REKLAMA

25 lat temu Stany Zjednoczone i Wietnam odnowiły stosunki dyplomatyczne

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-07-11 07:40
Prowadzący:
Czas trwania:
17:04 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie ostatnio na ekranach telewizorów może tak powinienem być pojawił się film 5 braci taki amerykański film, w którym weterani wojny wietnamskiej wracają do Wietnamu w poszukiwaniu szczątków swojego przyjaciela przy okazji może też jakiegoś skarbu mówi o tym, dlatego, bo ten film Lis Parka wywołał spore znowu poruszenie w kontekście tego wszystkiego co się dzieje w stanach Zjednoczonych i tego, jaką rolę czarnoskórzy mieszkańcy tego kraju Rozwiń » odegrali w ogóle w historii tego państwa, a w historii wojny wietnamskiej akurat jeśli chodzi o ten film w szczególności przy okazji po przyjętym pozwoliłaby jeszcze raz sięgnąć do tej wojny i niektórzy nawet używają, że reżyser postanowił przez ten film podrzucić Amerykanom jeszcze 1 lekcję historii być może nieco nieco zaległą, a jak sprawdziłem, że akurat mija rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych między Stanami Zjednoczonymi i Wietnamie mówi i Wietnamem pomyślałem, że wszystko razem, zbierając warto było na ten temat porozmawiać z nami dr Marcin Matelski z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dzień dobry dzień dobry może trochę nawiązujących do do tego co powiedziałem na początku czy pana zdaniem można wojnę wietnamską pisać listy wojen kolonialnych Och, to to jest pytanie bardzo trudne w tym sensie, że wojna Wietnamie mówimy o tej wojnie część amerykańskiej prawda, że już w momencie, kiedy Amerykanie tam pojawili bo, gdybyśmy kluczowe decyzje tego momentu wcześniejszego nieco, kiedy tam Francuzi próbowali jeszcze uratować swoją posiadłość kolonialna wtedy będzie po prostu wojna kolonialna brudna wojna jak nazywano natomiast z punktu widzenia PiS lewicy szeroko rozumianej lewicy światowej czasami także zachodnioeuropejskiej to faktycznie była wojna, która miała nosiła znamiona wojny kolonialnej w tym sensie, że stany Zjednoczone broniły obecności Zachodu wspierał reżim prozachodni amerykański w tamtym w tamtym wypadku powiedzmy naród wietnamski miał tutaj nie mógł wyrazić swojej woli w tym zakresie rzecz w tym się na północy też nie mógł wyrazić swojej woli na, a jeślibyśmy próbowali reżimy porównać to żaden z nich był też reżimem demokratycznym ani ten północny czy demokratyczna Republika Wietnamu ani ten południowy powiązany ze Stanami Zjednoczonymi, a i jeślibyśmy na to spojrzeli w ten sposób to trzeba było zapytać czy porównać do czegoś może tak to ujął może do wojny w Korei tam też Amerykanie stany jak wiadomo w obronie rządu w tym wypadku południowokoreańskiego też demokratycznego na dzisiaj chyba się nie krytykuję tego faktu prawda natomiast wtedy w latach sześćdziesiątych jest wojna trwała na progu lat siedemdziesiątych także w stanach Zjednoczonych wojna Wietnamie wywoła potężny opór właśnie z powodu, których pan mówi, bo postrzegany jako zamach tego wielkiego mocarstwa, jakim były stany Zjednoczone na prawo narodu do życia oddzielnie wedle własnego modelu tylko, że no problem polega w tym czy ta Wola narodu została kiedykolwiek wyrażona nie została na tym polegał problem w ocenie rzeczywistości wietnamskiej, więc to jest tak trudno jednoznacznie ocenić jak o to pytałem o to może w takim kontekście, że mamy dzisiaj w wielu państwach na świecie taki przegląd historii i m.in. wielkie postaci historyczne stają się mniej wielkich niektóre padają pomników również w stanach Zjednoczonych, ale oczywiście bardziej odnosi do samego niewolnictwa czy wojny secesyjnej natomiast w natomiast chcę pomyślałem tylko w tym kontekście właśnie jeszcze 1 rozliczenia Wietnamu, który w, których jakiś czas wraca tak jak teraz przy okazji trochę tego filmu 5 braci, ale wróćmy właśnie do samego postrzegania dzisiaj tej tej wojny wietnamskiej, bo dla mojego pokolenia no to ta wojna się zawsze będzie kojarzyła właśnie kontestację właśnie z ruchem hipisów właśnie z musicalem Hair, żądając Bobem Dylanem Piterę liderem, ale oczywiście związkom light z bombardowaniami niszczeniu członkowi no oczywiście głośne filmy typu czas apokalipsy tak dalej, a na końcu Rambo praw tak jednak kiedy Stallone chciał pokazać, że rzecz, że naród odwrócił się od swoich bohaterów, którzy przecież po prostu walczyli w imię tego narodu pod gwiaździstym sztandarem dzisiaj Amerykanie mają jasny obraz tego co się wtedy wydarzyło myślę, że to jest w dużej mierze już historia dla Amerykanów zgadzam się z panem stąd jest częścią wypowiedzi, że to faktycznie koresponduje jest nieco z tym co się dzieje w tej chwili w stanach Zjednoczonych czy szerzej na Zachodzie w tym rozliczenie z przeszłością można, by na Wietnam w ten sposób spożycia faktycznie te spory czy te namiętności wybuchają wokół co paradoksalne zresztą starszych postaci historycznych na prezesa z samego Wietnamu to kiedyś wzbudzał potężne emocje i Wietnam był źródłem kolosalnego kryzysu wewnętrznego w stanach Zjednoczonych przecież wokół tego toczyła się przepisać toczyła się kampania wyborcza, której doszedł do władzy Czarni są, obiecując zakończenie wojny, po czym ją eskalować wcześniej na prezydenturę Dona Johnsona to jest prezydentura to miał być wielkim okresem reform w stanach Zjednoczonych, a on czy do historii też jako prezydent wojny w Wietnamie i to, o czym pan powiedział to znaczy fakt, że ta wojna w warunkach amerykański stała się katalizatorem potężnych wstrząsów społecznych przemian społecznych lat sześćdziesiątych początku lat siedemdziesiątych, bo lata sześćdziesiąte zmieniły świat świat zachodni i jedni uważają, że da lepsze i uważam, że najgorsza zgoda co do tego, że zmieniły w różnych krajach Zachodu różę różne czynniki powodowały zmiany w dal w Niemczech zachodnich to była pewnego stopnia kwestia rozliczenia z przeszłością odniesienie się tego co pokolenie rodziców robiło w czasach wojny w czasach trzeciej rzeszy we Francji to była to było uderzenie przeciwko temu skostniały modelowi społeczeństwa, które jeszcze do do pewnego stopnia 60 reprezentował Szal de Gaulle, a w stanach Zjednoczonych był Wietnam po dzienniki były podobne pamiętajmy, że to jest epoka, kiedy na studiach znajdowała się za wasze pokolenie boomu powojennego Aten uczelnie nie były przygotowane do tego, żeby odpowiedzieć na wyzwania współczesności, a one tkwiły jeszcze mentalnie strukturalnie w przeszłości, a to było pokolenie po pierwsze, liczne po drugie, oczytany w literaturze najgłębiej oni weszli w literaturę intelektualistów lewicy to jest temat na tych dyskusje co stamtąd wyciągnęli, ale czytali jedno wejście tych haseł i ten ta fala, która wtedy szła przez cały zachód w stanach Zjednoczonych ona się kumulowała wokół kwestii wietnamskiej musielibyśmy rozdzielić takie 22 obszary ja bym proponował, by spojrzeć dwojako z 1 musieliśmy patrzeć z punktu widzenia amerykańskiej elity władzy, gdzie kwestia czy być zaangażowanym przeciwko komunizmowi tak rozumieli wojny w Wietnamie to była kwestia właściwie nie nie generująca sporu Demokraci uważali, że tak trzeba i Republikanie uważa, że tak trzeba mało, kto dziś pamięta, że to energii z niesłychanie rozszerzył obecność wojskową amerykańską Wietnam oczywiście też po jego śmierci zaczęło, ale on znacznie zwiększą obecność wojskową USA w tamtej części świata, a druga sprawa to jest właśnie młode pokolenie, ale pan wspomniał, a które już w latach pięćdziesiątych zaczął kontestować system ani się przeciwstawiali nie tylko w polityce zagranicznej, kiedy jednak dopiero tak kiełkowała można powiedzieć to znaczy już było wiadomo, że tam się coś dzieje i oni się do polityki zagranicznej odnosili i w tym kontekście polityki zagranicznej mówi o Wietnamie, że to jest wojna niewłaściwa, ale oni przede wszystkim zwraca się przeciwko konsumpcjonizm owi czy też konsumeryzm owi oni się zwracali przeciwko tradycyjnym wartościom to oni oczywiście oczekiwali rewolucji także w rozumieniu obyczajowym ETO był ruch, który chciał dokonać przemiany, jeżeli chodzi o model życia i w tle tego wszystkiego była oczywiście wojna Wietnamie i te są takie utożsamienie tego państwa amerykańskiego jako opresyjnego ja mam taką refleksję marginesie, bo jest tak, że często tylko w stanach Zjednoczonych ambasador Francji powiedzieć na tych manifestacjach studenckich pojawiały się hasła wzięte z mało nawet portrety przywódców komunistycznych takich jak 8 min wietnamski, a przez byli szalenie purytańskie i tam młodzież, która oczekiwała zmiany rewolucji do żaden sposób odnalazła się w świecie, który zafundowali w swoich krajach tacy ludzie właśnie kosi milczy czy mało ma OC Tong czy właśnie to m.in. powodowało, że politycznie też było trudno przeprowadzić to co jest trochę pretekstem naszej rozmowy szybko myślę tu właśnie o 11 lipca dopiero 1995 roku, kiedy stany Zjednoczone i Wietnam nawiązują pełne stosunki dyplomatyczne pytam o to też właśnie w tym kontekście problemów wewnątrz społeczeństwa mamy, więc amerykańskiego systemu wojną poradzić to jedno, ale po drugie, no 90 dziesiątym roku wiedzieliśmy już dużo więcej też o komunizmie Wietnam taką dobrą sprawę nos był państwem czy można nazwać komunistycznym trochę tak no no tak tylko to były Wietnam, który w latach osiemdziesiątych wszedł na tę ścieżkę budowy takiego rynku ograniczy wolnego rynku warunkach państwa komunistycznego to jest znowu wsiadłam do Chin, ale też podobny model się popatrzyli na Chińczyków i kiedy ten chciał Pink powiedział, że nieważne czy jest kot czarny biały ważne, żeby łowił myszy prawda i to był to dotyczą gospodarki też w Wietnamie w tę ścieżkę weszli, dlatego że Wietnam po prostu był w dramatycznej sytuacji gospodarczej względu na ogromne wydatki zbrojeniowe przewodami nie mam na to czasu, by w to wchodzi się uwikłać w zaangażowanie w Kambodży na militarne i w latach dziewięćdziesiątych i oni już chcieli wiz izolacji zresztą Kambodża może tę warto wspomnieć w tym sensie, że tam się tam dobiegał do końca do końca proces pokojowy i fakt, że Wietnam wycofywał się z Kambodży otwiera ścieżkę do wyjścia Wietnamu izolacji z drugiej strony też dzieje parę lat po upadku komunizmu Radzieckiego, a Wietnam był trochę podczepione pod związek radziecki, więc bardzo też miał wyjście i kierują się w stronę Stanów w tym sensie, że po prostu w izolacji Clinton już też otwarty na to, iż stąd ta ta zmiana po obu stronach dla obu stron to już była inna epoka to była historia oni już wcześniej zaczęli nawiązywać stosunki na poziomie przedstawicielstw zaczął się w ogóle tego, że Amerykanie tam weszli, by szukać jeńców wojennych zaginionych akcji prawda nad Wietnamczycy zgodzili się pojawił grupa Amerykanów specjalistów, którzy poszukiwali tych ludzi w Wietnamie tak krok po kroku odchodzono od tego dramatu, jakim była wojna na postać amerykańskiej pamiętajmy to jest po 60 000 zabitych po stronie wietnamski 2 000 000 ludzi i i oni już w latach dziewięćdziesiątych w zmienionej sytuacji geopolitycznej po upadku komunizmu Radzieckiego byli skłonić chcieli poszukiwać nowych rozwiązań i stąd to to zbliżenie i możliwości normalizacji stosunków ale kto się nie stało tak z dnia na dzień tutaj było kilka kroków wcześniej dotyczyły one właśnie poszukiwania zaginionych jeńców wojennych właśnie nawiązywania stosunków na poziomie ekonomicznym ta ekonomia tutaj jest bardzo istotna dla 1 dla drugiej stąd też pokaz wolnego handlu w ZES trony Stanów zjednoczonych i polityki wolnego handlu zostaną Wietnamu to jest właśnie chęć wyjścia izolacji zarabiania pieniędzy, że z Amerykanami cóż no to już po wojnie daleko w no właśnie teraz mamy niecałe 3 minuty, więc proszę powiedzieć jak to wygląda dzisiaj 3 od tego nawiązania stosunków dyplomatycznych te kraje się rzeczywiście są na tyle zbliżyły, że można właśnie powiedzieć, jakim się wypaczeniu wzajemnym wybaczeniu mówi się, że kilkanaście tysięcy młodych Wietnamczyków studiuje na amerykańskich uczelniach właśnie ci weterani tak jak na filmie, którym wspomniałem na początku tam tamie żądną tu akurat w tym filmie w specyficznej sprawie jak to wygląda jak tak ogólnie powiedział, że taki takie przejście od wrogości do nawet przyjaźni jest możliwe, niemniej w tym wypadku nastąpiła już uwagę na Japonię prawda tam Amerykanie zajęli okupantów, a później Japonia, która przecież Amerykanom zadała potężne ciosy i wielu synów amerykańskich poległo wojnie z Japonią Amerykanie zrzucili bomby atomowe to jest symbol przecież tam wiele krwi więcej też wcześniej przelano te wszystkie elementy nie nie stanął na przeszkodzie normalizacji stosunków są w tej chwili Japonia stany kraje sojusznicze nawet wypadków 1 umyśle, toteż już jest kwestia w rozumieniu wojny historyczna, a ze względu na różnice systemów politycznych to są państwa, które aktu w przypadku tych przyjaźni trudno mówić, ale zwróćmy uwagę na fakt, że przecież epoce prezydentury Obamy Wietnam został zaproszony do porozumienia handlowego Międzynarodowego porozumienia handlowego i ale to porozumienie miało służyć redukcji taryf celnych wzmożeniu wolnego handlu ten proces i normalizacji zbliżenia zostawienia przeszłości za sobą został przerwany w rozumieniu ekonomicznym przez prezydenta trampa tam się z tego rozumie jak wiadomo wycofał Wietnam porozumiał się na własną rękę z innymi sygnatariuszami natomiast no z punktu widzenia wzajemnych stosunków te relacje one przede wszystkim w tej chwili liczą się w wymiarze ekonomicznym, dlatego że tra uważa, iż bilans handlowy jest niekorzystne dla Stanów zjednoczonych dlatego on chce schłodzić nieco te stosunki natomiast z punktu widzenia Wietnamu stany Zjednoczone są bardzo interesującym rynkiem oni tam mnóstwo eksportują korzystnie, bo to oczywiście jest bilans handlowy jest korzystne dla strony wietnamskiej chcemy być w ten sposób, że w tej chwili mam takie wrażenie takie wrażenie w tej chwili, jeżeli dochodzi do jakichś napięć między tymi 2 państwami to one mają przede wszystkim charakter ekonomiczny pewnie i polityczny też mogą mieć ale, ale nie nie chciałbym, żeby oni wracali do historii w tym ze środy historię czynili instrumentem wzajemnych konfliktach to bardzo dziękuję za rozmowę dwudziestą piątą rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych między Stanami Zjednoczonymi Wietnamem za dobrze włożyć okiem na ten zakątek świata bardzo dziękuję panu dr Marcin Fatah Jarosz dziękuje Amerykanie styki studiów polonijnych UJ był gościem poranka zapraszam pana państwu informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA