REKLAMA

O metafizyce kapitalizmu

Świat się chwieje
Data emisji:
2020-08-23 09:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:02 min.
Udostępnij:

Gościem programu był dr Bartosz Kuźniarz, Instytut Filozofii Uniwersytetu w Białymstoku, autor książki "Król liczb. Szkice z metafizyki kapitalizmu".

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
niewykluczone, że kapitalizm będzie mógł rozwijać nawet wtedy, gdy na świecie nie będzie już natury, a przynajmniej mających ciało ludzi z punktu widzenia procesu akumulacji akumulacji kapitału człowiek jest bowiem tylko energetyczną i informacyjną synaps są, która równie dobrze przypuszczalnie znacznie lepiej mogłaby pełnić swą funkcję, gdyby pozbawić ciała lub odpowiednio zmodyfikować między końcem człowieka trwaniem kapitalizmu nie ma logicznej sprzeczności Rozwiń » kapitalizm nie jest wszak tylko wspaniale wydajny mechanizm gospodarczy, lecz czymś znacznie poważniejszym mutacją metafizyczną nową formą nieskończoności zainteresowaną wyłącznie potęgowanie własnej mocy i zupełnie obojętną na to czy przyszłym nośnikiem będą ludzie naszym problemem nie jest brak metafizyki, lecz jej aktualna zła lub ślepa odmiana, która posiada charakter destrukcyjny z punktu widzenia ludzkiego podmiotu kapitalizm to obszar systematycznej produkcji wadliwej nieskończoności to jest audycja światłych wita państwa Grzegorz Sroczyński naszym gościem jest dzisiaj Bartosz Kuźnia aż filozof socjolog SA i eseista tłumacz pracownik katedry widok filozofii Uniwersytetu w Białymstoku i autor najnowszej swoje książki król liczb szkice z metafizyki kapitalizmu, którą właśnie na początku cytowałem witam pana dzień doby dodam tylko, że 1 z recenzentów książki król liczb jest prof. Andrzej Leder dla wielu państwa będzie najlepsze polecenie tej tej książki co współczesna filozofia mówi o kapitalizmie czy nasze w ogóle nie zajmuje ta tak w zasadzie wydaje się, chyba że dotacja pod stropem mówi o czymkolwiek innym poza kapitalizm ja mam wrażenie, że tak jest po prostu medialne kiedy, kiedy jakieś opiniotwórcze dzienniki albo PiS nie mają nie wiadomo dokładnie co wpuszczał kolejnych porażek podejrzewam, że ktoś stoi w redakcji mówi nie ma problemu opuścimy filozoficznego krytyka kapitalizmu, więc tak dużo w sensie ilościowym oczywiście dziękuję bardzo, duża natomiast Mino temu nie towarzyszy takie różnicowanie jakościowe i w zasadzie kiedy, kiedy przyjrzymy się temu bliżej to wydaje się, że mamy takie jest podstawowe narracje dotyczące kapitalizmu filozofii i to ja umownie nazwał to państwo rozszerzania praw zawsze się musi pojawić, że tegoroczna tego rodzaju podziały są niebezpieczne, ale jednak coś tam zawsze porządkują, więc z 1 strony mamy rację szkoły austriackiej szkoły chicagowskiej wykonanymi, a po drugiej stronie mamy rację szkoły frankfurckiej po naszym chciałbym tutaj wychodzi, czyli to szkoła frankfurcka jest historia krytyczna no, więc taki przetworzony uzupełnione o ustroju z Parmy jeszcze rzeczy Marcin, czyli to jest reakcja rozumiem, że 1 szkoła, zwłaszcza chicagowska mówi Super z kapitalizmem, a druga mówi totalna katastrofa koniec świata kapitalizm się kończy tak dalej nie dokładnie tak Austriacy mówią, że kapitalizm to jest spełnienie wolności do co liberałowie wszystkich pracą pisali w swoich książkach spełniło się w systemie kapitalistycznym to to widać po tytułach książek ma Hayek napisał napisał konstytucję wolności z kolei Sweet man czy pan bardzo ekonomista z Chicago tam Sweet man napisał kapitalizm wolność, więc koniec oczywiście nieustannie pokazują, że noże kapitalizm to jest ukoronowanie rozwoju społecznego jakiś taki najwyższa Reja, czyli za czyny, a przede wszystkim właśnie system, w którym ta indywidualna ludzka wolność realizuje się na IT w kapitale stanowi gwarancję tej wolności to Austriacy czy umowy rozstrzyga, a po drugiej stronie pana proporczyków jak mogę warto dokładnie odwrotnego kapitalizm to jest monstrum to jest to już jakiś zalążek nowego totalitaryzmu ludzie to ludzie tylko tylko konsumenci też oczywiście w tym dyskursie prognozie najgorsza PLK być konsumentem, czyli takie takie jakieś rząd jak chodzące po świecie na autopilocie euro marketingu możemy do tego wrócić oczywiście argumenty z polską postkolonialne, czyli odpowiedni wniosek nowelizacja to jest nowy imperializm tylko białych rękawiczkach no tam na karku sensów nie ma powtarzać, ponieważ wniosek jest bardzo złożony przed jakąś tam słyszeliśmy no ale to mnie uderzyło i to co stanowiło taki impuls proszę pana do napisania książki to, że w zasadzie obie te narracje, sądząc po, przekonując to znaczy w kapitalizmie rzeczywiście jest taki pierwiastek wolnościowy niósł coś wspaniałego coś co co trudno zanegować nawet kiedy mówimy bardzo humanistyczny sposób o tym co się dzieje na świecie ma ona oczywiście pan rację tak krótko proszę przekonująca, bo potem o skupiający konsumeryzm oczywiście przez znane, bo wiemy że, żeby istotnie tabliczka czekolady to gdzieś tam w innych rejonach świata taki biegają maczetami na plantacjach i zbierają ziarno kakaowca także mają teraz czarne tak jak to jest wiemy, że ze 1 i drugie jest jako prawdziwe natomiast taka filozofia o tym pisze no to zwyczajne auto zakopują się na 1 po drugiej pozycji i ograniczają się takiego jakiegoś plemiennego dyskursu programy tak tak będziemy się praktyk przez pewnymi argumentami nie skończył pan jest trochę w tej filozofii takim metry to, że jednych i drugim pan nie dowierza, ale widzi też jednych drugich jakieś racje bardzo bardzo to cieszy zresztą pana książka rzeczywiście też taka jest jest naprawdę fascynująca natomiast chciałem zapytać, ale współcześnie pan może wymienić, zanim przejdziemy do pana książki zresztą w książce też pan cytuje przecież mnóstwo filozofów czy pan współcześnie może wymienić kilka niem 23 filozofów opowiedzieć o nich, którzy zajmują się współcześnie krytyką kapitalizmu i jest dla pana inspirująca krytyka tak natomiast to już dla mnie jakieś źródło środków mojego obecnego myślenia i dr projekt, który też zakończył przed publikacją książki pisałem o kilku takich dotacji Marcin tak najważniejsze pan osobiście 4 i ton i Fred Ukraińcom to są ludzie tylko, że no właśnie to jest to jest jednak pewna ścieżka taka powiedziałbym sformatowany z góry muszą oni deklarują oni mówią, że są Marcin sami prostotę Marcie wniósł przetworzone no ale ale jednak podstawowe założenia pan tam istnieją no i w efekcie sąd co tutaj powiedzieć, żeby może zainteresować tak ktoś chciał sięgnąć po tego co pisano tego podstawowa książka modernizm, czyli kulturowa logika późnego kapitalizmu i on taką rzeczywiście wtedy to trochę rewolucyjna teza wielki, kiedy opisał 3 dni gdzieś tam na początku lat 80 także pracę co nam się nie zachodnim intelektualistom często wydaje, że kultura nie stanowi dzisiaj jakiejś przeciwwagi dla rozwoju kapitalizmu tylko ta kultura postmodernistyczna taka właśnie kolorową zróżnicowana ona nie jest żadnym buntem przeciwko przeciwko kapitalizmowi tylko stanowi jego konieczną budowę tak naprawdę kapitalizm czerpie energię właśnie z tej w tej pozornie wywrotowej to jest błąd czy kapitalizm czerpie energię z buntu przeciwko sobie takie panie i oceny PiS to już drugi autor, o którym chciałem wspomnieć o 4 ton to przede wszystkim świetny pisarz zawsze warto do niego do niego wracać choćby ze względu na styl literacki projekt pod względem turystycznym to co powiedziałem warto dobrze opracował taki francuski socjolog filozof, czując tę prostą to jest to samo dotyczy, który nazywali Bogdański jak napisał chyba w dziewięćdziesiątym dziewiątym roku też szczegółowe dane książkę nowy duch kapitalizmu tam aż tak groźny pokazał, że kapitalizm rozwija wahadło to znaczy rozwija się dzięki krytyce, która jest formułowane pod jego adresem i Patryka przyjmuje zasady partia nie tylko dla prof. Rapy krytyka społeczna mówił ostatnio o zysku za te fabryki dzieci pracujące w fabrykach maczety to co powiedziałem prawda to ta krytyka społeczna kapitalizm jest straszne rosną realnie wytwarza natomiast druga krytyka jest krytyka estetyczna na pewno mówimy, że kapitan nie po prostu takim nowym prymitywizmu no właśnie to nic pusta wszystkie konsument itd. itd. my podparcie mimo jednak po co dominuje krytyka społeczna drugi krytyka estetyczna, ale kapitalnie napisane, że po sformułowaniu tego rodzaju krytyki Antek krytykę rekruterów jest jak popiera wewnątrz czyni czyni czynią następnym kroku elementem własnej praktyki np. pytaliśmy też na to, o czym pisze patrzeć dziesiątek MySpace narodziła się Dolina Krzemowa, czyli to jakiś taki kulturowy halucynogenne kapitan prawda no i kreatywność wyprostować ten sukces dzisiaj element propozycji finansowej no i jeżeli państwo ma kapitan tak ale, ale jeszcze ta krytyka społeczna no, jakie wchłania kapitalizmem to, że korporacje zaczną odpowiadać opowiadać o odpowiedzialności biznesu tak raczej tak w 2 Poznań jest tutaj dosyć uczciwe i mówi że podczas paszy pozorom, tropiąc jakąś pozytywną rolę w rozwoju kapitalizmu, ponieważ posługuje podobnie komunizm zresztą pojawił się w odpowiedzi na tak okres kapitalizmu on on był skrajnym nieuregulowany, a ten rzeczywiście galopował prawda i to na pewno się pan ma rację komunistyczna postępująca, które opowiedziały poprzez trzeba wziąć to wasz uporządkować i po drugiej wojny światowej mieliśmy państwo opiekuńcze czy ten kapitalizm tak Hornu w płonął tę krytykę marksistowską tak, ale to co się okazało, że ta biurokracja być może często irytuje cię nieznośna pojawił się błąd kontrkultura lat sześćdziesiątych przepis ten bunt estetyczne no, który kapitalizm tak jak mówił w latach osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych też sobie spokojnie konsumował i on tylko, że to jest nowość proszę to jest frustrujące, jeżeli tak no to my robimy wykonujemy pracę prawda, bo wszystko co zrobimy to i tak pan się częścią częścią tego systemu, a mnie interesuje tajną Pańskiego to sobie tam rozdział grubsza pytań książka wyciągnąć pan ten wątek paki najbardziej głęboki jak myśli to znaczy to fakt jest istotą procesu kapitalistycznego, bo tutaj mówimy to się musi ubrać jakieś uzasadnienia musimy to robić do tego ma rację, że ludzie w ogóle chcieli uczestniczyć także i tak krytykami potrzebna, żeby tworzyć uzasadnienia no ale sam w sobie ten proces kapitalistyczny oczywiście absurdalne to znaczy nie ma, bo pan mówi w Polsce system całkowicie zgadzam istotą kapitalizmu jest nieskończony wzrost w oczy po marksistowską nieskończona akumulacja kapitału to nie zmierza do niczego celem jest nieskończony wzrost o jedno obezwładniający, jeżeli sobie z tego sprawę no i teraz to co zrobić prawda to znaczy przed czerwcem w ogóle czy Tomasz pytanie moje książki podstawowej taki OC wzrost gospodarczy 2, czyli podstawowy procent kapitan potrzeba mana doprowadzić jak wszystkich codziennych działań, które podejmujemy pytam chcemy zatrzymać się przy tej niesłychanej żywotności kapitalizmu, bo przecież wchłanianie krytyki pod własnym adresem przetwarzanie jej na własną korzyść też rozwój rozumie, że kapitalizm nie polega na tym, że tę krytykę jak dusi w zarodku i stara się upchnąć pod dywan przeciwnie anten z na tej krytyce kwitnie no tak dokładnie tak tłumaczy pan można spojrzeć zupełnie taki przyziemny sposób nasze górnolotnych filozoficznych haseł pojęć jak zasady nie znam człowieka, który od początku do końca czuł się usatysfakcjonowany swoją pracą lub jak mamy nocne Polaków rozmowy proszę państwa zazwyczaj także realna pomoc rano wstać późno do tej bezsensownej pracy może to jest jakieś no po prostu prawda ale, ale wszystko znamy no i teraz rzeczywiście no muszą się wytworzyć pewne takie dyskursu sposoby uzasadniania sobie tego co roku, dlaczego w ogóle rano wstaje z mojej osoby pozwać tutaj trafia wtedy, kiedy mówi, że paradoksalnie to sposoby uzasadniania sobie tego uczestnictwa w kapitalistycznej powtarzają krytycy tego kapitalizm cała istota do ale w jaki sposób krytycy wytwarzają uzasadnienia tego wstanie rano czyta uzasadnienia tego nieustającego wzrostu jak ktoś no wytwarzają w ten sposób właśnie, że za ten system rekuperacji krytyka 3 dni, czyli ceni ją no wie pan do brania lepić rad nadzorczych albo może inaczej zebrania zespołów roboczych firma w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych na Zachodzie oczywiście tym zachodnia pary one wyglądały zupełnie inaczej minister to przecież, gdyby porównać sobie nie wiem sił to jak wyglądała firma o tak od lat bata 60 pytań wygląda dziś biuro firmy Kodak w latach sześćdziesiątych panda dzisiaj biuro klubu Kukla albo Microsoftu są inne światy, a nawet dać panu żadna poza na poziomie takiej przestrzeni tak jak na to jak będzie sposób ludzie siedzą przy biurkach albo w ogóle się na przedmiotach wykonać jest ona kolejna grupa leżą Holendrom jak takie, więc to co zaczęło się jako krytyka tego takiego zamordyzmu lat pięćdziesiątych tego nadmiernego uporządkowania itd. kończyło się no właśnie kolejny plan już prawa w takiej najpierw krytycy, którzy mówili, że to jest fajne za to wszystko jest takie strasznie sztywna no, a pytań i pojawił się nowy nowy model funkcjonowania biznesu i to oczywiście można pokazać, że tak to taki ten wahadłowy ruch rozpad krytyka bardziej raz druga on się postawa i rzeczywiście dzięki temu kapitał idzie do przodu niektóre oczywiście od marca mogą to świat prowadzona przez krytykujemy oni to jakby uwzględniają no i palić palić, ale nawet gorzej, bo to nie chodzi o to, że uwzględnia tylko pan mówi się z punktu widzenia krytyka kapitalizmu to ten krytyk dostarcza kapitalizmowi sił żywotnych, gdyby nie krytyka kapitalizmu jak rozumiem tak twierdzi lig Bogdański tak to to, gdyby nie ta krytyka kapitalizmu już wdechu prawdopodobnie tak prawdopodobnie albo miałbym trudniej, ponieważ ludzie musieli myśleć częściej konfrontować tym co jest jego rzeczywistą powiedziałbym filozoficzną istotą tą istotą jest wzrost gospodarczy nieskończony wzrost gospodarczy na no może niektórzy ludzie są panie uwierzy w kosztach tylko armia wydaje więcej osób sobie czas od pracy to sobie pani trzykrotnie to nie prowadzi znaczy my słyszymy nieustannie musimy walczyć o wyższe PKB niż istot, które mieliśmy w ubiegłym roku powinniśmy o to walczyć po, jeżeli utrzymamy ten obecny wzrost gospodarczy nad tamta niechęć 6070 lat pani my dokładnie nie na projekt pre tam już uzasadniana podniosła oczywiście można sobie zadać pytanie ma dostęp co z tego, że takim imieniem na szybko to ma być treścią tego procesu wzrostu gospodarczego co jest jego treścią tutaj naprawdę można pokazać sobie pewne no tak zdumiewający paradoks ten powiedział dotyczące tego wzrostu, ale paradoksy znaj części odpowiadamy sobie na to pytanie wzrost jest po to, żebyśmy mogli więcej zarabiać, żebyśmy byli zamożniejsi, żebyśmy mieli więcej pieniędzy na służbę zdrowia itd. no tak tylko ważna jest taka data nie oczywista dosyć 1974 rok wtedy amerykański socjolog Ricardo histerii opublikował przełomowy artykuł zupełnie, ponieważ on jako pierwszy pokazał, że od pewnego pułapu PKB na mieszkańca to taki dzisiejszy liczba to mniej więcej 25 000USD PKB na mieszkańca od tego pułapu dalszy dalszy wzrost gospodarczy nie przekłada się już na wzrost zadowolenia z życia, a czy do tego momentu to jest dokładnie 1 z drukiem, a później tak przeważnie zupełnie płaszcza dodajemy kolejne tam kolejne pakiety wzrostu gospodarczego ale, ale zadowolenie z życia już ostatnie również majątek, by kiedyś o tym, pomyśli, a jeżeli jeszcze dodamy do tego, że od lat sześćdziesiątych chyba przez dziesiątego roku w zasadzie globalne PKB na mieszkańca to dosyć ważne, że to jest na mieszkańca, ponieważ projekty uwzględniana przyrost demograficzny nowi wiemy prawda, że niestety tego wzrostu zjada na przyrost demograficzny tylko, że ten rzeczywiście na osobę bardzo PKB na mieszkańca lokalne rośnie od lat sześćdziesiątych niewielkimi pakietami od paru procent rocznie no i teraz proszę o 1550% rocznie no to, ponieważ duża sprawa tak wygląda całkiem spokojnie tylko można oczywiście projekt wzrost się wszystko mówi rokrocznie ma przed 2% rok od 2% od pół procent od kolejnych procent czyli, czyli w zasadzie mamy tutaj taki przyrost przyrost geometryczny, ale to jest krzywa krzywa PKB tego co się wiąże PKB w jakiś energii problem musimy pompować ropę trzeba o kształcie litery od ona ona coraz bardziej stromo wspina się do góry no i teraz pytanie dla mnie fundamentalne zupełnie tak jak ma, jeżeli jest tak, że on pompujemy Spence ten coraz więcej energii w naszych takiego naszej codzienności prawda to są nasze życia coraz więcej naszego życia poszukujemy pan system to musi przyspieszać, bo taka musi być większa niż było w ubiegłym roku, a jednocześnie poziom zadowolenia zżycia w swoim miejscu no to co w zasadzie produkujemy dzięki temu wzrostowi gospodarczemu energii oraz więcej PKB rośnie no a, a to pokolenie życzenia, więc to jest to wielkie i podstawowe pytanie, które sobie powinniśmy tatę, bo uzasadniać to, które rządzą naszym życiem obecną sformatowany o wzrost gospodarczy, bo widz może podnieść wzrost gospodarczy będzie ministrze rok dziś niż w tym roku ze względu na jakiś tam można ważne przez zespół no i dodaje sam czasie pandemii co się stało w pewnym sensie to znaczy obniżono wzrost gospodarczy, czyli wprowadzono lock Down ze względu na ważne cele społeczne, żeby było mniej ofiar pandemii po raz pierwszy coś takiego chyba w kapitalizmie zdarzyło no to zgadzam się z tą tylko to wywołało oczywiście dramatyczną reakcję poza tym nie wszyscy od początku się z tego systemu system skazani na wschodzącą w zasadzie co początkowo zrobił to sąd odpowiedział na orzeczenia tego wzrostu gospodarczego to jednak kraju nie będziemy zamykać na pomyśle były te są jakieś ofiary lub, które poniesiemy, ale warto je po mieszkaniu do spraw wzrostu będzie jeszcze proszę o to to mniej więcej w tle tam było to widzimy pewnie płacić będziemy pić jeszcze kolejna rekord dziennych zakażenia jakoś nikt ani nie wracać to temat otwartego lotna próba ja rozumiem, że filozofia i to czym się pan zajmuje to jakby pokazywaniem co jest ubiera na ta naga prawda to znaczy naga prawda, czyli dążenie do nieskończoności kapitalizmu do nieskończoności, czyli do nieskończonego wzrostu co jest takim nagim faktem dosyć przerażający i to musi być jakaś ubrane w różne uzasadnienia i rozumiem, że pan się zajmuje czy filozofia często zajmuje się pokazywaniem tych różnych uzasadnienie nie do końca wie pan pokazywany w uzasadnieniu zajmuję się bardziej socjologia można może może politologia oraz niejako winę filozofa interesuje, bo prawie i popytu procesu prawa po co to jest, jaki jest tego no powiedziałbym metafizycznym znaczeniu co przeczy wzrost gospodarczy fundamentalny proces rządzący naszym życiem, ponieważ tam to jest fundamentalny proces kapitalizmu oczy ten wzrost gospodarczy ma jakiś cel, który jesteśmy w stanie uchwycić opisać opowiedzieć to jest obaj obejrzeć bez tych Best BST cebulki Warda czy bez tych uzasadnień, które nas rozpraszają już rozumiem dobrze i co i co no i odpowiecie no oczywiście mocna to znaczy smutna, ale niejednoznaczne raczej wygląda trochę tak, że nowa się od tego zaczęliśmy dzisiaj prowadzę rzeczą przetrwa dyskurs filozoficzny na temat kapitalizmu Austriacy twórczy w cenie nie mogę, że stoper nie mogę się klapa totalna jedni mówią, że maksimum wolności inni mówią, że tam w ogóle wolność nie ma w Chile sprowadzić nowych to karta się narodzić tak dalej i właśnie szczepy myśląc o wzroście gospodarczym to ta taj dualizm to potworność, a potem schizofrenia jakaś też proszę natychmiast pojawia i moim pamięta to schizofrenia jest zupełnie nieunikniona, ponieważ ona starałem się o tym, napisać czas wynika z tego, że pojęcie wolności, które trudno jest implementować powiedzieć, że wolność jest nieważna jest, że odrzucamy projekt taki ideał ona sama wolność jest jednoznaczna zawiera tak ma takie powiedziałbym 2 momenty siły wolność i to język angielski jest fakt ten znaczną jakoś trochę przeholował, bo w języku angielskim są 2 słowa na określenie wolności to jest z 1 strony partia, a po drugie, program w tłumaczeniach zupełnie znika problem bo, bo mamy przecież mam statuę wolności jest przeciw aborcji i mamy wolność słowa w oryginale to jest chwila móc pić, czyli jak nie rozróżnia przychody rodzin i swój dom, ale można to zrobić wydaje się, że przed depresji to jest ta wolność jako prawo do robienia tego na co mam na co mam ochotę taka pełna swoboda takie jakieś powiedziałbym pójście pójścia na całość prawda poluzowanie poluzowanie wprowadzano ich ropienie Eko wykonawca ma ochotę to wolność i całą pewnością ten pan ten pierwiastek zawsze jest popyt natomiast na tonie to nie jest cała prawda na temat wolności nawet taka książka Pisz na listach bardzo wolno pracować tam przekonuje, że nos wolnością, jakie są otrzymamy pojazd trzeba wiedzieć co możemy zrobić w 2 czy wolność panie po prostu takie swobodne korzystanie z tego co od samego początku mamy rozpad wolność to jest też odpowiedzialność dowolności trzeba dorosnąć, więc więcej zawiera też taki ten drugi wniosek, jaki jest taki takiego odpowiedzialnego dążenia do tego co sami stopniach ustaliliśmy i teraz wzrost gospodarczy bo, bo od tego od tego zaczęliśmy moim zdaniem we wzroście gospodarczym jest właśnie opuszcza zawarte to pójście na całość znaczy wzrost gospodarczy w nocy, bo taki też uwodzicielski wspaniały, bo nie czujemy, że w tym w tym w procesie uczestniczymy właśnie w tym co najmocniejsze w naszej kulturze robimy co co to co możemy w ogóle zrobić jako gatunek to jest to jest coś co zawsze było w historii ludzkiej mnożyć się zdominować prawda no to sądy mają instynkt to są piękne to jest ta wolność którą, którą chcemy realizować projekty istotne ludzkie jako jako gatunek to nawet ci przecież hołd dziennikarstwo zbiera się łowcy Dianie sprawdzianami oni nie byli tacy z takiej harmonii, jeżeli z przyrodą, dlatego że może nie podjął pan chce nie tylko środki premier do dyspozycji były były zbyt małe i tak pokonali przecież pierwszego etapu listwa w postaci no i wykończeniowe megafauny, która tourana na różnych kontynentach zamieszkiwała także ta ekspansywną no to jesteśmy na to to jest człowiek człowiek jest drapieżnym zwierzęciem niektórzy się do zasady są takie jak chociażby znicze i wzrost, jakby go zaspokaja potrzebę na no tylko, że wydaje mi się cały aparat wzrostu wzrostu w tym momencie, jaki dylemat wzrostu polega na tym, że jeżeli naciśniemy gaz, bo takie, jeżeli pójdziemy dalej tą drogą wolności pełnej mocy wzrostu gospodarczego mającego w nieskończoność to my coraz bardziej jesteśmy na takim etapie, kiedy wiemy, że doprowadzimy no to demontażu natury ludzkiej taką, jaką znam po panu chętnie chodzi ja wejdę panu są panu już z książki to wynika nie chodzi nawet o to co zwykle się, mówi że klęska ekologiczna globalne ocieplenie granice wzrostu prawda przez o tym, się mówi od on lat siedemdziesiątych na pewno wcześniej natomiast chodzi też coś innego i to zafascynowało, że pan pisze, że w jakimś sensie jak ta literka i od tak będzie do góry ten wzrostowy na którymś punkcie człowiek jako istota przestaje pasować to znaczy my nie będziemy pasowali już do tego kolejnego jeszcze wyższego etapu tak dokładnie taki to ja myślę, że tutaj będziemy zbyt łamie nasze ciała nasze sposób myślenia rzeczy po prostu no zostaniemy w tyle ten i ten wzrost nas wyrzuci za burtę tak oto chodzi no tak całkowicie pan to charakter zamyka oczy mogę powiedzieć, bo to przemawia to wyobraźnia jak pewnie przed taką czytaniem KE i różnych czasopism na bieżąco, więc tam regularnie wywozi o tym, wiedzieć później pani praca to wracam często dosłownie po latach i ostatnio miałem takie taki ciekawy ciekawą refleksję niezwiązaną myślę bo kiedy czytam różnego rodzaju tam też szereg analiz hektary miasto właśnie one były bardzo aktualne znaczy ludzie mają z grubsza ten sam problem jak nowa jakość powtarzają rozpoznania różne to przed bardzo aktualne nic nie zmieniło natomiast między tymi świetnymi aktualnymi tekstami pojawiały się obrazki z jakimiś dziwnymi przedmiotami zupełnie, bo tam była jakaś tam nie Nokia 3310 samochód, który wyglądał na zupełnie dziś przed topowy i to wszystko szanse na to jest piękny obraz tego co robimy jako jak cywilizacja to znaczy no to problemy ludzkie takie takie najbardziej ludzkie to wszystko nie jest ono też Platona można poczytać było, żeby mieć bieżący rok na temat natury ludzkiej naszych dylematów na drugą stronę ten świat przedmiot co jakiś tam artefaktów technicznych no to po dosłownie 57 latach on jest ono wyglądać zupełnie inaczej co 5 lat temu wydaje się przedpole, więc my rozwijamy rzeczywiście rozwijamy zupełnie co innego niż niska, aby się ten postęp, w którym chętnie mówimy nie dotyczy nie dotyczy człowieka i dokładnie to pan powiedział no ma wrażenie zresztą, że za post powoli zaczyna zaczyna człowieka remontowego albo niszczyć i to to takie przykłady mogą jakich codzienna, ale po co te wszystkie aplikacje instalowane na telefony re nam liczą kroki, które tam w ciągu dnia wykonujemy tak, które monitory monitorują jakość snu praktycznych suplementy które, które sobie aplikujemy programu to jest tak jak czy to w sporcie tak bardzo drastyczne drastycznym tego przykład to państwa to są wszystko dowody na to, że my czujemy, że nie nadążamy to znaczy, że ten system mógł działać już lepiej, gdyby nie ten taki uświetniają blokujący jako jego działanie wpłat od ludzkich ciał skład tej natury ludzkiej taką taką, jaką znamy to samo zresztą przy konsumpcji prawda to mamy wrażenie że, że nie nawiązano nieustannie coś nam umyka chcielibyśmy najlepiej trzecim naraz obejrzeć no, czyli sprawniejsze konsumpcji byłby robot który ogląda 3 par naraz albo konsumują prawda to co wyleci z fabryki to w w jeszcze większej ilości szybciej może może użyć nota no dobrze, ale ja rozumiem, że pańskim zdaniem kapitalizm pewnym znaczy, że kapitalizm jest sprawniejszy od człowieka, czyli że on jest fascynującym systemem, ponieważ jest w stanie pójść dalej niż ludzkość to co tak czytałem we wstępie, czyli że w pewnym momencie może się stać w ten sposób, że przestanie być potrzebni, ale nie jakaś złośliwa siła nas zniszczy tylko po prostu no ten system pójdzie dalej będzie sprawniejsza sprawniejszy niż my no my po prostu gdzieś Niewiem nowy ginie my no tak jakby gliniany to pewnie to są samotne wnioski myślę, chociaż to co powiem panu nie brzmi lepiej, aby proszę przejrzeć program ma świetne sobie poradził ewolucyjna ma sporo zostanie otoczony ba no ale nie Skobel forma bytu niż, w które która dziś rząd która, której one podlegają tą formą to jest człowiek nie to człowiek może nastąpić w sensie takim właśnie nie taki czysto fizyczne prognozy etniczne my tylko, że będzie coś lepszego i w związku z tym zmienić jakiś taki nasz status jako jako istot zamieszkujących ziemia i ja wciąż tam wpisuję taką taką historię, która też nie bardzo bardzo ruszyła w pewnym momencie, ale jako, którym to pana jest rywalizacja słynna już korę z Koreańczykami sza psiak Gryko jakimś tam programem się pamięta, dokąd chcemy zrobić mając także produkowany przez kumpla i Szczecinie wymieniono temat kiedy, kiedy no już widzimy, że pan nic krótko czy kolejne parki takie jak się wydawało nie tylko organizowane jak przykre roczna przykrywać maszyną już widzimy rząd przykrywa komentatorzy, bo to było na żywo transmitowane będą z kolei komentatorzy to wszystko może on przegrywa to wiem i to za czterokrotnie wykonuje ten program sami twórcy programu, ale nikt nic ani komentator ani twórcy tego programu nie wiem, dlaczego ten drugi ślad o nim i to, że ta maszyna, choć robi coś to sprawia, że no najwybitniejszy ludzki specjalista jakiś tam dziedzinie przegrywa, ale potrafi zapewnić Proton wyjąć to jest nasza przyszłość, że będziemy rosnąć dzięki mostek nad algorytmami tak dalej produkować jednak broni bardzo panie w stanie zrozumieć proces topnienia co powinno się nasze ataki położeniu właśnie nasz statut szeroki, by Tusk no tak, bo algorytmy rzeczywiście uczą się po przekroczeniu pewnej ilości to zaczyna tak tak funkcjonować, że nikt nie stanie wyjaśni, dlaczego algorytm wypluwa taką daniną odpowiedź jak się go zapyta to ludzie jakieś odpowiedzieć one kompletnie zrozumiała czy te nie faktach i to ale, ale jednak coś głębszego, bo tak jak mówię co mamy niektórzy mówią ci rozniesie nazywają troską państwa i że ma liczne za to znaczy docierać mamy moralny obowiązek co do tego dopuścić, żeby zapytać o przekroczenie natury ludzkiej nastąpiłoby właśnie po my jesteśmy tylko nośnikiem pewnej pewnej przekraczającej nas logiki takim historyczne nośnikiem, który właśnie właśnie się wyczerpuje i w kontekście tego pracę innych niż jakiś tam które, które obserwował właśnie tamtą partią powiedział coś takiego, że po tysiącach lat, kiedy ludzie doskonalić swoje ataki krypto teraz komputer komputery nam czy maszyny pokazują nam, że się całkowicie byli my byliśmy przez cały czas i że on takie zdanie powiedział pamiętam dobrze on mówi tak żaden człowiek nawet nie zbliżył się do pracy oko, czyli te algorytmy szyfrowania pozwolono wniknąć w stopę można poznać istotę, bo albo nie pozwolą nam, ale pozwolą w ogóle poznać istotę pewnego procesu dla prze my jako ludzie mamy moralne prawo, żeby się temu przeciwstawiać sprawozdawcy czy nie powinniśmy powiedzieć no tak wcześnie lepszy od teraz nasza rola polega na tym, żeby się usługi, więc ten wzrost jest oczywiste czy to pytanie o niekończących się wzrost można rozstrzygnąć, ale no jak co o tym, że niczego zaprezentowano zupełnie oczywiste jakoś też powinniśmy powinniśmy pójść pan pisze takie zdanie w nieskończoność jest naszą krytą namiętnością dlatego najbardziej kręci nas to co nadaje naszym decyzjom ciężar nieskończoności jednocześnie pisze pan to co cytowałem, że siła kapitalizmu wynika z obietnicy zrealizowanej nieskończoności, ale jest obietnica pusta albo bałamutne, bo wkręca na realizację innej najprawdopodobniej już post ludzkiej rzeczywistości o tym, trochę mówiliśmy, ale czy dobrze zrozumiałem ten wątek ważny wątek pana książki w nieskończoność, że dlatego kapitalizm nas tak uwodzi, że on w tym ograniczonym wzroście daje nam namiastkę życia wiecznego to nie skończoność właśnie rozumiem, że życie wieczne nieskończoność to jest trochę inne odsłony tej straty tego samego pragnienia tak tak no z tego powodu druga część książki nosi tytuł tę ekonomika przedni jakieś połączenia jak ten rozdział nosi tytuł teolog i gospodarki cięcia zapuszczam się na terytorium teologii dając sobie sprawę zapewnia robią to sposób amatorski i pewnych zawodowy dyplomowany lotna spojrzał tam mogły mieć jakieś do tego zastrzeżenia ale czego się w ogóle bierze znacznie dla rodzin najpełniejszą jakąś wykładnią tego kim jesteśmy jacy jesteśmy jako ludzie jest tak wystarcza to zawsze na czas dostarcza w tej chwili ma najpełniejsze wykładni jak zostaliście mówili tak jak ja wiem, że pierwsza taka dzisiaj się często wysoki wystarcza mu wcześniej mogę przecież spraw socjalnych chłopców po smutnych łowców powyciągane swetry itd. co pewnie wszyscy słyszeliśmy natomiast obowiązek ten czas bardzo aktualny, ponieważ taka podstawowa antropologiczna dokładna egzystencja od miasta jesteśmy pytam zarazem skończony nie skończą to znaczy 1 nasza noga oczywiście stoi w świecie przyrody, czyli podlegamy 3 dni uwarunkowaniom fizycznym biologicznym na euro fizjologicznym trudno temu oczywiście zaprzeczyć, że tak jest wszyscy wiemy, że kłótnie na jakąś tabletkę coś się być może to poczujemy trochę lepiej, ale z drugiej strony egzystencja liście mogą też, że druga noga człowieka w swoim świecie nieskończoności albo wolności i wolność w nieskończoność to są zasady anonim, ale to potem są proste, a przed bez względu na to co ten neurobiolog na nasz temat napisze to my jako istot ludzkie, kiedy tylko przeczytamy to mamy mamy możliwość, żeby być przekorny co znaczy możemy powiedzieć ani ja się wcale tak nie zachowa, jaką opisał ojca po okresie dochodzi do takiego skrajnego przykładu, że człowiek może nawet odrzucić własne życie na fakt samobójstwa człowiek może całkowicie jak fundamentalne uwarunkowania przyrodnicze sobie sobie znanego snajpera to wolność która, która się pojawia, którą jesteśmy zdani przestępcze to ona jest też na dłuższą metę oczywiście frustrująca, bo niezależnie od tego co zrobimy to mogliśmy postąpić inaczej moglibyśmy postąpić inaczej, czyli ta wolność taki naturalny sposób, gdy w stronę nieskończoności bo, bo to nasze wybory państwo wolności są właśnie właśnie nieskończone to jest też podstawowy wątek Fromma słynnej ucieczce ucieczka od wolności na tym na tej opowieści o człowieku Fromm opiera swoją swoją narrację w tej książce, ponieważ prąd mówi no, ponieważ wolność taka frustrująca, ponieważ jest nieskończona to my nieustannie od tej wolności będziemy próbowali uciekać na front pisał tam czterdziestym pierwszym roku, kiedy już na pracę i oczywiście to wszystko opisane w kontekście rozwoju rozwoju nazizmu i więcej co mówimy o 1 formą ucieczki od wolności stanie się na przewodnik z powodu no ze znanym to rada to jest jednak możliwości nie ma możliwości są różnego rodzaju używki i promocji poprzez poprzez takie substancje psychoaktywne też uciekamy od wolności to co jest dosyć ciekawą myślą, bo rzeczywiście można się zastanowić, dlaczego stan ukojenia od odczuwamy jako stan przyjemne, a omówimy, dlatego że pozbawiamy się części własnej wolności no, jakby ta pula naszych wyborów się kurczy inne metody świadczone jako jako stan bardzo przyjemny i trzecia ta forma ucieczki to ucieczka przez klasę społeczną, ale też po prostu klasa społeczna, narzucając mam pewne role ktoś nam zabierać na wolności potocznie jakoś tam pani, która ma być nawet korzystne, że tak się dzieje, ale i to co mówi drobne prace nie wydaje, że można to troszeczkę wrócił pan mówi my nieustannie uciekamy od tej nie skończoność skończoność prawda staramy się pozbawi części tej tej wolności bądź frustrująca i stanąć, ograniczając jest to, że ciągle mogę zawsze mogę podjąć inną decyzję tak mogłem podjąć inną decyzję podjął jakąś, a może trzeba było coś innego tak to od też taki mechanizm w latach tak to już po całe dzieło mana na ten temat w nowoczesność jako źródło cierpień not PS, aby zbyt dużo akcji powoduje zbyt dużo opcji współcześnie powoduje cierpienie, bo zawsze mogłeś z tych 100 000 możliwości no na półce w supermarkecie proszków wybrać lepszy oczywiście to dotyczy działek w supermarkecie, wykonując naszego życia, ale dobrze na i co dalej no dobrze no i stron mówi czekamy do społeczności natomiast jak opowiada drukowane pan przynajmniej dopowiedzieć to znaczy mówimy na pociąga w związku z tym nie skończoność to znaczy wszystko co jest w stanie sprzedać nasze decyzje właśnie opakować jak powinien skończona powiedział, że to co robi ma wymiar nieskończoności wybiega nieskończone ma jakiś tam posmak nieskończoności to my za tym idzie Emmy wrota np. czas pisze też nacjonalizmy w tym kontekście, że no urok nacjonalizmu oczywiście no to z 1 strony można spojrzeć nową taki przyziemny sposób to dla pisze skróciły tam ciągle słyszymy od mocnych deklaracji w armii stanowiska wprowadzona nacjonaliści się tym karmią, ale z drugiej strony nacjonalizm jest ostatnia obietnica wieczności poprzez życie narodu zobaczy umrzeć umrzeć zniknie, ale swój ród, choć szczep czasowy będzie będzie żądać od siebie przed nim jak nie ma prostych opowieści które, które pokazują nam to co robimy ma wymiar właśnie dotykający w kierunku nieskończoności tak jak pozwala nam zaspokoić ten nasz nieusuwalny inspektor właśnie w bieganiu w kierunku nieskończoności ma na temat 1 z takich sposobów na natomiast docent pisze wciąż cena oczywiście kap. Łukasz tak jak to potocznie funkcjonuje poprzez ten wzrost gospodarczy, który ciągle walczymy pocieszała się też wytrwa pani złudzenia absurdalne zupełnie się temu przyjrzeć z bliska w nos, że pan jakiś koniec pani lekarz metra pamiętnik ostateczne spełnienie na pewno jest pan ma u kresu drogi wzrostu ma taką spełniającym w takim daje oczywiście nie ma tam nie ma żadnego tam to nie prowadzi do niczego rynek symuluje wieczność wnętrze hipermarketu to zapis nieudanej nieskończoności zadanie, które stawia przed ludźmi kapitalizm jest zatem ostatecznie bardzo proste wystarczy policzyć do nieskończoności to to fragment pana książki a gdybym na koniec naszej rozmowy pana zapytał o taki rodzaj intuicji filozofa, który ważna, bo rozumiem, że pan jest na bieżąco z różnymi wątkami filozoficznymi, a artyści filozofowie poeci mają taką umiejętność trochę widzenia przyszłości, bo im więcej wolno w tym co robią, więc są trochę takim medium zbierają różne sygnały i potrafią przetworzyć na rzeczy, które dopiero się wydarzą, więc trochę pana pytam jak medium teraz czy pan uważa, że czeka nas w najbliższych 91020 latach jakaś przewrotka systemu jakaś duża zmiana nie znaczy zmiana w sensie no bo zawsze będzie, jakie zmiany nas czekają, ale chodzi mi coś dużego czy coś się święci po prostu myślę, że tak to znaczy jak przed 20 lat jak przed 20 lat, ale wydaje mi się po kilka wzrost to problem mówiące o tym, że tak nie można w nieskończoność to ja powiedziałem, że tutaj kołem zamachowym jednak będzie ekologia przedni i toteż można powiedzieć, że chodzi o to samo, o czym ja staram się pisać znaczy to jest zresztą demontaż natury ludzkiej tylko trochę tak w pośredni poprzez destrukcję nowych warunków klimatycznych, które umożliwiają nam istnienie normalne magami, a więc my myślę też poprzez to poprzez to co robimy z klimatem niszczone wydają się, że rzeczywiście to jednak to będzie musiało doprowadzić do jakiegoś przedefiniowania tych ideałów kulturowych tylko to jest praca to rzeczywiście praca na pokolenia, bo to naprawdę wszystkie jakieś mechanizmy którymi my żyjemy nie emerytury, które są przecież podłączone pod pod skomplikowane mechanizmy finansowe, które wszystkie ostatecznie prowadzą do wzrostu gospodarczego, więc my będziemy musieli no mienić no prawie wszystko w naszym życiu, ale wydaje się, że zupa Acta za uspokojenie nastąpi, choć siano nie będzie niestety pan nie będzie tu nie będzie związane z kimś takim entuzjazmem robotnika prawda już historyczną przeszłość tylko w każdy potrzebuje ponownie pana musimy to zrobić, skąd to no i to co starałem się też powiedzieć w tym w tym niestety jest zawarta tylko filozoficznego punktu widzenia taka prawda, że czegoś w ten sposób pozbawi to znaczy ten ten potencjał którego, którego jesteśmy nośnikiem zostanie, bo to są pewnego stopnia i oczywiście proszę panie Boże, że trochę tak nie powinno być, ale tak jeśli jesteś pyta pan jako medium to co się święci świadczy wiele, ale toby znaczyło się kapitalizm bez tej w tego pędu do wzrostu gospodarczego na to już nie jest kapitalizmem czy jest coś może znowu tak wyważyć czy nie to jest istota istota tego procesu jest naprawdę pan nie jestem historykiem, więc ja nie staram się podejmować dyskusji, kiedy zaczął się kapitan czy to się zaczęło już nie po rewolucji neolitycznej czy czy szesnastowiecznej Wenecji czy pod koniec osiemnastego wieku mam przez to, że mnie to pokolenie interesuje pracuję ja myślę, że to istotą kapitalizmu właśnie ten proces wzrostu gospodarczego, na które można zdefiniować jako nieskończoną akumulację kapitału teraz taki dobry historyk lotniczy to chciałby się dokładnie to ciało wydają się zapłacić 15 jak rzeczywiście ale, ale to jest istota kapitalizmu, jeżeli tego nie będzie to moim zdaniem nie będzie mnie to wina kapitalizmu bardzo panu dziękuję to była audycja świadczy chwieje naszym gościem dzisiaj był Bartosz Kuźnia aż filozof socjolog eseista tłumacz katedry filozofii Uniwersytetu w Białymstoku rozmawialiśmy wokół jego ostatniej książki król liczby szkice z metafizyki kapitalizmu bardzo panu dziękuję dziękuję, a to była audycja świadczy chwilę, którą przygotowali Anna Piekutowska Grzegorz Sroczyński do usłyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIAT SIĘ CHWIEJE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA