REKLAMA

Jak potoczyły się losy pionierek polskiej informatyki?

Człowiek 2.0
Data emisji:
2020-07-11 14:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
26:58 min.
Udostępnij:

W latach 60. i 70. polska branża informatyczna szybko się rozwijała. Mimo absurdów gospodarczych PRL-u w kraju powstawały nowoczesne komputery, oprogramowanie, a nawet nowe języki programowania. Spory udział w tych przedsięwzięciach miały kobiety, zwłaszcza programistki. W jaki sposób trafiły do tej branży? I jak się potoczyły ich losy po stanie wojennym? O tym opowiedzą dwie bohaterki książki Karoliny Wasielewskiej „Cyfrodziewczyny. Pionierki polskiej informatyki” - Hanna Oktaba i Lidia Zajchowska.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Jan Stradowski przy mikrofonie witam państwo, które tworzone wraca do tematu, który na antenie był prawie rok temu pionierki polskiej informatyki wtedy rozmawialiśmy o książce to jeszcze się nie ukazała dzisiaj ze mną wirtualnym studiu na połączeniu Skype z Meksyku jest ze mną pani Hanna kto, bo 1 z bohaterek książki cyfra dziewczyny dzień dobry dzień dobry panu i państwo jest pani bohaterką książki Karoliny Wasilewskiej cyfry dziewczyny pionierki polskiej informatyki i z Rozwiń » tego co wiem mieszka pani w Meksyku od dosyć dawno, ale karierę zaczynała pani w Polsce na studiach matematycznych na Uniwersytecie warszawskim czy to była wtedy dla pani taka naturalna droga do wyboru czy miała pani jakieś tradycje rodzina tylko mieszkaliśmy w Warszawie, a mój tata pracował jako Tokarz w zakładach już nie pamiętam chyba Waryńskiego, a moja mama była księgową no to trochę może ta matematyka, ale to jak wiemy księgowość to nie jest wyższa matematyka, ale właśnie w szkole od szkoły podstawowej do średniej matematyka fizyka nauki ścisłe były moją taką mocniejszą stroną w związku z tym jak przyszło do wyboru studiów no to by w sposób naturalny wybrałam matematykę na Uniwersytecie warszawskim m.in. dlatego że już tam zapowiadaną się od trzeciego roku będzie możliwość rozpoczęcia zajęć nazwany wtedy jeszcze wstępnie informatycznej i to jak gdyby było takim elementem, który spowodował się za rozpoczęłam studiować na tym wydziale no rzeczywiście Późniak przyszło co do czego do pierwszych projektów malutki programowania na 1 stronę Wargol 60 jak to posła i już człowiek zobaczył wynik na drugi dzień się wszystko było w porządku to satysfakcja była tak ogromna, że później bardzo chętnie się tę dziedzinę wciągnęłam się udało mi się nawet zostać pracownikiem naukowym na wydziale matematyki informatyki mechaniki tak jak zaczął się nazywać w połowie lat siedemdziesiątych mówi pani wyciągnęła pieniądze informatyka, ale w tamtych czasach to chyba było mało znane są dzisiaj wszyscy wiedzą są komputery oprogramowanie to jest powszechna wiedza się pani dowiedziono istnieje coś takiego mam studia już teraz nie pamiętam, skąd się dowiedziałem, bo komputera to nawet na oczy widziałam jak podejmowałem tę decyzję, ale ta informacja była dostępna wielu ludziom młodym podobają się nowinki próbują się zająć tymi nowinkami tak było w moim przypadku opowiadam jakąś anegdotę, że komputer, na którym od trzeciego roku mieliśmy możliwości zacięcia programowania to w pierwszych dniach na trzecim roku studenci zorganizują mieli zorganizowaną wycieczkę do komputera jak na tę pierwszą wycieczkę się spóźniłem także później po prostu nie wiem już chyba upłynęło wiele miesięcy, zanim zobaczyłem naprawdę komputer, który mieliśmy w Pałacu kultury, który się nazywał gier i był komputerem duński, ale rozumiem nie trzeba było widzieć komputera, by uczyć programowania w zasadzie nawet dziś można, by zrobić osobno oprogramowanie z czymś innym trochę zasadzać na logice na używaniu języka programowania no właśnie programowanie to jest właściwie rozwiązywanie problemów które, używając algorytmu myślenia algorytmicznego i naprawdę i to się później przekłada na język z głowy na język programowania tak, że to jest najbardziej interesująca część pracy programistów, a nie bez spłukiwania już tekstu programu na jako tekst, który na klawiaturze i widzenie na ekranie z tego co czytałem w książce dziewczyny była pani udział w powstaniu polskiego języka programowania, który nazywał się Logan po co się wymyśla nowe języki programowania skoro skoro są inne sama się nad tym zastanawiałam teraz jak to było, żebyśmy się odważyli zaproponować nowy język programowania wtedy coraz więcej otwierało się nowych problemów, które można, by było rozwiązać właśnie z pomocą algorytmów i całej i informatyki i ta różnorodność zastosowań, która już w tych latach sześćdziesiątych później siedemdziesiątych otwierała powodowała, że po sześćdziesiątym ósmy roku był taki sławny artykuł, w którym opisywano wieżę Babel języków programowania w roku sześćdziesiątym ósmym, których to tych języków już było strasznie dużo także wtedy tworzenie nowego języka programowania to nie było coś tak jak dzisiaj praktycznie myślą młodzi ludzie, że to jest niemożliwe po prostu ktoś miał jakiś pomysł i przede wszystkim klasę problemów, których ten język mógł ułatwiać rozwiązywanie problemu to to było coś naturalnego np. Logan żeśmy zrobili na podstawie pomysłów jest zakaz Mularz 67, który to język był stworzony przez Norwegów, więc wtedy nie było także, że tylko Amerykanie czy jacyś Super zdolni młodzi ludzie tworzą języki programowania wtedy utworzyło się języki programowania wg zapotrzebowań i Logan miał to do siebie, że proponował współmierności wykonywania procesów, które by przydatne są dziś chyba są przydatne do rozwiązywania bardzo wielu problemów informatyki i nam się wtedy akurat w tych czasach, o których pani mówi pani była 1 z tych zdolnych młodych ludzi, którzy to właśnie mogli zrobić co się stało z oglądem, jaki był jego losy, bo on powstał w latach siedemdziesiątych kilogram żeśmy zaczęli robić w grupie prof. Andrzeja Sawickiego i Antoniego krecz Maracha z grupką młodych ludzi parę dziewczyn paru młodych chłopaków studentów i robiliśmy to pod koniec lat siedemdziesiątych i kompilator lub planu z zrobiliśmy dla Emery 400 i te kompilatory kończyliśmy i całą definicji języka i kompilator tłumaczących ten język na później w języku pośrednim wykonywanym później na maszynie kończyliśmy to w roku 808080 pierwszym no i po prostu stan wojenny roku osiemdziesiątego pierwszego spowodował, że ta praca, a nagle przestała mieć jakieś istotne znaczenie, bo nie bardzo wiedzieliśmy co będzie siedziało no i później niestety po osiemdziesiątego drugiego roku nasz zespół pomału zaczął się rozsypywać niektórzy tak jak ja po osiemdziesiątym trzecim wyjechaliśmy za granicę na rok jak na wymiany oficjalną jako prof. Uniwersytetu Warszawskiego na wymianę, by z uniwersytetem Narodowym meksykańskim no ale ta ten wyjazd przedłużył się na 37 lat, które kończy właśnie teraz 1sierpnia w tym roku będzie 37 lat jak wyjechałem z Polski, ale nie zerwała pani z branżą informatyczną zajmowała się pani cały czas oprogramowaniem, kiedy współpracowała ona mnie ogląda to ja jak przyjechałam do Meksyku to właśnie wykorzystała całą wiedzę którą, którą w Polsce zdobyłam i tę wiedzę tutaj to była wiedza, że tak powiem bardzo ceniona, bo nie było osób ani specjalistów od języków programowania pie współmierności formalizacji to też była bardzo istotna sprawa, której nauczyłam się w Polsce i to wszystko dało możliwość, że tutaj moja praca naukowa zaczęła być doceniana i ich dlatego zostałem nim czytałem na Twitterze jest pani z pochodzenia Polką sercem akcji banku nie myślała pani o powrocie do Polski po osiemdziesiątym dziewiątym roku jak wyjeżdżałem to wieś wyjechaliśmy razem z mężami naszą sześcioletnią córeczką i żeśmy sobie tam to życie w tym Meksyku całkiem i ja ani on ułożyli życie profesjonalnej nasza córka też była zadowolone także jakoś ten powrót nie mieliśmy bodźców fani impulsu, żeby poza rodziną, do której przyjeżdżaliśmy regularnie co pół roku dopóki żyli nasi rodzice w Polsce Meksyk kojarzy się głównie z kuchnią meksykańską mniejsze pojazdy z branżą IT, ale rozumiem jest duży kraj jest duży potencjał do firm informatycznych ten ten sektor jest tam dobrze rozbudowane Meksyku już podobnie jak jak w Polsce też są firmy średnie, że tak powiem Max Meksykańskiej, ale rynek głównie przejęły firmy duże międzynarodowe, ale pojedzie jest poziom kształcenia i ilości wydziałów informatycznych firm to różnych smakach i zapachach, choć jest dosyć duży i ponieważ jest to obecnie bardzo dobrze płacony zawód, więc dużo młodych ludzi w Meksyku to wybieraj i pracy mają, gdzie pracować, a czy ruchu kobiet wybiera ten zawód, bo z książki, którą napisała Karolina wynika, że w tych czasach pionierskich w Polsce okres pracował w branży komputerowo informatycznej od Meksyku też tak jest czy podobnie jak w Polsce obecnie trzeba jakoś bardziej promować kobiety przejmowały właśnie taką dziedziną problem jest dokładnie ten sam i ja kontu przyjechałam to we wszystkich tych poziomach kształcenia, w których uczestniczę w procent kobiet to jest mniej więcej 2025% to jest świetnie i też Meksyku jest bardzo duży ruch teraz młodych dziewczyn młodych kobiet różne grupy działają, żeby właśnie zachęcić od od dziecka dziewczynki, żeby nie roku być tego rozróżnienia rzecz, że komputer głód gry komputerowe są tylko dla optyków i w związku z tym jest cały ruch, żeby jednak kobiety jako zachęcać do rąk do pracy ja myślę, że w Polsce z różnych względów mimo wszystko dużo więcej kobiet w ogóle na studia proporcjonalnie niż Meksyku nie spełnia ten problem w Polsce nie jest tak duży, ale Meksyku to jest zdecydowanie rola kobiet jest jako tych matek, które siedzą w domu jest dosyć istotna, więc trzeba wykonać dużo więcej pracy, żeby chciało studiować, ale już mamy mam dużo młodych kobiet wychowanych przeze mnie też na różnych poziomach łącznie z doktoratami, więc ja ja osobiście się cieszy chyba to, że jestem kobietą ułatwiło, że one się do mnie jak gdyby ogarnęły chciałby ze mną pracować na pewno tak było jest pani z tego sobie w Meksyku 1 z symboli właśnie tego kobiety też mogą robić karierę w branży IT oby tak było dalej bardzo dziękuję za rozmowę moją rozmówczynię była Hanna kto, bo 1 z bohaterek książki czy dziewczyny dziękuję bardzo, dziękuję bardzo zachęcam do czytania książki, która w, którą sama przeczytałam jak niezły kryminał dziękuję do widzenia widzenia my wracamy do tematu za moment ponownie przy mikrofonie Jan Stradowski rozmawiamy cały czas o pieniądzach informatyki, a ze mną wirtualnym domowym studiu dzisiaj kolejna bohaterka książki żywność w tym Lidia Chłopska dzień dobry dzień dobry panu dzień dobry słuchaczom co ma pani przygoda podobnie jak inne bohaterki książki Karoliny Wasilewskiej od studiów matematycznych, dlaczego akurat takie studia jak od zawsze chciałam studiować matematykę, ale najpierw próbowała architekturę, bo tata bardzo chciał dałam egzamin, ale braku punktów, bo wtedy liczyło się pochodzenie robotniczo-chłopskie akurat ja miałam inne i nie dostałam się papiery zabrał na matematykę Uniwersytet, bo architektura była na Politechnice i patyka wtedy i miała tylko 1 specjalizację, bo to był rok 1959 miała tylko 1 specjalizację to była specjalizacja nauczycielska pedagogiczna po trzecim roku pojawiła się specjalizacja statystyki matematycznej, a po czwartym roku studiów, bo wtedy było 5 lat się studiowało i po czwartym roku i otworzyła się zupełnie nowa nieznana nikomu specjalizacja maszyny cyfrowe i ja zaliczyłam te wszystkie 3 specjalności także po piątym roku jednoroczne to była specjalizacja jak zaczynaliśmy tę specjalizację maszyn cyfrowych to nic nie wiedzieliśmy nie wiedzieliśmy co to jest beat nie wiedzieliśmy co to jest kompilacją nie wiedzieliśmy, jakie są języki programowania zaczynaliśmy na piątym roku od zera i na piątym roku należało już też oczywiście wybrać sobie temat pracy dyplomowej związanej z maszynami cyfrowymi tak to się zaczęło, czyli mnie to, że trafiła nam maszyny cyfrowe to był można powiedzieć ciekawość ciekawość nowości, ponieważ studenci matematyki z NATO specjalizacji pisali nowa specjalizacja, więc nowe zadania nowe trudności, ale to mnie właśnie ciekawiło w ten sposób dostałam się na specjalizację maszyn cyfrowych no miała pani w ręku specjalizację pani pójść do szkoły mówi pani zmagać się statystyką czy też jest ciekawy, ale wyszło także zajął się pani właśnie tymi nowymi jeszcze wtedy mało znanymi maszynami matematycznymi, ale ja idąc na specjalizację myśmy w ogóle nie wiedzieli czym co się dzieje jak to się tak mówi i nie wiedzieliśmy, gdzie będziemy pracować nie wiedzieliśmy co to jest, więc i, wybierając specjalizację raczej ba ciekawość ciekawość nowości, bo nie było żadnych planów i związanych z przyszłą pracą natomiast rzeczywiście na piątym roku powiedzonko lutego, czyli ten ostatni semestr i przyszedł do nas na wykład pan, który był i głównym Logi okiem i Elwro Elwro pięćdziesiątym dziewiątym roku powstało i by od razu zaproponował wszystkim tym, którzy są na specjalizacji maszyn cyfrowych w pracy od września nie wszyscy poszli do Elwro część ludzi w różnych miejscach w Polsce się ulokowało zawodową, ale duża część tych absolwentów maszyn cyfrowych wylądowała w Elwro zaczęliśmy tam po prostu pracować jak konkretnie zaczęłam od września 60 tego czwartego roku pracować Elwro Elwro już produkowało już miało na swoim koncie kilka maszyn cyfrowych i serii Odra była już 1000 one miały nr 100010021003 potem było 1013, więc ja zaczęłam pracę, a ponieważ pisałam i pracy swoją dyplomową związanemu z językiem programowania w 1960 roku powstał język albo 60 także będąc na tej specjalizacji specjalizacji i znałam ten język poza tym moja praca dyplomowa polegała na można powiedzieć wykonaniu Cavallo Antka i cząstki ran senatora kąpiele to oraz języka Al Gore, czyli tłumaczenia wyrażeń Sulowski to są wyrażenia logiczny w języku i matematyce też cała duża ulga Babula, więc tłumaczenie tych wyrażeń Królewskich na kod wewnętrzny maszyny cyfrowej w związku z tym Elwro wylądowałam w bardzo rozwojowej placówce to była pracowników, które w skład, której wchodziło 5 osób i zajmowaliśmy się tam opracowaniem systemów operacyjnych i języków programowania także moja droga związana z maszynami cyfrowymi właściwie w wielkiej mierze była związana z językami programowania i tam Elwro opracowaliśmy dla maszyny Odry 1204 kilka języków jak konkretnie byłem twórcą języka adresów symbolicznych, a potem także brała udział w pracach nad auto kodem most 1 most 2 są języki, które ułatwiają programiście pisanie programów to znaczy to samo pytanie, które zadałam poprzednie części pani Hannie skoro były wcześniej języki programowania tak jak albo po co robić nowe język to jest 1 sprawa opracowanie kompilacji oraz tego języka, czyli te zapisy, gdzie tam się pisze dla jakiejś zmiennej od 11000 wykonać coś to taki zapis, który jest czytelny dla programisty musi zostać przetłumaczony przez program, który się nazywa kompilacja tor albo translator różnie można mówić na to, czyli nie było kombinator języka Al Gore język znaliśmy, ale nie nie było Kamila pora i język albo jest ogromnie między bardzo duże możliwości przede wszystkim chyba jest przeznaczony dla różnych technicznych obliczeń, ale nie tylko także wtedy był język, ale nie było kąpiele to rana na te maszyny cyfrowe, które wyprodukowało zrobić kombi lato to nie wystarczy 5 osób to wystarcza to to trzeba mieć cały cały sztab ludzi ja robiłam tylko cząstkę nas jako pracę dyplomową natomiast i język to jest 1 sprawa kompilacji to jest druga sprawa, a potem jest etap testowania wdrażania tego także w był język Al Gore i było też wiele innych w świecie języków to nie tylko albo był Ford Randy kogoś na Zachodzie się mnożyć języki natomiast na komputery, które Elwro od podstaw zrobiło nie było kombinator także myśmy tworzyli znacznie prostsze języki po to, żeby ktoś, kto nawet inżynier, który chce sprawdzić czy i czy jego i konstrukcja czy Dan cha tzw. charakter dobrze pracuje muszą mieć jakieś narzędzie, żeby to sprawdzić napisać, żeby mały lub większy program i ich do dzisiaj taki jest to, że jest coś jest Excel to my możemy mieć excela, ale musi istnieć program, który ten nasz zapis w powietrzu zmysłowo suma jeśli jest w celu takie działanie, żeby to przetłumaczyć na tylko, który jest wewnątrz komputera na dziś programiści podejrzewam ci tacy użytkowy programiści w ogóle nie znając kod kod wewnętrznego maszyny i natomiast muszą znać przypuszczam ci, którzy muszą programować jakieś urządzenia działające w czasie rzeczywistym, czyli takie urządzenia, które dają jakieś sygnały komputer musi sterować jakąś maszyną myślę, że tego typu programiści muszą znać kod wewnętrzny, chociaż dzisiaj już pewnie są takie języki, gdzie to się też ułatwione dla programisty, którą często narzekała pani na warunki pracy w czasach socjalistycznych po zespole było tylko 5 osób, więc jak sama pani mówiła niewiele wskazały one w pracy wszystkie te biurokratyczne państwo absurdy tamtych czasów nie myślała pani o tym, by emigrować z Polski za swoje talenty wykorzystać gdzieś na Zachodzie nie absolutnie nie moja rodzina też nigdy nie miała takiego jak też się kolokwialnie mówi parcia na zachód bowiem w 1967 roku proszę sobie wyobrazić Elwro i miała podpisaną umowę z angielską firmą ECE, dlatego że Elwro było fabryką i mogło wyprodukować bardzo dobry sprawny komputer natomiast było były bardzo małe zasoby ludzkie jeśli chodzi o oprogramowanie i LO podpisało umowę z misji zielem angielskim dostało całą dokumentację techniczną tom Hardy zerową, a także całe oprogramowanie tamtej firmy i ja byłam przez 4 tygodnie firmie w Londynie firmie ECE, więc i oczywiście mogłem zostać tam przypuszczam, ale absolutnie ani mojej głowie ani moje rodzinie nie stało nie stało żadne hasło, żeby jechać na zachód nie ja wróciłam po 4 tygodniach zobaczyłam tam jak pracują programiści jakiś sztab ludzi nad oprogramowaniem pracuje otworzyły się oczy wtedy, że u nas 12 osoby siedzi nad językiem jednak 2 osoby siedzi nad systemem operacyjnym to tam są tam są dziesiątki ludzi ogromny projekt pracy, więc dziś wiedząc o tym co to znaczy dobrze programować i co znaczy pisać programy, zwłaszcza związane z językami programowania z systemami operacyjnymi zdaje sobie sprawy, jakie to są koszta także ja ja czuję wiem rozumiem, że to, że muszę zapłacić za windą, bo zdaje sprawy to jest indos jasny i w końcu do pani z branży informatycznej proszę pani oświatą, dlaczego tak się stało pod koniec lat osiemdziesiątych Elwro no kręciło się ku upadkowi dyrektorzy podejmowali różne działania, żeby produkować, a to juniora, a to inne jakieś mniejsze maszyny, ale to wszystko było ku upadkowi przyznaje, że był taki okres, że nie miałam co robić i w związku z tym zdecydowałam odejść i no i po prostu zajęłam się edukacją proszę jako nauczycielka matematyki do szkoły, a że miałam jednak to tę praktykę wieloletnią informatyczną no to usiłowała wprowadzić szkole to były lata koniec osiemdziesiątych po ciąży 9 dziesiąty rok, czyli 30 lat temu usiłowałam i to się udało w szkole namówić dyrekcję na kupienie programu, które zarządzają szkołą i księgowość szkolna i układanie planu dla dla każdej klasy dla każdego nauczyciela szkoła, w której była miała 55 oddziałów, czyli ogromna szkoła różnych to był zespół szkół, więc było wiele szkół i udało mi się i moja szkoła dość szybko na początku lat dziewięćdziesiątych kupiła i komputer do zarządzania szkołą to było jedno drugie prowadziła też informatykę i udało mi się namówić i dyrekcję do kupienia komputerów i do i młodzież poza tym, żeby grała czytam robiła jakieś drobne sprawy to szkoła, w której pracowałem to było technikum odzieżowe i kiedyś zajmowały się absolwent tej szkoły zajmowały się krawiectwem krawiectwem miarowym, czyli dla każdego człowieka prawie zdejmuje miarę szyje NATO w miarę odzież istnieją algorytmy jak obliczać te wszystkie wymiary i 2 i 2 dziewczynki z tej szkoły zrobiły sobie dyplom bowiem kończąc technikum trzeba było wykonać pracę dyplomową krawcy robili coś szyli jako pracę dyplomową, a 2 dziewczynki zrobimy bez liku też tak bardzo prosty język programowania języki nazywa 2 dziewczynki zrobiły pracę dyplomową, która pozwalała projektować jednak projektować spódnicy, bo to było krawiectwo lekkie, czyli damskie, a druga jak jakąś bluzkę i to były lata początek dziewięćdziesiątych one zrobiły pracę dyplomową na komputerze był to komputer ZX spektrum niż dzisiejsze PZU także pracowałam w szkole sobie bardzo chwaliłem to dziś czasem się zajmuje też matematyką więcej informacji na ten temat znajdą państwo w książce kolejni Rożnowski czysto dziewczyny wnioski polskiej informatyki wydanej przez wydawnictwo krytyka polityczna bardzo dziękuję moje rozmówczynie Lidia Orzechowska 1 z bohaterek książki dziękuję do rządzenia widzenia do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: CZŁOWIEK 2.0

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA