REKLAMA

"Jest wiele możliwości, żeby powiedzieć, że ktoś ma czarną skórę. Nie używajmy słowa «murzyn»"

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2020-08-16 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
15:07 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
minęło południe w niedzielnym magazynie Radia TOK FM Przemysław Iwańczyk kłania się państwo ponownie chciałbym przywitać naszego kolejnego gościa jest pan prof. Marek Łodziński z wydziału polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry panu dzień dobry państwu niedzielne południe to chyba doskonały czas, by porozmawiać o tym jak zmienia się język Polski, jakie słowa nabierają nowych znaczeń jakich nie powinniśmy używać choćby ze Rozwiń » względu na dobre językowe obyczaj to sprawa aktualności owych zaczniemy wydarzenia na Białorusi pochłaniają właściwie każdy serwis informacyjny czy radio telewizja właśnie z Ukrainą Białorusią mamy problem tak jak i z Chorwacją z tym na ich, gdy pan profesor zechciał tak już objaśnić, by nie pozostawia żadnych wątpliwości Chorwacji chyba nie dotyczy nie sądzę, żeby ktokolwiek mówił do Chorwacji, a wybuch oglądał pan filmy Smarzowskiego wesele tam permanentnie używano, że państwo młodzi jadą na Chorwację co niestety przyjęło się w języku polskim, bo niektórzy uważają, że to poprawna forma być może znaczeniu kierunkowe coś takiego funkcjonuje, ale potocznie natomiast znaczenie lokaty wnętrz, gdzie jesteśmy przyznam, że nie spotkałem się, że ktoś mówił na Chorwacji tak tak jak na Ukrainie Białorusi na Litwie to chyba nie funkcjonuje, ale dobrze nie ukrywam, że nie pan tym pytaniem trochę zaskoczył, dlatego że po pierwsze, łatwiej jest zmienić warto Alex Kalou języka o nasze łatwiej poddaje poddaje takim zabiegom, ponieważ zwykle i tak mamy sporo synonimów odnoszących się do 1 znaczenia nie jest, więc dziwne, że rzeczowniki oznaczające to samo zmieniają znaczenie skojarzenia i w związku z tym 1 zastępuje drugi pan zaczął od gramatyki to jest bardzo trudny problem zacznę od tego, że nie czuje się absolutnie uprawnionym że, że powiedzieć zacznijmy mówić Ukrainie zacznijmy mówić w elicie z drugiej strony zdaję sobie sprawę, że nie tylko z strony wielu Ukraińców mieszkających w Polsce, jakie ze strony Litwinów mówiących po polsku nieraz można było słyszeć zdziwienie, dlaczego tak jest w polszczyźnie, dlaczego zachowujemy relikt tych czasów kiedy, kiedy te kraje były w ramach 1 organizmu państwowego mówiąc mówiąc delikatnie to oczywiście nie jest takie proste, ponieważ podział między na ich nie dotyczy tylko tego, że coś było prowincją rzeczywiście jest kwestia jakiejś bliskości bowiem również na Węgrzech i i to Węgrom nie przeszkadza pomijam oczywiście sprawę w sprawy wyspy to zupełnie inna inna sytuacja powiem tylko tyle jako językoznawca, który bada teksty niejako ten który, który wydaje zalecenia jeszcze siedemnastym wieku to można łatwo sprawdzić dostępnych powszechnie korpusach językowych w Ukrainie było częstsze niż na Ukrainie jeszcze w dziewiętnastym wieku było mniej więcej tyle samo i bez trudu w wielkiej poezji romantycznej znajdziemy Ukrainie Litwie ta dzisiejsza norma się ustaliła stosunkowo późno, więc ci, którzy mówią, że niczego sobie innego nie można wyobrazić też nie mają racji ustaliła się ostatecznie w pierwszej połowie dwudziestego wieku, w której nie jestem w stanie teraz sobie przypomnieć dokładnego źródła, ale wydaje mi się to dyskusja już raz się w Polskim językoznawstwa odbywała czy przypadkiem nie pan nie powinniśmy mówić Litwie Ukrainie w latach dwudziestych, kiedy przynajmniej Litwa była niepodległym państwem a, a Ukraina zaczęła konsekwentnie nazywać Ukrainą może nie zaczęła, ale dopiero wtedy przyszło to, bo pamiętajmy, że jeszcze w latach trzydziestych Polacy w tym językoznawcy spierali się o to co mówić Ukraińcy Rusini panie profesorze wobec tego przepraszam, że zaskoczyłem pana nie ma za co przepraszać tylko chcą uprzedzić, że nie odpowiem panu w tej chwili ani słuchaczom wyraźnym zaleceniem przestajemy mówić na Ukrainie to jest wódz powiedziałbym dramatyczna zmiana w języku nikt nie dramatyczna ze względu na no problem, którego dotyczy tylko dramatyczna ze względu na tkankę językowa, której dotyczy tak dotyczy gramatyki dotyczy nie elektryki z drugiej strony powiem tak zupełnie dobrze wyobrażam sobie, żebyśmy wrócili do przyzwyczajeń wieku dziewiętnastego a tym bardziej osiemnastego siedemnastego i z tak powiem wyrównali nazwy różnych krajów których, które z nami sąsiadują może nie nazwy, ale ale, ale przyimki, które nazwą decydują innymi słowy nie widziałbym w tym nic dziwnego ale, ale zmiana jest zbyt powtarzam dotyczy zbyt z takiej dramatycznej tkanki języka, żeby miały teraz zalecać dobrze to co pozwoli pan teraz wrócimy do właściwego tematu naszej rozmowy jest nim pańska porada porada, którą pan napisał, by nie używać słowa Murzyn nie jest to oficjalne stanowisko rady języka polskiego, ale opinia, która znalazła się na na stronie rady myślę, że Polacy mają z tym problem, zwłaszcza że coraz częściej zwracamy uwagę na te na te poprawności nie tylko językową, ale także to społeczno-polityczną tak to jest moja opinia w odpowiedzi na list skierowany do rady języka polskiego nie jest to oficjalne stanowisko rady rada języka polskiego na ten temat stanowiska nie zajęła wiadomo, że zdaniem językoznawców w tej sprawie są bardzo podzielone również struktury tworzą radę języka polskiego i wielu z nich uważa, że ingerowanie w tkankę leksykalne u nas w zbiorowych grupowych, bo to nie jest nasza narodowa podkreślam jest zawsze w języku niebezpieczne zacznę od tego, jeżeli nam się wydaje, że tego typu zmiany, które kojarzymy z z taką bardzo to jest aktywizujące nazwą polityczna poprawność to jest dopiero problem z 19 dwudziestego i 2001. wieku to bardzo zachęcam do przejrzenia numerów czasownika między czasopisma język Polski, więc to nie jest lektura dla wszystkich z roku 1927, w którym to językoznawcy spierali się o to jak mamy nazywać Ukraińców mianowicie było także ich nazywaliśmy Rusinami i językoznawca w Polsce w części bardzo zasłużeni mówili niech się Ukraińcy nazywają jak chcą przepraszam za spłycenie cytatu nie ma nic przeciwko temu, żeby była nazwa Ukrainy, ale jeżeli chodzi o tradycyjną polską nazwę to jest to nazwa Rusin i nikt nam tutaj cytat prawie dzisiejszych akcji nikt nam Polakom nie będzie mówił jak mamy innych nazywać to dyskusja trwała jakiś czas po stronie takiej tradycyjnej opowiadał się głównie Kazimierz nic po drugiej stronie opowiadał się m.in. Henryk zgłoszeń można to wszystko przeczytać i ZUS i dzisiaj nikomu do głowy nie przychodzi, żeby nazywać sąsiadów Rusini chociaż, chociaż jakieś argumenty rzeczowe historyczne z początku dwudziestego wieku mogłem przekonać, że nazwa Ukrainie była niejednoznaczna Wola kieszenie odnosiła i Ukraina i Ukrainie nie odnosiła się do całego terenu dzisiejszego państwa, a tylko do dawnych najbardziej wschodni to 1 z dawnej Rzeczypospolitej Kijowski wrocławskich nieważne zostaw na Ukrainę to był tylko np. na to, że nie tylko będziemy takich sprawach dyskutować niezależnie od tego czy chcemy czy nie, ale dyskutujemy od nich o nich od dawna jeśli się komuś wydaje, że dyskusja o nazwie grupowej Murzyn jest właśnie zagrożeniem dla polskiej tradycji no to to taki krótki wtręt, że takich zagrożeń dla polskiej tradycji dlatego jak my Polacy mamy nazywać innych było w historii całkiem sporo moje pytanie też dodatkowe brzmi, dlaczego kiedyś słowo to nie miało tak pejoratywnego wydźwięku cóż pierwsze przepraszam, by pamiętamy wszyscy by nie wiem czy elementarza, ale babcia je mniej uczyła tej tej bajki właściwie, ale jak proponował ja bym proponował naprawdę w tej chwili nie mieszać z Murzynkiem Bambo czy umorzone, bo wiersz Tuwima, który niewątpliwie w latach trzydziestych powstał w najlepszej woli i wtedy nie był odczuwany jako ani rasistowski stereotyp ukazujący no po prostu w latach dziewięćdziesiątych powtarzane sprzed 100 lat wierszyk o tym, pokazujący w sposób skrajnie stereotypowe właśnie nie wiem czarnego kolega, który ucieka na drzewo, bo to jest ten artykuł o powodował, że czarnoskóre dzieci w szkole najwyraźniej płakały jak na niż koledzy wskazywali palcem i krzyczeli Murzynek wróćmy do słowa może kiedyś było to słowo podstawowe jedyne i w związku z tym nie było problemu nie było problemu z tym, że możemy mówi czarnoskóry, bo to się wtedy wydawało bardzo dziwnym złożeniem kojarzyło się z czerwoną skórę najlepszym razie z czarnymi był taki problem jak się tłumaczyły angielską literaturę to bardzo często amerykańską literaturę przede wszystkim to bardzo często czarnego używane w kontekstach bardziej aktywnych w takich kontekstach dziś po angielsku właśnie pojawiało nie grał ani nie była i mówię już w latach o przekładach z lat z lat osiemdziesiątych nie mówią o nie wiem słynnej książce zabić Drozda, gdzie jeszcze, gdzie jest główny bohater mówi do córki w Polskim przekładzie nie musi Fart ruch po prostu broni pewnego może na angielskim oryginale kapeli jeszcze mówić o sejmikach, a czas Defender emigrował, czyli oczywiście w tym czasie słowo grą w języku angielskim było dobre nic dziwnego, że we wszystkich językach nazwijmy to umownie świata Zachodu niezależnie od tego jakie społeczeństwo historii uczestniczyła w handlu niewolnikami czy nie te nazwy, które kojarzyły czasem właśnie dziękuję Toma były traktowane jako po prostu stereotyp, bazując w polszczyźnie kojarzące się właśnie z tym okresem w Polsce nie doszło do tego to, że jak na społeczeństwo, które co lubimy podkreślać nie brał udział handlu niewolnikami mieliśmy więcej niż inni naprawdę więcej niż inni najprzeróżniejsze najprzeróżniejsze dość obrzydliwej frazeologii zarówno związane ze słowem może jak niezwiązane z tym słowem, ale równie rasistowskiej, żeby przypomnieć pojawiające się od czasu do czasu takie jak biały człowiek ktoś, mówi że za dobrze zrobić, więc ja się absolutnie nie dziwie, że ta nazwa powtarzam kiedyś neutralna pod wpływem kilku czynników tej frazeologii takiego automatyzmu porównania z angielskim Nigru czy francuskim Negredo pamiętajmy, że polskie słowniki i tu ludzie sam pełen winy, cytując Słowackiego, że polskie słowniki aż do tego Tysiąclecia pan ze stawiały polskie słowo może z angielskim słowem mikro to znaczy w momencie, kiedy możemy tylko polską neutralny w latach nazwijmy to 8090 tych już dno tłumaczone na angielski jako nogę i wszyscy, którzy przyjeżdżali do Polski i uczyli się ze słownika i Stanisławskiego następnych i patrzyli NATO pytali jak to dlaczego jak można, dlaczego nie zadają te słowa na ulicy to jest kwestia takiej wrażliwości polskich osób czarnoskórych, które się w ten sposób kształtowała i nie mnie oceniać ile w tej grzeczności było przesady z punktu widzenia grupy większościowej, a ile było autentycznego bólu nie były to oceniać ja mogę tylko powiedzieć, że słowo, które jest 30 lat temu funkcjonowało jak moneta możemy sobie wyobrazić słowo funkcjonuje jak moneta ma pewną wartość oczywiście słowa bywają niejednoznaczne jest trudniejsza, ale przyjmijmy, że słowo jest on to możemy opłacić Otóż słowo Murzyn co najmniej 20 lat nie jest monetę tylko monetą jest rozżarzonych do czerwoności krążki metalu, którego nie jesteśmy w stanie używać we właściwej funkcji w tym słowie bagaż niedobrych konotacji bagaż skojarzeń jest tak ciężki, że przesłania albo neutralizuje podstawową funkcję znaczeniowo i stąd w moje zalecenie, żeby nie używać tego słowa w dyskursie publicznym nie zamierzam przekonywać się wszystkich Polaków, którzy przyzwyczaili się tak mówić w dzieciństwie, którzy zastanawiają się czy, jeżeli mają przestać tak mówi to znaczy, że oni sami albo ich mama, która uczyła języka byli rasistami powtarzam nie nie byli to słowo nabrało tego tych bardzo niedobrych skojarzeń stopniowo nie potrafię powiedzieć dokładnie, kiedy i dzisiaj jest po prostu po pierwsze nieskuteczne właśnie przez to, że ten watażka decyzyjny przesłania funkcje znaczeniową po drugie, stało się powoli troskę takie po prostu archaiczne nie archaiczne w sensie 200 lat, ale po prostu panie profesorze mamy 100 innych moich możliwości, żeby powiedzieć, że ktoś ma czarnoskóry dziękuję panu bardzo prof. Marek Łaziński wydział polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego był moim państwa gościem dziękuję bardzo, państwa zaproszono informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEDZIELNY MAGAZYN RADIA TOK FM - PRZEMYSŁAW IWAŃCZYK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA