REKLAMA

Jak stres wpływa na podejmowanie decyzji?

A teraz na poważnie
Data emisji:
2020-07-21 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
24:27 min.
Udostępnij:

Czym jest stres i jak sobie z nim radzić? Czy stres pozytywnie wpływa na nasz organizm i jak się go bada? O tym jak stres wpływa na podejmowane przez nas decyzje Mikołaj Lizut rozmawia z dr hab. Szymonem Wicharym - psychologiem analitycznym z Uniwersytetu SWPS

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
72 Mikołaj Lizut witam państwa, a gościem dzisiejszego programu programu jest prof. Szymon Wichary psycholog poznawczy Uniwersytetu SWPS dzień dobry dzień dobry witam państwa jest autorem dużego bardzo kompleksowego badania badania na temat stresu jego adaptacyjnych funkcji, dlaczego się stresujemy panie profesorze czy to nie jest właśnie po to, żeby podejmować dobre decyzje tak znaczy stres jest reakcją organizmu na naciski ze środowiska na jakieś wyzwania zagrożenia np. tak Rozwiń » jak pandemia ministra z taką kompleksową reakcją fizjologiczną psychologiczną m.in. prowadzi do zmian w procesach poznawczych w tym jak myślimy podejmujemy decyzję jest rzeczywiście 1 z funkcji stresuje także zmiana sposobu sposobu myślenia reagowania na na sytuację, czyli to nie jest prawda, że bez człowiek bardzo wyluzowany mówiąc kolokwialnie ma lepszy aparat do podejmowania ważnych decyzji to wszystko zawsze zależy od sytuacji to znaczy jeśli sytuacja wymagająca w tym sensie, że jest bardzo dużo informacji do przetworzenia takie złożone problemy, które często trzeba też rozwiązywać no taki matematyczny sposób oczywiście wtedy lepiej być wyluzowanym Ciecień Nisko pobudzone, ale są też sytuacje, kiedy musimy podjąć decyzję, jaką decyzję musimy podjąć nie ma czasu np. na na myślenie no i wtedy ten ten strach się przydaje to znaczy tak jest z zawężenia czy skrócenie procesów decyzyjnych nam się wtedy przydaje się, bo te sprawy przeszły właściwie do naszego kolegi celnego języka studenci mówią np. byłem dobrze przygotowany do egzaminu, ale ze armie stres i posłom gorzej mówią prawdę tak tak znacznie lepsze efekty stresu na procesy poznawcze są takie, że na zawęża nam się to spektrum informacji, które możemy przetworzyć np. nie pamiętamy pewnych rzeczy, które się wcześniej uczyliśmy się w czasie egzaminu nam po prostu nie przechodzą do głowy ze mną nie nie jesteśmy w stanie otworzyć Night to właśnie ten niekorzystny efekt stresu tak właśnie, bo rozumiem, że pan prowadzonym przez pana badaniu bardzo wnikliwie przeanalizował te wszystkie zależności, a badanie było wieloetapowe i bardzo złożone, więc proszę pana, żeby pan opowiedział właśnie od tych badaniach tak mówił to o projekcie sosen, czyli źródła, które zrealizowane cały czas jeszcze na Uniwersytecie w rajdzie w ramach stypendium Marii Skłodowskiej Curie ja tam teraz pracuje właśnie w Lejdzie jednocześnie nas w prasie i to jest projekt, gdzie badaliśmy podejmowania złożonych decyzji takich wielu kryteria ich życia wziąć wiele informacji pod uwagę, ale no i manipulowali my pobudzeniem czy np. pokazujemy ludziom jakieś dywersyjne opresyjna zdjęcia i sprawdzam czy to rzeczywiście wywołuje pobudzania do pobudzenia zjada 1 ze składowych nie chodzi rozważa pobudzenie seksualne nie oczywiście można też pokaz pokazywać zdjęcia erotyczne to powodzenia jest taki składnik niespecyficzne to jest część pobudzenia seksualnego, ale też szczęście no nie wiem lęku strachu czy czyste czy negatywnych emocji no i teraz to pobudzenie wiemy, że to pobudzanie się to właśnie pobudzenie sprawia, że zawęża nam się to spektrum informacji, które przetwarzamy teraz ja badam mechanizmem mózgowe chce się dowiedzieć się tak jak to się w mózgu dzieje właśnie ich to połączenie między emocjami podejmowania decyzji, gdzie ona w mózgu przebiega, jakie to są procesy rozumiem, że to się bada przy pomocy eeg można tutaj także kilka różnych metod euro fizjologicznych można zastosować jak jest 1 z nich nam pozwala nie pozwala nam zrozumieć co się dzieje w korze mózgowej, jakie są reakcje na bodźce w czasie bardzo krótkim czasie poniżej sekundy, czyli jak jest taką wrażliwą metodą, która nam mówi co robi Kora mózgowa w krótkim czasie natomiast drugą ciekawą metodą to ja użyłem z kulą Gracja badań ruchu z oczu, a dokładniej pół kilometra, czyli badanie zmian wielkości źrenic źrenica jest bardzo takim ciekawym źródłem źródłem informacji na temat tego co siedzi głęboko w mózgu ta w pniu mózgu, czyli to są takie rejony, do których przy pomocy jak nie można dotrzeć nie rozumiem, że też nie są to rejony odpowiedzialne za świadomość prawną istnienia to znaczy wiemy, że tak tak tzw. układy neuro modulacja na układ dopaminy nowy układ Nora energiczne, które zaczynają tam głęboko w pniu mózgu one są związane ze świadomością, ale to to nie jest tematyka tych badań oraz gdy jemy coraz więcej na temat tego jak one wpływają na procesy myślenia czy na to co się tam dzieje w korze właściwie ten już nie możemy mówić, że myślenie jest ograniczona do kory mózgowej bierze w tym udział cały mózg razem można z tym bardzo głębokimi strukturami, ale wracając do naszego stresu co to co np. wynika jeśli chodzi o tę pracę źrenicy im większy poziom stresu tym ona pracuje bardziej selektywnie szybciej co znaczy źrenica jest wielkość źrenicy jest dobrym odzwierciedleniem aktywności układu Nora energicznego dokładnie tzw. miejsca sinawego, które no, które jego aktywność przekłada na to co się dzieje w korze mózgowej taki sposób taki krzywo liniowy sposób jeśli ta aktywność bardzo niska to wtedy można będzie nas nasz umysł tak błądzi jeśli jest bardzo wysoka to wtedy też Kora mózgowa można powiedzieć zaszumiało to znaczy różne różne losowe rzeczy przychodzą do głowy te właściwe informacje, które chcielibyśmy użyć nie przychodzą natomiast średni poziom aktywności tego tego układu oraz energicznego jest najbardziej odpowiedni ona pozwala reagować na pot adekwatnie no ta zależność taka nie jest taka prosta prosta prosta linia ta i teraz no i to co widać to jako dzielnica zagra o dobrym odzwierciedleniem tego co się tam właśnie w tym układzie dzieje naj można np. w ten sposób sprawdzić jak bardzo ktoś jest pobudzony i starać się przewidzieć na podstawie tego jak będzie podejmował decyzje potrafi wyobrazić, że taką niezwykle stresującą i wymagającą niezwykle szybkich decyzji sytuację w życiu ludzkim jest wypadek samochodowy jakaś sytuacja niebezpieczna na drodze, gdy no właśnie ten stres podnosi się błyskawicznie wymaga ogromnej koncentracji i decyzji podejmowanych w ułamku sekundy rozumiem, że wtedy naszym mózgu czy szerzej w naszym organizmie zachodzą ciekawe procesy właśnie związane z z tym, że to decyzja musi być szybka dobra nasz mózg analizuje znacznie mniej danych niż normalne w takiej fazie funkcjonowania nie zestresowane spadnie zestresowana tak dokładnie dokładnie to jest funkcja noradrenaliny tego tego neuroprzekaźnika, który właśnie tam jest wydzielany przez komórki miejsca uwalniane z komórki jest coś nowego Ney na obwodzie czynu nadnercza jest o wydzielona adrenalina, której znów większość ludzi ja to jesteś chory, który ma przyspieszyć akcję serca zwiększa kurczliwość mięśni natomiast w mózgu działa Nor adrenaliny i ona właśnie takie akcje powiedzmy przyspieszające myślenia czy też taka właśnie ogólno ogólna reakcja fizjologiczna, a stresowe, która ma, jakby przekierować na szybkie działania, ale trzeba też pamiętać, że te efekty dzieją się nie tylko no w trakcie takich ekstremalnych wydarzeń jakiś wypadek tylko zresztą w trakcie normalnego życia wtedy, kiedy jesteśmy wystawieni na na jakieś informacje stresujące, ale trzeba pamiętać, że obciążenia informacyjne czynią to to, że mamy do przetworzenia bardzo dużo informacji to również stresu i a i wtedy ten układ Nora energiczne również pobudzany to bardzo ładnie właśnie widać od wielkości źrenicy mamy rzucamy sobie głowy kolejne informacje to bardzo ładnie to tych moich badaniach widać, że wtedy dzielnica jakoś nic się zwiększa to przecież wiadomo do kilkudziesięciu lat taki efekt znany psycholog o wnioskach badania nad stresem jego funkcjami deptak z adaptacyjnymi porozmawiamy tuż po informacji Radia TOK FM prof. Szymon Wichary psycholog poznawczy z uniwersytetu SWPS państwa mój gość, a teraz na poważnie prof. Szymon Wichary psycholog poznawczy z uniwersytetu SWPS jest gościem programu rozmawiamy o badaniu nad stresem wynika z tego, że stres w organizmie ludzkim to jest po prostu rodzaj mobilizacji przed ważnymi decyzjami czy nad stresem da się panować tak bardzo się znamy różne techniki, których dawka używają sportowcy przed kim techniki oddechowe tutaj jest bardzo ciekawy związek między oddechem o tym jak funkcjonuje ten układ oraz energiczne te związki dokładnie tak jeśli chodzi o mechanizmie nie są dokładnie poznane, ale znamy wiemy, że to nasze istnieje odpowiednia praca z oddechem sprawia że, że jesteśmy w stanie obniżyć aktywność tego układu, bo to jest o tyle ważne, że z 1 strony oczywiście stres działa na nas mobilizująco bez stresu nie ma tej mobilizacji, czyli właściwie organizm ludzki nie działa z drugiej strony łatwo przebić trzeba oszacować to znaczy za duży stres powoduje znaczne ograniczenia rada tak dokładnie czyta jak wspomniałem ten najlepszy jeśli chodzi o procesy myślenia decyzji najlepszy poziom stresu to jest średni poziom stresu tym wysokim pobudzeniu związanym np. właśnie, a z nos jakąś ekstremalną sytuacją z wypadkiem, a te procesy decyzyjne są bardzo szybkie one one są w zasadzie obliczone tylko na jedno przed nam na przetrwanie tej sytuacji to teraz toczy się ma swoje różne koszty później dla dla zdrowia, ale też dla dla takiego zwykłego myślenia dla takiego podejmowania decyzji złożonych no to ma to też jest kosztowne to znaczy no jeśli w takim ekstremalnym okresie podejmujemy złożone decyzje to można zakładać, że pominiemy jakieś istotne informacje z drugiej strony pewnie bardzo wielu słuchaczy NATO z własnego doświadczenia są takie sytuacje nad niezwykle stresującej kosztowne dla nas psychicznie jak śmierć bliskiej osoby wiele osób potem relacjonuje działek w transie to znaczy te pierwsze dni załatwiania w ogóle przyswajania tego co się stało są, jakby w oderwaniu działamy trochę jak maszyna na czym polega właśnie właśnie to polega na na działaniu układu rada energicznego, któremu tak mówiąc kolokwialnie odcina korę mózgową to znaczy no tak ogranicza działanie, że tak mówiłem nie przychodzą na różne rzeczy do głowy działamy automatycznie łączyć tutaj nie mamy nie ma miejsca, żeby się jakoś bardziej wtedy euro fizjologiczne teoria mechanizmy zgłębiali, a teraz można określić na zasadzie odcięcia kory mózgowej, bo trzeba wiedzieć, że w tych procesach decyzyjnych mierzenie udział nie tylko Kora mózgowa, ale też niższe niższe piętra czy np. palmy jądra podstawy takie podkorowe struktury, więc one cały czas tam pracują teraz Kora mózgowa dużo bardziej ograniczone sposób wpływa na decyzje w trakcie takich ekstremalnych, a sytuacji to panowanie nad stresem wydaje mi się szczególnie interesująca szczególnie ciekawe, bo rozumiem, że to są ogromne możliwości od może zatem pytanie inaczej np. da się przy pomocy techniki panowania nad stresem oszukać wariograf to aktach to znaczy to są znane w środowisku można będzie psycholog fizjolog różne techniki wariograf to jest urządzenie, które w, którego działanie opiera na np. na mierzeniu przewodnictwa skóry, które związane z poceniem się dłoń to pocenie się dłoni NATO NATO reakcję ma wpływ różne różne rzeczy mają wpływ to możemy rzeczywiście tak sterować swoim umysłem, ale też możemy różne inne rzeczy robi się kurczy odpowiedniejsze, że te odczyty są zaburzone dlatego dlatego wariograf nie jest nie jest takim decydującym dowodem wielu z jego postępowania do wzrostu jest no można można go poszuka, czyli tak dobry oszust potrafi oszukać wykrywacz kłamstw to jest ciekawe, ale rozumiem, że ćwiczenia związane ze stresem panowaniem nad stresem to nie tylko oszukiwanie wykrywacza kłamstw, ale one mogą chyba w ogóle w sposób znaczący polepszyć nasze życie także proces taki codzienny proces decyzyjny tak oczywiście wszystkie te techniki, które wspomniałam różne techniki oddechowe czy, które są też związane z takimi stać na aktywność jak joga to się rzeczywiście bezpośrednio przekłada na popiersie na nasze samopoczucie, ale też na NATO jak myślimy jak podejmujemy decyzję podobnie działa podobnie działa natura nawet oglądanie zdjęć takich zdjęć natury, a aż nie mówiąc o przebywaniu gdzieś na łonie natury redukuje pobudzania, więc też poniekąd wpływa na na procesy myślowe, czyli takie ćwiczenia właśnie jak joga medytacja czy praktyki ze są dobrą metodą na panowanie na opanowanie stresu ciekaw jestem czy są metody farmakologiczne, które pozwalają nad stresem panować utrzymywać np. takich ryzach, o których mówił pan, że one są najkorzystniejsze np. w procesie uczenia się czy czy w innych takich ważnych decyzyjne moment tak oczywiście to znaczy, że jest dużo leków, które właśnie oddziałują na układ oraz energicznymi najczęściej znamy z kontekstu takiego kardiologicznego zwane betablokery one one blokują one oddziałują na receptory adrenergiczne po też poniekąd mają wpływ na to co się dzieje w mózgu, czyli na to jak jak przetwarzamy informacje często także tutaj cała gama leków, które działają na ten system oczywiście niektórzy ludzie używają tych leków właśnie w tym celu żeby, żeby obniżyć poziom pobudzenia jak to nazwać doping panie w no to ping taki może nie zabronione no wiemy, że np. studenci używają różnych środków, żeby się lepiej uczyć można na bardzo ośrodki zagrożone na ogół panie profesorze nie ma co się oszukiwać w dodatku nie wiem czy one ograniczają stres na pewno są te środki pobudzające, które pozwalają np. równie spać ma tak tak oczywiście ale, ale tu wiemy wiemy o lekach, które z tak, że cała gama leków oddziałuje na układ narada na licznych obniżającego aktywność co może prowadzić do polepszenia procesów poznawczych nie jestem farmakologii pan tutaj nie będę się błędy szczegóły podawał nazwy nie chcę nie chcę się pomylić, ale no wiadomo, że taka duża duża klasa leków istnieje ciekaw jestem, jakie jeszcze praktyczne wnioski płyną z tego dużego badania, które pan prowadzi no rozumiem, że stres jego związki z procesem decyzyjnym to jest właściwie kluczowa sprawa w takie osobiste, ale też społecznej w wersji prawda w latach zaczął wzniósł w tym projekcie chciałem wyjść poza takie laboratoryjne badania, bo tak jak wspomniałem takim ciekawym wskaźnikiem pobudzenia wielkość źrenicy natomiast te związki między stresem wielkością źrenicy najłatwiej widać w laboratorium, gdzie mamy bardzo kontrolowane warunki, czyli np. jest oświetlenie, a stała przez cały czas trwania eksperymentu źrenica reaguje przede wszystkim na zmianę oświetlenia na świat tak jak trudno wyciągnąć z tego sygnału granice trudno wyciągnąć informacje na temat tych prac emocjonalny, ale właśnie w tym projekcie chciałem sprawdzić czy się da wyjść poza takie badania laboratoryjne i zrobiliśmy badanie przełożyć takich no bardzo normalny, czyli ludzie patrzyli na strony internetowe wypełnianie zamiast formularza na stronie internetowej i patrzyliśmy co się wtedy dzieje za granicą, a 1 warunku ci ludzie musieli to robić pod presją czasu innym bez presji czasu, ale rzeczywiście jest zależne mają trudności bardzo złożone to znaczy to co nie było proste wypełnienie formularza, ale ale, ale czynność złożona właśnie tak to było ono trzeba było zamawiać tam jedzenia moja prawdziwa stronę funkcjonująca w Holandii to cele firmy, która dostarcza jedzenie do restauracji zło rzeczywiście zadanie my byliśmy ciekawi jak ludzie zachowują w trakcie byto inaczej i czy źrenica zachowuje w trakcie tego wypełniania formularzy i okazało się, że presja czasu rzeczywiście wpływa na zwiększanie się dzielnice, czyli to jest, czyli to on wniosek taki jeśli jesteśmy pod presją czasu na to pan rzeczywiście ten układ narada energiczne działa wydajniej bardziej aktywne źrenice jeszcze większa Night oraz dalej pytanie, jakie to konsekwencje dla dla podejmowania decyzji dla tej dlatego co tam ludzie na tej stronie robią to, że dalsza część cały czas jeszcze dane analizuje natomiast nie mogę tutaj wyników padać ale, ale wiemy, że jesteś taki górny pułap tego zwiększania się granicy, czyli w miarę jak dorzucamy sobie kolejnych informacji ta wielkość średnica źrenice się zwiększa natomiast od pewnego momentu zaczyna zmniejszać, a to oznacza, że jest pewien został osiągnięty pewien no maksymalny maksymalna pojemność naszej pamięci już kolejne informacje, że nie są przetwarzane, toteż właśnie bardzo bardzo dobrze widać właśnie wielkości źrenicy od tego zależy poziom naszego stresu czy to są uwarunkowania genetyczne pewnie tak, bo są tacy, o których mówimy ten jest nerwów pije herbatę po rozlewa tak jak tak oczywiście to znaczy z 1 strony mamy nacisk środowiska natomiast to znaczy zawsze działa na określoną osobę, która ma określone predyspozycje genetyczne, ale też jest to związane np. ze doświadczenia, gdzie w dzieciństwie przez jakąś ciasną bramą w dzieciństwie czy w ogóle stracą już później w życiu no wiemy, że osoby np. po po wypadkach czy żołnierze, którzy wracają z frontu często mają zespół stresu pourazowego i on właśnie związane z znak z nadmierną aktywnością układu oraz energicznego znajdujemy też, że te osoby mają problemy z no z myśleniem podejmowaniem decyzji są impulsywne mówi cha to wszystko jest właśnie związane z działaniem tego studia tego układu neurologicznego, ale czy ci, którzy genetycznie są bardziej tak powiem podatni na na podwyższone stany emocjonalne mają w życiu lepiej sądzi pan co znaczy podejmują po prostu lepsze decyzje koniec znaczy to oczywiście znowu wszystko zależy od sytuacji od tego jakie zadania jak, jaka jest decyzja do podjęcia ktoś, kto na świat ma wysoki poziom lęku i będzie w sytuacji zagrożenia właśnie bardzo dokładnie skraca procesy decyzyjne np. szybciej ucieknie, a czy wycofa się jakieś niekorzystnej sytuacji nie będzie wtedy myślał analizował tylko po prostu szybko podejmie decyzję się wycofa co oczywiście jest to jest ono adaptacyjne wielu wielu sytuacjach, ale często takie osoby zaś tracą na takim szybkim przetwarzaniu informacji, bo nie wykorzystują swoje szanse przykład i tak się wycofują wycofują się sytuacji gdzie, która tak naprawdę nie jest zagrażająca obiektywnie rzecz biorąc tras oni postrzegają jako zagrażającą tej nie, korzystając z różnych szos no z kolei ci bardzo wyluzowani, których właściwie żaden stres nie rusza mają chyba problem mobilizacji no mają problem z mobilizacją na świat szukają różnych mocnych bodźców tak dopiero jakieś wyzwania wyraźne potrafią podnieść kanapy na wystawiają się w ten sposób na różne sytuacje ekstremalne to co oczywiście no tak przekłada się na do dobre samopoczucie tych osób, ale często prowadzi na nas na skraj przepaści sztywno do strony jakieś zagrożenia rzeczywistego, kiedy zakończy pan swoje badanie nad stresem ten projekt się już kończy to znaczy do końca sierpnia naszego zamknąć natomiast no to jest tak ciekawy temat, że kolejne badania prowadzone co do następnych to znaczy no ja staram się zgłębiać ten to zagadnienie, czyli badam coraz coraz bardziej złożonej mózgowe mechanizm tego, które leżą u podstaw tego procesu będziemy się kiedyś skończonych projekt do końca sierpnia ale, ale myślę, że później jeszcze dalej będą notowane bardzo serdecznie dziękuję za tę rozmowę prof. Szymon Wichary psycholog poznawczy z uniwersytetu SWPS państwa i moim gościem zaczął raz na informacje o nich na raport gospodarczy program przygotowali Katarzyna Murawska i Tomasz Krzemiński realizował Szymon waluta Mikołaj Lizut do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA