REKLAMA

Jedyne takie szachy w Europie

OFF Czarek
Data emisji:
2020-07-17 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
37:59 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa moim gościem jest pani tutaj zawahałem się Szanowni Państwo zaraz wyjaśnię, dlaczego i wkraczam na cienki lód pani dr Agnieszka Stempin kierownik rezerwatu Archeologicznego genius loci muzeum archeologiczne w Poznaniu dzień dobry witam serdecznie ten proces za wahałem się pani takiej powiedziałbym szarej strefie pomiędzy obroną pracy doktorskiej, która zakończyła się olbrzymim sukcesem, a wszelkimi formalnościami po zakończeniu, który już pani będzie Rozwiń » mogła wywiesić sobie flagę z napisem BOR BOR bez kropki na flagi wieszać nie będę, ale rzeczywiście to taki moment, kiedy jest już po obronie, ale jeszcze tytułować się na nie wolno więc, więc rzeczywiście jestem jestem w tej chwili po takim miłym wydarzeniu, jakim była obrona doktoratu i rzeczywiście to było miłe temat doktoratu fascynujący rozumiem równie fascynująca objętość tematem są tzw. szachy sandomierskie i pomyślę, że warto o tym, rozmawiać, bo pomimo, że to jest poważny skarb naszego dziedzictwa to być może nie wszyscy o nim wiedzą i zauważyłem, że ma pani szachy sandomierskie tutaj i zostałeś to jest oryginał nie to nie jest Reginę oryginał jest muzeum w Sandomierzu muzeum Okręgowe w Sandomierzu, które w tej chwili prezentuje zresztą na fantastycznej wystawia także wszystkich zachęcam do tego, żeby tam wystawę zobaczyć natomiast no ja tutaj mam kopie tych szachów, która została zdjęta w naszym muzeum archeologicznym w Poznaniu i dzięki temu możemy sobie w tej chwili opowiadać nie tylko mówiąca również zilustrować nimi oryginał oryginalnej wielkości szachami szachy sandomierskie są rzeczywiście absolutnym skarbem i to nie tylko w taki sferze naszej tutaj lokalnej polskiej, ale jest to nie na żonę do takiego dużego dziedzictwa kulturowego Europejskiego i pod tym względem mają gigantyczne znaczenie, dlatego że no one nie są jakiś niezwykły w sensie wyglądu nie są jakiegoś niezwykłego materiału, chociaż to jest jeszcze kwestia do dalszego badania natomiast co je wyróżnia to, że zostały odkryte w takim zwartym w takiej wartej formie to znaczy zostało odkryte 29 przyborów do gry w szachy co jest zupełnym ewenementem w skali Europejskiej mamy kilka takich w Europie średniowiecznych kompletów, które nie stanowią pewną całość najbardziej znane są oczywiście szachy wyspy Lewis te, które wszyscy znają doskonale Harrego Pottera z różnych z różnych takich kulturowych Harry Potter jest traktowane jako źródło naukowe nie, ale takie, które widzi widzą wszyscy znają prawda no ze źródła naukowego wąska grupa użytkowników korzysta natomiast każdy pewnie znał oglądał czytano jak czytał nie wie, że tam były szachy z wyspy Lewis ale, ale każdy na taki sferze kulturowej dopatrzyło prawda i filmy każdy znajdzie sceny z Harrego Pottera, gdzie szachy są używane to są właśnie te szachy, które weszły w taką sferę popkultury w szachy z wyspy Lewis odkrycie w 18003001. roku, więc w ogóle już bardzo samo odkrycie archeologiczne odkrycie natomiast tutaj one one stanowią no również pod względem artystycznym niezwykłe niezwykłe dzieło 93 przedmioty, które zostały znalezione w 1 miejscu z kłów morsa wyrzeźbione prawdopodobnie warsztatach w Trondheim także bardzo takie specyficzne znalezisko one znane poruszam się na całym świecie wszyscy je znają natomiast jazda również badaczy szkockiej, którzy są, którzy byli prekursorami takiego dokładnego zbadania tych szachów i oni oni doskonale rozumieją to, że szachy sandomierskie mają znacznie większy potencjał w sobie, ponieważ na temat tamtego odkrycia niewiele można powiedzieć one są te są oderwane z kontekstu przybory do gry w szachy natomiast tutaj mamy taką sytuację, że mamy pomieszczenie, które się spaliło tak jakby zakonserwować tę sytuację, w której teściach mamy kontekst mamy kontekst ten kontekst jest tutaj jak bardzo istotną kwestią, bo on daje nam możliwość badania nie tylko samych przedmiotów, ale całych okoliczności, w których one zostały zdeponowane i snucie dalszych hipotez to jest taka takie Domino które, które po prostu pokazuje, że 1 element pociąga za sobą badanie i jakby dywagacje na temat kolejnych, czyli zestaw prawie kompletny 3 wielki brakujące 3 pionków nie ma 3 pionków i IT te 3 piątki od samego początku były zaginione, więc nie wiadomo czy w czasie pierwotnych badań, bo to znalezisko stosunkowo dawne, bo to jest 1500 sześćdziesiątego drugiego roku znalezisko, więc nie wiadomo czy w trakcie badań, które to osoby na pamiątkę jedzenie to na pewno nie, ale ale, ale no nie wiadomo dlaczego nie zostały odkryte musimy pamiętać, że to nie jest 60 drugi rok nie był czas, kiedy te metody badawcze były bardzo takie jak powiedzieć, by te możliwości znacznie bardziej w tej chwili poszerzyły w różnych aspektach SPECT np. odkrywania metali różnych praw dano wtedy to wszystko było bardzo takie raczkował ta nacierać chowało w tym sensie, że tych metod nie było tych naukowcy, którzy badali byli wspaniałymi naukowcami tylko po prostu metody często no nam sprzyjają, czyli takie zostało znalezione w spalonej chacie w Sandomierzu w 1962 roku, ale same szachy są dużo dużo dużo starsza Zuzia bardzo rzuca się i oczywiście pierwsze pytanie, które nasuwa to kto w Sandomierzu potrafił grać w szachy w niebie 11 wieku czy dziewiątym wieku nie w dziewiątym wieku to jeszcze w Europie nie grano szarpie, więc całą pewnością nie w dziewiątym wieku sza za niemieckie tak rzeczywiście były określane na samym początku jako jedenasta wieczne figura związane to było właśnie z tym, że też, że możliwość badania tego akurat obiektu, który w, którym zostały znalezione były dość ograniczone, ponieważ on no po prostu wykop ograniczone nie nie dano rady jak w tamtym okresie przebadać dalszej części nie i tak zostało, że to taka mała chata w zasadzie też to były takie okoliczności badawcze, że trudno było, jakby ustalić, że ta chata to nie jest tylko to, a żona ma jeszcze swoją kontynuację i taka taka, jakby nie opinia naukowa została w literaturze naukowej, że są to lokalnego z surowca wykonane z poroża Jelenia poroża Jelenia nie tak, że to taki w takiej małej, opóźniając gdzieś tam na wzgórzu Świętego Jakuba w Sandomierzu arze z lokalnego surowca no to wydawało się, że coś no po prostu mieszkańcy sandomierskich chaty grali Szach ty uważa pani nie wyglądało czasem pani zdecydowała się zajrzeć głębiej jak zaczęłam sama szachy najpierw oglądać to zaczęły zaczęły one budzić poważne wątpliwości przecież wiem co do surowca tak się zdarza, że ten surowiec no nawet się spojrzy na tę kopie one są 2 wiernego Kolasa z drewna nie one są kopia jest zrobiona surowca takiego plastyczna, ale także masy plastycznej natomiast one rzeczywiście są dość niepozorne malutkie bardzo i jak się okazało jak zaczęłam je dokładnie badać oglądać to tylko 11 nawet skóra Pionek 1 nie rzeczywiście był wykonany surowce nie miał wątpliwości jest poroża Jelenia tu nie miała wątpliwości i wiedziałam na pewno to jest poroże Jelenia 2 cała reszta zupełnie nie pasa nie pasowała na produkcję sporo tutaj zawiesimy zbudujemy suspens, a do naszej rozmowy o szachach sandomierskich powrócimy po informacjach Radia TOK FM informacji już za kilka minut o godzinie jedenastej 20 pani w nawiasie dr zamknąć wjazd Agnieszka Stempin kierownik rezerwatu Archeologicznego organizacji i muzeum Archeologicznego w Poznaniu jest państwa moim gościem informacje o 1120 po informacjach wracamy do naszej rozmowy wcale państwa moim gościem jest pani dr Agnieszka Stępień kierownik rezerwatu Archeologicznego legislacji muzeum archeologiczne w Poznaniu rozmawiamy o szachach sandomierskich odkryte w 1000 czy odnalezione w 1962 roku spalonej chacie w Sandomierzu, ale pani dr Agnieszka Stępień zajęła się bardziej wnikliwym badaniem także z tego powodu, że wszystkie technologie badawcze były dostępne w latach sześćdziesiątych podejrzewano wydawało się, że cały komplet jest zrobione z poroża Jelenia, ale tak jak pani mówiła przed informacjami tylko 1 Gierka czy Pionek był zrobiony z poroża Jelenia reszta areszty właśnie wiadomo, jakiego Rosja została zrobiona w każdym razie na pewno nie jest to poroże Jelenia na pewno jest to kość dużego ssaka tak zostały określone przez pana prof. Daniela Makowieckiego, który zajmuje się archeologią i któremu bardzo dziękuję bo, bo tak bardzo życzliwie podszedł do mojej prośby i postanowił zbadać dokładnie ten ten materiał i taka taka analiza wstępna wykazała, że to zdecydowanie nie poroże Jelenia natomiast surowiec jest dziwne i na pewno nie takie, które daje jednoznaczne Archeo geologowie pole do tego, żeby powiedzieć tak to jest takie zwierzę albo takie możliwości jako ludzka na pewno nie kość ludzka, toteż właśnie takie pytania były nie na pewno nie kość ludzka duży ssak wówczas Noto były różne zwierzęta wykorzystywane do tego były to np. morsy tak były morsy w Sandomierzu no właśnie to jest wcale nie taki niewykluczone, dlatego że nie, dlatego że w ogóle figury szachowe robiono z kłów morsa, dlatego że kły morsa to była taka kość słoniowa, tyle że Europy północnej i wymiennie ten towar ten to ten surowiec kość słoniową KUL Marsa stosowano ten Szach, który na początku wspominam te wyspy Lewis właśnie z kłów morsa wykonane nie poza tym mamy niekoniecznie musiały powstać w Sandomierzu tylko mogły do Sandomierza trafić Otóż ta i zarówno surowiec, który pan prezes Makowiecki określił jako koszt dużego ssaka, ale tu ciekawe nieżyjącego w tamtym czasie na nasz teren, czyli już sam surowiec wskazuje, że z pewnością nie są one lokalnym produktem one nie zostały wykonane w Sandomierzu co zresztą wskazywałoby inne również okoliczności wskazywały w Sandomierzu nie znaleziono żadnej pracowni na pewno gdzieś jakaś pracownia Kościan robotnicza była, bo to był w ogóle materiał, którym we wczesnym średniowieczu posługiwano się powszechnie i poroże i kość zwierzęca zwierzęta wykorzystywano w 100% tak nie było odpadów i my w związku z tym ta kość była naturalnym surowcem, które bardzo często używane, ale ta kość jest kością zwierzęcia jakiegoś innego, które nie występował gabaryty wszystkim tych kości pokazują, że nie występowały takie zwierzę na terenie Polski naj tutaj są jest za wąska, ponieważ trzeba po prostu zrobić badania genetyczne kości tutaj takie starania w tym kierunku zostały podjęte ja się jeszcze wrócić na chwileczkę one nie do samych badań Bono nie powiedzieć tutaj kwestię, która jest istotna mianowicie, kto te badania prowadził badania prowadził Instytut archeologii i etnologii Polskiej Akademii Nauk Warszawie pod kierunkiem wielkiego badacza Sandomierza pana prof. Jerzego Wasowskiego i nie pani dr Religa Saskiej i te badania no bardzo dużo wniosły do samej historii Sandomierza także to jest istota istotne informacje, tym bardziej pani doktor jak Soska jako pierwsza opracowała też szachy i 1500 sześćdziesiątym czwartym roku takie pierwsze pionierskie opracowania w ogóle na gruncie polskiej archeologii zostało dokonane można powiedzieć, że na tamte okoliczności i stamtąd, jakby wiedzą w ogóle dotyczącą szachów dostępną nie tylko w Polsce, ale w ogóle na terenie całej Europy to było bardzo kompleksowe opracowanie, a skąd wiem, że w ogóle są szachy, dlatego że mają bardzo specyficzny kształt no i ilość ich też w jaki sposób sugeruje, że są to przybory do gry, ale one mają taki kształt, który no nie jest współczesnym kształtem Szach prawda są takie geometryczne takie mam na Parkowa tak takiego medyczne kształty wpisane właściwie strukturę walca albo takich taki jakiś bardziej publicznych kształtów to jest pochodna bardzo ciekawych zmian kulturowych, które następowały na styku Azji i Europy, ponieważ szachy narodziły się w Indiach tam stanowiły coś rodzaju takiego instruktażu administracyjnego, ponieważ stanowiły część, która służyła część takiej administracji wojskowej nastrój służyły temu, aby pokazywać jak zarządzać wojskiem to często gry miały taki taki charakterny szachy się doskonale znacie nieść nadawały tylko doskonale wymyślono ten instruktaż, ponieważ stworzono 6 jednostek wojskowych no to są właśnie figury szachowe, które mamy do dziś, tyle że wtedy stanowiły to stanowiło to jakby przekrój wojska był król Szach ten dowódca wojskowy był naczelny zwierzchnik wojskową tak, by dojdzie tak był dowódca wojskowy taki doradca szacha, który nazywał się tam wizjer tak mówić mamy Hetmana także to to jest ta ta postać nie obok obok nich stały wojska na słoniach to była taka formacja charakterystyczna hinduska perska również formacja wojskowa, która walczyła na słoniach no i potem była konnica tak i na końcu były rydwany, które były kot koń końmi posługiwano się do położono tymi rywalami koń, a przed całym tym forma formacjami stała Piechota i tak zorganizowane wojsko miało oczywiście różne możliwości prawda różną różne siłą dysponowała rydwany inną niż konnica i inną niż te formacje na słoniach i stąd te ruchy na szachownicy były też różne, bo one miały pokazywać, jaką moc na poszczególne jednostka wojskowa i tak narodziły szachy one potem zostały przejęte przez Persów oni tam niewiele zmienili w tych szachach, ale z kolei Persowie zostali podbici przez Arabów i żeby było ciekawiej to niejako gra w zasadzie przechodziło tylko jako ten jako ta forma administrowania to była raczej taka taka wizualizacja administracji i Arabowie jako bardzo chętnie przyjmowali bardzo różną specyfikę właśnie administrowania czy czy formy takie kulturowe czy dotyczące w ogóle cały całej sfery całej całej sfery związanej z rządzeniem tak z organizacją rządów to szachy bardzo łatwo chłonęli oni się zakochali wsiach Arabowie absolutnie rozwinęli szachy do do do formy no w średniowieczu powiedziałabym zupełnie fenomenalne, ale ten problem, dlatego że Koran zabrania przedstawiania ożywione rzeczywistości, ale mieliśmy ludzi słonie konie no, że w całą ożywioną rzeczywistość na tej szachownicy w związku z tym co co było konieczne była konieczna zmiana kształtów i żeby uniknąć, żeby móc grać, a uniknąć posądzenia o o rodzenia tutaj taką herezję chodzenia w konflikt z religią zmieniono kształt na geometryczne takie, żeby niczego nie można było zarzucić no bo tak na dobrą sprawę nikt nie jest w stanie powiedzieć to jest uliczek co jest słoń walorów Baku albo Toro ma tak tak bardzo może podobne rzeczywiście, ale tylko pewne symbole zachowano tak taka ta typowa kultura kultura symboliczna zachowano tam, gdzie słonie to 2 kły tam, gdzie koń to ma 1 UE taki wystający tak, a król to jest po prostu król siedzący na słoniu i ich takiej w takiej bardzo symbolicznej formie traw szachy trafiły do Europy czy to datowanie, które o, które mówiło się w latach sześćdziesiątych, czyli 11 wiek pani w jaki sposób zmieniła albo czy inne osoby, które pochyliły się nad szachami sandomierskim proponują jakąś inną datę pochodzenia czy tak one zdecydowanie są młodsze nie pochodzą na pewno nie pochodzą z jedenastego wieku natomiast myślę, że najbardziej prawdopodobną chronologią tych tych szachów to jest pierwsza połowa trzynastego wieku i świadczą o tym, pewne cechy nie przelewki zdobnictwa, które też szachy posiadają są to takie takie cechy, które są charakterystyczne dla warsztatu włoskich i tutaj zaczyna nam się cała sfera tego, gdzie one mogły zostać wykonane badania technologiczne, czyli takie badania, które nie pokazują nam są badania mikroskopowe, które pokazują nam ślady produkcyjne to w jakiej formie zostały wykonane w jaki sposób narzędziami posługiwano się w trakcie ich produkcji te ślady pokazują, że nie mamy do czynienia tutaj niespodzianka, ponieważ nie z 2 zestawami z 3 zresztą są złożone z 3 różnych został tak złożone są z 3 różnych zestawów przyczyn 2 podstawowe zestawy wykonywano na pewno w 1 pracowni, ponieważ to są te same narzędzia w taki sam sposób taka sama jest jakby ta linia produkcyjna, którą się posługiwano natomiast ten trzeci wydzielony zespół, który tak naprawdę w trakcie gry należał do zestawu, aby została tak trochę dokooptowany do tego do tego zestawu aby, aby była pełna, aby był pełny zestaw nie on był wykonany nie tylko innymi narzędziami, ale też trochę inne sposób natomiast był wykonany z tego samego surowca to jest pytanie, więc coraz więcej pytań oraz więcej pytań tak jest jak się zaczyna jedno to natychmiast pojawia się cała seria nowych ja jestem zdania, że zostały one wykonane w pracowni moim zdaniem północno włoskiej z takiego właśnie surowca, którego używano w pracowniach mianowicie z kości zwierzęcej często tam kostki do gry wykonywana z takich z kości zwierzęcych na przede wszystkim takie elementy do gry takiej pokrewne do szachów nazywała się ona Banga monet ona cały czas funkcjonuje czasu jest teraz nazywane jest trik z rakiem albo Pawlik to bardzo bazują na cały czas funkcjonuje i przede wszystkim w tych w tych ośrodkach, których korzystano z tych kości zwierzęcych wykonywano właśnie kostki do gry takie ścienne tak jak dziś kroczkami używane skoczkami i te właśnie elementy dotarli czyli, jeżeli mielibyśmy pracownię, która w ogóle produkowała gry to tam mogłoby z kości zwierzęcych powstawać różne elementy nie tylko do szachów natomiast sam zestaw oba zestawy właśnie 3 zestawy szachów sandomierskich pokazują, że wszystkie elementy, które były bardzo precyzyjnie, jakby stosowane w produkcji szachów na terenie Europy Łacińskiej one mają programowo zastosowane, czyli była to pracownia, która doskonale znała nurt wszelkie nowoczesne te również w zdobnictwie w produkcji szachów i potrafiła jest zastosować w sposób perfekcyjny dodatkową wskazówką jest wdrażany Made in, czyli w napis pod królem wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacja o godzinie jedenastej 40 już za kilka minut pani dr Agnieszka Stępień kierownik rezerwatu Archeologicznego organizacji muzeum archeologiczne w Poznaniu z państwa moim gościem informacje po informacjach wracamy ale państwa moich gości jest pani dr Agnieszka Stępień kierownik rezerwatu Archeologicznego genius loci muzeum archeologiczne w Poznaniu dzisiaj rozmawiamy o szachach sandomierskich to fascynujące znalezisko powtórnie zbadany i nowe wnioski, ale też i nowe pytania szachy sandomierskie prawie, że kompletne zestawy brakujące są 3 Pionki odnalezione w 1962 roku w Sandomierzu czy na terenie Sandomierza spalonej chacie no i na początku pomysł dotowania to było 11 wiek pani doktor sugeruje, że one są młodsze, czyli to byłby dwunasty 13 Nasty nawet poprzez to moja teza 12 ale, ale pani powiedzieć dużo więcej na ten temat zgadzam się zdobyć trzynasty wykonane prawdopodobnie warsztatach w manufakturach w północnych Włoszech no i oczywiście pytanie brzmi w jaki sposób trafiły do Polski i myślę, że tak najtrudniej będzie na to pytanie odpowiedzieć ale kiedy już trafiły taktownie grał czy to jest gra, która była znana no pan, że w Sandomierzu, chociaż na terytorium dzisiejszej Polski czy gdzie Kol wiek w, a to jedenastym to trzynastym wieku była popularna gra czy ktoś to gra dlaczego, o co chodzi tutaj jest ciekawych dużo kwestii szachy na ten w ogóle Europy docierają wieku dziesiąty rzeczywiście wtedy zaczynają być popularne też ciekawe, bo Arabowie przecież wcześniej inwazja arabska następuje, ale one jakoś tak nie za szybko zaczynają się prze przedzierać myślę, że mają przede wszystkim związek z taką ideologią władzy cesarstwa niemieckiego one tam weszły w taki system no właśnie cały całej ma legitymizacji władzy szczerze przede wszystkim cesarstwa Ottona i od tego czasu zaczyna się ich kariera zaczyna zaczynają być popularne, ponieważ wszyscy chcą być jak cesarz prawda każdy władca chce się wzorować na tym, który jest najwyższym wzorem cnót wszelakich i w związku z tym te to co jest elementem legitymacji legitymizacji władzy również w tym w tym cesarskie staje się też takim pożądanym elementem nie tylko już wśród władz, ale również można władztwa, bo przecież kim ten cesarz musiał grać, więc również ze swoim dworem ze swoim otoczeniem i wszystkimi, którzy partycypowali tak kontaktach z cesarstwem lepsza niż brać, bo musiał jeszcze 3 osoby znaleźć tak poza tym one stwarzały całą sferę takiej tak takiego zupełnie taki innej formy prawda relacji, bo to się też coś grało tutaj chodzi o wątek intelektualne tak wątek tego co komu wolno czy wolno grać cesarz zdarzenie koniecznie ci co wydaje cesarzem znaczy, że archeolodzy wciąż szukają grobów o to właśnie tak nie było wcale tak nie było, bo tutaj np. cesarz Otton trzeci przegrał swoją siostrę no ostatecznie cesarz równe Matyldę jakąś grę nie jest powiedziane, jaką tutaj kronikarz nie nie mówi jaką, ale wzbudziło wielką sensację w ogóle nie przegrał w grę tablicą ową być może w szachy i musiał uznać to, że ten można władca, z którym grał możnowładcy sezon zażądał za w ramach wygranej ręki cesarskiej córki, bo także złe to co byśmy zagrali butelkę Burgunda może moją córkę, a no dobra siostra akurat tę szosę ogłasza akurat ale, ale tak, ale no na ile to jest pewna jakaś figura kronikarskie to jest oczywiście już kwestia mediewistów tego jak jak jak to jest to źródło rzeczywiście nie postrzegane no ale taki przekaz mamy, czyli ta wygrana przegrana niekoniecznie musiała kończyć się tym, że ten wygrywał to to jest bardzo głowy tak to od razu musiał były też takie przypadki oczywiście, ale tutaj pewne podejście poważne, a do słowa danego dalszym Kolejarz jest taki zawodnik wziąć, ale mamy dużo gorszą karę dla siebie pojmie za żonę moją siostrą mają z tym nie pani proszę szaf tchnienie nie ma łatwo ale, żeby było ciekawiej to córka tego związku, które się zrodził na szachownicy była później żoną naszego króla mieszka drugiego także to tak gdzieś w szachy w tych kręgach musiały już istnieć musiały funkcjonować nie i to się rzeczywiście pojawia pojawia się bardzo intensywnie też szachy w wieku 11 wieku dziesiątym na terenie Europy Łacińskiej i muszę powiedzieć, że my tutaj się niczego nie mamy wstydzić, dlatego że pierwsze takie wzmianki o posiadaniu bardzo zresztą kosztownych kompletów kryształu Górskiego pojawiał się na terenie Hiszpanii na obszarze północnej Hiszpanii są to donacje testamentowe i tych do nacja składano w klasztorach nie szachy z kryształu Górskiego przepiękne najbliższe takie szachy są w klasztorze w skarbcu katedralnym w Osnabrück ale, żeby było ciekawiej to takie elementy kompletów wzorowane na tych szachach kryształu Górskiego znajdują się w pierwszej połowie nas tego wieku w grodzie wrocławskim, czyli mamy tutaj coś co ktoś widział oglądała być może przyjdzie coś co oczywiście one są zgorszenie go materiału, ale pokazują przede wszystkim zna to, że znano idee tych najbardziej kosztownych kompletów takie pojawiają się właśnie wzorowane na tych kosztowne kompletach w Krakowie w Gnieźnie później także to jest także bardzo szybko ta nasza elita te wzorce słaniała i 11 wieku Szach był już znane natomiast na niebyły szachy Sandomierski no właśnie pytanie czy to bardzo precyzyjne zdobienie, ale jednakowoż jak się nie patrzy z oddali takie są raczej no nie wiem ja zwróciłbym moje uwagi w sklepie z szachami tak, że to ujmy co nam to może powiedzieć o np. mieszkańcach chaty, w której zostały znalezione te szachy pierwszą sugestią pani z religią Ossowski było to, że nie są to szachy podróżne, że być może po prostu maluszek poradzi sobie tak no wiadomo, że tego dobytku za dużo ze sobą dalekie podróże nie można było zabierać osada jest targowa tak wówczas określano, że zostało znalezione to w domostwie, które znajdowało się na osadzie targowej no, więc to tak dobrze dobrze tłumaczyło prawda no co prawda chata później Jankowi no Total bieda taka trochę, ale no ale w jaki sposób tam się znalazły różne były pomysły, że ktoś ukradł ktoś przed posiadanie takich takich rzeczy na potem da się spaliła no i i tak one tam zostały zakonserwowane w tym pogorzelisku nie natomiast badania, które przeprowadziliśmy tutaj muzeum muzeum archeologiczne w kooperacji z uniwersytetem lubelskim UMCS sem tutaj z pomocą wielką pana prof. Marka Florka udowodniły, że udało nam się do wiązać po prostu do tych starych wykopów co się okazało, że tam jest kontynuacja tej chaty niby postaci olbrzymiego domostwa założenia, które jak dobrze można na to spojrzeć zarówno pod względem rozmiarów, ale przez tych zabytków, które zostały tam znalezione no mogą być równie dobrze jakimś dworem albo takim miejscem, gdzie na każdej i elita czyta mogą być jako spiżarnię albo pomieszczeniem gospodarczym to znaczy to niebyła chata to co znaleziono to był fragment tego dużego domostwa, ale po prostu takie były okoliczności badawcze Łukasza, że tego nie zauważono, że jest dalsza część jak tego no i to co dało możliwość do zupełnie nowej interpretacji tak, bo mamy wcale nie był ubogą pół ziemianka tylko mamy jakieś potężne domostwo, w którym są różne elementy elitarne, a szachy się to wszystko jakoś znacznie lepiej wpisują no, jeżeli spojrzymy na historię Sandomierza w pierwszej połowie trzynastego wieku na co wskazuje przede wszystkim forma tych tych szachów, ale też i inne pochodne to np. to, że chata zaznaczy atakował to domostwo zostało spalone w przed drugą połową trzynastego wieku na to mamy przede wszystkim olbrzymi pustosząc Sandomierz tragicznych skutkach najazd nie tatarską ruski przełomu 1200 pięćdziesiątego dziewiątego 1200 sześćdziesiątego roku, jeżeli do tego dążymy daty 1 ochrona logiczne nie nie czasem radio węglowe, które zostały wykonane przez pana przez Marka Krąpca, a one oscylują pomiędzy 1100 pięćdziesiątym czwartym rokiem, a 1200 pięćdziesiątym piątym rokiem nota ta druga połowa trzynastego wieku IT to palenie w trakcie nie tego najazdu tatarskiego wydają się bardzo prawdopodobne wręcz no pewne tak historia Sandomierza w drugiej połowie trzynastego wieku to jest przede wszystkim to są 2 takie bardzo ważne elementy po pierwsze, pierwsza lokacja miasta, które nie wie nie znamy daty, ale być może nastąpiła właśnie w okolicach 12002006. roku najważniejsza rzecz mianowicie sprowadzenie dominikanów na teren wzgórza Sandomierz i Świętego Jakuba, którzy otrzymali dawny kościół parafialny Świętego Jakuba, który chyba był zrujnowany i dostali takie taką misję zbudowania tam drugiego na ziemiach polskich klasztoru dominikańskiego badanie robić centrum dominikanie przede wszystkim byli zakonem miejskim, jeżeli powstawała gmina miejska to dominikanie stanowili taki element nie no niezbędne tak poza tym trzeba pamiętać, że to jest sam początek dominikanów i kto ich sprowadza sprowadza ich Iwo Odrowąż biskup krakowski, który właśnie wraca Soboru, które których, który tam się w Rzymie odbywał bardzo potężnego czwartego Soboru, który nie bardzo wiele kwestii uporządkował, który musiał to zrobić, ponieważ wtedy nastąpił dość duży duży problem, jakby tej tej władzy papieskiej i szachy w moim przekonaniu zostały po prostu przywiezione przez dominikanów dominikanie włoscy pochodzili z bardzo takiego rejonu no powiedziałabym Szach twórczego to było miejsce, gdzie było mnóstwo wspaniałych wytworów sztuki opartych o szachach tam bardzo dużo i kultury symbolicznej wzorowało się nasza mówiło Szach, a pod koniec wieku trzynastego powstał utwór dominikanina z Genui Jakuba DC są Lisa, który opowiadał o społeczeństwie na podstawie gry w szachy i to tak się moim zdaniem piękno domyka ta cała opowieść o tym, państwa, którzy są zainteresowani polecam wizytę w Sandomierzu tam wystawa szachów sandomierskich oryginalnych leków oryginalnych tak pewnie można dotykać, ale kopia sza lotne dobrze bardzo bardzo pani dziękuję pani dr Agnieszka Stępień kierownik rezerwatu Archeologicznego legislacji muzeum archeologiczne w Poznaniu była państwa i moim gościem dziękuję serdecznie dziękuję informacje Radia TOK FM już za kilka minut po godzinie dwunastej ja przypomnę jeszcze zaproszę państwa na program Inter Duda dzisiaj o godzinie dwudziestej drugiej późno, ale będzie interesująco informacja o godzinie dwunastej dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością czuwał Krzysztof Woźniak Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA