REKLAMA

Układ zgorzelecki. To w nim ustalono granicę między Polską a NRD

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2020-07-06 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:27 min.
Udostępnij:

Poczdam sprawy granicy regulował tymczasowo. Prowizorka okazała się nadzwyczaj trwała. Tymczasem żadna ze stron, i polska, i niemiecka, nie była zadowolona...

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
poczytam reguluje sprawy tymczasowo ostateczne ustalenie zachodniej granicy Polski czytamy w dziewiątym kościele komunikatu po spotkaniu wielkiej trójki powinno być odłożone do konferencji pokojowej, ale konferencji nie ma już nie będzie świat błyskawicznie wchodzi okres zimnej wojny prowizorka okaże się nadzwyczaj trwała, ale w pierwszych powojennych latach sytuacja wygląda tak, żeNa mapie nie podoba się nikomu Polska czuje niedosyt po utracie kresów chciałaby Rozwiń » większej rekompensaty na Zachodzie Niemcy czują się wypędzeń liczą na zwrot ziemi obie zwaśnione strony myślę, że to jeszcze nie koniec w obieg kalkulują, że wiele się jeszcze może zmienić, a zatem Warszawa domaga się obu brzegów Odry Nysy Łużyckiej zaś Berlin upiera się, że Nysa i Odra w ogóle granicą być nie mogą tak zejdą ze 3 lata aż w końcu przychodzi gajowy i wypędza partyzantów z lasu to jest już po tym, jak związek radziecki tworzy NRD, więc granic za granicą, ale i PRL i NRD należą do starszego sowieckiego brata stąd konflikty graniczne są nie na miejscu ma być spokój strefie wpływów Polska niemiecka delegacja spotyka się w Zgorzelcu Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i prezydent niemieckiej Republiki Demokratycznej, pragnąc dać wyraz woli utrwalenia pokoju powszechnego oraz, chcąc po tragicznych doświadczeniach hitleryzmu stworzyć niewzruszone podstawy dla dobra sąsiedzkiego współżycia obu narodów postanowili za w sieci niniejszy układ wysokie układające się strony zgodnie stwierdzają, że ustalone istniejąca granica biegnąca od morza Bałtyckiego wzdłuż linii na zachód od miejscowości Świnoujście i dalej wzdłuż rzeki Odry do miejsca, gdzie podane są Łużycka oraz wzdłuż Nysy Łużyckiej do granicy czechosłowackiej stanowi granicę państwową między polską, a Niemca jest 6lipca 1950 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karina Lewicka łączą się naszym dzisiejszym gościem prof. Andrzej Friszke Polska Akademia Nauk to wieczór panie profesorze stary dobry wieczór będzie dzisiaj rozmawiać o układzie zgorzeleckim rok 1950, ale troszeczkę szerzej rzecz jasna o granicy polsko-niemieckiej tej, która została ukonstytuowana po drugiej wojnie światowej na początku rzecz jasna jest poczytam, czyli konferencja w Poczdamie przełom lipca i sierpnia czterdziestego piątego roku, kiedy ustalono północno zachodnią granicę Polski na Odrze Nysie Łużyckiej morzu Bałtyckim przyznano związkowi Radzieckiemu okręg Królewca oraz postanowiono przesiedlić Niemców z Polski Czechosłowacji i Węgier zdecydował także o odszkodowaniach wojennych Niemiec, ale tam w rozdziale dziewiątym komunikatu konferencji poczdamskiej był taki zapis, że ostateczne ustalenie zachodniej granicy Polski powinno być odłożone do konferencji pokojowej, czyli było to poczytam rozwiązanie rozwiązaniem tymczasowym, tyle że konferencja to chyba żadna nie nastąpiła to układ dokładnie to jest jak sedno problemów różnych od od ci odcieniach takich relacji polsko-niemieckich przez bardzo długi czas aż do 6 roku dziewięćdziesiątego mianowicie rzeczywiście komunikacie poczytam ski decyzja podstawki stanowi ona granica na oczy inny się, ale jest to granica to czasu w konferencji pokojowej, która miała ostatecznie rozstrzygnąć, ale konferencja się nie odbyła jak wiadomo nastąpiła zimna wojna żadnej konferencji nie było, ale ta niejasna formuła powodowała, że puści powstała Republika Federalna Niemiec nie ustawała tej granicy i dopiero w roku 70970 mamy 25 lat po wojnie kanclerz Brandt podpisał Cyrankiewicza układ granic nauczyli się, ale ale, ale ona nadal tak powiem była traktowana jako nieostateczna w kategoriach też prawnych Niemiec, które formalnie w sensie konstytucyjnym odwoływały Ukraińcy 3008. roku i dopiero po dziewięćdziesiątym roku w ramach układu 2+4 zjednoczeniu Niemiec nastąpiło też mityczne uznanie tej granicy to bardzo intensywnej ofensywie dyplomatycznej ze strony Polaków tak jest tak jest z 20 lat w rok 50709 tak jest to bym powiedział do roku 7 dziesiątego, czyli do układu Brandt Gomułka czy France Rynkiewicz tej granicy nie uznawały też państwo zachodnie wielka Brytania Francja stany Zjednoczone znaczy uznawały ja nie uznawały to czy, ale w każdej tonie było tak mocne traktatowe ustanie tych granic nie było to oficjalne, bo takie, choć słabe i no i oczywiście to miało swoje kolosalne konsekwencje dla stabilności życia Polaków w Polsce obaw o to, że to jeszcze wszystko się może odwrócić od z tym się, że całe mnóstwo problemów politycznych również naszych wewnętrznych granica ta ustanowiona poczta ami tymczasowo zaczęła obowiązywać 4października 1945 roku dwukrotnie dokonywano później korekty w roku czterdziestym dziesiątym pięćdziesiątym pierwszym to były drobne korekty mam taki cytat Władysława Gomułki, który wiele lat później tłumaczył taki poufnej rozmowie Mieczysławowi Żakowskiemu, że często mówię, że poczytamy zatwierdzono naszą zachodnią granicę to nieprawda Stalin sobie załatwił granice w Kaliningradzie żaden rewizjonizm niemiecki nie kwestionuje naszą tak Stalin chciał sobie pozostawić sznureczek, za który mógł pociągać tak jest i tak jest historia drobna zupełnie nieznana dotycząca Gomułki rok czterdziestego metod komórkach czterdziestym ósmy roku jak się zaczęła właśnie zimna wojna to wystąpił z inicjatywą wobec Moskwy, żeby zawsze traktat oficjalny między polską ludową, a związkiem Radzieckim, w którym związek kreski traktatowo uznał granicę nauczyli się i związek dziecka mówi odmówił i i co więcej to to żądanie zostało potraktowane jako przejaw nacjonalizmu i niechęć do związku Radzieckiego co miało swoje też konsekwencje później znanej sprawy odchylenia prawicowe nacjonalistyczne odsunięcia Gomułki potem jego aresztowania i tak oczywiście tam niech tam chodzi o inne rzeczy wewnętrzne, ale ten element też tam był obecny związek radziecki też traktatowo nie potwierdza uznania tej granicy bardzo długo się dobrze pamiętam rozszerzyć tysiące piątym roku podpisano taki układ, którym ta granica jest przez związek radziecki oficjalnie uznana są takie pierwsze lata powojenne właściwie 3 ma wrażenie, że to wszystko kończy się w czterdziestym ósmym roku, kiedy to obie strony i Polacy Niemce czują się oszukani, a albo czują niedosyt to przede wszystkim Polska, która domaga się przesunięcia granicy dalej na zachód Niemcy zaś czują się wypędzeń oszukani i też kwestionują przebieg nowej granicy mówi o polskich komunistach i niemieckich komunistach już wiosną czterdziestego piątego roku Polacy są przekonani że, że do Polski powinny należeć oba brzegi Odry Nysy Łużyckiej jak radziecka administracja wojskowa im wyjaśnia, że powinni ograniczyć się w tej części Frankfurtu Guben czy Görlitz położonych na prawym brzegu Odry dżinsy to oni przyjmują z niedowierzaniem i zawody właściwy przez całe 40 szósty rok trwają intensywne prace nad różnymi wariantami granicy zachodniej, ale Polacy myślą o tym, że będą mieli więcej, niemniej nie tyle ile zostały zaordynowane w Poczdamie ja wiem, że spór toczył się Szczecin np. bo rzeczywiście szczeci atak nie było precyzji w tych ustaleniach i różne strony tak powiem sobie pretensje do tego Szczecina rościła w Polsce też oczywiście była taka grupa ludzi, którzy mówili, że prawda jeszcze Łużyce można pozyskać ciszy, a te rejony w ale co jednak nie było takie jak powiedział zasadniczej generalne, dlatego że wszyscy wiedzieli czy decyzje podejmuje Stali i właściwie od od tego poczta może nie ma żadnego odwołania w i właśnie trzeba tak bym się w ramach tego zmieścić w natomiast po, ale chodziło tutaj takie drobne rzeczy panie profesorze, bo np. w listopadzie czterdziestego szóstego roku MSZ wysłało przewodniczącą delegacji polskiej na sesję ONZ w nowym Jorku dyrektywy w sprawie granicy zachodniej tam taki fragment nie pozostawienie Odry jednych rękach będzie zarzewiem stałych konfliktów w Europie zatargów granicznych argumentowano domagano się całej wyspy Uznam i zalewu szczecińskiego całkowitego wyłącznego posiadania Odry ze wszystkimi portami urządzeniami podzielone graniczne miasta, czyli Frankfurt Słubice Görlitz Zgorzelec Guben Gubin miał zostać ponownie zjednoczona oczywiście w granicach polskich Okaj Okaj Okaj natomiast powiedziałbym tak to znaczy Polska oczywiście Polska delegacja Polska się same kłopoty jakich nazwać po w gruncie rzeczy w tych sprawach granice zachodnie jednak reprezentowali Polski punkt widzenia Polski interes na nią nie można temu zaprzeczyć się jednak byli ludźmi całkowicie zależnym od Moskwy przecież natomiast w 2100 co oni próbowali jak to interpretować te postanowienia poczta niskie to jest taki element, którym pani pani już przeczytała tylko przez zwrócić uwagę, że pani wrócić do tego tekstu o wysiedleniu Niemców z polskimi jest ten punkt, ale co to znaczy wciągnięcie z Polski czy to obejmuje właśnie Wrocław Szczecin Gdańsk po ta granica nie jest ostatecznie ustanowiona taki sposób takie czwarty, a zatem czy to jest Polska czy Polska to jest w rozumieniu tego czym traktatowym jednak przedwojenna Polska to jest to to jest kolejny, że tak Pm punk, który będzie zawsze wiem konfliktów polsko-niemieckich związanych z tzw. przesiedleńcami natomiast wówczas komuniści realizowali o sposób pełne i taki prawda, że granica nauczyli się to jest granica Polski, a zatem wysiedlenie wszystkich Niemców z Polski obejmuje też ziemię, które są do Polski przyłączone to jest ogromna masa ludzi sobie na tych terenach zamieszkiwało przed wojną około 8 000 000 ludzi, którzy zostali wysiedleni albo sami uciekli, bo zaczął uciekać jeszcze w czasie wojny przed nadejściem frontu, ale kilka milionów się dobrze nam wysoko 453531 000 000 Niemców w latach 4550 sprawdzała przynoszą, a rozwiąż Ano dobrze, ale dobrze no bardzo dobrze, ale też prócz nich są ci, którzy atakują uciekli przed front w krótko mówiąc to jest ogromny potencjał ludzki, który zmienił etnograficznych kształt tego terenu ich wysiedlenie ucieczki i otworzył, że tak powiem problem polskiego oświetlenia na tych terenach, w które też został było też traktowane jako rodzaj umocnienia tej sytuacji, żeby to tymczasowość pewna została też przełamana przez fakt istnienia na tym terenie polskich miast polskich wsi polskich osiedleńców w, a zatem tak pęta ta polityka dotyczyła 3 spraw wewnętrznych i tam osiedlano nie tylko ludzi, którzy przyjechali z kresów ze Wschodu też oczywiście głównie ci, którzy byli z Wileńszczyzny lwowskie o spowolnienia to kierowane na ziemie zachodnie właśnie, ale także kierowano na ziemie zachodnie czy zachęcano w ludzi, którzy pochodzili z Polski centralnej, żeby tam jeszcze tam osiedlali tym samym taktem tworzyli Polskę etnograficzną na terenie Niemiec i potem wiemy, że wiele lat po wojnie ludzie, którzy tam mieszkali we Wrocławiu, bo w Szczecinie drżeli o to czy któregoś dnia Niemcy nie wrócą po swoje domostwa tak jest ja co ja pani ja pochodzę z Olsztyna tam się urodziłem się wychowałem rodzice oczywiście pochodzą z Polski centralnej, ale ja obserwowałem jak to wyglądało swoim dzieciństwie ludzie w zasadzie normalnie mieszkali tak dalej, ale nawet pytać za bardzo i inwestować jakieś duże remonty robić to tak niespecjalnie, bo w UE cały czas taka obawa czy my tego nie utracimy zresztą te obawy wróciły też sporo po osiemdziesiątym dziewiąty takich reakcjach społecznych no i widzimy co prawda w dawcach politycznych różnych takich prawda obawy o gospodarstwa domy o to, że może ktoś tutaj jeszcze prawda zechce nam odebrać to nawet po roku osiemdziesiątym dziewiątym szacował no oczywiście w latach bezpośrednio powojennych to było tym silniejsze no też musiała być bardzo mocna propaganda właśnie na rzecz ziem odzyskanych prowadzona przez przez rządzącą już jednak ludzie chcieli, żeby uznali tę ziemię za polskie, żeby nie obawiali się powrotu Niemców tak, ale powiedział, że to jest rzecz, która właściwie łączyła komunistów antykomunista nie tylko w Polsce oczywiście za tym, żeby te ziemie utrzymać, żeby one zostały już polskie na zawsze to Pa da się często opozycja może nie zorganizowana no bo prawda to był czas represji trudno mówić, ale PSL Mikołajczyka istniał jak najbardziej następnie kościół kardynał Wyszyński, ale także emigrację emigracja to byłaś tak powiem rzecz zupełnie podstawowa dla wszystkich właściwie ośrodków Polski, żeby utrzymać granice na 3 inne się ona w gruncie rzeczy też spowodowała, że właśnie ta władza komunistyczna po wojnie uzyskała dzięki temu pewien element legitymizujące w ogromnych Szach niekomunistycznych no bo trudno zaprzeczyć, że to był interes wszystkich Polaków, żeby tak prędko się nie zostały przy Polsce wrócę do tych pierwszych powojennych mówiliśmy 1 stronie, czyli o Polsce, która liczyła na to, że w 2 więcej niż poczytam dało oczywiście strona niemiecka liczyła, że oczywiście ta granica zaordynowano nie jest taką jak być powinno i że przejdą USA i Odry i uzyskają dużą część terytoriów utraconych na rzecz Polski oto grotę Wall już 26września czterdziestego piątego roku oskarżył Polskę żądania nacjonalistyczne czy pan profesor mówił kilka minut temu i potem wręcz przybrał taką narrację nazistowską, mówiąc że demokracja w Niemczech będzie tylko wówczas zdolna do życia, gdy naród niemiecki otrzyma swój Lebensraum, który musi należy z racji liczebności w domu zmniejszonym o 13 nie może żyć naród 65 milionowy dlatego też rzeki Odra Nysa nie mogą być granicą i także kilka Empik domagał się w rodzinnym Guben przesunięcie granicy na wschód był rok 406 tak jest w to jest trzeba popatrzeć jak wydaniem coś ich perspektywę Niemcy już przed wojną uważali, że zostali skrzywdzeni przez traktat wersalski np. Górny Śląsk zostało podzielone w zasadzie tylko akceptowali to również dotyczy lewicy niemieckiej no mieli pretensje różne pomoże o Gdańsk prawdę jako wolne miasto te dążenia do właściwie to ja do budowania granicy nieomal wzroku czternastego bardzo silne już przed wojną teraz prawda nagle utracili rzeczywiście prawie 13 kraju i oczywiście dla Niemców się dla wszystkich odcieni ideologicznych od prawda komunistów przez socjaldemokratów w końcu na chadeka to było głęboka niesprawiedliwość oni liczyli na to, że ten, że to zostanie odwrócony cały ten proces natomiast komuniści niemieccy tutaj pani zacytowała grotę Wola, który nie był socjaldemokratą, ale bardzo spolegliwy wobec komunistów oni oczywiście licz na to, że związek reński zrewiduje swój pogląd i nowi i wrócą może na cały teren, ale odzyskają przynajmniej jakieś istotne dla nich punkty no co pozwoli zagrać tym samym czym grali komuniści wobec Polaków, czyli legitymizować się w oczach niemieckiego przeciętego obywatela, że nie bronią interesu Narodowego ale by całkowicie pozbawieni suwerenności zupełnie także oni mogli różne rzeczy mówić i nawet związek radziecki pewnie pozwalał to mówić, żeby straszyć Polaków i osłabiać opór ewentualnie przy sowieckiej dominacji pokazywać sytuację, że tylko związek radziecki to granica gwarantują jak się budujecie to może się to wszystko zmienić tego argumentu zresztą uczył Chruszczow wobec Gomułki w pięćdziesiątym siódmym roku jest taki dokument opublikowany kiedyś dawno temu dziś notatka rozmowy komórkach Chruszczow najczęściej ma mnóstwo pretensji do Polski w tym czasie mówi jak nie będziecie się zachować jak my żądamy to możemy się porozumieć z Niemcami zobaczymy co będzie z granicą w, więc możliwe ten sznureczek, którym mówił Gomułka, a za, który można poczuć apel tak jest i w pewnych momentach nawet więcej niż receptą, bo taki dosyć jawny szantaż i powodowały że, że że, czego szukano i po tej rozmowie potem w czasie kryzysu berlińskiego w wszelkie próby jakieś niemiecko Radzieckiego porozumienia traktował skrajnie nieufnie się bał tego w krocze dosyć słusznie się bał, bo w kraju no bo się tak zdarzyć prawda dopóki te granice niebyły tak jakoś międzynarodową potwierdzono, że są niezmienne, ale to dopiero nastąpi w siedemdziesiątym roku jeszcze kończąc ten wątek niemiecki mam bardzo ciekawy cytat z szefa polskiej misji wojskowej w Berlinie ku poprawi, na który we wrześniu czterdziestego szóstego roku pisał tak wschodnie niemieccy komuniści lawirują między obawą utraty kredytów w społeczeństwie, a koniecznością zajęcia stanowiska zgodnego z podstawowymi założeniami partii z 1 strony potem potępiają demagogiczne rozdmuchiwanie kwestii granicy w służbie reakcji z drugiej sami głoszą, że zrobią wszystko, aby na konferencji pokojowej głos niemiecki w sprawie przyszłych granic został wysłuchany, czyli w sposób mniej bojowych i Okólnej stwierdzają to samo, że granicy nie uznają i walczyć będą ojej zmianę, tyle że obie strony i Polska Niemcy broni składają na psią czterdziestego siódmego 3008. roku, bo tak jak pan profesor mówił zaczyna się zimna wojna świat siedzieli na 2 bloki w zasadzie są pod Radzieckim butem mi jest jak jest tak uznają stany faktyczne tak jest teraz będzie taki ogólny tak powiem o ogólny proces można powiedzieć dotyczący Niemiec, że każda ze stron zimnej wojny, czyli tamtej strony Amerykanie z tej strony związek radziecki będą tak będą szyby do stworzenia takich warunków na opanowanym przez siebie obszarze Niemiec, żeby to było do zniesienia dla Niemców, ale z drugiej strony, żeby zlikwidować wszelkie możliwe konflikty w ramach swojego obozu no w przypadku właśnie Polaków Niemców podlegających sowieckiej dominacji no to to jest gra ze Zgorzelca, czyli przymuszenie jemy co, żeby zaakceptowali tę granicę, żeby ten temat został zamknięty, ale najpierw musi powstać państwo niemieckie czy czterdziesty dziewiąty rok powstaje NRD no bo też dopiero państwa potem mogły zacząć ze sobą te układy zawierać wcześniej mamy strefy okupacyjne prawda no właśnie to może lepiej naszym słuchaczom należycie niestety ze 34 etaty muszą wymienić, ale są kluczowe w czterdziestym szóstym roku, a Anglicy i Amerykanie swoje strefy okupacyjnej Niemiec łączą i tworzy się, że tak Pm taki rodzaj zarządu cywilnego takie pierwsze czytanie państwa, które potem będzie republiką Federalną w czterdziestym ósmym do tego dołącza francuska strefa okupacyjna no i czterdziesty ósmy rok jest też bardzo zasadniczy to znaczy jest wprowadzenie wspólnej waluty w strefach Niemiec zachodnich i ślad za tym no przyjęcie pewnej polityki gospodarczej na co związek radziecki odpowiada w sposób niezwykle gwałtowny, czyli blokadą Berlina odcięcie Berlina od całego tak po świata Zachodniego tych stref strefy nie ma w nim zachodnich w Berlinie i przez 11 miesięcy trwa stan oblężenia i to jest jedno z zupełnie niesamowitych wydarzeń w ogóle chyba w powojennej historii przez 11 miesięcy Berlin będzie zaopatrywany w artykuły żywnościowe artykuły medyczne lżej wielu w sieci jako we wszystko przez tzw. most powietrzny to w sensie historii techniki jest zupełnie niesamowita po raz pierwszy chyba takiej skali przez milionowe miasto czy nawet wielomilionowe będzie zaopatrywany wyłącznie przez most społeczny 11 miesięcy i Stali się cofnął stanie się cofną po 11 miesiącach się cofną, uznając tak powiem że, ale jest przewaga Zachodu albo trzeba zrobić otwartą wojnę albo trzeba się cofnąć to jest też czas w tym samym właśnie okresie w tym samym właśnie okresie właśnie pod koniec po zakończeniu tej blokady następuje tak bym z doprowadzenie do tego, że powstaje rząd Republiki Federalnej Niemiec to jest wrzesień roku czterdziestego dziewiątego i w konsekwencji Rosjanie odpowiadają w listopadzie czterdziestego dziewiątego, proponując niemiecką Republikę demokratyczną i mamy 2 państwa niemieckie w bardzo dziwnej takiej wręcz czy konstrukcji one są nie bez suwerennym państwami w sensie prawa Międzynarodowego, ale nie do końca, dlatego że nadal podlegają kontroli między sojuszniczej komisji, mimo że że jest zimna wojna ta komisja jakość funkcjonuje nadal są ograniczone np. nie mogą rozwijać wojska nie mogą posiadać różnych urządzeń, które mogą posłużyć agresji nie są całkowicie suwerenne w polityce zagranicznej to przyjdą dopiero następne rozwiązania ale niemniej są to państwa no i to oczywiście cała cały czas układu umożliwia początek integracji po obu stronach, czyli prawda po tamtej stronie jest zacznie się tworzyć prawa wspólnota węgla Stali później EWG w dalszej konsekwencji wreszcie prawda aż dojdzie do zjednoczonej Europy natomiast po tej stronie na związek radziecki wciąga oczywiście tę strefę okupacyjną Niemiec mianowano państwem no i skład tzw. wspólnoty krajów socjalistycznych Europejskiej te różne inne rzeczy, ale też właśnie doprowadza do regulacji stosunków między tymi państwami stąd ten Zgorzelec jest potrzebne, żeby pokazać na wszystkie konflikty zostały zamknięte tego typu mamy wspólnie razem się jednoczyć przeciwstawiać ofensywie burżuazyjnego Zachodu Polska bardzo szybko uznała NRD jako państwo też trudno, żeby zrobiła inaczej skoro związek radziecki NRD powołał do życia, ale w tej początkowej fazie nie wymieniono ambasadorów i podjęcia stosunków dyplomatycznych następuje przez NRD to jest luty pięćdziesiątego roku Polska kilka dni później to opóźnienie było spowodowane jak twierdzą eksperci oczekiwaniem Warszawy na gotowość uznania zachodnich granic, czyli uznaliśmy NRD, ale z podjęciem stosunków dyplomatycznych wymianę ambasadorów też jeszcze przez chwilę wstrzymamy, bo czekamy na ruch ze strony niemieckiej no tak, bo no bo, chociaż właśnie komuniści jak wiadomo wszyscy to, zwłaszcza tych, którzy rządzą tam 4000809. rok są wszyscy podporządkowani Moskwie w no to jednak nieufności są nieufności są obawy i a jednak próbują się tak powiem w tej Moskwie Potocką tam mogą zdecydować ostatecznie jak ma być orientować za takim rozwiązaniem dały, żeby dawał im stabilizację członkowi i państwa, którym rząd, a czy to było tak panie profesorze, że pod koniec lat czterdziestych nastąpiło zbliżenie między komunistami enerdowskiej Mia PZPR, bo NRD była szczególnie zainteresowana współpracą gospodarczą ten kryzys zaopatrzeniowe z lat 4950 Polska była tutaj ważnym dostawcą surowców naturalnych żywności no tak czy handlową, ale ja po jeszcze 1 znaczy handlową tak no jasne że, że Polska musiała rozwijać stosunki handlowe NRD było to naturalnym partnerem w natomiast co trzeba jeszcze się pod uwagę tak taki element psychologiczny Otóż z postrzeganiem Niemców w Polsce po drugiej wojnie światowej było niezwykle drastyczne niezwykle pod o tej wojnie po tym wszystkim po tych zbrodniach przypominam, że w prasie pisano Niemiec małe litery pisać do właściwie to jest naród te generowane właściwie z Niemcami to już nigdy nie będzie można w żaden sposób współpracować to nie tylko pisali komuniści pisały też prasa kulturalna nawet w prasie katolickiej takie rzeczy, by w gruncie rzeczy Niemcy byli traktowani jak trenować jak trenować i w związku z tym budowanie jakichkolwiek bliższy porozumienia nawet między komunistami polskimi niemieckimi o prawie niemożliwe w sadzie poczucie potwornej zbrodni dominowało nad wszystkie no i handel jakiś praw oczywiście się no ale ale sprężania nie było ich krocie czy nawet po tym okresie dramatycznym stosunki z NRD były zawsze złe, a czy złe w pewnych granicach UE, ale taka nieufność istniała w również po pięćdziesiąty szóstym roku właściwie między komórką, a Olbrychta, który wtedy rządził Niemcami od początku rządził Niemcami jako szef partii komunistycznej te stosunki były silne stosunki były siły tych wiz o mało w napięcia to świetni ludzie o tym, mało wiedzą, ale Arche Warszawa są zachowane te różne prawda oceny czy nawet wyniki wizyt nie było wymiany kulturalnej prawie żadnej myślę przez październik mieliśmy taką liberalizację ogromną ATA nie było żadnej liberalizacji w związku z tym co się w Polsce ciało tam potraktowane jako właściwie prawie żadne socjalistyczne tendencje bardzo stosunki powiedział trudne to się jakoś dopiero po siedemdziesiątym roku poprawiła, ale przed w latach osiemdziesiątych znowu były trudne, bo to z kolei ekipa Jaruzelskiego się obawiała takich tendencji pruski idealizacji Prus nacjonalizmu w, więc z NRD stosunki jak mówię oficjalnie były doskonale przyjeżdża, ale faktycznie były takie odpowiedział bardzo powściągliwi zresztą przed Zgorzelcem utworzono np. Towarzystwo dla rozwoju kulturalnych gospodarczych politycznych stosunków z nową polską, a nie tylko ten układ zgorzelecki podpisano to jego działalność zamarła, ponieważ nikt tak naprawdę nie był zainteresowany, żeby te kulturalne gospodarcze polityczne stosunki szczególnie wzmacniać podnosić udaną, ale poza tym co się wiązało jak sądzę jak sądzę problem mniejszości niemieckiej w Polsce nota przecież NRD był nie od tego, żeby przypomnieć np. na Śląsku zostało wielu Niemców i że tak pamiętam podsyłać jakieś wydawnictwa, a płyty ludową muzyką niemiecką tego typu rzeczy prawda na Mazurach też nie brakowało ludzi, którzy kulturowo no mieli skłonność do Niemiec tymczasem władze PRL zakładały, że za Niemców w Polsce w ogóle nie ma w ogóle nie ma i na jakiekolwiek tego typu działania były wyczulone i bardziej niechętne to w gruncie rzeczy uniemożliwiało rozwijanie tego typu relacjach właśnie Stowarzyszenie społeczno-kulturalne projektach, które nie było czy takie Stowarzyszenie społeczno-kulturalne było Białorusinów Ukraińców Żydów, ale nie Niemców, bo w Polsce nie było żadnych Niemców, a zatem nie wolno było się posługiwać językiem niemieckim w urzędach kościołach bardzo co miało być tak wszystko po polsku oczywiście to niebyła płaszczyzna, której można, w który Energa w tym mogliby uznać też kolejny jak taki problem te stosunki jak mówię były chłopak musiały być poprawne, ale chłodne i żadnych bliższych takich kontaktów nie było na poziomie Uniwersytetu w konferencji też nie było w gruncie rzeczy, dlatego że dla już powiedziałem dla enerdowskich to co pola Polacy prezentowali, zwłaszcza po pięćdziesiąty szóstym to rewizjonizm to była wrogość do idei komunistycznych co najmniej właśnie jakaś taka dziwna nieufność i przypominam, że taki 1 z tak trochę wybiega naprzód, ale trzeba wszystko pewnych kontekstach gotowi w taki był w walkach Harry filozof, który za tłumaczenie Leszka Kołakowskiego pięćdziesiątym siódmym procesji dostał wyrok, a przez tłumaczył z polskiego publikacji wydanej w PRL-u, więc te stosunki właściwie były zawsze takie ataki zimna jak mówią tak Olsztynie czy ja prawda się rodziny mieszkańców średnia to wyobrażenia, żeby tam projekt delegacje Niemiec wykluczone no w związku z tym w 1 kluczowe to jakby podważało polskość cztero to wracamy do w takim razie bezprecedensowych wydarzeń, zważywszy na atmosferę tamtego czasu, które miały miejsce dokładnie 70 lat temu w Zgorzelcu czy podpisanie układu zgorzeleckiego 6lipca 1950 roku przez Józefa Cyrankiewicza Stefana Wierzbowskiego z polskiej strony ze strony niemieckiej przez od grupy Wola, które już wspominaliśmy i Georga der Finger mam tutaj taki fragment wstęp preambuła przeczytam fragment chciałbym, żeby pan profesor się do tego ustosunkował swoim komentarza to niezwykle ciekawy tekst Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej prezydent niemieckiej Republiki Demokratycznej, pragnąc dać wyraz woli utrwalenia pokoju powszechnego, chcąc przyczynić się do wielkiego dzieła zgody współpracy miłujących pokój narodów, zważywszy że współpraca między narodem polskim niemieckim stała się możliwa dzięki rozgromieniu niemieckiego faszyzmu przez związek radziecki i postępująca rozwojowi sił demokratycznych Niemczech oraz, chcąc po tragicznych doświadczeniach hitleryzmu stworzyć niewzruszone podstawy dla pokojowego dobro sąsiedzkiego współżycia obu narodów, pragnąc ustabilizować umocnić wzajemne stosunki w oparciu porozumień poczdamskich ustalają granice TUI tam postanowili zawrzeć niniejszy układ, ale ten sam wstępna to chyba jakiś ambasador rosyjski pisał w no ale on daje taki klimat tego czasu taki ideologiczny klimat czyli, czyli Niemiec parlamentu to znaczy NRD nie jest kontynuacją państwa niemieckiego ani burżuazyjnego, czyli Republiki Weimarskiej czy leczyć prawda państwa PiS Marka ani tym bardziej oczywiście państwa Hitlera jest państwem stworzonych przez niemieckich Demokratów komunistów socjaldemokratów zawsze byli przeciw nacjonalizmowi faszyzmowi to jest pierwszy drugie to jest takie, że oczywiście sensem i podstawą tej konsolidacji międzynarodowej naszych naszego obozu jest troska o pokój miłość pokój chęć przeciwstawienia się imperializmowi zachodniemu amerykańskiemu otwarta chcą zachodnioniemieckiej to jest ten kiosk i to w zasadzie z tego te elementy są tutaj widoczne również ten, że prawda to związek radziecki rozgromił trzecią rzeszę tam nikt inny jest wspomniany, ale to jest też zgodne z propagandą tego czasu zdarzyło się to wszystko w związek reński, ale ten element właśnie, że NRD jest to są dobrzy Niemcy i spadkobiercy tych właściwych tradycji niemieckiej był bardzo podtekst planowany, ale przyjmowano oczywiście z to przez normalnych ludzi z list PiS bez sceptycznie natomiast natomiast niewątpliwie jest także tam prawda ludzi dawnego reżimu nazistowskiego nie było tak denazyfikacji w strefie okupacyjnej sowieckiej poszła bardzo daleko w i represje ogromne w związku z tym to, ale oczywiście nie dotyczyły takich zwykłych Niemców, którzy prawda znakomicie się znajdowali najpierw w 4 w takim Total dziś mieści troski prawda, że państwo decyduje co ma mówić co ma myśleć jak się zachowywać na to samo została przeniesiona oczywiście reżimu, a enerdowskiego tylko z komunistycznym znakiem ideologię się zmieniła, ale obyczaj zachowanie było takie samo po stronie Niemców nie było entuzjazmu dla układu zgorzeleckiego Peter Florin, który był 1 z autorów tego dokumentu wysoki urzędnik Ministerstwa Spraw Zagranicznych mówił tak nie wszyscy obywatele NRD powitali z radością układ zgorzelecki, jednakże działające w NRD siły polityczne podjęły decyzję podpisania tego układu jego podpisanie w tym czasie wymagało sporo odwagi odwagi dla odwagi nie otrzymali polecenie musieli podpisać oczywiście to same koło nadzieje, które po wojnie w myśl o tym, mówili, że to jeszcze nie jest ostatecznie, że coś jeszcze może zmienić, że to jest czasowe dla podpisano jednak ten układ on stał się głośnymi formalnie międzynarodowym w gruncie rzeczy to zamykało temat możliwych zmian tej granicy to co pani mówiła komisja, która tam działała oczywiście ona zajmowała się szczegółami to sam tak jest po takich całej wytyczenia granicy trzeba zdecydować, przez którą ulicę w Zgorzelcu przechodzi granica, której dom ma być, po której stronie prawda takie różne rzeczy detaliczne natomiast natomiast generalnie to już 3 w zasadzie wszystko zostało załatwione przyklepane ja bym jeszcze 1 rzecz uwagę zwrócił, która chyba ma znaczenie, dlaczego zostali przymuszeni akurat wtedy, kiedy i to do tej do tego układu Otóż 25czerwca wybuchła wojna koreańska musimy spojrzeć na zupełnie inną stronę świata czy na Koreę zaczęła wojna i w związku z tym tutaj ze strony związku Radzieckiego też rozumiem jest dążenie do tego, żeby pozamykać pewne tematy, które mogą być dysfunkcjonalne czasie taktem mocno zewrzeć szeregi, bo wojna może być generalna wojna koreańska też była często traktowane jako zagrożenie wybuchu wojny w Europie no i m.in. po to, że tak po zostają zmuszeni towarzysze niemieccy, żeby sprawę, że tak PMI przecież sam bądź nie dyskutować więcej spraw granic ale, toteż pani co wiązało się z setem wewnątrz niemieckim konfliktem, bo oczywiście niemiecka Republika Federalna Niemiec Republika demokratyczna rości sobie pretensje do wyłącznego zwierzchnictwa nad całymi Niemcami, tak więc obie oba państwa niemieckie były nie tylko zakładnikami tego konfliktu wschód zachód, ale też konkurowały w tym wewnątrz niemieckim konflikcie przecież dla NRD to porozumienie ze Zgorzelca było było pierwszym traktatem prawno międzynarodowe, które to państwo zawarło auta koszt tak na to spojrzeć, chociaż tak poszło tak nas, ale dla takich ludzi przytomnych myślących politycznie to wiadomo było, że żadne zmiany statusu Niemiec nie będzie bez wojny w Europie i oczywiście ta wojna w Europie chce pytanie doszło ona dotyczyła przede wszystkim tego co się dzieje w Niemczech i ewentualne zdecydowania czy Niemcy znajdują się pod sowiecką czy pod zachodnią amerykańską kontrolą w no niektórzy może na to liczyli natomiast natomiast generalnie tak powiem w ten ten ten ten mur prawda, choć formalnie będzie budowane później 60 pierwszym roku w to jednak szczyty staną to znaczy między Niemcami zachodnimi, a między Niemcami wschodnimi, chociaż fizycznie nie stanowi prawda w Berlinie można było przekroczyć granicę stąd mnóstwo ludzi czekało Brda wschodniego Berlina Zachodniego ale, a tym samym jak do strefy zachodniej natomiast w natomiast to, żeby mogło nastąpić jakieś zjednoczenie Niemiec to w zasadzie wtedy to było nierealne, chociaż formalnie Stalin podtrzymywał tak zaś potem ruszą też można znaleźć takie prawda oskarżenia, że nie ma znaczenia jest to tylko zachód tego nie chce ono powinno być w podtekście była myśl o neutralizację Niemiec faktycznie poddanie kontroli Rosji, ale to to było niemożliwe bez mojej, ale w tym momencie z mam też o tym, że po prostu, podpisując układ z NRD komunistyczna Polska to oczywiście za plecami mająca związek sowiecki uważa NRD za całe Niemcy, czyli jedyny uprawniony przedstawiciel całego niemieckiego narodów byłej do no i musieli tak zrobić trenować musi leżeć jednak składać tak, bo wtedy też ten, kto dokładnie miałby już siły rażenia tak siły tak tak, bo był tarczy nie będzie NRD podpisuje całe Niemcy ta no tak dobrze no do tak to tak jak pani mówi to po takich elementów propagandowej założenie tak jest rzeczywiście Scheme graniczy na Zachodzie tylko NRD w związku z tym tak Pm ANR jest częścią Niemiec, a zatem tak po to, dotyczy całych Niemiec oczywiście tak nie było interpretowane na Zachodzie nikt tego nie ustawał w i powiedzmy sobie to mamy pewne problemy takie fakty graficzne przedstawiam pani się bardzo dobrze przygotowała to pewne problemy, dlatego że ten w zasadzie traktat zgorzeleckiej nigdy nie potraktowane zbyt poważnie i w związku z tym mało, kto to potem nawiązywał brak suwerenności NRD był tak oczywisty, że w zasadzie wiadomo było, że to jest taki układ stary podyktował podpisali w natomiast samego nawet kopułki po pięćdziesiątym szóstym roku nowsze łączy na to powoływał tak, ale siła spokoju o no tak, ale jego celem głównym jego polityki było doprowadzenie do układu z republiką Federalną po nawet Gomułka jako ludzie wiedział, że prawdziwe Niemcy to suwerenne to jest bon, a nie Berlin wschodni na hasło, że uda ta będzie musiał odejść stanowiska swoim największym sukcesie, a pani, że to jest zagadka w gruncie rzeczy, dlatego że ja znam dokumenty nawet opublikowałem to, że Moskwa była bardzo niezadowolona z podpisania przez Gromu ukrytego układu co więcej podejmowała w on takie sąd, a że sugestie poco ten układ z polską to nie wystarczy układ sami, o co się, a dalsze życie chęć podpisania układu z polską po co warto to były takie sugestie Moskwy wobec Warszawy wobec Niemiec wobec po no właśnie te panie będzie też leczy ktoś Raczek, jeżeli ta granica byłaby nadal tylko prawda uznawana przez związek radziecki i jego sojuszników no właśnie układ zgorzelecki to pozycja Polski VAT na arenie międzynarodowej byłaby dużo słabsza podpisanie tego układu wejście jako życie no ogromnie wzmacniał sytuację Polski o 1 przykładzie powiem po on jest chyba czytelny dla ludzi wszystkich dopiero wtedy diecezję na ziemiach zachodnich kościoła katolickiego zostały dopasowane do istniejących granic wcześniej wszystkie te ca administracja na ziemiach zachodnich kościelna miała tymczasowy charakter, bo Watykan też nie uznawał granicy na czynsz to jeszcze jedno rzeczy muszę pana zapytać o to czy Polska płaciła własną cenę za uznanie granicy na Odrze Nysie Łużyckiej mówi o tym wydarzeniu także z roku pięćdziesiątego, kiedy rząd Polski postanowił z inicjatywy związku Radzieckiego o obniżeniu reparacji, które NRD miała zapłacić w Polsce, a 50 trzecim roku Polska w ogóle zrzekło się pozostałych odszkodowań emeryta to był jakiś tryb gier, które płaciliśmy nie warto dać trybut jak koniec, chociaż może na morze można tak interpretować natomiast problem polega na tym, że to jest temat jak wiemy dzisiaj bardzo ważnej sianem polityczny znaczy w traktacie pod gdańskim zjazd sformułowane, że Polska ma otrzymać otrzymywać reparacji jako procent tego co związek radziecki czerpie z swojej strefy państw 15% tak jest i nie będzie nie ma mowy zatem tak pełno tego, żeby cokolwiek wpłynęło to Polski np. amerykańskie czy angielskiej strefy okupacyjnej w tylko z tego terytorium okupacji sowieckiej te reparacje były tak powiem realizowano oczywiście na Zachodzie przez mocarstwa ze swoich części Niemiec no jest z radzieckiej strefy Niemiec, która zresztą Rosjanie to w sposób niezwykle drastyczny postępowali jak je znalazłem taką liczbę, żeby państwo to przy okazji pani powiedzieć w Otóż związek radziecki wyciągną ze strefy radzieckiej w pierwszych latach powojennych 30 miliardów dolarów to nieprawdopodobnie wielkie są wtedy było 2× więcej niż Europa zachodnia otrzymała w ramach planu Marshalla do pięćdziesiątego drugiego roku, więc to był ogromny tryb, który oni wycisnęli z nie jest przede wszystkim o sprzęcie fabryka maszyna urządzenia w tym wszystkim i teraz oczywiście Polska dostawała z tego 15%, a nie znam pracy czy ktoś dokładnie policzyć co tam wyciągnęła co dostała, bo generalnie też związek Grecja trzeba było to mówił jak to macierze zachodnie Dolny Śląsk Pomorze to jest wasza część w to tam sobie jeszcze w teście dostali to to jest wasze wystarczy no ale czasami być może coś dawał przeliczane na ceny węgla różne takie prawo rzecz w natomiast no, kiedy doszło do sytuacji taki, że powstało w NRD i była zimna wojna no to trzeba było tak powiem zadbać o to, że pytania stanęły na nogi gospodarczo, bo tam Nędza nieprawdopodobna w Niemczech po wojnie wszystko na kartki brak żywności na kraj zrujnowany przez naloty bombowe dywanowe one zniszczyły niemieckie miasto Berlin groza w 1 słowem doszli oni w końcu do wniosku najpierw na Zachodzie czterdziestym siódmym roku, żeby radykalnie ograniczyć reparacje, żeby Niemcy z takim zaczęły się odbudowywać ludzie żyć normalnie w miarę stopniowo w no i odpowiedzią na to jest oczywiście redukcja też reparacji na Wschodzie związanych z tworzeniem państwa enerdowskiego i ostateczna decyzja o prawdę o przerwaniu tych reparacji notesie z tym związana z chęcią się tak powiem zmniejszenia obciążeń, a zatem powolnego przymierzania w takim kierunku, żeby likwidować obszary nędzy w Niemczech i umożliwić odbudowę kraju oczywiście ten 503 roku też ma znaczenie związane z wybuchem wielkiej demonstracji czy wielkich demonstracji w Niemczech, które groziły no naprawdę ogromnymi konsekwencjami ofiarami ludzie itd. w związku z tym do oddano tak byłem komunistą niemieckich pewne pieniądze zamiast prawda transferować do Moskwy, żeby oni mogli zadbać trochę swoich obywateli daje oczywiście Polska w tym momencie też utraciła wszystko, bo ten tylko procent od od od tej od te od tych sum pochodzących ze strefy okupacyjne sielskie apotem emerytem płynąć do Polski to jest na koniec tylko cytat z Konrada Adenauera, bo tak kanclerz niemiecki skomentował podpisanie układu zgorzeleckiego na posiedzeniu niemieckiego parlamentu rząd komunistyczny narzucony niemieckiemu społeczeństwu radzieckiej strefie okupacyjnej określił linii od rany są 1 traktatu z polskim rządem jako ostateczną gwarantowaną granica między Niemcami polską rząd Republiki Federalnej nie uznaje tego postanowienia tzw. rząd strefy radzieckiej niema w żadnym wypadku prawa wypowiadać się za naród niemiecki wszystkie uzgodnienia podjęte w Zgorzelcu są nieważne w całości, a i tak było przez 20 kolejnych lat aż do 7grudnia roku 70 tego kim zawarto utarg z o podstawach normalizacji wzajemnych stosunków panie profesorze bardzo dziękuję prof. Andrzej Friszke Polska Akademia Nauk naszym gościem bardzo dziękuję bardzo, dziękuję życzę dobrych lat ja państwu również rzeczy dobrej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA