REKLAMA

Starożytny wegetarianizm

OFF Czarek
Data emisji:
28-07-2020 10:00 (Powtórka: 29-07-2020)
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
41:17 min.
Udostępnij:

O szacunku dla zwierząt, ich prawach i wczesnych koncepcjach wegetarianizmu u Plutarcha z Cheronei opowiadał Damian Miszczyński

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa mamy gości jest pan Damian Miszczyński Instytut filologii klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego autor m.in. książki sprawiedliwość wobec zwierząt w ujęciu Plutarcha Ferro ne i dzień dobry witam serdecznie dzień dobry witam koniem z Krakowa rozpocznę pytaniem, jeżeli pan pozwoli chciałbym wiedzieć co czuł człowiek co się stało z jego duszą lub Rozwiń » pomysłem, gdy po raz pierwszy tłumaczył ustawę krwi i przetną wargi do ciała martwego stworzenia, gdy zostawił stołek dającymi zwłokami i nazwał jedzeniem i żywnością to co jeszcze niedawno ciało leżało ruszało się żyło, jakiego oczy wytrzymały tę rzeź, gdy podrzyna gardło zieloną skórę świętowano ciała, jakiego nas wytrzymał smród jak to możliwe, że takie skazanie obrzydził mu smaku, który przecież miał styczność z cudzymi żonami próbował soków i w surowicy z ran śmiertelnych takie przyjemny obraz pomiędzy śniadaniem Alan czy może tak to ujął poznaje pan oczywiście ten tekst oczywiście zacytował pan sam początek pierwszej umowy Pluta Lecha jedzeniu mięsa Perry sarkofagi z po grecku, ale w moim tłumaczeniu na jest dość takie mocne otwarcie odwołujący się do emocji do, wywołując wręcz obrzydzenie jest 1 zdecydowanie można powiedzieć jedno ze strategii argumentacja innych Plutarcha w toku tych umów właśnie próba wywołania kiego obrzydzenia tą cielesnością namacalną ością tego wszystkiego co się wiąże z jedzeniem zwierząt, czyli właśnie jako się przede wszystkim tym sferą rzezi tak, bo trzeba Szanowni Państwo to wiedzieć że, że dylematy dotyczące jedzenia czy nie jedzenie mięsa to nie jest jakiś wynalazek ostatnich lat czy dwutysięcznych czy też troszkę wcześniejszych już starożytni jak się zaczyna zdanie odniósł już starożytni co to podkreśla jakąś wagę problemu Otóż już starożytni zastanawiali się właśnie w m.in. osobie Plutarcha jak podejść do jedzenia mięsa jak czy czym jest jedzenie mięsa zabijanie zwierząt z punktu widzenia pewnej etyki i jaka relacja zachodzi pomiędzy człowiekiem zwierzęciem, które by usprawiedliwiała lub nie jedzenie mięsa tak to było przedmiotem debaty filozoficznej, tak więc można powiedzieć od 0605. wieku przed Narodzeniem Chrystusa właśnie w Grecji starożytnej i trwało dość długo jak ta debata i ci wegetarianie, chociaż wciąż było to jakiś margines całego całego społeczny społeczeństwa to jednak można prześledzić to podejście do wegetarianizmu do kwestii sprawiedliwości wobec zwierząt na przestrzeni około tydzień różne były motywacje różne były też perspektywy, które przykładano, jakby tego zagadnienia trochę co innego było samo jedzenie mięsa i zabijanie zwierząt jako istot żywych czujących, a trochę czym innym była kwestia już np. sprawiedliwości międzygatunkowe coś takiego w ogóle może zaistnieć, jakie może to mieć konsekwencje dla ludzi zwierząt i jakiegoś takiego wspólnego egzystowania ale owszem, było to już przedmiotem starożytnej debaty to przyjrzyjmy się tej debacie myślę, że pewnie można podzielić na takie 2 główne nurty pierwszy, który mówi, że ludzie i zwierzęta, chociaż ludzie też zwierzętami, ale ludzie tak w naszym rozumieniu zwierzęta nie są równi, dlatego że nie traktują się, żeby wzajemnie sprawiedliwe to znaczy, że my możemy okazać coś zwierzęciu, które niekoniecznie odwzajemni to, więc skoro nie ma równości to nie powinniśmy się zastanawiać nad tym jeszcze nie jest tylko po prostu zwierzęta są dla nas, żebyśmy z nich korzystali jako niemy źródło skór mięsa taniej siły roboczej itd. i rozumie przeciwstawne teoria, która mówi, że tak istnieje pewnego rodzaju równość i zgodnie z zasadą sprawiedliwości nie powinniśmy zabijać i zajadać pomimo tego, że są mniej rozumne, ale jednakowoż w pewnym sensie równe na jak teraz filozoficznie uzasadnić w przypadku tej pierwszej tej pierwszej kwestii, którą pan poruszył tam opiera się to na zasadzie właśnie zrozumieniu sprawiedliwości jeśli mamy traktować się nawzajem sprawiedliwie to również powinniśmy oczekiwać, że zwierzęta rozumieją koncept sprawiedliwości i będą się zachowywać jakoś sprawiedliwie względem nas na to dość można było łatwo, jakby bali, że niezupełnie też tej koncepcji sprawiedliwości na pewno na takim piśmie u ludzi nie można strony łatwo też ten argument zbić, że wcale nie trzeba rozumieć koncepcji sprawiedliwości, żeby być tą sprawiedliwością obejmowany, bo np. małe dzieci powiedzmy mogę być podmiotami chronionymi przez sprawiedliwość wcale tej koncepcji sprawiedliwości rozumieć nie muszą nawet od nich nie oczekuję jakiegoś bardzo sprawiedliwego zachowania, chyba że wobec presji rodziców rodziny tak dalej, więc to to jest 1 tylko perspektywa z innej perspektywy to były najważniejsze kwestie chyba bym powiedział w tej debacie na temat sprawiedliwości wobec zwierząt i właśnie wegetarianizmu dla kwestia ich właśnie rozumność rozumność ci jako takiej, bo stoicy np. oni byli takim wyjątkiem trochę tutaj twierdzili bardzo 01 koło, że albo ktoś jest rozumne albo jest nierozumiany w zasadzie to nawet rozumnych uznawali tylko paru najwybitniejszych filozofów, więc jeśli zwierzęta to jest jakby zero-jedynkowy sprawa nic się jakaś żadnej sprawiedliwości należy w ogóle nie całkowicie wyklucza ten koncert właśnie sprawiedliwości między ludźmi zwierzętami natomiast inni filozofowie właśnie tutaj m.in. plotek przede wszystkim twierdzili, że to nie jest tak lub nie tylko są rozumne i to widać na wielu różnych przykładach tylko po prostu w mniejszym stopniu niż ludzie, ale i tak należy brać pod uwagę czy Pluta był pierwszym 1 z pierwszych filozofów, którzy pisali o dziś powiedzielibyśmy prawach zwierząt, a pierwszy to nie natomiast można powiedzieć, że pierwszym takim chyba najlepiej zachowanym do tych źródeł dotyczących wegetarianizm czy tej debaty na temat sprawiedliwości wobec zwierząt było znacznie więcej wiemy o nich, ale niestety tak to już działa minister żadnymi te zdementowała można powiedzieć, że to taki ten filtr też został zastosowany, bo to co się zachowało jest na jakich powodów zostały zachowane, więc takich najlepsze najbardziej warte zachowania było uznawane za najbardziej warte zachowania, więc mamy do dzisiaj i właśnie powiedział, że te przemowy Plutarcha, które tłumaczyłem których, na podstawie których omawia jego koncepcję są chyba pierwszym takim najbardziej konkretnym najszerzej omawiający też park te sprawę dziełem, bo wcześniejsze wzmianki, które można prześledzić już od szóstego wieku powiedzmy przed Narodzeniem Chrystusa to są bardzo rozrzucone po literaturze starożytnej po różnych gatunkach, gdzie się pojawiają jako drobne dania drobne nawiązania widać, że ta koncepcja była, ale trochę miała inny też charakter przede wszystkim ten pierwszy wegetarianizm wiązał się z wiarą tras migracje dusz tak w reinkarnację metę psychozę ktoś nazywa ludzkich ciał ludzi również ciała zwierząt, więc takim zwierzęciu może trafić dusza człowieka, więc nie można zabić takiego zwierzęcia czy w ogóle zwierząt, ponieważ są de facto dusze ludzkie żyjące w tych zwierzętach to były to była pierwotnie ta koncepcja, ale później to już Plutarcha widać bardzo wyraźnie on jest świadom źródeł tej tej koncepcji którą, którą postuluje, ale trochę się od niej odżegnuje i próbuje już budować swoją argumentację na nieco innych podstawach przede wszystkim na na tym, że można zaobserwować określone zachowania zwierząt na nie tylko jakoś tam inteligencja, ale też odczuwanie bólu jest bardzo istotne Pluta Lecha i że należy brać pod uwagę i zminimalizować cierpienie jeśli nawet nie nie wykluczyć na tyle na ile się da zminimalizować pozwalać im żyć, ponieważ zostały zrodzone do życia tak Plutarcha no dobrze, ale co z argumentami no właśnie, że mają np. pyszne mięsko, które odpowiednio przyrządzone czyni nam daje nam olbrzymią przyjemność niektóre boczne tak Plutarcha tutaj skłania się ku temu, żeby jeśli już nie możemy bez mięsa wytrzymać to, żeby przynajmniej ograniczyć jego spożycie na tyle na ile się da Luter twierdził pisze o tym, właśnie w tych umowach również, że nie jest konieczne u żywienie się mięsem nawet pewnym, ponieważ mamy dużo dużo, jakby innych pokarmów, które również można spokojnie wyżywić, więc nie jest tak, że konieczne, gdyby to było konieczne wówczas, owszem jest dopuszczalne wtedy jest kwestia przeżycia, a to, że jest smacznym NATO Pluta komisja właśnie nie podobało, bo to jest żaden argument w pewnym sensie mówił że jeśli zwierzę jeśli jest to kwestia przeżycia, ale zadawanie cierpienia bólu tylko ze względu na to, że sprawia to jakąś większą przyjemność no to w oczach Plutarcha było właśnie było krytykowane przez niego był zresztą również krytykiem polowań łowiectwa i oczywiście walk ze zwierzętami na arenie to do zwierząt i jedzeniu czy do jedzenia mięsa albo do wstrzemięźliwości od jedzenia zwierząt powrócimy po informacjach Radia TOK FM państwa i moim gościem jest pan Damian Miszczyński z Instytutu filologii klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego autor m.in. książki sprawiedliwość wobec zwierząt w ujęciu Plutarcha schrony i informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie dziesiątej 20 po informacjach wracamy do programu off czarek czarek państwa moim gościem jest pan Damian Miszczyński Instytut filologii klasycznej Uniwersytet Jagielloński goście z autorem książki i sprawiedliwość wobec zwierząt w ujęciu Plutarcha z Zielonej książka ukazała się nakładem wydawnictwa naukowego są LUPA można powiedzieć no dobrze zwierzęta zwierzęta, ale przecież zwierzęta zwierzętom nierówne, bo są te co skaczą i fruwają, ale są także te, które wpływają można powiedzieć pewnie inne inną inne poczucie sprawiedliwości inne podejście do człowieka ma taki kot pies krowa, a inne krewetka ryba albo to tam jeszcze wpływa coś innego tak ta kwestia była poruszana przez Plutarcha w dziele dezercja Animal ją czy to tłumy w tłumaczeniu na język Polski właśnie z, które zwierzęcia zwierzęta są zmyślnie, iż lądowe czy wodne dotyczyło to inteligencji właśnie zwierząt fakty są dialog właśnie poświęcony przede wszystkim rozumność zwierząt i również w związku z tym kwestii sprawiedliwości tam są tam jest 2 rozmówców, gdzie 1 właśnie mówi zwierzęta odzianych lub nazwy tak tak też tam pojawia i są jest w tej dyskusji ostatecznie konkluzja że, że wszystkie zwierzęta są jakieś tam sposób inteligentne jakieś tam życie społeczne na własną skalę unik funkcjonuje, więc pouczyć przed siebie nawzajem ci rozmówcy mogą teraz pouczać innych o tej właśnie inteligencja zwierząt i o tym, że należy im się jak i sprawiedliwość natomiast pojawia się właśnie ta kwestia, że na pierwszy rzut oka widać, że zwierzęta lądowe po pierwsze, są ludzie znacznie lepiej znane, bo ona żyją wśród nich wiele jest do miast wykonanych wykorzystywanych przez ludzi do różnych celów na część tak jak nawet psy to już w ogóle mają doskonały kontakt z ludźmi ktoś mówi nawet są ich przyjaciółmi z kolei już ryby czy cień na jakiś zwierzęta morskie albo taki niekoniecznie, ale też pojawiają się takie przykłady one są też anegdotyczne właśnie jakiś rybach, które reagowały na głos pewnego rzymskiego patrycjusza, który miał w swoim stawie było też różne były też różne historie trudności delfiny, które ratowały ludzi, którzy mieliby utonąć w morzu, gdy datek jakąś, gdy statek do jakiej katastrofy na morzu, ale ostatecznie jak właśnie konkluduje w mojej książce, że tak naprawdę to jest taki wybieg zastosowany po to, że mamy tutaj mamy tutaj formę dialogu dialogu można tutaj 1 rozmówca będzie mówił o zwierzętach lądowych dróg wodnych, ale tak naprawdę ten podział jest sztuczny i szczególnie potrzebny, ponieważ konkluzja tak jest taka, że 12 zwierzęta są w jaki sposób inteligentne jakiś sposób rozumne i jakby ten podział niczemu innemu tak naprawdę nie służy i etyka jest potrzebne dla właśnie tej formy dialogu, a tak, czyli to, że smaczne to wg Plutarcha nie jest argument czy powód jedzenia to, że mniej inteligentne też nie, a czy były jakieś kontrargumenty jakieś głosy, polemizując czy głosy polemiczne wobec tego co głosił czy pisał w rzutach czy to właśnie Pluta twierdził, że to, że jest to, że są zwierzętami jest niesmaczne to jest żaden powód, ale to, że są inteligentne właśnie było 1 z powodów, dlaczego postulował ten wegetarianizm jak również może nawet wyższym stopniu wg mnie to, że odczuwają ból, jakby do samego Lothara cha polemika wobec tych tez Plutarcha nie zachowała się natomiast właśnie to co pisze w lotach jest w dużej mierze wymierzony przeciwko stoi com oraz Epikura czeka zarówno zarówno, które zwierzęta są zmyślnie lądowe wodne jak i właśnie umowy o jedzeniu mięsa tam co rusz co krok po prostu pojawia się polemika z koncepcjami stoicki mi, gdzie właśnie w stolicy twierdzili przede wszystkim zwierzęta nie są rozumne i że w ogóle ta koncepcja sprawiedliwości międzygatunkowe nie może nie ma miejsca, tak więc chodzi raczej, żeby tak czy chodziło o to, żeby dokopać stoi kończy chodzi o to, żeby je mięsa zdecydowanie myślę, że chodziło o to, żeby mniej mięsa przynajmniej, żeby ograniczyć jego spożycie na tyle najlepsze daje to widać przede wszystkim powiedziałbym po tym, że Plutarcha naprawdę stosuje wszelkie argumenty jakich się tylko może chwycić zarówno odwołuje się do jakich uczuć emocji ludzi, wywołując w nich współczucie wobec zwierząt, bo pokazuje mówi o tym, o tym cierpieniu, jakie zwierzęta spotyka w hodowli albo właśnie Wrzeszcz rzeźni mówi też o argumentach zdrowotnych to już kwestia taka właśnie biologiczne medyczne, że nie jest człowiek zwierzęciem istotą jest ze mną, ponieważ na pierwszy rzut oka różni się od tamy Lwów tygrysów czy innych zwierząt takich typowych drapieżników mięsożernych mówi też o tym jak to wpływa na na trawienie czy na jakieś poczucie samopoczucie człowieka także tu mamy argumenty, a na koniec nawet odwołuje do transakcji duże nie twierdzi, że tak jest, ale pewien nie jest, więc być może być może warto również brać pod uwagę, że w tych zwierzętach mogą być również dusze jakiś ludzi także próbuje każdą możliwą drogą przekonywać, a ostatecznie nawet jak w drugiej umowie o jedzeniu mięsa łagodzi te swoje postulaty jak pisałem, że w pierwszej mowie napisy taką wizję idealną jak to powinno wyglądać, czyli to nie jest zwierząt możemy wykorzystywać do pracy ale, a szacunkiem i dając im jakąś opiekę tak tak nie było to niebyły tak tak właśnie abolicja nie kto był we współczesnej idei, żeby całkowicie zwierzęta porzucić w ogóle nie ma z nimi wspólnego my żyjemy sobie zwierzęta sobie jak najbardziej dopuszczalne była taka symbioza, bo są zwierzęta w naturze dość bezbronne np. właśnie owce świnie czy tam bydło no też przeciwko drapieżnikom niewiele mogą sobie skórę, acz ludzie jak się nimi zaopiekują na to mogą właśnie strzyc owce brać mleko czy jaja kura zarazem chronią przed drapieżnikami, więc byłoby dopuszczalne podobnie wykorzystywanie zwierząt do pracy w starożytności to było absolutnie nie do pomyślenia, żeby zrezygnować nim kończy siły wygląd w uprawie roli, ale należało to właśnie jakoś mu na zasadzie takiej sprawiedliwości szacunku utrzymywać, bo np. Pluta krytykował żywocie Katona starszego takiej rzymski mówca polityk trzeciego wieku z Chrystusem i nas zwany tak bardzo bardzo bardzo taki surowy człowiek również był surowy wobec swoich niewolników oraz zwierząt to jest powiedziane żonie zwierzęta rolnej w jego gospodarstwach już nie miały siły do pracy to niema żadnych skrupułów, żeby je po prostu ubić na podobnie jak niewolnikami jak już nie dawali do pracy może nie lubić, ale gdzieś tam sprzedać pozbyć ogólnie i to się Plutarcha również nie podobało jak skoro takie zwierzęta pomagają nam żyją z nami to dają to choćby nawet mleko i wełnę abstrahując czy siłę swoją tak jakby Lenta tanie należy potem no tak po prostu zabić się pozbyć się to coś tutaj jest nie jako niesprawiedliwe także portal, który trafia za jakąś sprawiedliwość to w tym jest obowiązywanie tak albo np. dopuszczalne jest no ty usuwanie szkodników albo drapieżników to jest poniekąd wojna, więc wówczas jest dopuszczalne natomiast tutaj bardzo krytykował np. też to, że ludzie właśnie nie zjadają nie zabijają nie zjadają Wilków czytam jakich zwierząt drapieżnych, które trzeba zabić, żeby one nie zabiły nas albo naszych zwierząt tylko właśnie zwrócił się tym pod czujnym i bezbronnym, które zresztą właśnie człowiekowi pomagają także właśnie owce świnie czytam jakiś druk, więc to również potem krytykował jaki, jaki też tworzy np. mięso zwierząt trzeba przerabiać przetwarza, że człowiek nie jest surowego mięsa tak jak zwierzęta mięsożerne tylko właśnie przyprawia namaszcza marynujemy potem piecze w ogóle bardzo wymowny tak jedno porównanie, które stosuje, że to przypomina już na ścianie zwłok do pogrzebu też tak, czyli taki albo tata byłby w porządku wg Plutarcha podejrzewam, że niekoniecznie albo można powiedzieć to zależy jeśliby pewnie taki byłby, których też zaatakował na myśli go zabiła w obronie to pewnie można, by było z niego zrobić steki, ale zasadniczo Pluta techno sprzeciwiał się temu, żeby objadać się mięsem, żeby je jakoś bardzo dużo mięsa przede wszystkim widać, że chodziło mu o to, żeby zwierzętom ograniczyć po prostu cierpienie ból był dla niego oczywista sprawa, że zwierzęta odczuwają ból, dlaczego dlaczego w jakiej racji, jakby mają to odczuwać znosić dobrze a jakie były kontrargumenty pojawiała się polemika co mówili przeciwnicy tego czy, jeżeli czyszczone tak o tutaj, żeby właśnie odwołać proszę do jest ta druga drugie dzieło bardzo obszerne, które przetłumaczyłem też znajduje w tej książce to jest sport Mariusza wstrzemięźliwości od jedzenia zwierząt to jest długie działa rząd 4 księgi już trochę późniejszego okresu do tego systemu przełom 0203. wieku 0304. i i po chwili już tam zbiera w pierwszej księdze tej tego właśnie swego dzieła argumenty wszystkich przeciwników wegetarianizmu ja się w ogóle pojawiali no jak i jakich właśnie opisuje autorowi po to, żeby właśnie w pierwszej księdze jest zebrać i opisać te kontrargumenty, a potem wszystkie po kolei zbijać, jakie pojawiały argumenty na przede wszystkim np. takie, doprowadzając tę sytuację do jakiegoś absurdu czy 11 był taki argument, że życie, że jeśliby uznać, że zwierzętom należy sprawiedliwość no to albo musimy po prostu postępować sprawiedliwie albo po prostu nie będziemy mieli żadnego życia osób byli tacy starożytni, którzy po prostu sobie w ogóle tego nie wyobrażali, że nie ma takiej możliwości, żeby żyć w czasach starożytnych nie wykorzystują zwierząt do pracy nie zjadają zwierząt były też kwestie istotne dość nie można też pominąć składania ofiar pamiętajmy, że kwestia składania ofiar w starożytności ofiar właśnie trwałych ze zwierząt była niezwykle istotne to była część, jakby w ogóle konstytuujące wspólnotę właśnie wspólna ofiara wspólne dzielenie poniekąd winy i również wspólne dzielenie się tym mięsem ofiarnym także to też był istotny istotny wątek jak sobie z tym poradzić, że trzeba wykluczyć tak naprawdę z tego z tego z tego z tego wątku religijnego i składania ofiar krwawych 8 były składane też ofiary bezkrwawe właśnie plonów rolnych na te tutaj np. portier już bardzo broni tego stanowiska, że to są znacznie lepsze ofiary ważniejsze i tak naprawdę tymi krwawymi ofiarami to to niesłusznie jest oddawać cześć bogom i w ogóle nie działa nie powinno tak być właśnie raczej prostymi ciastami płodami rolnymi tym co jest łatwo dostępnej pod ręką należy składać mogą część także były też takie argumenty że, że zwierzęta są z nami właśnie w jakimś tam stanie wojny albo my przeżyjemy albo one i to wszystko właśnie można też zobaczyć znacznie wiele różnych innych w pierwszej księdze właśnie partie już to do wstrzemięźliwości od jedzenia mięsa do argumentów za przeciw powrócimy po informacjach Radia TOK FM państwa moim gościem jest pan Damian Miszczyński z Instytutu filologii klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego informacje już za kilka minut o godzinie dziesiątej 40 po informacjach wracamy wcale państwa i moim gościem jest pan Damian Miszczyński z Instytutu filologii klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego dzisiaj przyglądamy się sprawiedliwości wobec zwierząt w ujęciu Plutarcha schrony i poznajemy argumenty za przeciw jedzeniu zwierząt wspomnieliśmy czy pan panie na początku sprawiedliwości mam wrażenie i pewnie niektórzy też tak mogą myśleć, że sprawiedliwość pewnie różni się zażycie tego jesteśmy sieć ludzi czy sieć zwierząt, ale nawet być może ta sprawiedliwość powinna być wzajemna to znaczy w ogóle pytanie o to czy istnieje sprawiedliwość świecie zwierząt i innymi słowy czy zwierze zrozumiałą koncepcji poczucia sprawiedliwości jako np. człowiek okazuje czy może okazać czy to jest w ogóle argument, tak więc upload tarcza w 1 dziele możemy znaleźć takie taki ślad tego rozważania jak to jest poczucie sprawiedliwości wobec zwierząt nakłada pisze, że ludzie zwierzęta różnią się pod względem poczucia sprawiedliwości i zmysłu społecznego, więc nie mają nie są tego całkiem pozbawiony tylko się różnią np. tutaj przede wszystkim taką takim wyrazem tej tego poczucia sprawiedliwości wśród zwierząt wśród samych zwierząt mogłoby być miłość do swojego potomstwa tutaj było podawane jako przykład właśnie, że to to, że zwierzęta opiekują się przeważnie to też różnie różnie bywa wiadomo, że raz obserwowaliśmy znacznie więcej zwierząt wiemy że, gdzie niekiedy to np. samce niespecjalnie się tymi tam dziećmi zajmują, ale samica generalnie raczej raczej, tak więc że mogłoby to być właśnie takim świadectwem tego, że to poczucie sprawiedliwości, jakie mają oczywiście może też tłumaczyć jakoś na różne sposoby niestety no my możemy mamy pewne zachowania wśród ludzi i zarazem oczekujemy, że ludzie rozumieją koncepcję sprawiedliwości mamy również przypadki jakieś wypaczone czy patologiczne jeśli chodzi o relacje np. ze swoim choćby po prostu per i wśród zwierząt nawet jeśli zachowanie byłyby 100% powiedzmy naszym takim pojmowaniu sprawiedliwe wreszcie np. rodzice swoimi młodymi opiekują to wciąż nie wiemy z czego wynika czy nie mamy jakiś taki interes sekcji do do tych zwierząt, dlaczego one drogę to jest jakiś instynkt to jest zupełnie bez 1 bezmyślne czy to jest jakiś jednak nią sprawiedliwości czy niesprawiedliwości i w jakim w, jakim sensie w jakim aspekcie ciągnie to rozważają w jaki sposób moralnie czy np. mają niezłe poczucie krzywdy nas były takie eksperymenty, że szkoda bo gdy 2 małpy czy podatkach i 1 dawano jeść drugiemu nie na tamten się buntował ten pierwszy, który dostawał więcej tam od oddał trochę Niechciał jeść tego co dostawał w nadmiarze, bo było głupio, jako że tamten drugi dostaje mniej niż teraz dokładnie, jakie były eksperymenty już w czasach współczesnych no ale wciąż nie daje nam odpowiedzi, dlaczego pewne zjawiska mogą mieć miejsce, że nawet jeśli są obserwowaliśmy zachowania takie jak i które nazwalibyśmy Sprawiedliwymi no to trudno powiedzieć z czego one dokładnie wśród zwierząt wynikało, bo mnie powiedzą czy rozumie, że nawet, jeżeli mamy świadomość tego, że poczucie może idea sprawiedliwości nie istnieje sieć zwierząt jako właśnie wyrażona idea to w pewnym sensie ona może istnieć jako instynkt jako kontr argument można, by rzec, że nawet świecie ludzi pomimo tego, że istnieje pewna idea sprawiedliwości to ona nie zawsze przestrzegane brak tak jedzenie zależny także marsz urna tak też no właśnie jedzenie zwierząt nie przyczynia się ani do roztropności ani do prostoty ani do pobożności, które największej mierze prowadzą do życia kontemplacyjnego, lecz raczej im się sprzeciwia, czyli rozumiem, że to mamy też te w myślenie o po karmie jako o czymś co ma dużo większą rolę niż tylko zaspokajanie głodu, a tak jak najbardziej to jest widoczne zarówno Plutarcha jak i nawet powiedziałbym chyba większym zakresie uparcie Jusia ani obaj są przeciwnikami właśnie, że ten, zwłaszcza w dzisiejszych czasach brzmieć dziwnie sprawiania sobie przyjemności de facto przyjemność już w uparli się w sposób skrajny jest czymś, czego należy unikać, ponieważ wiąże nas tutaj na na tej ziemi, jakby tam jeszcze koncepcja duszy, która pochodzi z inteligentnego świata od Najwyższego Boga, który jest intelektualny czysty czysto intelektualny, więc ta cała nasza powłoka ziemska cała cielesność cała tutejsza ziemia jest czymś fałszywym złym świat prawdziwy świat idealny świat inteligentny i tak naprawdę należy jak największym zakresie się od niego uwalniać samobójstwa akurat jest czymś nie wskazanym i uparł Mariusza też się pojawia, że to nie tędy droga, ale należy należy po prostu się ograniczać w tych wszelakich przyjemnościach upili się też w sposób skrajny natomiast Plutarcha Pluta taką koncepcję to jest właśnie w tych umowach o jedzeniu mięsa pewnej takiej zmysłowej na to, że taką zmysłową generacją albo po prostu degrengoladę zmysłową człowieka, gdzie kiedyś były takie proste przyjemności prostsze zabawy jakaś muzyka taka stateczna, a później przyszła czasu na muzykę jakąś ekstatyczne nią jakieś dziwne krzyk pokrzywdzonej dźwięki podobnie z jedzeniem no i kiedyś można było smakować jakieś proste proste potrawy, a później coraz większa ekstrawagancja jakiś również dodawanie większych cierpień zwierzętom żeby, żeby jakiś smaczniejsze rzeczy spróbować opisuje takie np. zjawisko mam faszerować nie żywcem ptaków nagle tak na siłę różnymi różnymi smakołykami jeszcze za życia, żeby później na znaczniejsze było ich mięso trochę coś się tak jak z tymi takimi wątróbka ami tak ten paszteciki takie francuskie są takie też kontrowersyjna metoda właśnie hodowli tych tych tych ptaków no, jakby Plutarcha też jest koncepcja degrengolady zmysłowe, że po prostu jak dostarczamy sobie jakiś bardziej wymyślne przyjemności to z 1 zmysł ciągnie za sobą kolejny i np. jak można było kiedyś sycić oczy jak myślenie ładnymi widokami czy obrazami pięknymi tak później człowiek zapragnął oglądać rozlewu krwi, a przed Pluta tutaj pojawia pokazuje, że to się wszystko bierze cała generacja właśnie zmysłów, że chce słuchać dziwnych dźwięków i chce różnych dziwnych przyjemności cielesnych i oglądać jakieś straszliwe rzeczy, że to wszystko początek właśnie w tym zaspokajaniu swego apetytu na mięsem, że czas powodować cierpienie i zabić, żeby zaspokoić smak i za smakiem poszła degenerację wszystkich innych zmysłów, więc należy tak, by ograniczać sobie te wymyślne przyjemności raczej się koncentrować tym co jest proste no dobrze powiedział pan tych wyjątkach co z tymi wyjątkami, gdzie leży pies pogrzebany wyjątki, kiedy można zabijać zjadać zwierzęta, choć tak, tak więc Pluta Arka to jest przede wszystkim właśnie kwestia konieczności i różne są te, gdy taka klauzula konieczności jeśli się nie da inaczej, czyli jeśli musimy zabijać, bo inaczej sami zostaniemy zabici albo nie zniszczą nasze plony zwierzęta albo no zwierzęta, które pomagają przy pracy, czyli różne szkodniki drapieżniki można zabijać jeśli są takie krainy np. gdzie nic nie rośnie albo ciężko jest hodowanie jakiś roślin nie da się wyżywić pokarmami innymi niż pochodzącymi od zwierząt to również wtedy to nie jest kwestia moralna dla dla tych dla tych ludów, ponieważ nie mają innej możliwości przeżycia i dlatego np. butach podnosi on się wraca do jednak do Greków, że Unii jest możliwość można właśnie wyhodować różne rośliny pokarmy roślinne nie jest konieczne, gdy w pewnym sensie, że jest to właśnie taka taka fanaberia coś ekstra coś co nie jest koniecznego natomiast stopniową Pluta również jest takim widać realistą poniekąd w tych swoich postulatach, bo w drugiej mówią jedzeniem o jedzeniu mięsa już niejako składa broni w każdym razie, mówi że jeśli się nie da całkowicie z tego zrezygnować na to niech przynajmniej to cierpienie będzie zminimalizowane, więc np. wzywa do jakiegoś humanitarnego traktowania jak to się też mówi niekiedy jest jako właśnie oksymoron też dyskutowane, że humanitarnie zabijać także skład ogłuszyć wcześniej czy już na poziomie hodowli i zabił i zabicia zwierzęcia zwrócić uwagę na to, żeby ono niepotrzebnie nie cierpiała, bo cierpiał jak najmniej, a druga rzecz i to nawet Plutarcha wydaje się mieć znaczenie tak pisze jest sama tego świadomość i to współczucie, a niekiedy się trochę to przypomina koncepcję tego co się mówi żona Indianie z Ameryki północnej mieli mieć jakąś tam przepraszać ducha zwierzęcia, którego zabili za to, że go zjedzą czy coś takiego nie to jest autentyczne, ale czy takie się, więc wydaje się, że Plutarcha może być, jakby sama świadomość to współczucie dla zwierząt już może mieć znaczenie, ale oczywiście najlepiej było nie to jest jego wizja idealna, ale ma też właśnie wizję taką realistyczną i oczywiście po prostu wzywa do ograniczenia spożycia mięsa również, podając powodu jakieś zdrowotne NATO czy wiemy czy to były takie tylko myśli od tak po prostu siedział myślał wymyślił czy to było nie wiem problem, w którym wszystkim polemizował to był problem, który uważał, że warto zaadresować, albowiem jest nadmierne spożycie albo niewystarczające spożycie z pewnością realnie starożytne jeśli chodzi o spożycie mięsa to była zupełnie inna historia niż jest aktualnie zwierzęta nie były na pewno zjadane zabijane na co dzień raczej raczej to było tak mniejsza część diety ludzi były też drogi na pewno znacznie droższe niż dzisiaj i nie no nawet w czasach heroicznych to możliwe, że zabijane były tylko w kontekście ofiar niczym, czyli no naprawdę nie nie na co dzień no, więc to jest trochę inna inna kwestia raczej tutaj była kwestia właśnie takiego ideologicznego podejścia czy czy też w ogóle słuszne na pewno nie było nadmiernego spożycia także jeszcze chciałby ich właśnie nie było całkiem oderwane od innych idei, bo dzisiaj leżą jakiegoś czasu wegetarianizm funkcjonuje no można powiedzieć Eko jako czysty wegetarianizm zaczął się dzisiaj właśnie może łączyć z jakimś aktywizm sprawami zwierząt w szerszym kontekstem nawet ekologicznym w dzisiejszych czasach zresztą to jest nawet dzisiaj bardzo istotny punkt natomiast dzietności wegetarianizm był dość nierozerwalnie związany z koncepcjami inny opis tego miejski albo oplata niskimi i jeśli Plutarcha właśnie podnosi ten temat, toteż dlatego, że ciągnie się znikąd on go poznał właśnie poprzez opis tego Reiss, który w jego okresie właśnie kwitu powrót do filozofii Pitagoras ski sprzed sprzed paru wieków również te koncepcje dotyczące zwierząt poznał właśnie podczas studiów Akademii platońskiej i no osobiście też myślę że, że jakaś jego własna taka dobrotliwy natura refleksja miała również miejsce uparł Mariusza to jest z kolei czysty też takim Plateau niski wegetarianizmu, gdzie on uważa, że właśnie jedynie zwierząt to jest coś co sprawia przyjemność coś co jest tak bardzo cielesne wiąże człowieka na ziemi poza tym krzywdzi się inne istoty należy się upodabniać do Najwyższego Boga, który jest absolutnie nie krzywdząc nieszkodliwy, więc nie można zadawać po prostu żadnych właśnie krzywd i bólu innym istotom żywym także takie były te motywacje, ale właśnie w tej istotne, że nie był nie było oderwane od od jakiegoś innego kontekstu to było jednak związane z tym na Plateau niezmienne bitego realizmem i ta debata była około właśnie tych tych nurtów filozofii bardzo bardzo panu dziękuję za dzisiejszą rozmowę państwa myślę, że mnie pan Damian Miszczyński z Instytutu filologii klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego rozmawialiśmy o jego książce sprawiedliwość wobec zwierząt w ujęciu Plutarcha schrony i ta książka ukazała się nakładem wydawnictwa naukowego Soup LUPA informacje Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA