REKLAMA

Kto (dziegciem) smaruje, ten jedzie!

OFF Czarek
Data emisji:
2020-08-17 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
37:07 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program, a w czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie i zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa mają gości jest pan Wojciech Piotrowski archeolog przez wiele lat związany z muzeum archeologiczne w Biskupinie specjalizującego specjalizujący się oczyści archeologii średniowiecza tzw. archeologii mokra oraz archeologii Doświadczalnej dzień dobry witam bardzo serdecznie dzień dobry dzisiaj do naszej beczki miodu dożyć dorzucamy łyżkę dziegciu z Rozwiń » pewnością państwo słyszeli takie powiedzenie, ale cóż takiego jest ten dziegieć, skąd się bierze, dlaczego Polska jest dzień chciałbym przejmie przez lata była Zagłębiem albo może nawet i królestwem dziegciu cóż to jest ten dziegieć, skąd pomysł, kiedy zaczęliśmy produkować dziegieć lubię to słowo brzmi tak po gruzińską Otóż dziegieć jest to rodzaj smoły, ale smoły otrzymywanej dawniej, bo już teraz w okresie tego nie robi z kory Brzozowej fachowo nazywa sucha destylacja drewna, a w tym wypadku kory Brzozowej i dzięki korze Brzozowej i składnikom 9 miał ogromne zastosowanie od pradziejów od odległych pradziejów do współczesności przysłowie łyżka dziegciu beczce miodu jest niezbyt fortunne, ponieważ akurat oddaje najmniej istotną cechę dziegciu to znaczy goryczkę wszystkie umowy są gorzkie, ale dawniej jeszcze kilkadziesiąt lat temu mówiono, że łyżka piołunu albo łyżkę goryczy popsuje beczkę miodu, a te dzieci niestety przed taki popularny obieg jako coś pasującego tymczasem było to produkt wyjątkowy w ogóle dzielić i Smoła drzewna aspołeczne otrzymywano w wyniku suchej destylacji żywicznych drzew sucha destylacja to jest proces względność polegający na tym, że w warunkach prawie bez planowych stosuje się wysokie temperatury w ogóle jest to pierwsza technika chemiczna wymyślona i użytkowana potem tysiące lat przez człowieka w naszej historii, jakie jest związany właśnie słowiańszczyzna z polską, ale nie tylko nawet może całą Europą i są prawie Azję aż po daleką Syberię natomiast jest najstarszy produkt chemiczny ludzkiej cywilizacji, ponieważ próbki dziegciu niedawno odkryty na wykopaliskach w Niemczech datowane są na prawie 100 000 lat wykorzystuje w razie człowiek neandertalskich potrafił produkować dziegieć a dlaczego było to takie istotne wpadli NATO prawdopodobnie przypadkiem tak jak na wiele innych odkryć, ale dziegieć i Smoła drzewna przed wszystkim mają właściwości, że są elastyczne nie pękają w niskich temperaturach zachowują ciągłość i nie rozkładają się w warunkach wilgoć stąd też przez tysiące lat to były kleje uszczelniacze w przemyśle okrętowym uszczelnianie na sączenie lin nawet całych masztów i przede wszystkim właśnie jako klej, ale prawdopodobnie parę tysięcy lat temu odkryto też inne zalety dziegciu, ale właśnie te zalety, które rozumiemy raczej byśmy domagali się tych zalet w miodzie byśmy powiedzieli więcej łyżek dziegciu w tym naszym miodzie, bo 9 ma całą masę właściwości pozytywnych ma oczywiście wymieszany z miodem nie będzie taki dobry, chyba że ktoś ma wyjątkowy smak degustuje busem tak dalej, ale prawdopodobnie w okresie neolitu może nawet trochę wcześniej zorientowano się, że Jackie ma właściwości lecznicze i do dzisiaj w ograniczonym zakresie, ale w ramach medycyny naturalnej te zalety dziegciu są wykorzystywane przez tysiące lat to był jedyny środek skuteczny na choroby skóry ludzi i zwierząt dawniej realne właśnie publiczną dzieckiem na polu bitwy czy też już po bitwie były 2 sposoby, żeby nie dopuścić do zakażenia do odpadnięcia członków, jeżeli są tylko wciśniętym mieczem albo na gorącą rozgrzanym żelazem albo dzieckiem dzielić z ryzykuje bardzo łagodzi też łuszczycę skóry upadającą do dzisiaj jest używany jak powiedziałem już w medycynie naturalnej pewnie masz fach, a i mieć marynarzy weterynarze tylko Jack ciem leczą choroby skórne zwierząt domowych wypadające 6 i łuszczącą się rogi kłopoty z kopytami zastosowanie dziegciu jest ogromne ja tu jeszcze raz właśnie cechują tego przysłowia, ponieważ jego zalety są oddane w przysłowiach zapomnianych prawie już dzisiaj, ale bardzo często używanych dawniej, chociaż jest jedno przysłowie popularne dzisiaj, kto smaruje ten jedzie tak Otóż to się wzięło od smarowania drewnianych osi kół mieszaniną dziegciu i smoły drzewnej, a że idzie dzieci marże na jak powiedział już nie pękają ciągną się, więc nasze lutowe mrozy dawniej te wozy spokojnie mogły jechać, jeżeli rodzice zapomniał to taki wóz mógł dziś mu ugrzęznąć po drodze było wiele wersji ale kto smaruje ten jedzie teraz oczywiście przeszło już inne wielu innych wiele znaczeń, ale taka jest właśnie tak jest początek tego przysłowia i znaczenia dziegciu, który produkowany obok smoły drzewnej był w naszych ogromnych lasach, ale państwo sobie szczerze otrzymywania dziegciu smoły drzewnej powodowało też wycinkę dużych połaci lasów, ale do końca dziewiętnastego wieku większość budowli oraz wehikułów Łodzi to wszystko było drewniany nasi przodkowie używali drewna w ogromnych ilościach i żeby to nie parcia, żeby nie pękało niszczyło się musiało być smarowane konserwowane smołę drzewną i dzieckiem Zagłębie dziegciu owo Smolarkiem to była Europa Środkowa Polska Ruś Litwa Białoruś Finlandia z tych terenów płynęły ogromne ilości smoły drzewnej i dziegciu poprzez miasta hanzeatyckie przez miasta portowe bałtyckie na zachód, ponieważ Floty kolonialny i wojenne Holandii Anglii Francji Hiszpanii nie mogły się obyć bez środkowo Europejskiego dziegciu smoły drzewnej w tych stoczniach stoczniach śmierdziało potwornie okres za taki charakterystyczny dla dziegciu, chociaż ci, którzy go stosują to nie zwracają na to może mniejszej uwagi też w materiale lustracyjnym opisującym historię szkutnictwa właśnie bardzo widać użycie dziegciu smoły drzewnej wraz z postępem technicznym z pojawieniem się metalowych obiektów wpływających nie tylko stosowanie dziegciu w celach i smoły chciałby w celach przemysłowych znacznie zmalało, ale do dzisiaj ten dziegieć stary prawie 100 000 lat jak powiedziałem już jest używany w medycynie naturalnej my w Biskupinie prowadzimy doświadczenia, ale jest jeszcze kilka ośrodków w Polsce doświadczalnych archeologicznych, które prowadzą do świadczenia to znaczy odtwarzają techniki produkcji dziegciu, ponieważ techniki były różne podstawowa technika to są 2 naczynia i to co pokazujemy w Biskupinie jedno naczynie z dziurkami nie oba naczynia są bardzo starannie wypalone do naczynia z dziurkami nie pakujemy tak można powiedzieć cienko dar tą korę Brzozową klub zewnętrzną warstwę tylko może to może powrócimy do technologii związanej z dzieckiem po informacjach Radia TOK FM, a tym państwa, którzy bywają w Bieszczadach albo wybierają się w Bieszczady zwrócą uwagę na to, że Bieszczady powinny się właśnie z dzieckiem kojarzyć ale dlaczego o tym, po informacjach porozmawiamy informacji już za kilka minut o godzinie dziesiątej 20 państwa i moim gościem jest pan Wojciech Piotrowski archeolog przez lat związany z muzeum archeologicznym w Biskupinie dzisiaj dziegciu w smole drzewnej i węglu drzewnym w jaki sposób były pozyskiwane co z nich można uzyskać co się z tymi technikami dzisiaj dzieje czy zostały na zawsze na wieki zapomniane informacje już za 4 minuty o godzinie dziesiątej 20 po informacjach wracamy czarę państwa moim gościem jest pan Wojciech Piotrowski hala przez wiele lat związany z muzeum archeologiczne w Biskupinie mój gość specjalizuje się w tzw. teologii średnio wietrznej mokrej oraz doświadczalne dzisiaj dziegciu wspomniałem o Bieszczadach, dlaczego Bieszczady szczególnie dzieci są związane w Polsce bierzcie dlatego na południu Polski dawniej Łemkowie Bojkowie to ludzie, którzy produkowali smołę drzewną dziegieć i węgiel drzewny no do dzisiaj jeszcze dusza w formie pokazowej są Miele, że a, więc kopce do otrzymywania węgla drzewnego smoły drzewnej i dziegciu się już od wielu lat tam nie produkuje, ale jest muzeum jeszcze we wsi Bielanka i tam, że właśnie starzy i paruje się targi w czasie jest pokazują jak to się robiło przed wojną i wcześniej do drugiej wojny światowej dzięki pisma drzewna były rozprowadzane przez malarzy, ponieważ to, o czym smarowane osie drewnianych wozów i konserwowano drewniane przedmioty dawniej nazywało się marzą i ludzie, którzy rozwozili po całej Europie środkowej to byli byli nazywani malarzami niektórzy historycy twierdzą, że nazwa Mazowsze ma w sobie coś właśnie zmazania z mazi, gdyż produkowało się to na ogromną skalę i odgrywało to ogromną rolę, a więc Bieszczady, ale chciałbym zauważyć, że produkowano smołę drzewną i węgiel i czekać wszędzie, gdzie były kompleksy leśne, a tych kompleksów leśnych w dawnej Polsce Europie środkowej było bardzo dużo można powiedzieć, że właściciele lasów i więcej zarabiali na smołę drzewną i dziegciu aniżeli na samym drewnie, ale był jeszcze taki produkt specyficzne produkcji leśnej, który dawał największe dochody mianowicie popiół drzewny z tego robiono Potash palono ogromne ilości drzew liściastych to już nie była sucha destylacja drewna i popił przemywamy ugotowaną i Potash był używany w produkcji szklanej do produkcji mydła w dawnych latach wrócę teraz do 9 i smoły drzewnej czy całej tej technologii, bo rozumie, że chodzi o to, że to musi być taka technologia, żeby ze sobą zbyt wiele nie targać można je było w dowolnym miejscu w dowolnym czasie ustawić przeprowadzić ruszać dalej dla mnie było tak, że po lasach właściciele lasów najmowali Dziechciarz Smolar ponieważ, gdy chciał, że Smolar, że Węglarza to było jedno rzemiosło ci ludzie nazywani też górami krzywymi no niestety właśnie zawsze okazyjnie brudni siedzący w budach stąd Budnicki też Buddy po lasach oni to produkowali co pewien czas, kiedy wykorzystano drewno zdrową danego lasu grupa przesuwała się dalej ja cofnę się jeszcze właśnie do do początku technik Smolar skody czerskich prawdopodobnie człowiek pierwotny neandertalczyk, a potem człowiek jaskiniowy produkowali to wprost w dołach ziemnych, czyli po prostu do dołu ziemnego wsypywać korę Brzozową, jeżeli chciano otrzyma dzielić prawdę nie przykrywano to różni blokami kamiennymi obklejone gliną i na tym organizowane ognisko w ten sposób otrzymywano masz, ale wymieszaną z węglem drzewnym, ale już tam masz była dobra, aby kleić Groty krzemienne strzał albo włóczni czasem oczywiście te techniki rozwijano dopiero mniej więcej od epoki brązu czy aż w epoce brązu wymyślono technikę, która była stosowana do końca ona do połowy dwudziestego wieku na niektórych obszarach w Polsce technika generalnie dwu czy owa powiedzmy sobie w dół wypełniony właśnie korą Brzozową na dole mniejszy dołek przykryty jakąś kratką w tym dołku naczynie podpalano przykrywano to korę Brzozową w górnym dole i to coś czekało do naczynia na dole to był właśnie w budżecie, ale Smoła albo Smoła drzewna już ciecz nie wymieszana albo zmniejszone w niewielkim stopniu z węglem drzewnym w Biskupinie stosujmy pary technik m.in. no w, ponieważ są pokazy organizowane przez festynów archeologicznych, a proces otrzymywania dziegciu smoły drzewnej procesem długim nie da się tego pokazać w ciągu pół godziny, a czasem, ale w ciągu 1 dnia, więc używamy właśnie 2 garnków bardzo mocno wypalonych 1 garnek główny policji sobie główny z dziurkami nie, do którego pakujemy bardzo mocno ubijamy cienką warstwą kory Brzozowej garnek przykrywamy nastawiamy na drugi w dole, który jest odbiera NIK wiem i nad tym górnym garnkiem i jego łączeniem zdolnym organizujemy ognisko regulowany ogień no czasami parę godzin powoduje właśnie, że bez dopływu powietrza, ale w wyniku wysokiej temperatury ten płyn, który szczeka z górnego naczynia do dolnego to jest właśnie dziegieć, a jeżeli górne naczynie wypełnione jest żywiczne nią Sośnie do żywić tym drzewnym to wtedy otrzymujemy smołę drzewną na skalę przemysłową to co po lasach się działo w Polsce aż do drugiej wojny światowej były Smolar nie m.in. w Bieszczadach, ale nie tylko tych spalarni były tysiące był to kopiec usypany głównie właśnie z grubych czap żywicznych potem przy kredytach żoną oponą chrustem ziemią pod spodem była rurka odprowadzenie do dołka z beczką zapalono w kilku miejscach przez kilka dni taki ogromny kobieta sama one miały średnicę podstawy do 15m wysokość dotrzeć do 3m i to co wpływało właśnie do beczek to była Smoła drzewna chciałbym podkreślić, że ze stosunkowo niewielkiej ilości Smolik z tego drewna otrzymywany dużo smoły dziegieć był drogi znacznie droższy, ponieważ niewielkiej ilości graczy z dużej ilości kory Brzozowej mała ilość dziegciu dlatego też do konserwacji smarowanie łódek klejenie konserwacja dachów budowli to głównie była Smoła drzewna, która też nie rozkładała zachowała ciągłość w każdych warunkach termicznych natomiast dziegieć pozostawiano do następującego użytku w medycynie to już mówiłem i weterynarii szewcy Dratwy były dyktowane, żeby zaimpregnować obuwie Skórnicki 2 dawniej najbardziej szlachetne najdroższe najbardziej cenione skóry po wyprawie oczywiście to były skóry już gotowe już to głaz skóra wołowa cielęca bardzo wysokiej jakości, która nas łączono mieszaniną oleju dziegciu wierzchnią stronę dzięki tej mieszaninie skóra była elastyczna nie przewodziła wody miała piękny kolor i to bardzo trwała buty dokonań nos jazdy naszej szlachty buty łowieckie no tylko ludzie zamożni mogli sobie pozwolić na noszenie ubrań ze skóry i hurtowej i był to wyróżnik statusu społecznego skrytej lutowe głównie produkowano na Rusi w Polsce wschodniej i właśnie Rusini słynęli z tych już TUW teraz niewiele osób nie wie co to były już w tych, ale zarówno dziegieć jak już ty to są właśnie te symbole minionego czasu i produkty bez, których na dobrą sprawę trudno sobie wyobrazić życie naszych przodków no dobrze, a co groziło takiemu śmiałkowi, który niewłaściwie podchodzi do tego procesu bardzo, że to, żeby przeprowadzić ten proces spalania i pozyskiwania to trzeba było mieć określoną wiedzę wspomniał pan o tym, że to był proces, który trwał wiele godzin często to nie jest tak rozumiem, żeby sobie usiąść i przyglądać jak płonie ogień potem apotem już gotowe tylko rozmiar tego trzeba było oglądać i odpowiednio nawet kontrolować, ale oczywiście no, więc sucha destylacja drewna to jest ten element archeologii Doświadczalnej właśnie, który wymaga wyjątkowe wyjątkowej uwagi no nie twierdzę, że inne rzemiosła nie wymagają uwagi, ale w przypadku suchej destylacji drewna właśnie czasochłonność i pracochłonność kwestia czy się otrzyma właśnie odpowiednią ilość dziegciu to jest rzecz praktyki w dalszym ciągu przeprowadzamy kolejne doświadczenia i nie zawsze to muszę przyznać ręką na sercu te doświadczenia udają, bo np. jeżeli garnek jest niezbyt dobrze wypalonych, jeżeli cały zestaw jest niezbyt dobrze uszczelniony jeśli ogień jest niezbyt dobrze wyregulowany można przypalić powiedzmy sobie naczynie pęka czy też dusze rozwala i wtedy to co miało nam szczekać w postaci tej smoły czy dziegciu ulatuje w powietrze to się zdarzało i to się zdarza, ale oczywiście praktyka czyni mistrza, tak więc chciałbym wrócić jeszcze do tych Smolar dni do tych, gdzie Czarni śladach po nich mówiłem, że prawie w każdym lesie sadzono Smolar nie pędzono dziegieć smołę na dużą skale dzielić na mniejszą ze względu właśnie na surowce, ale po latach po setkach lat ślady po śladach innych uczelniach zarosły nowym lasy i dopiero nowoczesne techniki odsłaniania czy też badania powierzchni w archeologii z powietrza i metody archiwum akt etyczne pozwoliły odkryć pod ściółką leśną ślady po smolarni ach, i czarny dach i nagle okazało się, że tzw. techniki liderowi, że wszędzie są Smolar nie idzie Czarni, ale nie tylko ślady fizyczne, jeżeli zorientujemy się w nazewnictwie, a to do nazewnictwa proponuje powrót po informacjach Radia TOK FM, które zbliżają się nieuchronnie i informacje już za kilka minut o godzinie dziesiątej 40 państwa mają gości jest pan Wojciech Piotrowski archeolog przez wiele lat związany z muzeum archeologiczne w Biskupinie specjalizujący się w archeologii średniowiecza tzw. archeologii mokra oraz archeologii Doświadczalnej informacje o dziesiątej 40 i wcale państwa mają gości jest pan Wojciech Piotrowski archeolog przez wiele lat związany z muzeum archeologiczne w Biskupinie specjalizujący się w archeologii średniowiecza tzw. archeologii mokry oraz archeologii Doświadczalnej dzisiaj dziegieć Smoła drzewna węgiel drzewny jak to dawniej pozyskiwano destylowaną co pozostało nam z tego do dzisiaj myślę o technikach, ale także, skąd czerpiemy wiedzę na temat procesu produkcji, tym bardziej że mówimy właściwie o czymś co, bo jest bardzo ulotne ich bardzo łatwo znika pośród śladów Otóż ślady są widoczne to znaczy jak wspomniałem po zakończeniu produkcji, gdyż w lesie na ten teren porasta rzeczywiście to było widoczne, ale teraz coraz częściej może być widoczne to są ślady fizyczne, ponieważ ono przypalone ziemia głębokie doły często spory nawet obszar był wykorzystywany pod duże Miele Jerzy chciałby jednocześnie wyjaśnić Otóż Miele jest to duży kopiec do otrzymywania węgla drzewnego w środku mogą być duże polana niekoniecznie drewna żywicznego, a więc węgiel od można otrzymać z każdego rodzaju drewna Polacy u nas grillowania najlepszy węgiel do grilla węgiel bukowy Buku bukowe lasy u nas są rzadkie raczej już tego nie robi sprowadzamy węgiel bukowy grillowy Zachodu natomiast, jeżeli w takim koksu jest drewno żywiczne to za 1 razem można otrzymać węgiel drzewny i smoły i najczęściej tak właśnie czyniono, a więc wycinano lasy nie żywi te liczne, więc sosny jodły modrzewie, ponieważ to żywicy powstaje Smoła drzewa dzielić jak już mówiłem na mniejszą skalę, ale w pewnym okresie produkowanego wystarczającą da, ale cele medyczne z Górniczej oraz jeszcze inne techniczne natomiast wracamy do śladów w nazewnictwie śladów w kulturze pisanej w kulturze mówionej opowiadanej państwa dzisiaj w samej Wielkopolsce jest kilkadziesiąt miejscowości, które mają swoich terminach nazwach smoły no Smoleńsk prawda Real ruski Smoleńsk to jest może może najbardziej znane, ale tych Smolar rów dziś czarów detektorów jest bardzo dużo w całej Polsce i też świadectwo właśnie obecności dawniej na tym terenie ludzi, którzy zajmowali się produkcją dziegciu i smoły drzewnej chciałbym jeszcze jednak powiedzieć nazwa budy budy Niki najczęściej buda ruska tak to się wiąże zbójnika ami, a więc mi ludźmi, którzy siedzieli w szałasach i oni obsługiwali czy też produkowali wszystko co zdawał to był ten po aż popiół drzewny, ale głównie właśnie Bud nic zajmowali się produkcją smoły drzewnej dziegciu, ale też wycinaniem drewna, tak więc należy kojarzyć z nazwy nazwy Smolik z tej Owczarski również zbójnika na słuchaczy pyta czy Smolar, że byli zamożni czy to była dobra to był dobry zawód rozumie, że pracy sporo też pewne niebezpieczeństwa, ale czy można było na tym dobrze zarobić niestety niestety o ile właśnie ma żywność, jakie były produktami niezwykle cennymi i bardzo ważnymi dla ekonomii zarówno dużej jak i rodzinnej o tyle sami producenci byli nie poważanie to wynikało z tego, że byli ludzie biedni, ale właśnie wynajmowanie wyłącznie do produkcji dziegciu smoły drzewnej siedzieli po lasach właśnie w tych burdach oni byli opłacani przez właścicieli lasów i żyli bardzo skromnie przenosili się z miejsca na miejsce saperzy byli takimi nomada mi leśnymi no w przeciwieństwie jednak do włościan osiadłych na miejscu i nie byli zależni nie byli zamożni najczęściej oczywiście ten fakt budzi liczony z pokolenia na na pokolenie, a jak ci ludzie byli ubodzy i nawet można pewnie będziecie widzieć prostacy, ponieważ zajmowali się tylko 1 z rzemiosłem, na którym byli skupieni świadczy to co napisał kiedyś w końcu osiemnastego wieku Adam Naruszewicz, który ze zielony mocno na no rozpusty ne życie naszej szlachty pisał wolę żyć w szałasach z życiowymi Bury niż jaśnie wielmożny mi pany głupi skóry, a więc już to przysłowie oddaje oddaje to pozycję społeczną to jest ten kontrast bardzo duży między pozycją społeczną wytwórców, a ich produktami niezwykle cennymi w jaki sposób, by dzisiaj czy rozumiem, że by był była zmiana technologii wczasach PRL-u tak, bo do ten sposób, którym pan mówił ten sposób ażeby tradycyjny pozyskiwania dziegciu i innych środków środków substancji nie był zbyt ekologiczne, ale rozumie, że powstały inne sposoby pozyskiwania i były z powodzeniem właśnie czy z powodzeniem testowane w czasach PRL to prawda powiem tak jeśli rzeczywiście do lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku w niektórych nadleśnictwach były destylarnia, a więc pozyskiwano głównie nie tylko smołę drzewną, ale głównie te elementy np. w Hajnówce były zakłady produkujące terpentyny, ponieważ terpentyna jest też efektem suchej destylacji drewna, a konkretnie żywicy, a chyba większość z nas wie, czego służyła służy terpentyny na jako rozpuszczalnik, ale też dawniej jako składnik farb olejnych i pozyskiwanie terpentyny wynaleziono też zorientowano się jak pozyskiwać terpentyny mniej więcej w końcu szesnastego wieku na początku siedemnastego wieku w kwestii, które też była takim krajem przodującym w wyrobach suchej destylacji drewna i bardzo szybko farby olejne zyskały na jakości malarstwo holenderskie malarstwo właśnie bliskie włoskie oparty był już na farbach ster benzyną, a poza tym terpentyna też służyła do produkcji lakierów i te wszystkie Ludwiki czternasty piętnasty i późniejsze piękne meble, które były lakierowane albo wszelako vany dzięki właśnie terpentyna nie otrzymywanej w wyniku suchej destylacji żywicy mówił pan o czasach PRL-u tak tak do lat sześćdziesiątych otrzymywanie terpentyny smoły Żydzie znaczy na skalę taką pół Przemysłowo zanikło kilkadziesiąt lat temu, dlatego że pojawiły się substytut ty syntetyki teraz jest używana terpentyny jak najbardziej do produkcji chociażby właśnie farb, ale syntetyczna ona jest również bardzo dobrej jakości, ale nie wymaga takiego nakładu sił i środków jak terpentyny na oryginalna do niedawna jeszcze rybacy na Mazurach na Kaszubach, jeżeli chcieli konstruować swoje łódki używali właśnie już nie lepiej IQ czy smoły współczesnej, która ma niewiele wspólnego zespołu dawną, ponieważ ma współczesna jest utrzymywana, jeżeli w ogóle jest produkowana z węgla kamiennego i ropy naftowej odrzuci rybacy używali właśnie zespoły teatralne, ponieważ ta Smoła w przeciwieństwie do sporu współczesnej nie pękała mniej niż chciała nie rozkładała się na mrozie i warunkach wilgotnych, tak więc destylarnie Smolar nie zanikły kilkadziesiąt lat temu w wyniku postępu cywilizacyjnego rozumie, że ci, którzy chcieliby jeszcze dotknąć tych procesów, które były stosowane setki lat temu dziesiątki albo jeszcze dawniej to raczej mogą w ramach po prostu organizowanych eksperymentów archeologicznych czy etnograficznych obserwować te procesy i zapraszamy nie tylko biskupi miała pod podkreślam, że wiele ośrodków z wielu skansenu etnograficznych polskich są właśnie smolarni albo Czernie, ponieważ no powtarzam jeszcze raz to były produkty absolutnie bardzo związane z życiem codziennym naszych przodków szczególnie na wsi, ale nie tylko właśnie głównie ten konserwant klei kit uszczelniać i ogromne jego zalety zarówno smoły drzewnej, jaki dziegciu, a więc gęstość nie pękanie nie degradować się w każdych warunkach temperaturowych dlatego też, kiedy jakiś czas temu miałem w ręku próbkę dziegciu sprzed kilku tysięcy lat to przy mocniejszym nacisku on był elastyczny nie pękał, a więc jest to produkt był to produkt wyjątkowy, ale chciałby jeszcze raz nadmienić, że w medycynie naturalnej jest używany no mydło chciały się pod życiowych wiele osób niezbyt ceni sobie zapach wydzielany przez te kosmetyki, ale są one bardzo skuteczne właśnie napisał właśnie napisał do nas pan Paweł z Petersburga i mówi że chwali sobie mydło życiowe role życiowe my najlepsze młodzieżowe tutaj może nie postąpił zbyt patriotycznie, ale to są mydła właśnie ukraińskie białoruskie litewskie ruskie tamta tradycja produkcji mydeł jest jeszcze podtrzymywana co nie znaczy, że nie ma mydeł polskich w każdym razie mydło żółciowe w każdym sklepie zielarskim są dostania szampony życiowe apteka przynajmniej większość aptek również w sklepach zielarskich bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę pan Wojciech Piotrowski archeolog przez wiele lat związany z muzeum archeologiczne w Biskupinie specjalistą od archeologii średniowiecznej tzw. archeologii mokra oraz archeologii Doświadczalnej był państwa moim gościem informacji już za kilka minut o godzinie jedenasty po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA