REKLAMA

,,Człowiek wielkiej miłości do Polski, państwa i literatury" – Juliusz Kaden-Bandrowski

Historie Polski
Data emisji:
2020-08-09 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:45 min.
Udostępnij:

O znaczeniu i twórczości Juliusza Kadena-Bandrowskiego opowiadał prof. Piotr Śliwiński kierownik Zakładu Poetyki i Krytyki Literackiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry zapraszam państwa na audycje historię Polski wracamy dzisiaj czy pretekstem akurat jest smutna historia 6sierpnia czterdziestego czwartego roku podczas walk w powstaniu warszawskim ranny zostaje Juliusz Ka den Bandrowski 2 dni później umiera w wyniku odniesionych ran można by powiedzieć, że to jest jeszcze jedna z tych postaci, o których mówił prof. Stanisław Pigoń, a więc brylant którymi strzelaliśmy do wroga akurat resort piłek mówił Baczyński, Rozwiń » ale przecież właśnie tych, którzy giną w powstaniu warszawskim diamentów jest jest jest więcej to ta smutna okoliczność jest myślę, że dobrą miłą okolicznością, żeby przypomnieć bliżej postać Juliusza Kadena Bandrowskiego pomoże nam w tym nasz gość pan prof. Piotr Śliwiński krytyk literacki badacz polskiej poezji Instytut filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu dzień dobry panie profesorze dziękuję dziękuję panu państwu jak sobie myślę może się mylę może to nie jest naukowe metodologiczne, ale czy można opowiedzieć, przypominając przy okazji trochę tę postać, że już sam dom, z którego pochodził samo miejsce, w którym banderowcy mieszkali też tworzy pewnego rodzaju ciekawość postaci ze względu chociażby na to, że tak Galicja jest tak wielu kulturowa taka wymieszana, że ta rodzina Bandrowski ma właśnie domieszkę krwi niemieckiej i ciekawego Saksonii czeka który, który przybył kiedyś tam właśnie do Polski, który przekazał matce można powiedzieć Juliusza Kossaka saksońskiego i Polski patriotyzm to pan, który jako bohater otrzymuje Virtuti Militari w powstaniu listopadowym itd. czy Chiba rozrywką tacy specjalni wydaje mi się, że tak tak jak pamiętam raz może zastrzec, że nie jestem biografem Kadena Bandrowskiego jestem zainteresowanym czytelnikami rozmówcą i kimś zainteresowane w tym, żeby o tym bardzo wybitnymi ciekawym pisarzu mówić mówić więcej niż to się ostatnio dzieje on się urodził w Rzeszowie jako dziecko będzie o tym pisał o mieście mojej matki przenosi się do Krakowa nazwisko to podwójne nazwisko wzięło się nazwiska matki kadrami nazwiska ojca Bandrowski matka ma ciekawą rodową genealogię ojciec jest lekarzem publicystą działaczem społecznym człowiekiem teatru w rodzinie są pisarze także brat starszy brat Kadena Bandrowskiego ułamany przegubowe nazwisko ma go odróżnić od od brata Jerzego Bandrowskiego taka jest dodatkowa funkcja myślę sobie, że to co składa się na dziedzictwo ta wielo rodny dość i bardzo różnorodne narodowe językowe kulturowe konteksty pracę, w którym wzrasta późniejszy pisarz także ambicje artystyczne, które zostają mu zaszczepione bardzo wcześnie przecież wiemy miał nietuzinkowe predyspozycje do tego, żeby zostać pianistą nawet wirtuoza odbiera w tym zakresie poważne zaawansowane wykształcenie to dopiero Belki chyba okaże się, że jest pewna granica, której nie jest w stanie przekroczyć granicę mistrzostwach spowodowana kondycją urazem złamaniem ręki doznanym młodych latach, które jednakowoż jakoś rezonuje sprawia, że w pewnym momencie nie jest w stanie pewnego poziomu pewnego poziomu osiągnąć, ale osiągnął bardzo bardzo duża, więc jeśli spojrzeć na tę rodzinę, która ma ciekawą ciekawy rodowód na jego wykształcenie ambicje artystyczne ambicje filozoficzne literackie, które szybko, że szybko dochodzą głosy wtedy, kiedy porzuca pianistkę, ale to rzecz jasna, że filozofia i złożyć to ostatnimi latami jego życia to życie bardzo pracowite różnorodne poświęcone pisaniu, ale także działalności rozmaitego typu na niwie literackiej, ale też politycznej około politycznej mówi o tych późniejszych latach jego jego życia zarazem spokojne wojna oczywiście ten spokój odbiera i poniekąd zamyka historie niszczy historię tej rodziny przynajmniej w odniesieniu do najbliższych Kd na 3003. przecież nie pierwszy jego syn, a w połowie września powstaniu warszawskim drugi, więc wystarczyło wystarczyły 2 lata właściwie niespełna 2 lata żeby, żeby zginął KN, ale z zginęła bliźniacy jego jego synowie powstanie warszawskie w przeciągu paru tygodni zawiera ojca, a syna i jakoś bym powiedział na początku rodzi się w tym człowieku dzięki jego rodzinie pewnie dzięki jego własne predyspozycje jakoś tak nadzwyczajna ambicja spełnia się czy dąży do spełnienia to z polskiego inteligenta, który w, które nie tylko chce dużo wiedzieć dużo umieć dużo znaczy, ale też chce nadawać znaczenia kształtować się tkankę społeczną wg pewnych wzorów jak oceniać to inna rzecz, a okupacja powstanie, a tę biografię kończą jeszcze może 2 słowa powiedzenie o tym młody okresie życia Juliusza, bo to jest też takie dopełnienie chyba właśnie charakterystyki tej postaci również od strony pewnej wrażliwości pewnego patrzenia na na życie na społeczeństwo na potem odradzającą się Polskę to jest dosyć też taka ciekawa ewolucja, bo jak on wyjeżdża do Brukseli i tam jest przez kilka lat tam właśnie już zaczyna swoją działalność publicystyczną mówi, że spory wpływ na jego myślenie miał niejaki Edward Abramowski, o którym jak zaglądamy choćby do encyklopedii możemy przeczytać, że to był ortodoksyjny marksista wręcz taki człowiek, który w, który myślał o komunizmie nawet powiedziałbym trochę sposób anarchistyczny my, czyli bez państwo bez państwowych można powiedzieć no a, a potem mamy i ten kadr rozpoczyna studia filozoficzne właśnie rozpoczyna swoją działalność tych kółkach patriotycznych, a jednocześnie no ja jak jak to się za chwilę okaże w momencie właśnie, kiedy wybucha wojna i potem mamy Polskę sporo energii poświęca właśnie na takie działalność taką działalność pro państwową jest w tym okresie brukselskiej jest związane z Izraelczykami, ale to ten to nie jest radykalne lewicowe środowisko także pekaesem to też oczywiście nie jest wybór radykalny wpływ Edwarda Abramowskiego, który chyba miał mogę teraz postaci różne różne oblicza od marksizmu ortodoksyjnego jak pan dyrektor stwierdzi ruch aż do pewnych nośnych wówczas bardzo ważnych wpływających na różne postaci np. na Marię Dąbrowską idei Spółdzielczości był bardzo zaangażowany w to oczywiście była część jego lewicowych marksistowskich przekonań zaangażowany to aby, aby nauczyć nas wypróbować nas nauczyć pracy pracy zespołowej pracy w kolektywie, bo budowania poczucia wspólnoty interesów i odnajdywania się takich zmienionych przez spółdzielczość wierzył w innej ekonomicznej rzeczywistości zdaje mi się, że przejście między tymi wpływami tymi środowiskami, których bywał KN Bandrowski do Legionów Piłsudskiego, z którym związał się bardzo przecież wcześnie właściwie na samym początku nie jest zrozumiałe musi pamiętać, że Piłsudski Piłsudski z pociągu kierującego się ku socjalizmowi wyszedł na stacji niepodległość pamiętamy, ale ten pociąg ten pociąg właśnie tę stronę zmierza dzisiaj się czasami dyskusje po publicznym pojawia szalenie nieuprawnione krzywdzące sprzeczne z historią przez sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem generalnie powiedział niemoralne przekonanie, które próbuje się jakoś wpoić wpoić nam, iż w związku z prawicą nie Blanka którymi strzelaliśmy do wroga odlatywał bardzo często z lewej z prawej to na początku pierwszej wojny światowej drugiej wojny światowej od początku jej przez cały cały przebieg chorób polskiego do do tragicznego powstania powstania Warszawskiego, więc on szedł tą drogą ku zlewa ku ku państwu kółku niepodległość no to kończąc pierwszą część naszego spotkania tylko do klimy ten wątek życia rysować, porządkując życiorys naszego bohatera, bo to właśnie w czasach brukselskich poznaje Romanę Brzezińską, która zostaje jego jego żoną no właśnie z tego małżeństwa potem jest już rodzą się 2 synowie Paweł Andrzej, który już pan profesor wspomniał, że też giną w czasie w czasie wojny żona też miała wezmę artystyczne aspiracje próbowała być aktorką występowała potem po teatralnym pseudonimem Roman Szpak, ale też chyba trzeba powiedzieć szczerze, że nie odniosła jakiś sukcesów, a może przydały się te zdolności talent do tego, żeby na różnych spotkaniach potem czytać fragmenty tego co pisał jej mąż przed nami informacje w TOK FM, a potem wraca jest dzień dobry ponownie to historia Polski przypominam studio pan prof. Piotr Śliwiński, a rozmawiamy dzisiaj o postaci Juliusza Kadena Bandrowskiego po tym, opisie trochę jego losów takich od strony też moment cyklu medyczna i abyśmy tę postać sobie dziś w miejscu willi w czasie miejscu może już powiedzmy 2 słowa o tym co on pisze, bo poza tym, że już się pojawia w jego twórczości taka publicystyka kiedy, kiedy pisze dla różnych czasopism to jeszcze przed wybuchem pierwszej wojny pokazuje się ukazuje chyba tak należy powiedzieć jego pierwsza powieść jest Guła, ale jakoś nie było najlepszy w 1911 rok ona nie była przez niego samego wysoko ceniona, aczkolwiek już nie pamiętam, a i przykro i że nie pamiętam wielkiej pracy literaturoznawczyni zetknąłem się raz 2 z poglądem, że to jest książka książka niedoceniona, że tam są pewne fragmenty dotyczące młodzieńczych doświadczeń grozy jak ją jako, jaka towarzyszy młodości zwycięstwo nawet, w które bardzo wyróżniają poza tym dla historyka literatury to jednak ta perspektywa byłaby tak istotna, a ta książka także pro one będą istotne może zbiór nowel zawody, ale będą jakoś istotne ze względu na to, że zaczyna się tam klarować takiej takim wewnętrznym sporze młodej polszczyzny ekspresjonizmem jakąś próbą opracowania własnego stylu jednak kiedy mówimy kazania będą Bandrowski to styl jest słowem koniecznym zatem po te początki oznaczone tytułami, które wymieniłem one są one są istotne nie, dlatego że zapowiadają wybitnego pisarza, aczkolwiek miał 4 najgorsze recenzje były już dostrzeżone i komplementowany większości podczas późniejszego wybitna wielki książki były w znacznej mierze sposób planowane prawda budził ogromne sprzeciwy nie tylko, a nie tylko uznanie to pozostają one jednak w kręgu takich pies chodzi potem pojawia się coś co sprawiło, że każdy był bardzo popularnym pisarzem pośród ludzi, którzy nie czy gen. Barcza czarnych skrzydeł czy Mateusza nigdy nie wspominając łuk ich i innych tych kanonicznych się tak w razie książek Kadena natomiast żyli w kręgu legendy legendy, do której sam się bardzo przy przyczynił legendę Legionów leki legendę czynu Legionowego i legendy wodza piłsudczycy bitwa pod konarami piętnastego roku ta przede wszystkim książka, ale także mówiły spotkanie kolejnego roku one one były wielokrotnie wznawiane w dwudziestoleciu czytane polecane młodzieży były świadectwem czynu świadectwem bohaterstwa poświęcenia ofiary tak one stwarzały podwaliny pod od 500 czy polską mówi Rutkowski mi zresztą wróciło za uwagę, że słowo piłsudczycy chyba głowy za to nie dam, ale jest określeniem zaproponowanym wymyślonym zaproponowanym przez Kadena ogólnie przyjętym na ten zmienia się sytuacja z jakiego stopnia to znaczy zmienia się tenor komplikuje się świat przedstawiony zmienia się sposób pisania łuku to jest książka opowiadająca o Galicji albo ściślej mówiąc o Krakowie tuż przed wojennym będąca w różnych dziejące, której akcja dzieje się w różnych kręgach, ale także kręgach akademickich i która rozpatrywać możemy na różnych płaszczyznach po pierwsze na tej płaszczyźnie takiego dojrzewania stylu Kadena Bandrowskiego pogłębiania się jego spojrzenia na społeczeństwo także na polityczność, która w społeczeństwie każde społeczeństwo jest obecna może jeszcze nie na samą politykę, ale apolityczność tak wreszcie tutaj dochodzi do swoistej konfrontacji, ale nie uproszczone już konfrontacji, a tego co było czy miało za chwilę być owym czynem ofiarą poświęceniem bohaterstwem tym kapitałem, który w, którym zasłużyli się piłsudczycy w dwudziestoleciu mogą z niego czerpać cokolwiek go opium ciekach złego powiedzieć to cokolwiek powiedzieć o rządach tej formacji sanacji wreszcie po 2006. roku to oni wyróżnili się nagle dość powszechnego impasu marazmu lęku konformizmu tutaj się pojawia jednak inny obraz zdarzeń to już nie jest Polska, która rzuciła się ku wolności własnej wolności to jest Polska, która w większości przypatruje się tym którzy, gdy własnej ku tej polskiej wolności się rzucili o ostrożna i oportunistycznie jest jeszcze 1 perspektywa, którą łuku dochodzi do hossy już panie dyrektorze kadzie, które musimy odnotować mianowicie postać głównej bohaterki Marii prawdę postać kobiety świadomej skali prowadzonej po tak świadomy siebie świadomej swoich celów, ale także swojej cielesności, a będzie obecne w późniejszej twórczości Kadena mocna świadoma siebie także własnej seksualności ma bohaterka kobiety parytety różnie oczywiście pamiętamy ten hołd oddany matce matką prawda, który jest jednak hołdem oddanym kobiecie tradycyjnych, która jednakowoż zaś zasługuje na więcej niż tradycja zwykła jej ofiar bywa szacunku nas to tu musimy to również odnotować będzie skandalistą polityczną ze względu na jak portretuje politykę poczynając od od gen. Barcza, ale będzie to skandalistą zwyczajowym ze względu na to jak traktuje traktuje cielesność fizyczność erotyzm to to pozwolę sobie jeszcze może taki rodzaj własnej refleksji nad wszystko co usłyszałem przed chwilą pana profesora przy okazji chciałbym jeszcze dosłownie 2 zdania wrzucić z tych jego relacji wojennych, bo wydaje się, że to też daje taką wielkość pisarstwa PiS pisarstwa Kadena dlatego, że jakby ktoś powiedział dobrze był takim kronikarzem wojennym czy reporterem tam pisało w tych bitwach no to sobie nie nie wyobraża, że to mogą być ciekawe pisanie w tej bitwie pod Komarowem, o której pan wspomniał jak czytam takie zdanie niepodobna oddać wrażenia, jakie sprawia to nieustanne Pytlos panie ognia karabinowego przeraźliwe, jakby prócz się powietrza salwach to znów niby potworna Czkawka strzelanie paczkami znów normuje to wszystko równy trzask karabinów maszynowych prawda to moje zaufanie pytanie wobec ZUS lub bytowanie ognia karabinowego to już w ogóle całą tą bitwę wyobrażać co prawda słucha, więc do z pewną rozkoszą prawa dlatego tu widać, kto był jego byłego mistrzem powiedzmy otwarcie był mistrzem jego stężenia Żeromski nadal nie tylko jako pisarz pisarz zaangażowany w rozmaite kwestie społeczne niepodległościowe, ale oczywiście Wacław Berent jako wybitne wybitny pisarz epoki i człowiek, który ośmielił się robi z językiem rzeczy narrację, których inni nie próbowali tak jak będzie najbardziej ten język styl to co do DCT pana, który znalazł pan redaktor nowej jakości, bo nie spodziewałem czy nie chwili zauważyłem mieli czas sięgnąć po to, najnowsze poza najstarszy rzeczy więcej aniżeli jakość wspaniały, bo nie jest twórczy prawda on jest, że można tym wyzwaniem oddać coś, czego nie da się inaczej opisać najpierw kazano opowiada opowiada jak tak jak robił jak sektorowi pisarz tamtego nie tylko przecież tamtego czasu później będzie przedstawiał prawdę znaczy przeniesie, jakby narracyjna na scenie następne to postaci zdarzenia swoich powieści będzie się podkreślało to w odniesieniu do późniejszych ich sceniczną albo może nawet filmową, a tu jednak ma jeszcze wszystko rzekomym w swoim ręku narrator ma w swoim ręku czy swoich ustaw wszystkie możliwości i wszystkie zobowiązania do tego by powiedzieć czym jest bitwa np. to świetne świetne czy no no właśnie, a druga rzecz jeszcze, którą chciałem właśnie pozwolić jakoś skomentować wydaje się, że w tym mógł jeszcze istotna i czy Warta takiego specjalnego podkreślenia jest to próba jednak pokazania, że z 1 strony to oczywiście piłsudczyk głównie zawdzięczamy niepodległość to oni dzielnie walczyli natomiast jest to chyba taka próba, ale proszę poprawić jeśli moje myślenie idzie złą stronę takiego pokazania trochę nie podłączali się teraz wszyscy, bo jak już mamy niepodległość raptem okazuje się, że to wszyscy tak dzielnie ten ruch niepodległościowy wspierali ja już pomijam doświadczenie Legionów, kiedy to wchodzą pierwsza kadrowa, choć do Kielc to słynne sceny właśnie za czas używanych okiennic prawda itd. no a potem właśnie ta taka wspólna radość podłączanie się pod pod ostateczny sukces on on jednak tą powieścią no też trochę na to zwraca uwagę, że tak naprawdę zdecydowana większość siedziała za tym frontami i specjalnie się to wszystko nie angażowała pewnie dlatego od tej pierwszej głośnej powieści łuk ludzie zaczynają go nie lubić, tym bardziej że wiedzą, że coś jest dobrze napisane trochę większą siłę rażenia to kto jest straszna tras bardzo uwagę chcieliśmy żyć powszechną euforią prawda tak, jakbyśmy wszyscy wszyscy niepodległość w różnym stopniu wywalczyli, jakbyśmy wszyscy chcieli tego, które sprawiły że, że nasi wygrali to znany mechanizm takiego takiego rozmnożenia ojcostwa tej ich zasługi zasługi tak będzie na to pod on będzie na to kładł nacisk moglibyśmy powiedzieć że, gdyby dalszy ciąg jego pisarstwa go to kim taką obroną wyjątkowości pewnej ekskluzywności tego czynu bohaterskiego roszczenia bohaterskim innych no to byłby to dalszy ciąg byłby jednak dalszy ciąg takiego gloryfikowania świata Piłsudczyków, którym o, których wspomnieliśmy, ale generał park bardzo bardzo to jednak komplikuje, bo gen. Barcz mógłby zostać potraktowane jako książka, która przenosi uwagę z wartości na realia z abstrakcji na konkrety ideału na nadruk i w związku z tym podaje niesłychanie wymagający klubie to co reprezentują sobą już po wojnie bohaterowie tej wojennej historii no tak to oczywiście tu w to nie będzie nie będziemy chodzi dokładnie w jeszcze w życiorys Kadena w tym okresie pierwszym okresie po po pierwszej wojnie, ale może dla porządku tylko powiem, bo to też może znaczenie właśnie już do do rozmowy o opowieści gen. Barcz on no po pierwsze, włącza w to w tą całą proces budowy państwa jest szefem biura prasowego naczelnego dowództwa jest wyda wydaje tygodnik żołnierz Polski, ale też co ma znaczenie dla dla naszych obchodów stulecia wojny polsko-bolszewickiej no jest na froncie litewsko-białoruskim bierze udział w wyprawie na Wilno to oczywiście jeszcze rok dziewiętnasty, a potem właśnie w tej wojnie dwudziestego roku działa towarzyszy działaniom wojennym na Ukrainie zdobywa Kijów jeśli można tak powiedzieć też jest, więc jest mocno zaangażowany po tej stronie szeroko rozumianego obozu piłsudczykowskiego, ale rzeczywiście potem przychodzi taki moment, w którym jak zaczyna pisać dla Kuriera polskiego odcinka gen. Barcza niektórzy sobie zaczynają zadawać pytanie czy on dalej jest wielkim admiratorem marszałka wtedy jeszcze nie marszałka Piłsudskiego może jest właśnie w tej części właśnie tak właśnie oczywiście on jako korespondent wojenny ale, czyli ktoś, kto to bardzo się na razie bardzo angażuje, kto mierzy sobie wielką odpowiedzialność jest nadal piłsudczykiem, ale oczywiście jest już jak wielu innych w tym momencie rzeczywiście tych innych jest wielu jest obrońcą świeżo odzyskanej niepodległości walczy jak wielu, którzy uczestniczyli w pierwszej wojnie światowej ku poszerzeniu umocnieniu albo później ich dramatycznej obronie także Polski i tak to jest rok 2002. kiedy w odcinkach zaczyna się ukazywać gen. Barcz zaczął PiS zaczął wypowiedź pisać chyba troszkę wcześniej dwudziestym pierwszego trzecim będzie wydanie książkowe Night chciałbym zwrócić uwagę na taką konwergencję zbieżność pojawienia się tylko kilku tytułów jest gen. Barcz za chwilę pamiętamy ukaże się wielka powieść kontrowersyjna, ale przecież wielka powódź Stefana Żeromskiego się, że wiośnie romans Teresy Henry Zofii Nałkowskiej na pokolenie Marka Świt jest druga, czyli krótko mówiąc o pierwszej wzroku osiemnastego dziewiętnastego jeszcze może dwudziestego euforii związanej z ze zrzuceniem płaszcz Konrada von literackiej tym żeby, że wiosną jasne widzenie Polskę tak to aluzja do autostrady SA Lechonia i Otóż po tej chory, że literatura może wreszcie zajmować się wszystkim nie tylko polską literaturę bardzo szybko dochodzi do wniosku, że musi się zająć nową polską i co więcej zajmują się o tym osób tak, ale to już o tym od tego zaczniemy trzecią część naszej rozmowy, a teraz informacji Maciej Witucki jednak ponownie zaprasza na trzecią część wody historii Polski przypominam, że wraz z panem prof. Piotrem Śliwińskim przypominamy dzisiaj postać Juliusza Kadena Bandrowskiego, ale też, a może głównie to co pisze zakończyliśmy pan profesor zakończył drugą część właśnie tym takim taką informacją, że to po tych kilku latach walki o utrwalenie granic polskich owo tak takie pierwsze elementy związane z budową państwowości pisarze zaczynają mieć coś rodzaju jak rozumiem potrzeby poczucia powinności należy również się do tej rzeczywistości odnieść może nawet już powoli i krytycznie czy rzeczywiście chyba najsłynniejsza jedna z najważniejszych powieści Kadena gen. Barcz jest już krytyką no way drugiej Rzeczypospolitej już studiują studium sytuacji w jakiej znaleźli się ludzie w otoczeniu zapatrzeni w trybie vide vida niepodległości i studium, a sytuacji oznacza przyjrzenie się mechanizmom władzy nie władzy w ogóle to nie jest alegoria polityczna to nie jest książka, która próbuje powiedzieć nam czym jest polityka zawsze i wszędzie, jakimi mechanizmami rządzi się, jakimi prawami rządzi się państwo, jakie mechanizmy regulują życie społeczne to jest książka bardzo konkretnym konkretnym czasie od końca osiemnastego do do końca jesieni dziewiętnastego roku o roku o owym które jak wielkim wielkim kotle w takim kotle siły ambicji nadziei złudzeń intryg także kotle, w którym nie idealizm i nie są uciera nowy kształt Polski budy gen. Barcz główna postać jest po o tyle kluczowa dodatkowo kluczowe ze względu na to, iż rozpoznano powieści Bandrowskiego natychmiast od razu rozpoznano powiedz tzw. powieść klucze, czyli pod postaciami powieściowym dopatrywano się postaci rzeczywistych działających w tym czasie powszechnie znany, a zatem generał park nie jest tutaj tylko to centralną postacią, wokół której one czy z powodu, które dzieją się dzieje się akcja, ale jest Piłsudskim jest przegranym zamaskowanym Piłsudskim, choć oczywiście mówiono, że mógłby to być również gen. Sosnkowski, a to z tego powodu, że nazwisko Piłsudskiego dla zmyłki dla skomplikowania od razu pojawia się dwukrotnie pada z powieści, ale jeśli nazwisko Piłsudskiego jest nam oczywiście wszystkim dobrze dobrze znane no to rzeczywiście powiedzmy generał Bolesław Roja pewnie już nie jest powszechnie znanym, a gen. Dąbrowa powieściowy jest jego znakiem, ale wtedy był Józef do dobór Muszyński to przeważnie dla nas jakaś na poły zapomniana lekcja historii w szkole podstawowej lub liceum tutaj to ważna postać antagonisty politycznego antagonisty Piłsudskiego gen. Krywulta gen. Wilde Dorociński to odsyła nas do Jana Damiana Rosińskiego ma Europy, lecz ogromnie istotne powieści wieczna postać szarej eminencji głównego doradcy powiernika, ale nieprzyjaciela raczej cynicznego sojusznika oddanego politycznego usługi o dużej sile oddziaływania to niezwykle istotna istotna postać to jej na koniec zostanie oddany głos w sprawie ustalenia do czego właściwie to zło polityki czy to do czego to zło politycznych mogłoby się przydać do czego ono służyć co miałoby jej jest usprawiedliwianie odsyła nas do płk. Adama koca poseł rybnicki powieści Jędrzeja Moraczewskiego redaktor Rasiński ich do samego KNA Bandrowskiego Anka Kowalska nasuwa skojarzenia z Aleksandrą Szczepańską ta postać jest bliskim związku z generałem barcie ma odgrywa też niemałą rolę różnych wypadkach politycznych proszę sobie to to wyobrazić dzisiaj, a ten klucz jest powodem, dla którego książka zdaje się mało mało zrozumiała mało mało atrakcyjna najzwyczajniej świecie trudno chcieć ją czytać zawsze wydaniu biblioteki narodowej, choć oczywiście polecam tę to przedsięwzięcie IT wydania albo komentarzem, który byłby nam to tło kontekst polityczny i znaczenie poszczególnych postaci wytłumaczył wówczas skutek takiego takiej polityki rozwoju dróg Groupona rozdaniem tliła rozgrzała do czerwoności ówczesnych komentatorów kół komentatorów tej powieści do oczywiście, że tak przychylam się czy podziela apel, aby sięgnąć do książki mimo wszystko jeszcze sobie odświeżyć on ma zwalniały język tutaj tutaj muszę powiedzieć prowadzi, że powieści polityczne stricte polityczną oni żyją z reguły dość krótko żyją tak długo jak dany problem polityczny albo dana elita polityczna ten krąg mandarynów politycznych współczesny, który zostaje w takiej powieści scharakteryzowane zachowuje dla audytorium dla publiczności istotne zwykle jednak dzieje się dość krótko elitom politycznym zdaje się, że będą pamiętali zawsze na szczęście są przeważnie pamięta krótko i powieścią politycznym, które chodzą obszar tych, że politycznych elit grozi to samo, kiedy powieść polityczna ma więcej szans na zapamiętaniu wtedy, gdy jest jednak częścią artystyczną wtedy, kiedy stać na jakiś rodzaj autonomii w stosunku do zdarzeń, które postaci, które opisuje taki taka autonomia takich jak niezależność taka estetyczna taka 1 istotna, a siła oddziaływania na literaturę i jak będzie siła zapytania Czytelników jest związana z gen. Barczyk w tej powieści jest mnóstwo śledztwo do takich wpływów po zdaniu, które zapamiętaliśmy prócz najsłynniejszego oczywiście, że są wreszcie zresztą gry wszędzie to samo cytuje radość szalona radość z odzyskanego śmietnika jest ich całkiem dużo bardziej niczego tak się nie bał jak sławy wśród maluczkich nakazuje ona niezłomne gesty i nieobliczalne czy barszcz uważa, że w danym wypadku jak wszystkich innych nie zawadzi długie czekanie ono lepiej niż wszystko inne umie sprawić, że choćby uwijają się zastyga niecierpliwość opada, a wyrzut głównie do świetnych świetny fragment Reszczyński życie, że obrażony na to co zrobiono uznał oskarżenia to zresztą biografii samego gadania, które również był oskarżany o malwersacje nadużycia w biurze informacji prasowej, którym kierował jeśli Rasiński obrażony na to w końcu uniewinniony idzie prezent z pretensjami do otwarcia, żeby wykrzyczeć swój ból i swoją niezgodę na to, że można w innych państwach grać ludźmi kostki można poświęcać ludzi poniżać ich zniesławianie, a dać mu każe czekać, bo czekaniu wypala się wypala się nie myśli cokolwiek 3 miesiące bodaj dla dobra ojczyzny za złodzieja uchodzić ma to projekt taką ojczyzną człowiekiem sumieniem kostki grać to jest teraz na to ma wrogów, żeby z nimi wygrywać nie tracić na utrzymanie przyjaciół, żeby naszym celom służy im to była szokująca książka wolna owemu idealizmu owi temu językowi wartości pośród, których wartość najważniejszą była ojczyzna przeciwstawia sytuacyjny polityczny konkret zimną kalkulację w rachubę nie, licząc się przyjaźnią zasługą intencją dobrocią wymierzoną we władze umocnienie państwa i gazu oczywiście moglibyśmy powiedzieć czy taki świat nadaje się do tego, żeby go usprawiedliwiać to nie jest świat świat zimny pot Horny straszliwe rzeczy to nie jest świat totalny totalitarny nawet ten, który uprzednio stawia człowieka czy to nie jest grą odzież rzeczy ścieżka myślenia, która poprowadziłaby być może Kadena mogła go zaprowadzić w pobliże Kafki albo powiedzmy w pobliże soli ziemi wiklina książki późniejszy o kilka lat jego zaprowadziłem pojawia się w końcu to słynna słynna słynne rozmowy Barcza z jego przybocznych, który w tym wypadku wydaje się być wydają się w tym wypadku przewodnikiem po co to wszystko, żeby było łatwiej to co do wszystkiego, żeby nie stracić nadzieję, że kiedyś ułatwioną szczerością, bo tak jakoś człowiek polityk ten, który ma władzę będzie mógł pójść pomiędzy zwykłych ludzi móc pójść pomiędzy zwykłych ludzi, bo nie o to, żeby ich okłamywać pociągać za sobą by manipulować nimi by ich rozgrywać tylko o to, żeby z nimi na równych prawach przez nich akceptowanymi, choć przez chwilę istnieć także szkoli nacji władze jako opowieść o alienacji władzy jest również bardzo dobra jest jak zimny myśleli w tej książce jest nierozstrzygnięty problem czy widuję państwa dobra państwa, które rozumiemy jako jego siłę wolno robić to wszystko co jest nieludzkie czy dobre państwo usprawiedliwia niż ludzkość polityk, ale w języku niech mi doskonałych wspaniały między nowość nie do teraz ja się za słuchałem tak się właśnie pomyślałem, że te wszystkie zastrzeżenia, że rzecz, że ta powieść właśnie szczególnie mocna i dobra była w czasach, kiedy się pojawiła to na pewno natomiast wydaje mi się, że jak to czasami mówimy nie chcę, żeby to zabrzmiało jak banał jest ciągle szalenie aktualna i z tego też powodu myślę, że warto do niej wrócić myślę, że pan profesor do tego zachęcił oczywiście jest to tylko żąda się tak szeroko do dodam tylko jedno, kiedy w latach dziewięćdziesiątych pan redaktor pewnie pamięta w różnych mediach tygodnika w radiu w telewizji chyba też to pojawiło pytano, kiedy będzie nasze współczesne Przedwiośnie i krytyka wypowiedziała niemożliwe jest wiośnie nie tylko dla tych, którzy już zostało napisane, ale także, dlatego że już takich literatury oczekujemy nie chcemy Cetera też ustalają czy rzeczywiście potrzebujemy potrzebujemy przy chcemy przedwiośnia czy przypadkiem nie chcemy może jednak generał oparcia to znaczy książki, która nam mówi o tym jak pewne ideały w tym wypadku ideały Solidarności solidaryzmu społecznego przekładają się na układanie państwa w latach dziewięćdziesiątych to oczywiście można byłoby odnieść także do naszych dla naszych dni tak to bardziej rozwiniętych mechanizmów podobnych było mnóstwo prawda w 12 Rzeczypospolitej chociażby takie lombardy inność Sejmu kreacja, którą też krytykuje mocno już nie mówiąc o tym, że ta trzecia wymieniana w tej triadzie na lepszych powieści jak Kadena, czyli Mateusz BIK dane to pomijam też powstał spektakl ewidentnie nawiązującą do tej książki, czyli biga idzie w ze świetną rolą Janusza Gajosa to Noto to to było, choć wydaje się, że to jednak trochę nieuczciwe wobec Wincentego Witosa to było wszystko Janie z robiącym wówczas karierę przewodniczącym samoobrony prawda, więc naprawdę ja mogę tylko zachęcić państwa do tego, żeby do tych książek Kadena Bandrowskiego wrócić, bo naprawdę, mimo że były polityczne odnosiły się do realiów drugiej Rzeczypospolitej znajdziemy w nich mnóstwo mnóstwo skojarzeń z naszą rzeczywistością panie profesorze od 2 minuty zostały, więc nie pozostaje mieć innego jak to, żebyśmy jakoś zamknęli tę postać nie tylko w sensie życiorys sowy, bo to już powiedzieliśmy, że dekadę banderowskich w czasie wojny jest odmówił wyjazdu Warszawy działa w podziemiu jest przesłuchiwany przez gestapo do ich w końcu ta tragedia najpierw 1 syna, który ginie w czterdziestym trzecim zapowiedzieliśmy potem on sam ginie w powstaniu warszawskim ósmego, a potem, a potem drugi syn co powinniśmy tak naprawdę nie wiem za zapamiętać tej postaci poza właśnie tym tymi tymi książkami, o których taką pasją pan mówi czy na pewno coś złe coś co coś nie popsuliśmy, że on właśnie tak wypadł z tego obiegu tych na najważniejszych postaci naszej literatury książki najważniejsze jako oczywiście są postrzegane pośród najważniejszych książek dwudziestego wieku, ale od czasu do czasu nie tak nie tak często jak sobie wyobrażał analizowane bardzo kompetentnie przydają się do do różnych rzeczy stawiany bywa Kadena Bandrowskiego pośród takich wielkich wizjonerskich, ale nie mam namyśli jakiegoś takiego, a to sucha Wernyhora tylko raczej pewno wizyjną ości języka pisania kreatywność obok Witkacego czasami czy czy Schulza czy może spośród powojennych pisarzy Zygmunta Augusta to jest ktoś, kto historii powieści historie prozy ma mocne miejsce, ale dziś wydaje, że on jest jedną z tych arcyciekawych polskich polskich biografii inteligenckich biografii, kiedy próbowałam bardzo pośpiesznie nie miał na to czasu proszę wybaczyć, że to czytam to znaleźć znajdowałem też oczywiście jego energii Ryki na naszych Piłsudskiego do Senatu z połowy lat trzydziestych usprawiedliwienia braku aktywności podczas procesu brzeskiego o jego państwo może chwilami prowadziły go za daleko część tych jego pism przemówień jest nacechowana tak niebywale kłopotliwą retoryką, że nas zawstydza, a z drugiej strony wypowiedział to jest człowiek wielkiej namiętności do Polski państwa i literatury równo od dopisania, a tak Polski i państwa i za to i dlatego będzie wiele szacunku i obecność audycji historię Polski bardzo dziękuję pan prof. Piotr Śliwiński Instytut filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu Długoszem naszym dziękuję bardzo, dziękuję dziękuję państwu za uwagę życzę miłego wieczoru Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA