REKLAMA

Znikające archiwa. Winny atrament!

OFF Czarek
Data emisji:
2020-08-05 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
36:51 min.
Udostępnij:

Jak atramenty garbnikowe niszczą podłoża archiwów i jak nauka próbuje powstrzymać ten proces? Wyjaśnia dr hab. Barbara Wagner

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa i moim gościem jest pani dr hab. Barbara Wagner pracownia teoretycznych podstaw chemii analitycznej wydziału chemii Uniwersytet warszawski dzień dobry witam serdecznie dzień dobry archiwa różne, czyli papiery chronimy te domowe, ale chroni się te, które mają po 100200500 i więcej lat tymczasem okazuje się, że czasami największym wrogiem papieru może być Rozwiń » upływający czas tak, ale w kontekście atramentu wydaje się, że atrament jest przyjazny papierowi, bo przecież pięknie się z papierem łączy tworzy różne rzeczy, które potem konserwujemy niedawno program wiecznych piórach tymczasem atrament największym wrogiem papieru co to znaczy może być może być właśnie co to znaczy, że każdy czy nie każdy, który co robić jesteśmy skazani na porażkę i o co w ogóle chodzi o historie o znajomość chemii o to, że dawniej uważano, że atrament, które mają zostawiać piękny ślad piękny kolor wystarczy, że wyglądają bardzo elegancko natomiast poza świadomością tego, że potrafimy wyprodukować piękny kolor nie było wiadomo, że trzeba te wszystkie środki, które prowadzą do uzyskania pięknego zabarwienia połączyć stosownych proporcjach trochę tak, jakbyśmy czas to robili nie mieli świadomości, że wszystkie składniki muszą być odpowiednio wymieszane, żeby na koniec ładnie to ciasto wyglądało, ale też smakował, czyli czasami ciasto wygląda atrakcyjnie, ale nie da się jest tylko, że wtedy wiemy, że nie da się już natychmiast z takim atramentem, które pięknie wygląda i już został położony na podłoże papierowe dowiadujemy się o tym, dopiero po upływie wielu wielu lat, że 1 ze składników był dodane np. w nadmiarze i on powoduje rozrywanie łańcuchów celulozowych tworzących papier papier jest stworzony celulozy wczoraj rozmawiałem z Jarosławia np. z panem profesorem na temat badania rękopisów Fryderyka Chopina i rozumie, że mówimy tutaj być może trochę starszych dokumentach, ale chociażby taki rękopis Fryderyka Chopina mały Frycek albo średni ręce albo dorosły Frycek pisał o sobie piórem wiecznym po papierze to zostało dzisiaj mówimy o Super mamy oryginalne zapiski kreślone ręką wielkiego kompozytora, a więc badajmy je pod kątem charakteru pisma, ale także te treści tak grali tak, ale tymczasem okazuje się, że atrament może być także największym wrogiem no właśnie tutaj niestety dochodzimy do tego momentu, w którym poruszył pan bardzo ważną kwestię, czyli trwałość naszego dziedzictwa kulturowego taki to dotyczy zarówno zapisków Fryderyka Chopina Bacha Beethovena Rembrandta van Gogha listów i w ogóle właściwie chyba wszystkich najważniejszych naszych artystów, których podziwiamy i okazuje się, że część z tych dokumentów może bezpowrotnie zniknąć wydawało nam się w którymś momencie, że już potrafimy przewidzieć, które atrament są stabilne, które nie natomiast mam wrażenie, że im więcej wiemy, tym bardziej sprawa zaczyna być skomplikowana i pierwszym takim przybliżeniu, które pojawiło się w dziewiętnastym wieku na początku dwudziestego wydawało nam się, że po prostu tam jest za dużo kwas, dlatego że część 1 z tych składników, o których mówiła jest związek, który ma charakter Kwaśny, czyli powoduje tzw. zakwaszenie i de polimery rację w wyniku hydrolizy właśnie spowodowanej bardzo niskim odczynu pH w związku z tym konserwatorzy już mieli taką optymistyczną myślę, że mają środek z rad czy w postaci możliwości podnoszenia tego tej wartości, która wydawała się tutaj taka kluczowa niestety okazało się, że to nie wystarcza, ponieważ atrament jest zbudowany z żelaza z garniturów niestety nie tylko żelazo, ale mieszano w dowolnych zupełnie proporcjach sole różnych metali, które tam się znajdują pisarze wytwarzali ten atrament właśnie bez świadomości, że to trzeba wymieszać odpowiednich proporcjach czasem 1 składnika jest za dużo czasem za dużo drugiego składnika najpierw musimy się dowiedzieć co tak naprawdę atrament jest co piszesz się wydaje, że co jeszcze w tym parlamencie, ale trochę tak jak nam się kiedyś wydawało, że możemy jedno leczenie zaproponować dla wszystkich chorych osób na podobną chorobę teraz się okazuje, że jednak te indywidualne reakcje też wymagają indywidualnej diagnostyki prawda, czyli tutaj mamy taką samą sytuację, że musimy indywidualnie właściwie każdy rękopis poznać i zaczynają być proponowane po prostu coraz bardziej wysublimowane metody diagnostyki czynnych czym grozi niezabezpieczenie albo no właśnie nie nie dowiedzenie się co w trawie piszczy i odpowiednie potraktowanie o tym, proponuję byśmy pracowali później, ale czym grozi co się może wydarzyć, jeżeli zostawimy takiej dziś źle dobrany atrament samemu sobie na początku niewiele, a i to jest takie właśnie myląca po prostu zaczyna wyglądać coraz ładniej zaczyna mieć taki charakterystyczny ładny brązowy kolor papier wygląda szlachetnie nie jest taki biały tylko też pojawiają się przebarwienia wokół tych liter, a potem nagle bierzemy kartkę do ręki i ona się rozpada pył to jest taki zjawisko, które wg mnie pięknie zostało nazwane wrze Rami atramentowe pięknie oddaje chodzi, żeby tory tam zachodzi przekręt, atakując przedziera przez papieża przy okazji chyba też chodzi o to, aby dzielić Polaków prawdziwych nieprawdziwych bądź z nich oprócz Polek rocznie, mówi że atramentowe, ale po niemiecku to też pięknie brzmi, bo to są Tintin teraz się też Interface tak dźwięk tego przedzieranie się przez kartkę papieru pięknie tutaj jest oddanych i w miarę jak byśmy poznawali właśnie to co powinno siedzieć od strony chemicznej przy produkcji zbilansowanych atramentów zaczynały być te atramenty coraz bardziej stabilne i dwudziestym wieku jeszcze najpierw właśnie rząd niemiecki zalecało podpisywania wszystkich dokumentów oficjalnych tymi atramentowa mi atrament ami, ale była konkretna procedura opracowana przez firmy Merk szef do 1974 roku była taka jak konieczność podpisywania potem dopiero rozumiem, że jakieś inne atrament były albo długopisy oficjalne zaproponowane, czyli to, że mamy rękopisy, a nie mamy odpowiednio zbadane sprawy może sprawić, że w którymś momencie te rękopisy zamienią się w pył może, choć nie musi to znowu daje nam szerokie pole takiej niepewności konieczności bez wytwarzania tych sposobów czy proponowania sposobów badania tak jak wspomniałam o tym, zakwaszenie NATO w którymś momencie okazało się, że nie tylko środowisko kwaśne okazało się, że jony żelaza, które nie zostały związane w bardzo trwałym kompleks pani nami właśnie ten kompleks jest taki piękny czarny, ale jak dodawano za dużo jonów żelaza to one pozostawały w postaci takich wolnych niezwiązanych uczestniczyły w reakcjach do polimeryzacji celulozy, czyli tego przedzierania papieru potem jak już się okazało, że potrafimy pewien sposób ogarnąć reakcje związane z żelazem no to znowu się okazało, że dla jakiejś grupy obiektów jest nieskuteczne i teraz zaczynamy sprawdzać co jeszcze, bo już wiadomo, że np. jony miedzi mogą pojawiać matka strasznie dużo opcji oraz dalsza o tym, porozmawiamy po informacjach myślę, że panie profesorze pewnie najłatwiej byłoby pobrać próbkę powiedzieć dobrze to weźmiemy tutaj kropeczki tutaj przecinak tutaj liter ku w sensie atrament pobierzemy skrobie my zbadamy i już no ale rozumiem, że jeżeli mamy do czynienia ze szczególnie cennymi zabytkami albo właściwie ze wszystkimi to nikt nie po nie pozwoli pobrać na pobranie żadnej próbki co wtedy o tym, będziemy rozmawiać po informacjach Radia TOK FM informacje już za 3 minuty o godzinie dziesiątej 20 państwa moim gościem jest pani dr hab. Barbara Wagner pracownia teoretycznych podstaw chemii analitycznej wydziału chemii Uniwersytet warszawski wracamy po informacjach które państwa i moim gościem jest pani dr hab. Barbara Wagner pracownia teoretycznych podstaw chemii analitycznej wydział chemii Uniwersytetu Warszawskiego czeka na Szanowni Państwo wróg to ten straszny wróg nazywa 00 zżera mi atramentowych mi i jeżeli atrament został źle dobrany, a przecież nie wiemy czy został dobrany dobrze to, w którym momencie może za kilka może kilkanaście może kilkadziesiąt właśnie bardziej za kilkaset lat papier zamienia się pyłu marny przed informacjami dosłownie tak przed informacjami, mówi że najlepiej byłoby troszeczkę tak coś tam poskrobać wyskrobać wziąć kilka próbek i ich zbadać co w trawie piszczy co atrament Piszcie, ale przecież nie wszyscy właściciele czy też nadzorcy szczególnie cennych rękopisów na to pozwolą co wtedy no to nie jest kwestia ochoty tylko kwestia ochrony bardzo ważnych zabytków w związku, z czym w ogóle jest w badaniach taka tendencja do posługiwania się metodami nie inwazyjnymi to jest filozofia przyjęta od kilkudziesięciu lat wydaje mi się, że w wielu sytuacjach jest nad używana, bo nie inwazyjny oznacza właśnie możliwość robienia bezpośrednio pomiarów bez konieczności pobierania próbki choćby najmniejszej, ale druga opcja, jaka jest możliwa to jest opcja badań, które są wykonywane w miejscu przechowywania zbiorów, czyli nie pobieramy tej próbki tylko możemy przywieźć jakiś układ pomiarowy np. do archiwum czy do biblioteki i dokonywać pomiarów bezpośrednio na miejscu te metody są coraz bardziej czułe i coraz bardziej przypominają metody dostępne w laboratoriach pod względem taki, jakby potencjalnej możliwości spełnienia najwyższych wymogów badawczych jak obserwuje ogromny rozwój rzeczywiście w tym kierunku, ale umówmy się, że jednak rozwój tych układów, które stoją w laboratoriach jest równoległy i one są też coraz lepsze, więc czasem warto uszczknąć próba czeka ich zawieźć do laboratorium, ale właśnie filozofia mówiąca o tym, że unikamy tych metod jest dominująca, więc rzeczywiście tutaj tych próbek nie nie zawsze można się dopominać tak bym powiedział pani profesor miał wczoraj w nocy sen niewiele pamięta, ale zapytam jedno słowo było trudne i dlatego zapamiętałem Otóż słowo, które zapamiętają ze snu jest takie kwas diet Elena tria minął pęta Pocztowy czy to tak rozwiązuje w taki związek zasnąć i o audycję w tak tak to jest taka opcja, którą zaproponował byśmy w 2004 roku właśnie do blokowania aktywności jonów żelaza, ale w wyniku badań, które jednak były przeprowadzone w laboratorium to bym do tego wróciła i w wyniku takich próbek, które wypadły, ponieważ pan powiedział, że te rękopisy rozpadają pełne oddanie jest żadna metafora te wyziera atramentu powodują, że po prostu miejsca zapisane zaczynają w naprawdę fizycznie wypadać, czyli wystarczy, że siedzi ktoś dotknie nawet konserwator, chcąc uratować obiekt i próbki jest już zdegradowany ten materiał wypadają ja miałam takie szczęście, że koleżanki z biblioteki narodowej w Warszawie miały bardzo destruktywne obiekt, z którego wypadło tyle próbek zielone były bardzo pieczołowicie zebrane do koperty i miały być dołączone do dokumentacji konserwatorskiej chodzą po mszał rękopiśmienne z początku chodzi o szarą jest już teraz zdigitalizowane zdigitalizowane i znajduje się w zasobach elektronicznych biblioteki także można oglądać po konserwacji albo lało albo na papierze co albo cyfrowy albo w proszku zażywać albo w proszku proszku proszek tak może latać obrony do tych nie życzę tego nikomu tam nie wiadomo jednak co jest proszę pamiętać, że jest mikrobiolog mógłby się tutaj pan wiedzieć na temat tego co tam urosło w międzyczasie stanie nie jest zalecane droga przyswajania rękopisów, a jeżeli ktoś się w pełni rozpada dosłownie to czy jest szansa na uratowanie jeszcze czy to już właściwie tylko jest moment, kiedy czule jest szansa na zabezpieczenie i tutaj, jakbym naprawdę proponowało słuchaczom, żeby szukali takie hasło internecie jak konserwacja papieru rynek papieru rękopisów, bo tam można zobaczyć cuda fotograficznie udokumentowane jak wyglądał stan zachowania obiektów takich zabytkowych przed konserwacją i po konserwacji naprawdę konserwatorzy papieru to są nieprawdopodobnie sprawni profesjonaliści, którzy dokonują wizualnych cudów także może zatrzymać tych reakcji nie potrafimy jeśli jest nie dokonana diagnoza natomiast potrafią zabezpieczyć obiekty w sposób absolutnie cudowny no dobrze powiedzmy, że mamy taki podejrzany rękopis w sensie podejrzany, bo skład atramentu jest nieznany pani w laboratorium bada mówi no dobra teraz musimy spryskać czymś tam o nie jest takie proste wiemy jak się obronić przed tym kwasem, którym wspominaliśmy wiemy jak się obronić przed wolnymi jonami żelaza taki mamy nadzieję natomiast jeśli tam występuje jeszcze nadmiarowe zawartość miedzi cynku manganu zaczynamy mieć problem, tym bardziej że wszystkie te składniki nie występują właśnie zdefiniowanych proporcjach tylko absolutnie różnych na różnym podłożu papierowym i teraz liczba zmiennych, którą trzeba, by było uwzględnić jest naprawdę ogromna zatem proponujemy metody takie przybliżone, który liczymy, że pomogą, a przybliżone to, jakie teraz chodzą wspaniały ziele konserwatorskie, które można funkcjonalnie izolować, czyli nasączyć duże, że ziele odpowiednimi związkami chemicznymi pozostawiać w postaci takiej Zielonej warstwy na obiektach konserwowanych czekać aż o przerwę drugie z obiektu np. nadmiar jonów żelaza migruje struktury żelu, który pan zabieramy także praktycznie wygląda, czyli co później przykładami jakąś bibułkę albo papier toaletowy ojej papier toaletowy nie są specjalne materiały, które mają certyfikaty bezpieczeństwa ochrony pod względem żali się także fakt jest pełna profesjonalna dziedzina działań, a jak długo wędrującej jony papieru lub atramentu do żelu, skąd wiedzą, którą stronę wędrować tam pojawię się tak jakby gradient, czyli różnica zawartości i 1 materiale względem drugiego, ponieważ układy dążą do zachowania pewnej równowagi to po prostu one wędrują tam, gdzie jest ich mniej tak to jest, że takie założenie, że kładziemy żel, który wykazuje większe powinowactwo do tych jonów, które próbujemy wyciągnąć z atramentu natomiast znowu trzeba pamiętać, że my musimy bardzo delikatnie balansować na takiej granicy równowagi, dlatego że atrament jest piękny to myśmy zaczęli rozmawiać prawda przed przerwą, że ma piękny kolor wygląda wspaniale bardzo często łączy nam się z takimi wrażeniami estetycznymi w końcu dlatego był wybrany, żeby te obiekty powstały właśnie z jego wykorzystania, ale jeśli założymy delikatną chemię, która powoduje to zabór tamten zabarwienie te ładne wrażenia estetyczne to opisujemy ten atrament, uwzględniając straci ton, który był ważny dla nas atrakcyjny, więc tutaj znowu wchodzimy w bardzo skomplikowane taki, że Bór i wyczucie intuicyjne konserwatorów jak mocno zadziałać metodą prób błędów bardzo często trzeba indywidualnie dobrać te działania do każdego do kiedyś, że jest tak kiedyś, że wydał książkę i może to dobrze no ale ogólnie mogą się pozbyć tej plamy i tak sobie myślę, że tak na punkt widzenia laika żel plus papier to nie jest dobra kombinacja, ale może pan kleju włókna tak żony teraz są bezpieczne np. z dnia dla mas powietrza będzie miała mniejszy wpływ na to miejsce może się rozpadnie cała reszta to plama zostanie aha, czyli teraz może całą książkę duża żelu nie wiem proponuje jeśli to wzbudza niepokój to proponuję poszukać jednak porady profesjonalizuje chyba nic cennego no dobrze, ale czy wiemy już na tyle, żeby powiedzieć gwarantuje, że na 100% gwarantuje, że po naszej interwencji ten rękopis przetrwa kolejne 1000 lat nic się nie stanie nie zmieni koloru nie rozpadnie się nie wybijanie nie chyba wiemy, tyle że możemy powiedzieć, że na dziś zrobiliśmy najlepsze co możemy zrobić co jest w zasięgu naszych możliwości natomiast zostawiamy sobie taką otwartą furtkę, że w miarę jak będziemy się dowiadywali coraz więcej to może się dowiemy jeszcze czymś co powinno być uwzględnione, czyli to jest takie trochę stąpanie po cienkim lodzie ja myślę, że stąpanie po cienkim lodzie i trochę właśnie już taka pokora że, ponieważ parę razy wydawało się w historii ratowania świata napisanego momentami Żelazową Galus owymi przed zniszczeniami wydawało się, że już odtrąbili sukces, a potem na coś zaskakiwało to myślę, że już teraz właśnie bardziej ostrożnie odchodzi podchodzimy do tego, żeby takie sukcesy ogłaszać nie wiem czym pani szczerze odpowie na to pytanie, ale czy udało już nieodwracalnie w czasie tych prób i zabezpieczenia zniszczyć jakiś niezwykle cenne dla polskiej kultury skarby na szczęście nie, choć była przez lubińską mamy to da nie była właśnie taka metoda, która wzbudziła nasz zachwyt tak w połowie lat dziewięćdziesiątych to było wygodne używanie rękopisów o go w bibliotece watykańskiej okazało się, że część rękopisów znakomicie reaguje na takie wrzucenie do wody w okolicach 90 paru stopni, ale okazało się, że część atramentów z kolei wykazuje ogromną niestabilność i spływa, ale to się okazało, zanim metoda zrobiła się bardzo popularna w Polsce, więc chyba na stałe chronił rząd rad cennych zabytków kończą w Watykanie mają dużo rękopisu, więc mamy sobie pozwolić, żeby tam ugotować zasiadanie w 1000 na obiad w 2000 tak, ale dobrze wrócimy do atramentu i Żarek atramentowych po informacjach Radia TOK FM państwa mają gości jest pani dr hab. Barbara Wagner pracownia teoretycznych podstaw chemii analitycznej wydział chemii Uniwersytetu Warszawskiego informacje już za 3 minuty o godzinie dziesiątej 40, a po informacjach wracamy do programu off czarek czarek państwa moim gościem jest pani dr hab. Barbara Wagner pracownia teoretycznych podstaw chemii analitycznej wydział chemii Uniwersytetu Warszawskiego rozmawiamy dzisiaj największym wrogu papier ruch czy chodzi o atrament cie który, jeżeli w całym procesie produkcji został źle skonstruowany to po latach wdziera się w papier także to, czego papier wykonany może wpływać tak rozumiem na przyspieszenie lub opóźnienie tej reakcji, więc wdziera się 00 w tym świecie papier zamienia się w pył proch po prostu przestaje być pada pada z jego nie ma oczywiście, że to jakiś nasze Niewiem lista zakupów sprzed 500 lat no to dobra nie jest jakoś bardzo ważne, ale jeżeli jest to jakieś zdanie albo wiersz zapisany przez wybitnego twórcę artystę naukowca dawno dawno temu ma to olbrzymie znaczenie dla kultury dla dziedzictwa no to chcielibyśmy zachować, chociaż właściwie logicznie rzecz biorąc nie ma sensu, bo pewnie dawno byśmy to skserować i zdigitalizowane-li generalnie wiemy co tam jest, więc taki trochę fetyszyzm myślę, że niezdrowe ale jaki miły estetycznie na lepsze i tak nikt tego nie zobaczy oprócz nie wiem dyrektora biblioteki narodowej, który tamtejszym skarbcu jakieś swoje fetysze trzyma się, że tworzenie seksuolog w powiecie powinno się pojawić w bibliotece narodowej w ale też tak boczków w coś nie przyszło do głowy no dobrze, a rozumiem, że na całym świecie każdy trochę zmaga się z podobnymi rzeczami oczywiście mowa to państwa, które mają stare dokumenty, bo nie wiem to Amerykanie to najstarsze to to u nas takie leżąc na strychach, jakie oni pewnie uważają za zabytki kultury nosi to nie właśnie teraz też mają wspaniały swoje zbiory natomiast biorą udział w tych badaniach na poziomie dostępności i materii takiej materii obliczeniowej i informatycznej bardzo fajny wątek mi się tak pojawia na podstawie tego co pan powiedział na zasadzie środkami z notatkami nudnymi rachunkami i sprzedawaniem kupowaniem i gdy gospodarstwem domowym, ponieważ parę lat temu na czele nie wiem czy pan o tym, słyszał to się pojawiła natomiast parę lat temu czy paręnaście był projekt, który rozrósł się niesamowicie związany był próbą usystematyzowania wyników badań naukowych i sposobu dochodzenia do pewnych propozycji naukowych Galileusza to okazało się, że Galileusz używał naszych słynnych atramentu Żelazową losowych jak mu się kończył 1 KW 21 Kałamarz 1 porcja to zrobił drugą porcję to druga porcja było już trochę innego składu chemicznego niż ta pierwsza używał tego samego atramentu doba grania do robienia notatek spontanicznie naukowych i doprowadzenia Buchalteria domowej przy czym miał zwyczaj taki, że ta Buchalteria domowa była prowadzona w sposób nieprawdopodobnie systematyczne, czyli mamy do te zapiski ile tam do pieniędzy gosposi na to, żeby poszła na Targ notatki pojawiają się w sposób aktualnie dla nas chaotycznej były ciekawe tutaj do tworzenia dla historyków nauki w jaki sposób jego myśli się pojawiły rozwijały i ktoś wpadł na pomysł porównajmy skład atramentów to mamy taką bazę danych składu chemicznego atramentów w postaci tych właśnie wydawało się mało interesujących prawda notatek to mamy fascynujące, ale bardzo spontanicznie rozwiązań rozwijające się myśli naukowej, które czasem były też notatkami przekreślenia miną widać było, że to nie jest jednorazowo tylko, że to tak pojawiał się rozwija indywidualnie dla Galileusza to jest projekt, który miało na celu najpierw przebadanie składu właśnie iluś rękopisów potem się zaczęły do tego zgłaszać kolejne biblioteki związku czy projekt rozrósł do naprawdę Międzynarodowego projektu trzon zespołu stanowili Włosi oczywiście przy zabytkach mamy Włochów Niemcy i Amerykanie najpierw wydawało się, że chemicy analitycy sprawdzą co pan jest napar liczymy będziemy wiedzieli to potem okazało się jednak jakieś bardziej wysublimowane aparatem matematyczne były do tego potrzebne działania statystyczne informatyczne znowu, jeżeli w ktoś był zainteresowany tą w internecie można wyszukać projekt Galileusz rękopisy to powinno się pojawić jako taka możliwość wglądu bazy danych, która tam powstała, czyli można, by rzec, że zachowuj swoje Zachodu nad systematyczne pod warunkiem oczywiście, że jesteś Galileusza lub równie pot zamierza być również zdania Galileusz fascynującym naukowcem to się okazało, że właśnie w kilku przypadkach na podstawie tak naprawdę sprawdzenia, że zawartości żelaza miedzi cynku ołowiu, czyli z tego wszystkiego co tam się pojawiało kluczowe były tylko 4 pierwiastki niejednokrotnie udawało się taki profil atramentu idealnie wręcz dopasować, czyli to mamy datę to mamy prawda notatki, które możemy dokładnie wręcz powiedzieć, w którym momencie powstał to naj to no dobrze a, a jakaś niszczące badania nieinwazyjne, czyli wymagały, ponieważ one wymagały dowiezienia do takiej metody, którą np. dysponuje muzeum lub, że ja nawet nie będę opowiadał tak na czym ona polega Niemiec wymaga dostępu do dużych układów pomiarowych oferuje dużą czułość to znaczy, że nawet niewielka zmienność powoduje zmianę wyraźną rejestrowanego sygnału i ma niskie granicy wykrywalności to znaczy, że nawet malutkie jakieś zupełnie śladowe obecności danego pierwiastka do zmierzyć, a co zrobić mądry Polak po szkodzie, czyli nauczeni doświadczeniem tych znikających rękopisów rozpadających się w pył proch, jeżeli myślimy o sobie jako o nie miało się przyszłym bohaterze historycznym, czyli zostanie jakimś wybitnym naukowcem albo pisarzem może scena pisarzem reżyserem i mówimy dobrze chcielibyśmy, żeby za 1000 lat te nasze te nasze notatki te nasze listy zakupów przetrwały, tym bardziej że zdecydowaliśmy się od jakiegoś czasu pisać piórem wiecznym np. jak dobrać odpowiedni atrament tak, żeby za 1000 lat wszyscy mówili kurczy co za osoba facet kobieta nie tylko świetny papier, ale i idealny atrament zaniemówiłam sądzę, żeby ktoś atrament Żelazową bluesowych obecnie używał, ale przypomniało mi się, że jest 1 wielbiciel atramentów Żelazową bluesowych w kraju obecnie proponuje w wielu odmianach jest to Chemik po Politechnice warszawskiej nie pamiętam nazwy firmy, ale jest to, że lepiej, ale rzeczywiście jest osoba, która na rynku obecnie takie zbilansowany atramenty Żelazową bluesowe najróżniejszych kolorach potrafi zrobić, ale rozumie, że tak te, których dzisiaj używamy już stuprocentowo bezpieczne wiemy o tym, że, gdyby nic się z nimi złego nie wydarzy za 1000 lat nie używamy atramentów Żelazową losowe wchodzimy w atrament czytam cieczy ruszy pisarskiego, ale są organiczne, więc zupełnie jeszcze inna tutaj się pojawia historia jaka, ale chemia, ale bezpieczny dla stabilności związku myślę, że te tusze raczej blakną lub się płcią, więc zupełnie inne też mamy tutaj zagadnienia do omawiania zupełnie inny rodzaj problemów hasz, a czy różnego rodzaju środki na świecie, które zajmują się także ratowaniem odtwarzaniem czy od Jana wyzwaniem realizacją mają jakieś swoje domowe sposoby to jest także to są pilnie chronione tajemnice czy raczej dzielicie się, poszukując takiego złotego środka staramy się dzielić opisujemy to w publikacjach podchodzimy nawzajem do siebie z takim z ostrożnym zaufaniem to znaczy, że staramy się sprawdzać czy to co ktoś zaproponuje ma sens natomiast, bywa że te szczegóły są albo bardzo o ogólnie opisane albo ktoś próbuje je ominąć uprościć, bo prawdę mówiąc no tak aplikacyjną tych metod, które są obecnie proponowane wyraźnie rozbija się o czasochłonność i konieczność dostosowywania najczęściej tych roztworu będzie, jeżeli w takich najdrobniejszych szczegółach, które wymagają poświęcenia temu dużo uwagi, czyli są niektóre metody tak jak ten właśnie każdy o tyle loteriami napęd pani coś trudnego rzeźbę, a c się do rozmów jest dwoje proponowane, którzy są tak czasochłonne, że my w laboratoriach potrafimy to zrobić i proponujemy coś w małych objętościowo, po czym jak to czas zlewki z o pojemności 100 ml przenieść do kuwety o objętości 100l to się okazuje, że proponowane proporcje, czyli dodaj 10µl były na tyle nieprecyzyjnie określone, że to jest trudno potem przełożyć na tą skalę taką, która jest potrzebna konserwatorom tak przy czym konserwator chętnie jakieś przygotuje te 10l to umówmy się, że to jest często bardzo też kosztowne pod względem ceny materiałów, które tam zostały wykorzystane to chciałby wykorzystać tę kąpiel nie do 1 kartki tylko do ilu tak opozycja wyszła z laboratorium i była obliczona na 1 kartkę co też traci sens taki aplikacyjne, więc to jest dosyć skomplikowane, żeby zawsze współpracować zawsze to pokazywać takich proporcjach, które potem będą w stanie być odtworzona, a na tym że, a na czym się trenuje no ale się trenuje na świat już mamy taką taki rozwód orzec co wrzuca staramy się robić tzw. próbki modelowe, czyli próbujemy odtworzyć na podstawie wielu pomiarów oryginalnych obiektów w skali możliwej kolejności takiej próbki modelowej i pretenduje my na tych próbkach, bo tak jak powiedziałam staramy się zachować kolorystykę niezmienioną staramy się zachować te związki, które są stabilne świadczą o zabarwieniu w postaci takiej, jakiej one tam się znajdowały oryginalnie do nie doprowadzać tutaj do zmian także to jest kwestia znowu znalezienia takiego układu modelowego stworzenia układu modelowego, który będzie wiarygodny, który będzie miał jak najwięcej połączeń z rzeczywistością co jak powiedzieliśmy o tym ile jest tutaj odmian tej rzeczywistości atramentowej na rzeczywiście jest też pewnym uproszczeniem i myślę Szanowni Państwo, że jeżeli po dzisiejszym programie każdy nauczy się tego słowa to będzie to jakieś pozytywne zjawisko chodzi o kwas nie tyle no ja Tramino będą od morza na 34‰ w zieleń atramentowe Porsche uwaga prosto do 3434 kwart, a ja Mino nie Litwa jak osiedlowej tria minowej NATO o to też zawiera cały związek struktur musimy poćwiczyć jazdę w organizację można oczywiście to nazwać kwasem Penta Penta nowym pewnie tak jest łatwiej z no ale można też zaszpanować dobrze bardzo pani bardzo panie dziękuję bardzo, dziękuję w rekomendacjach, jeżeli pani przygotowuje do biblioteki narodowej proszę nie wspominać o terapeucie nie będę nie będę dobrze dobrze bardzo bardzo dziękuję pani doktor pani dr hab. Barbara Wagner z pracowni teoretycznych podstaw chemii analitycznej wydziału chemii Uniwersytetu Warszawskiego była państwa i moim gościem informację już za kilka minut o godzinie jedenastej, a po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA