ale już w połowie marca amerykański Kongres zaczął pracować nad UE nad projektem ustawy, która miałaby pomóc amerykańskiej gospodarce tę ustawę przyjęto 25marca 1002 Ks act, czyli Korona walczy z AIDS and Economics raport akt Amerykanie lubią takie nazwy, które są akronim mami UE i generalnie rzecz biorąc ta ustawa ma 2 duże komponentów po pierwsze jest 1,8 państwo nie usiądą biliona dolarów, które rząd federalny bezpośrednio sektor amerykańskiej gospodarki, a po drugie, rezerwa Federalna dostała dodatkowe 450 miliardów dolarów UE pod postacią długu publicznego, które to mogła zamienić na nogi proszę państwa usiądą 4 biliony dolarów, które mogą przeznaczyć na zakupy aktywów na finansowych w amerykańskiej gospodarce i trasę co co oznaczało w świecie mniej więcej 6 bilionów dolarów to jest proszę państwa mniej więcej 30% amerykańskiego PKB tak znaczeń większy pakiet antykryzysowy chyba na całym świecie 30% PKB tak przyznam się, że zapomniałem sprawdzić wydają się też na większy pakiet niż niż słynna nowa umowa, gdyż nie piję sprzed drugiej wojny światowej nie dlatego szacować wydaje mi się, więc za tym, ale prawdopodobnie jest 5 większa na pewno pomoc rządowa niż w latach trzydziesty, zwłaszcza że ta pomoc rządową w latach trzydziestych do niego 1 ustawa tego typu szereg różnych ustaw taka zespół takie jednorazowe wstrzyknięcie domilionów dolarów na rynek UE, więc w momencie, kiedy rezerwa Federalna mogą wejść do mediów i powiecie słuchacze nie budzi się mamy 4 biliony dolarów jak się będzie źle działo to będziemy kupować aktywa, więc sama zapowiedź wystarczyła, jakie ty się odbiją się odbyły na 2 dni przy tym, kiedy ta ustawa weszła w życie nie znaczy inwestorzy już, jakby widzieli co się święci i od tego czasu mamy rekordowe mimo rekordowo dobrym ale, ale poczekajcie toczy ten obrazek, który stał się mem tych 161 bezrobotnych, lecz jednocześnie informacja, że najlepszy tydzień na giełdzie od 1938 roku czy czy to jest panie, które wg pana to jest HOKEJ to jest po prostu jakaś aberracja kompletna tego systemu, a na pewno to nie jest okiem na pewno jest także raczy nie oszukujmy się te 16 000 000 angielską zaklęć zniczy to co jest tak, gdy składa podanie o ubezpieczenie to jest wbrew pozorom niedoszacowanie ostatecznie okazało się, że w kwietniu bezrobocie szacuje się nie mam tego dokładnie policzone, ale szacuje się na 14,7% bezrobocia to jest dla Stanów jest bardzo wysokie bezrobocie historycznie największe też znowu od czasu drugiej wojny światowej przy czym co ciekawe jak poczta dokładnie raport odpowiednika GUS są też biurowej statystyk z UE to w w już w dokumencie, który Kret biuro wydało niedawno na początku czerwca, a taki przepis, który mówił, że naprawdę potem się pomyliliśmy z tym jak księgujemy niektórych ludzi to znaczy wydaje się, że 3% siły roboczej uznaliśmy za pracujący, chociaż tak naprawdę są bezrobotni co oznaczało, że tam bezrobocie było 14 pkt 7 procent w pobliże 18, a co więcej to też taka rzecz, że bezrobocie liczyć się jako udział niepracujących sile roboczej natomiast z tej siły roboczej uciekło mniej więcej 56 000 000 ludzi i dało 3 kolejne punkty procentowe nie, więc w kwietniu mniej więcej co piąty Amerykanin, który powinien pracować nie pracował poczekajcie, bo chcę się chwilę zatrzymać, bo ja rozumiem, że wychodzą wychodzi rząd, mówi że będzie pompował pieniądze rynki uspokajają i wracają do jakiegoś takiego lekkiego odbicia, ale jeżeli w środku kryzysu rosnącego bezrobocia ludzi tracących pracę generalnie wszystkiego co co złe w gospodarce giełdy nie to, że się trochę uspokoiło bo gdyby się uspokoiło nie było dalszym spadkiem rozumiał, że to jest naturalne, ale niech biją rekordy w czasie dotyczy to to jest coś nie wiem dla mnie to jest no zastanawiające to mało powiedział panie redaktorze odpowiedź jest bardzo prosta firmy, które są notowane na giełdach nie robią pieniędzy na tym, że małe bezrobocie oka na przez firmy także na tym ludzie kupią ich produkty, czyli mają pracę, czyli mają pieniądze, żeby kupować produkty tak, ale też tym tropem pieniądze na tym, że dostają bezpośrednie dofinansowanie z budżetu państwa rok pieniądze na tym, że mogą zaciągać tanie kredyty, a te kredyty będą mogły zaciągnąć bardzo tanio ofert jest de facto wykupi Fed w tej chwili skupujemy obligację przedsiębiorstw coś nie zdarzyło znowu z czasów drugiej wojny światowej w tym momencie nie ma znaczenia, że reszta gospodarki Sobień raczej po po prostu te firmy dostały tak duże wsparcie od budżetu państwa, że nie potrzebują tego, że ludzie kupowali produkty itd. tak dane, a te dobrze czy źle pana zdaniem RPP nie pan panie redaktorze jeśli jest pan prezesem takiej korporacji oczywiście bardzo fajnie natomiast jest pan zwykł Amerykaninem to raczej niezbyt dobrze mnie np. w stanach jeśli niema się prace istnieje spora szansa, że straci się same służby zdrowia szacuje się, że od czasu, kiedy właśnie wybuchła ta recesja, czyli więcej od marca kwietnia dostęp do służby zdrowia w stanach straciło 5 000 000 ludzi proszę pamiętać, że w tym samym czasie toczy się pan ocenia i w tej pandemii umarł już 120 000 Amerykanów strasznie ważne jak z jak ktoś ma objawy to, żeby się zgłaszał ani nie zgłaszał ze strachu, że zbankrutuje, bo nie ma ubezpieczenia tak jeśli ja dobrze rozumiem w tej chwili testowanie jest darmowe natomiast opieka nad chorym to też bardzo skomplikowane nie dla, dlatego że w ramach tego Care act rząd sypnął też pieniądze na opiekę zdrowotną, a więc osoby, które mają ubezpieczenia nie będą ponosić kosztów nie więcej mimo pracuje pan ma pan ubezpieczenie zdrowotne i pan zachoruje zgłosi pan szpitala nie będzie musiał pan płacić za za kurację pokryje to mój ubezpieczyciel nie będzie musiał płacić tak, ale pamiętajmy jednocześnie, że w stanach Zjednoczonych około ponad 40 000 000 ludzi dzisiaj nie ma tego ubezpieczenia, a kolejne kilkadziesiąt milionów ponad 30 ma niewystarczające ubezpieczeniach dokładnie, więc całe spotkanie, które czy ci, którzy na ubezpieczenia też będą objęci bezpłatnym imieniem pani tak panie redaktorze na odwrót Otóż jeśli ktoś ma ubezpieczenie w stanach to nie znaczy, że nie płaci za opiekę zdrowotną wciąż będzie płacił jakąś tam część na tylko, że nie całość wypadku Korona wirusami wypadku choroby spowodowane przez wirusa całość leczenia kosztów pokryje państwo natomiast się pan nie ma ubezpieczenia będzie musiał płacić normalne stawki będzie sprawiły się doniesienia o ludziach, którzy dostali takie rachunki to są rachunki na 80 000 zlotych 8 rekord chyba tak tak to był rekord jakiegoś pana, który trwa miesiąc spędził wstanie śpiączki prawda, więc proszę sobie wyobrazić zostaje pan chorobę, ale jak pan gdzieś w miesiąc później mówi pan 800 000 proszę tutaj samotnie, ale jednocześnie były doniesienia, że nie będzie musiał płacić 800 000 dla mnie wiem jak się w PE zobaczymy tak, bo to się ciągle zmienia prawdę to znaczy, że rząd cały czas dokłada pieniądze do tego programu Medicaid i też jest także pojawiają się takie historie oczywiście rządzący nie reaguje stara się stara się coś na szybko zmienić nie natomiast te natomiast nie zmienia faktu, że w tej chwili w stanach mamy pani doktor powiedział 40 000 000 ludzi, którzy po prostu miał ubezpieczenia puste 30, która niby mają, ale ubezpieczenie cła i te osoby są pozostawione same sobie w czasie pandemii w odpowiedzi na pytanie czy dobrze a kiedy dorosną wie pan to zależy oczywiście od tego jaki mamy preferencji mniejsze osobiście wydaje, że 70 000 000 osób, które być może nie dostaną opieki zdrowotnej jednak troszeczkę ważniejsze niższe niż zyski kilku największych korporacji zacytuję wam, zanim pani dr Kuźma Markowska impreza zapytamy zacytuję wam wiele robi z niego ekonomistę z uniwersytetu nowojorskiego bardzo znanego wpływowy amerykański ekonomista, który pisze tak nie jest tajemnicą, że to co jest dobre dla WallStreet jest złe dla państwa, czyli dla ogółu większości społeczeństwa główne indeksy giełdowe osiągnęły nowe maksima, chociaż klasa średnia uległa erozji popadła w głęboki kryzys, ponieważ 10% najbogatszych Amerykanów posiada aż 84% wszystkich akcji rosnący indeks giełdowy absolutnie nic nie da przeważającej większości Amerykanów, a na to rozumiem, że mamy odpowiedź poważnego ekonomisty na to czy przez te indeksy w środku kryzysu biją rekordy jak pani doktor jak jak pani patrzy na takie szaleństwo ekonomiczny nie jest ekonomistką, ale rozumiem, że pani też rozumie, że to się bardzo przekłada na życie społeczne tak i czy to daje mi się i pokazuje może szerszemu ogółowi społeczeństwa i zapewne nie tylko w stanach Zjednoczonych, a także za granicą to aż 3 te nierówności klasowe one rzeczywiście w ostatnich dekadach przybrało już pewnie nie wyobrażać niewyobrażalne rozmiary i że pauperyzacja amerykańskiej klasy średniej w tym coraz bardziej postępuje i pyta też zwraca uwagę na przyczyny tej tej pauperyzacji i na jej też przełożenie np. na stosunki rasowe czy też na przyszłość też perspektywy młodego pokolenia, które jest np. bardzo mocno obciążone długiem ten jest po po ukończeniu studium nasza, żeby to tego typu stwierdzenia one moim zdaniem przedostają się do opinii publicznej i być może doprowadzą do tego, że brak jest większa mobilizacja będzie miała miejsce w celu wprowadzenia pewnych jednak prób poradzenia sobie z tym i na razie nic nie wskazuje, a przy okazji chciałem panią zapytać, bo toczy się, zwłaszcza w Polskiej debacie niekończąca się dyskusja o tym co jest przyczyną protestów społecznych i przy okazji tego wybuchu ostatnio w stanach było dokładnie to samo to znaczy część komentatorów twierdzi, że to są nierówności rasowej w ogóle nie zauważa, jakby tych tego problemu po prostu nierówności ekonomicznych, które po jest takim pod glebie moim zdaniem wściekłości z kolei część komentatorów lewicowych pisze wyłącznie o o tym, pod glebie ekonomicznym jak pani na to patrzę co było przyczyną tego wybuchu tych obrazków, które widzieliśmy na nowocześnie mówi bezpośredniej przyczynie, bo tę brutalność policji i cały kontekst znamy, ale co byłoby przyczyną, że to, że ten wybuch był największy od kilku dekad pan pyta co było przyczyną tej eskalacji przemocy, która pojawiała tego co nazywamy zamieszkami też przyczyną protestów jako taki 1 i drugiego to znaczy, że ta fala młodych głodnych i oczywiście wydaje się po pierwsze, właśnie warto rozgraniczenie pomiędzy tym co się w polskich mediach określa jako zamieszki, a było po prostu większości protestami i pewnymi pewnym rodzajem, by ujawnieniem pewnego rodzaju frustracji, która narastała w społeczeństwie amerykańskim i też ważne te, które co, które to zamieszki były jak w pewnym stopniu przynajmniej w PFR kilku przypadkach prowokowane przez różne organizacje czy też grupy ex 4 ekstremistyczne, a więc to jest jakby nie na rząd FIFA wszystko wszystko sprawy no właśnie chęć trochę poza Antifa OUN, której zaangażowanie wydaje mi się jednak jest no tak naprawdę minimalne, a jest w stanach pewnego czasu inne ruch prawicowy ruch tzw. pół galą które, którego przedstawiciele wg pewnych śledztw dziennikarskich pojawiali się na miejscu zamieszek i nakładali na miejscu protestów i zamieszki rozpoczyna, więc to jest jakby ten element, które w maju chyba najwyraźniej widać w polskich mediach i więcej z tych 1 strona tej całej sprawy druga strona to są protest, czyli w te zgromadzenia i odpowiedzi na rasizm, które było noga były angażowane były aranżowane przede wszystkim przez ruch społeczny Blak Lives Mater i tu, jeżeli chodzi o przyczynę wybuchu tych protestów te niewątpliwie ta widoczność rasizmu, która została pokazana w przypadku zabójstwa North Florida ona jakby nałożyła na sytuację ekonomiczną i na to, że bardzo wielu czarnych Amerykanów zostało dotknięte Korona wirusem i na to, że oni, by nie proporcjonalnie do innych grup etnicznych cierpią etap jak na zachorowania też umierają z powodu Korona wirusa przede wszystkim ze względu na ich właśnie położenie ekonomiczne na brak dostępu do służby zdrowia na słabsze słabszy stan zdrowia, które jest właśnie powodowane tym, że nie mają łatwego dostępu do lekarza pierwszego kontaktu i wiele innych Czeczen tutaj też kwestie rasowe one bardzo mocno się bez sprzęgła z kwestiami ekonomicznymi tak jak tutaj dodał, że w wśród Afroamerykanów bezrobocie mniej więcej 4 punkty procentowe większy niż wśród białych Amerykanów, więc oczywiście te wszystkie negatywne konsekwencje ekonomiczne recesji ta społeczność odczuwała o tyle od silni warto tutaj, żeby jeszcze przed kryzysem te podziały ekonomiczne były bardzo wyraźne np. UE rezerwa Federalna w San Luis wydała swego czasu tysiące piętnastym roku taki raport o o tym jak wygląda dystrybucja bogactwa zależności od od razu od czasie itd. więc w przypadku państwu 2 takie liczby jeśli spojrzą państwo na białe gospodarstwo domowe 2013 roku mediana bogactwa nie dochodów bogactwa niesie to co to gospodarstwo w ogóle ma wysokie środkowe białe gospodarstwo Stanach miało nie więcej majątek Warty 134 000USD porównywalne czarne gospodarstwo domowe czy mediana dla dla czarnych sporo domowych jest 11 000, czyli to jest światowa liczy 12× mniej tak, tak więc ta się tak także trafia więcej, ale różnic ale bo znam planecie marca no chyba, mówi że nawet wypraw proszę nie tylko jedno jedno stanie się tak wiadomo, że luka płacowa na tle rasowym w stanach też mniej więcej 1015% zależnie od tego jak to liczymy nie i to dla jasności nie mówię po prostu o typowe way, a tylko owczarkami afro Amerykanin kontratypu wywiało sobie nie mówi o udział w proponowanych cechach demograficznych, czyli szli na odpowiedź ma pan takie samo wykształcenie mieszka pan w tym samym miejscu po takie samo doświadczenie zawodowe itd. pan jako czarne osoba będzie zarabiał 10 do 15% mniej jeśli to co się dzieje przez 1 rok nie to różnica nie jest aż tak duża różnica jest wciąż różnica porównywalna, ale proszę pamiętać o tym czy ta luka płacowa to jest po 250 latach bardzo rasowo uprzedzony historii tak znaczy też po 250 latach gospodarki, która była oparta na już na, zwłaszcza na południe na niewolnictwie potem na wykluczeniu czarnych z życia wyborczego wciąż na południu tak dalej tak dalej nie są po prostu różnicę, kto się akumulować były przez kilkaset lat historii Stanów no tak chyba to warto dodać to jest fakt, że ta luka w bogactwie czy też dochodzi ona się powiększa i w ciągu ostatnich 20 lat bardzo wzrosła, więc to jesteś taki trend zwyżkowy ją też być może przyczynia się właśnie do tej akumulacji frustracji gniewu też bardzo wszystko zastanawiające, ponieważ te ostatnie 20 lat to było też masę programów, które miały tę lukę zmniejszyć wydaje się, że w takim razie nic wszystkie te działania były były pozorne no panie redaktorze ostatnie 20 lat w stanach to jest to są 2 dekady stracony dla klasy średniej jeśli spojrzymy sobie na świat medianę dochodu to dla porównania spojrzymy program euro 20072017 nie, uwzględniając tę recesję 20000809. roku pomimo tej recesji PKB wzrosło o 10% w tym samym czasie mediana dochodu wzrosła o 5% i to była i tak lepsza kata poczekać 20002010 mediana dochodów w ujęciu realnym nie zmieniła się tak to znaczy, że mamy 20 latki gospodarka rozwija się bardzo dynamicznie, a taka rodzina w środku tej skali dochodów ich mniej więcej w tym samym miejscu, gdzie była 20 lat temu, ale oczywiście w tym samym czasie ludzie, którzy są jak na w tej lepszej części skali zarobkowej zrobili bardzo dużo np. dochód typowy dochód w ujęciu realnym głównego tylko górnego 1%, a od lat osiemdziesiątych wzrósł mniej więcej 33 krotnie, a proszę sobie wyobrazić, że w takim razie skoro medialnej na tym samym poziomie co się musi działać w tej gorszej pomówienia to za czesne w tej połowie ludzi, którzy zarabiają gorzej, więc realny dochód po prostu albo na tym samym poziomie 26 lat temu albo wręcz zmalał i to oznacza, że Perz taki rozkład cięcie z 1 strony mam bardzo bogatych ludzi, ale z drugiej strony mamy olbrzymią część społeczeństwa, które relatywnie biednieje na to nakłada na gorzkie podziały rasowe wspomniała pani doktor stąd to jest wysoko ustawimy garnek z wodą na ogrom pracy czy pociąg wybuchnie, ale czy wyższe czasem zastanawiać się, badając interesując się Stanami jako naukowcy zajmujący się Stanami, dlaczego jest tak, że te zjawiska są widoczne akta dłoni od 234 dekad badania dane statystyczne rosnący poziom nierówności erozja klasy średniej to wszystko widać i jednocześnie od 4 dekad nic się z tym nie robi jak jest możliwe taka taki rozjazd między polityką, która coś powinna z tym zrobić, a stanem faktycznym, który jest bardzo złe pani doktor moim zdaniem to jest kwestia pewnych wyobrażeń społecznych na swój temat, które są wykorzystywane przez polityków przez populistycznych polityków takich jak Donald Tramp i taka wizja, że Ameryka może być znowu wielka i to, że to klasa średnia może znowu się odbić od tego może się odbić od dna dzięki temu, że jak opisuje Tramp przemysł zostanie przeniesiony z Azja wróci z Azji do Stanów zjednoczonych są takie, by pewne wizje którymi mami się tą pokazującą klasę średnią i które nadają i tak dywizji dają efekty polityczne tak jak widzieliśmy w 2016 roku, kiedy tam został wybrany prezydentem, a więc tutaj na poziomie retoryki na poziomie takiej narracji i mówieniu ludziom to co chcieliby usłyszeć usłyszeć populiści są jednak doskonale Tramp, które nie też powoli traci na taki bez bezwarunkowe poparcie partii Republikańskiej no daj się on gra na tych takich oczekiwaniach i pragnieniach klasy średniej żonach one się poprawią jednocześnie bardzo mocno polaryzuje tą grupę białej klasy średniej, a przede wszystkim, używając tej retoryki rasistowskiej co widocznie widać to bardzo widać w ostatnim okresie i jak i to pozwala tak naprawdę albo do w jakim stopniu snami pozwala zaniechać wszelkiego rodzaju konkretne przedsięwzięcia wystarczy, że taką godnością pomachać tym sfrustrowanym ludziom im powiedzieć, że to co robią populiści w różnych miejscach na świecie, a problemy trwają dalej panie doktorze pan jakieś pańska odpowiedź prywatna, że wszystkie statystyki pokazują co pokazują od dawna jest garnek, w którym pan mówił, od której jestem i jednocześnie ekonomia uniwersytety całe, że no nic się nic nie robi nie ma tego krzyku Słuchajcie zrobimy radykalne zmiany radykalne reformy, bo to się wszystko przepraszam koperty, a ja bym trochę polemizował z tym, że się o tym, mówi na uniwersytetach wszystkie statystki które, które podaje w tym programie to są rzeczy, o których ekonomiści na uniwersytetach wiedzą problem polega na tym, że to jakoś nie przybija do ton dyskusji poza uniwersytetami być może świetnym przykładem jak to działa jest książka Piketty ego czy ten aktor ona się właśnie świetne drażniła, ale po proponowali, ale już debat i tego tak tak można przy tym miliony sprzedanych na papierze no jest absolutnie w, więc jak dla nas ekologów także rośnie, a dusz albo Czechom spadają plan, więc dla ekonomistów książka nie była żadnym zaskoczeniem jest czy to, o czym pisał Piketty czy litewskiej równości tak dalej to jest to co każdy dobrze wykształcony ekonomista po prostu wie zresztą Piketty nie jest jakąś osobą nie wiem z Marsa 8 publikował w dobrych międzynarodowych czasopismach ekonomicznych i każdy, kto się zajmuje tym tematem pisze mniej więcej z tym zgodził to co teraz było zaskoczeniem to, że ta książka była zaskoczeniem poza naszym środowiskiem w tym, że problem polegał na braku komunikacji tutaj musimy zacząć rozmawiać o tym, przykład jak to jest, że w mediach pojawia się eksperci, którzy nie mają wykształcenia ekonomicznego rozmawiają o gospodarce możemy się zastanawiać jak to jest, że ludzie z uniwerku nie są wynagradzani za to, że pojawią się będzie fakt znaczy np. fakt, że ja dzisiaj jestem z państwa w radiu często hamują inicjatywa, ale na Uniwersytecie jestem za to wynagradzany jest wynagradzany za to, że opublikuje kolejny artykuł w czasopiśmie, które przy wykładni ekonomiści i 70 wyznaczyć kiwają głowami no tak jest źle trzeba by coś zrobić Fuck ME, ale też po powiem panu wprost szczerze, że wydają się największy problem po stronie klasy politycznej tak np. w stanach jeśli pisze rozmawia w kontekście amerykańskim GM wielka dyskusja w ostatniej ich 34 latach to to jest właśnie służba zdrowia nie da się zaczęło na dobre od od Obamacare, ale tak naprawdę wybuch razem z tym jak Bernie Sanders w 2015 szesnastym stara się o nominację w prawyborach partii Demokratycznej jest co w Bernie Sanders znaczy to, że potrzebne powszechne ubezpieczenie zdrowotne od tak to jest to słynny Medyk reforma jak powiedział coś takiego Europy wszyscy zgodzili nie w Polsce np. społeczne nie tylko ubezpieczenie zdrowotne, ale i szpitalem natomiast stanowczo klasy politycznej to był szok, że w ogóle jak można coś takiego powiedzieć więc, jakby problem polega na tym, że klasa polityczna na świecie po prostu spóźniona jakieś 23 dekady nie znaczy jeśli się pan takiego typowego polityka amerykańskiego i poprosił go, żeby powiedział coś o gospodarce to mecz mówił językiem z lat osiemdziesiątych nie narzeka mój brat regionu Miko tak np. kiedy transferować swoje cięcia podatków 2017 osiemnastym roku w kongresie przechodzi to uporają, który był wtedy szefem Republikanów w izbie reprezentantów i porę wprost mówił, że rocznie wszyscy wiemy, że krzywa Laffera, więc jeśli obniżymy podatki wzrosną dochody, a w tym samym czasie ekonomiści polityczne złote pióro jest takie biuro doradcze w kongresie, którego ocenia fachowo nieznaczną pracy ekonomiści to biuro ocenia projekty Kongresu to biuro mówiło wprost nie nie będzie takiego efektu proszę tutaj są dane tutaj model nie wychodzi to się nie zgadza co zrobił po roją dalej mówił krzywej Laffera, więc u nas nie może mówić o naszych politykach bez cisza wyborcza, ale chcę was jeszcze zapytać o ten New deal pani dr Kuźma Markowska też świetnie na tym nabył, bo zajmuje się historią Ameryki dwudziestego wieku pan powiedział, że wpompowano w gospodarkę więcej pieniędzy amerykańsko niż w czasie godzin, a efektem New dealu, a było zmniejszenie nierówności było powstanie stabilnej podstawy demokracji, czyli klasy klasy średniej, której żyło się stabilnie były ubezpieczenia od bezrobocia no i tak i masa masa takich socjalnych ważnych osiągnięć z UAM te kupowane teraz pieniądze większe niż w czasie New dealu bezprecedensowe biliony jak pan jak pan tutaj sklepy skrupulatnie wyliczył na początku audycji, a czy to może mieć taki efekt to jest po prostu para gwizdek wszystko będzie polegało na tym, że te indeksy wzrosną i wielkie korporacje będą mogą wypłacać kolejne dywidendy na swojego męża w nocy na początku trochę, a propos tego, że nie dziś mniejsze nierówności rasowe to by interes kwestionowane nieco w amerykańskie amerykańskich historyków, którzy zwracają uwagę m.in. na to, że w przypadku niektórych ubezpieczeń Social Security, szczególnie że tam nie zostały ubezpieczeniem objęte 2 grupy zawodowe, czyli pierwsze farmerzy po drugie, służące ING to była bardzo duża grupa Amerykanów, więc musimy bardzo ostrożnie podchodzi do tego czy New deal zmniejszą rzeczywistości te różnice nad Nettą dyskryminację rasową różnice rasowe tak wydaje się, że niektóre programy wręcz konstruowane tak, żeby wykluczyć czarnych Amerykanów np. program budowy mieszkań, ale więcej absolutnego też panią doktor wracając do pytania, więc taka tajemnica ekonomi jest taka, że nie chodzi o to, żeby wydawać chodzi o to, żeby wydawać mądrze, więc jeśli spojrzymy na lód Kill to on był absolutnie od początku konstruowany kierowane na to, żeby pomagać ludziom, którzy byli największymi ofiarami kryzysu 19000609. roku nie wystarczy skład w latach trzydziestych powstała WPA King Protection liczących się dobrze pamiętam aksjologię Administration dziękuję, bo strasznie złą pamięć nas, która po prostu zatrudniała bezrobotnych nie jest to jakiś mieliśmy jakieś takie lekkie konstrukcje typu 62 linie kolejowe kanały tak dalej tak dalej w trakcie lub jeśli mówimy o nich to należy pamiętać, że tak naprawdę to jest szereg programów, które ciągną się do końca drugiej wojny światowej kulminacją było kilka takich programów wprowadzonych już po drugiej wojnie światowej na pomysł takie mamy żołnierzy, którzy wracają z frontu ich mecz jakoś wynagrodzić za za poświęcenie w walce z faszyzmem np. takim programem był udział biur, czyli doustawa dla rodaka zgodnie, z którą weterani drugiej wojny światowej mogli jeśli faktycznie za darmo jakiś bardzo małe pieniądze uzyskać edukację uniwersytecką nie mogę pójść do kolegów i zdobyć tam zawód, a więc to były programy, które on oczywiście dużo kosztowały, ale konstruowano z myślą tylko wyłącznie o tym, żeby pomóc właśnie tym najbardziej dotkniętym przez kryzys w tym samym czasie, dlaczego w teraz tysiące dwudziestym roku tylko z akt to jest trochę tak jak byśmy załadowali do armaty pociski wystrzelił na ślepo, licząc na to, że może coś trafimy umorzenie np. duża część tej ustawy to są to to są granty pożyczki tak dalej dla czy bezpośrednio z, a substytut dla firm, a w tej chwili jest jasne, że PE w trakcie prac nad tą ustawą z gry zapomniał o wprowadzeniu przepisów, które by est prawda były na co dokładnie te pieniądze, a sekretarz stanu z tej ma czym stwierdził, że dla niego transportu nie jest czymś ważnym więc, dokąd pójdą pieniądze być może nigdy nie dowiemy rzecz podejrzewam, że prędzej czy później się dowiemy to koniec za 5 lat, kiedy będzie po fakcie jest to przykład ostatnio jest taka historia, która nie jest pierwszych stronach na pierwszych tak są wszystkie inne historie, ale i pieszych stronach gazet ekonomicznych bądź mgr. Boeinga, a które bądź jeśli ten ne największy amerykański producent samolotów miał szalone problemy zgłosił się do państwa o pomoc rząd dorodne powiedział okay domową Szczepańczyk 5060 miliardów dolarów, ale chcemy część udziałów w boju powiedział wiecie co w sumie nie chcę nie potrzebujemy waszej pomocy między nimi, dlatego że że Fed w ramach programu, a właśnie wykupu aktywów rynków finansowych po drodze kupił też obligacje Boeinga co pozwoliłoby Gowina na zdobycie kolejnych kredytów na to, żeby przetrwać obecny kryzys i nagle Boeing jest to w dobrej formie nie, czyli sukces praw do King w tym samym czasie zwolnił 1600 pracowników czy 910% swoje siły roboczej jak jest tylko 1 firma, a ile jest takich historii amerykańskiej gospodarce nikt nie wie, ale ja podejrzewam że, że za jakieś pół roku Amerykanie obudzą się z tym, że te biliony dolarów po prostu się poszło zmarnował nie znaczy, że wielkie korporacje te pieniądze przej przejazdu na coś albo wykorzystały po prostu, żeby się utrzymać, ale się nie przełoży czy też przełożona na zwiększenie zatrudnienia czy to się przełoży na to, żeby jak normalni ludzie mogli normalnie pracować ja tutaj są bardzo sceptyczny, ale dla jasności co chciał dodać, że to nie tylko moja opinia, jaką już tam przypadkowo doktorka to jest opinia Fedu Jerome Powell bardzo wprost, mówi że się nie spodziewa takiego pełnego powrotu do do normalności przed rokiem 2021 to oczywiście nie da się o tym, mówi, bo to były wyniósł tak, zwłaszcza w trakcie kampanii wyborczej trwającej w stanach czy ja rozumiem, że oboje się zgadzać się, że ta pandemia, której wielu no, a rozmawiamy o kraju, który cały czas jest światowym mocarstwem to jakby on jest wzorem dla wolnego świata jeszcze cały czas czy w jakim sensie można będzie to co w Ameryce się dzieje i to w jaki sposób Ameryka przejdzie ten kryzys w jaki sposób na niego zareaguje będzie też promieniowała na resztę świata i rozumiem, że wyższe oboje zgadzacie, że efektem tego wszystkiego nie będzie to na co traciliśmy nadzieję, że jakieś rzeczy okazały zobaczyliśmy jak ważna służba zdrowia jak ważne jak jest problem nierówności rasowych i majątkowych tak dalej, a tylko, że te nierówności się pogłębią czy, czyja dobrze rozumiem, a ja myślę, że czyta mobilizacja, która ma teraz miejsce ona jest trochę bezprecedensowa i też po raz pierwszy chyba protesty na rzecz zmiany policji mniejszej brutalności policji czy też ogólnie takie protesty dotyczące położenia dyskryminacji Afroamerykanów one znaczy zaczęło oczywiście cieszy się dużym poparciem to co też widać różne badania opinii publicznej, że po pierwsze, młodzi ludzie 2005. roku życia oni bardzo mocno popierają ruch dla kraju Mater i też inne mniejszości etniczne np. właśnie Latynosi też Azjaci, więc tutaj trochę to, że taka koalicja na k na rzecz tej zmiany rasowe, więc to ja miałabym trochę większą nadzieję, że coś zmieni, ale jeżeli chodzi o kwestie np. opieki zdrowotnej to Obamacare cały czas pod obstrzałem trampa, które jak podaje, że wczoraj znowu złożył do Sądu Najwyższego kolejny wniosek, który kwestionuje sam całe to ustawodawstwo prezydenta Obamy, więc tutaj niestety nie widać, jaki Jaskółek nadziej, a powiedzcie mi czy wyższe zgadzacie z Charliem Parkerem, że Ameryka to powoli kraj upadły czy to nie są za mocne słowa i co waszym zdaniem, gdybyście mieli zrobić taką listę 3 rzeczy, które najbardziej w tym mocarstwie, które jednak cały czas wpatrujemy się tam najbardziej się sypie to, jakie to byłyby rzeczy panie doktorze na pewno służbą zdrowia na pewno skrajne nierówności społeczne, ale do tego dorzucił kryzys edukacji to znaczy FC my jesteśmy w Europie przyzwyczajeni do tego, że za szkoły płaci rząd prawda, więc powiedzmy szkoły na Podkarpaciu nie powinny być gorsze szkoły w Warszawie są, ale rada znaczy to różnie też to odbywa już mają coraz lepsze dni spokoju daru ta różnica się potem natomiast w stanach jest także za szkoły nie jak mówią uniwersytetach mówi o szkołach podstawowych i ich odpowiednikach liceów gimnazjów płacą lokalne społeczności nie jest pokrywane z lokalnych środków i to oznacza, że jeśli mieszka pan bogatym w sąsiedztwie będzie pan będzie mogła posłać dzieci do dobrej szkoły nie wklejanie niekoniecznie może stać było pana za to, żeby za szkody płacić tak, tak więc powiedz publicznej szkole nie wiem w klasie będzie 20 uczniów będą nowe książki tak dalej tak natomiast jeśli jest pan mieszka pan biedne dzielnice to szkoła będzie niedoinwestowane, bo lokalna społeczność zbiera naprawdę, więc pańskie dziecko będzie się działo w klasie z 3030 uczniami będzie się uczyło z podręczników sprzed dekad będzie się uczyło od nauczycieli, którzy po prostu są gorsi itd. itd. na to czy się nakładają się to wszystko różnice rasowe tak bo, bo też należy wspomnieć o tym, że podziały rasowe w stanach jest też pociągu graficznym to znaczy bardzo często dzieje się tak, że czarne społeczności myszkę zupełnie innych częściach miast nieśmiało społeczności słynny przykład Chicago, gdzie mógł zabić jak spojrzeć na mapy po prostu widać, że jest miała dzielnica czarna dzielnica tak ja, a propos tego pytania czy stany Zjednoczone są tam też są im upadło umawiam się, że są krajem przechodzącym naprawdę głęboki kryzys i zgodziłaby się z panem doktorem, że służba zdrowia edukacja taka edukacja na poziomie podstawowym średnim to są 2 sektory, gdzie bardzo wyraźnie widać i jako trzeci dodałabym infrastrukturę mieszkalnictwo dostęp dowody, które staje się np. bardziej problematyczne dużych miastach np. na południu w takich miastach jak nowy Orlean i coraz większa liczba mieszkańców nie jest w stanie płacić rachunków zawody, które by drastycznie rosną od szeregu lat, jakby takim podstawowym poziomie egzystencjalny to co człowiekowi potrzebne do życia, czyli właśnie lekarz nauczyciel czy też dom całą swoją infrastrukturą, gdyby te właśnie podstawowe rzeczy one Stanach stają się coraz bardziej problematyczne dostęp do nich ich dobra jakość na Legię wyraźną ale kiedy rosną jak jeszcze dorzuciło odczuć NATO na panu uwagę, że stany są takim wzorcem dla UE i dla reszty świata wydaje się, że to się może trochę zmienić w po wydają się jednak ludzie będą patrzeć nie tyle samo czystą politykę gospodarczą i Senat jak już na krajowej radzie w samym wirusem, więc w Europie w tej chwili większości krajów nam się tego już chyba udało opanować wciąż jest trochę strachu przed drugą falą wciąż są wyjątki jak np. Zjednoczone królestwo chyba niestety trochę też Polska, ale jednak zdaje się, że jesteśmy po tej drugiej stronie tunelu nie ma tu w stanach Zjednoczonych, a w tym tygodniu w czwartek padł rekord ilości nowych zachorowań pierwszy raz od początku tej epidemii ta ilość przekroczyła taki psychologiczny po 40 000 i w tej chwili Amerykanie są w tym samym miejscu, gdzie byli na przełomie marca kwietnia co oznacza, że na serio muszą się zacząć zastanawiać nad tym czy szpetnie zakląć na nowo gospodarki albo czy po prostu pozwolić wirusowi iść stany i będziemy liczyli ilość walut BRE, a wiekiem rosną więc giełdy rosną więc, jakby mam wrażenie, że niektórzy może wciąż będą zakochani właśnie w takim modelu, który został, ale wydaje mi się też dla wielu normalnych osób ten kryzys będzie takim momentem, kiedy ze wsi zaświeci się lampka, że to, że kiedy dorosną to chyba nie jest wszystko no tak tylko dla mnie nie ma pan się z tym zgodzi ja jestem ekonomistą, ale dla mnie sytuacja, w której jest możliwe system ekonomiczny, w którym to wszystko te wszystkie zjawiska narastają od tych 4 dekad i a jednocześnie no i w środku kryzysu mogą rosnąć giełdy, że to jest sam system jest tak głęboko wadliwe, a że nie wiem czy w ogóle cokolwiek innego może wyprodukować nowe nierówności to znaczy, że wpompowanie ten system pieniędzy siłą rzeczy kończyć się czymś nie kończy się radą naprawą tylko pogorszeniem sytuacji, ponieważ on po prostu taką maszynką, która wypuszcza z siebie po drugiej stronie nierówności jedyny taki moment historii, które pasuje do tego co się dzieje w tej chwili to jest system przełom czasu wielkiej depresji z 1929 roku, więc jeśli spojrzeć na różne miary nierówności to znaczy nie mamy chyba indeksu Giniego, którym się tak tak daleko w przyszłość, ale spożyć jakiś takiej liczby typu, a stosunek dochodów najbogatszego procenta do dolnego 90 to być 50 proc itd. tak dalej te nierówności są na poziomie w tej chwili z lat dwudziestych czeka nas porównywalny kryzys, więc w odpowiedzi na pana pytań jest inna możliwość to są olbrzymie olbrzymie no tarcia społeczne tak pamiętajmy, że wielka depresja w latach pokoju z lat dwudziestych dwudziestego wieku to nie jest tylko kryzys gospodarczy, a potem szkoły państwo dobrobytu tylko po drodze jeszcze był włoski faszyzm druga wojna światowa i 80 000 000 ofiar, ale to jest bardziej pani doktor podwyżkę wag chcę specjalizacja nie, więc jako coś tam mogę gdzieś mi się palą lampki alarmowe co z tym będzie nie wiem wydają się, że taki system nie może być stabilny w długim okresie wydaje się, że musi być jakaś zmiana prędzej czy później po to, po prostu zacznie sypać pani doktor to znaczy te wspomnienie drugiej wojny światowej ona też przyszło do głowy tylko w stanach to jest także ta druga wojna światowa ona bardzo mocno po zgodziła na taki odbicie finansowe i uważa się, że to właśnie druga wojna światowa nigdy całkowicie ten wielki kryzys zlikwidował, że reformę, a Roosevelta czy ten cały nowy ład one no i miały jakiś wpływ i ale dopiero właśnie zbrojenie i też ta mobilizacja gospodarki amerykańskiej dzięki drugiej wojnie światowej, a ona na to poważne odbicie pozwoliła, więc jak określa się na swój na konkurs Echa, tak więc na ten Pele ja tylko potwierdza się właśnie dopiero w trakcie drugiej wojny światowej Amerykanom udało się zlikwidować bezrobocie z czasu wielkiej depresji panie doktorze, gdyby pan miał ma jeszcze parę minut z takim w skrócie w 3 punktach powiedzieć co w systemie samym systemie amerykańskiej gospodarki to efekty pytania system światowy też musiałby się zmienić, żeby było inaczej, jakie 3 elementy musiałyby działać inaczej, a więc ten problem, z którym spotkaliśmy się nierówności dochodowe, a to coś co trzeba zmienić jak dokładnie no jest dosyć oczywiste, że te nierówności dochodowe zaczęły narastać w latach osiemdziesiątych za czasów Reagana co oznacza, że najprawdopodobniej powinniśmy kręcić niektóre z tych reform ja jestem specjalistą rynku pracy, ale Najder znajdą rozumiem rynek pracy wydaje się, że musimy wrócić do silniejszej pozycji pracownika w tym systemie jak dokładnie wyglądają panu odpowiem nowe i osobiście mieszka w Niemczech lub system miejski, gdzie pracownicy np. państwo reprezentacji w radach nadzorczych nie celem firmy nie jest prosta maksymalizacja krótkookresowej zysku jeśli byli od kwartału do kwartału, a potem się zobaczy tylko to jest taki system, który na własnej Holder czyli jakby osoby zainteresowane firmy konieczność chodzi o to, że możemy poświęcić trochę zysku po to, żeby firma produkowała mniej zanieczyszczeń albo, żeby płaciła większą pensję też 1 sprawa druga sprawa jest taka, że państwo po prostu musi być i jest taki mit, że od czasów Reagana państwo przestało być aktywny gospodarczo i terminie w połowie prawdziwe to znaczy państwo przestało wspierać prawda grupy społeczne czy pewne działy gospodarki, ale jeśli spojrzeć np. na ilość wydatków to państwo wcale nie jest mniejsza niż państwo wiedzą one np. dług publiczny w stanach rośnie od lat osiemdziesiątych praktycznie nieprzerwanie związkiem tylko, a ten drugiej kadencji Billa Clintona i nie ma znaczenia czy rządzą Demokraci Republikanie grosze to znaczy, że państwo cały czas jest dużo tylko państwo po prostu wydaje na rzecz nagranie powinno wydawać, więc np. zamiast właśnie wrzucać kolejne rzucać kolejne miliardy dolarów o przysłowiowe Boeinga należy raczej myśleć o takich rzeczach jak pani doktor wspominał właśnie oświata infrastruktura, zwłaszcza w stanach jest duży problem, ale też np. np. skoro mamy kryzys gospodarczy to może warto by powiedzieć oka jest stan nadzwyczajny może być zainwestujemy te miliardy dolarów euro złotówek w zieloną gospodarkę nie np. możemy zatrudniać ludzi do tego, żeby ocieplać domy możemy np. jeszcze zainwestować panele słoneczne w elektrowni jądrowej tak dalej tak dalej jeśli wykorzystać moment kryzysu, żeby nakręcić gospodarkę, ale przekaz, inwestując w przyszłość np. właśnie w ekologię i lokalne społeczności pani, a pani doktor pani kry krytycznych krótko przepraszam, że rzeczywiście zasadnicze pytania może da się w 3 punktach pani recepta na uzdrowienie amerykańskiego systemu jak był mecz RPA punkty, o których wspomniał pan doktor one są punkty z programu Berniego Sandersa, który nie został kandydatem Demokratów na prezydenta Stanów zjednoczonych, ale jednocześnie pewne elementy jego agendy politycznej zostały przyjęte przez pas dna, więc na jakimś stopniu być może one się, by w tej w tym programie partii Demokratycznej znajdą Her wg niej kluczowe jest o uzdrowienie tego systemu oświaty, bo tak to generuje na pewno mniejsze nierówności zarówno ekonomiczne jak i rasowe czy też te nierówności ekonomiczne rasowe i tutaj wydaje mi się ponadto służb służba zdrowia też jest bardzo istotnym takim sektorem, gdzie Amerykanie wyjątkowo mają duże problemy, ale też wyjątkowo ciężko równe na inicjatywy wprowadzić bardzo wam dziękuję rozmawialiśmy w niedziele z ciszą wyborczą rozmawialiśmy o Ameryce, chociaż problemy, które o, których mówiliśmy nie są tylko amerykańskie to audycja świadczy chwieją naszymi gośćmi byli dzisiaj dr Sylwia Kuźma Markowska z ośrodka studiów amerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego bardzo dziękuję dziękuję bardzo, dr Tomasz Makarewicz ekonomista z uniwersytetu w Bambergu Bawarii członek grupy dobrobyt na pokolenia bardzo pana dziękuję pani też bardzo dziękuję za zaproszenie, a audycję świat się chwieje przygotowali Anna Piekutowska i Grzegorz Sroczyński do usłyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIAT SIĘ CHWIEJE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA