REKLAMA

Zwycięstwo pod Falaise. Jaką rolę w bitwie odegrali pancerniacy gen. Maczka?

Historie Polski
Data emisji:
2020-08-23 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:29 min.
Udostępnij:

O znaczeniu bitwy pod Falaise dla przebiegu II WŚ i historii 1. Dywizji Pancerniaków generała Stanisława Maczka opowiada prof. Tadeusz Panecki Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, sekretarz Komisji Historii Wojskowej Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, wiceprezes Stowarzyszenia Historyków Wojskowości.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry zapraszam na audycję historię Polski, a wracamy dzisiaj do wydarzeń z 2001. 22sierpnia, ale 1944 roku bowiem te daty kojarzone są jakoś najczęściej z zakończeniem bardzo ważnej bitwy na drugim froncie drugiej wojny światowej chodzi o bitwę pod fale ważnym podmiotem w tej bitwie była pierwsza dywizja pancerna gen. Maczka, więc jest to doskonała okazja, żeby przypomnieć i losy dywizji szlak bojowy oraz dzieje samego gen. Maczka, jaki jego Rozwiń » najbliższych współpracowników nie zawsze dzieje szczególnie powojenne są sympatyczne, ale co zrobić wszystko to nam powie nasz dzisiejszy gość pan prof. Tadeusz Patecki historyk Akademia pedagogiki specjalnej imienia Marii Grzegorzewskiej w Warszawie prezes stowarzyszenia historyków wojskowości dzień dobry pan dzień dobry panie redaktorze kłaniam się naszym słuchaczom no właśnie o bitwie pod halę może opowiemy, zachowując pewną chronologię, więc może jednak zaczniemy do od od wątku w ogóle polskich sił pancernych niedawno przy okazji setnej rocznicy bitwy warszawskiej coś mówiliśmy o jakiś czołgach, które się pojawiły już na tym froncie francuskich Renu krach, ale z tego co pamiętam jakoś specjalnie wojsk pancernych żeśmy nie rozwijali drugiej Rzeczypospolitej no nie rozwijaliśmy z różnych przez wielu powodów przede wszystkim grę wchodziły tutaj kwestie finansowe przygotowanie jednostki Pancernej brygady dywizji jest ogromny wysiłek ekonomiczny finansowy państwa, a jak wiemy druga Rzeczpospolita skleja się z tych 3 różnych organizmów i najważniejszą kwestią był jednak przygotować niezbędne takie na tyle na ile oczywiście stawały te możliwości finansowe jedno, a drugie również ze względów pewnych ideowo strategicznych nazwałbym to pewne doświadczenia wojny dwudziestego roku wskazywały, że te wojska szybkie w postaci słynnej polskiej Kawalerii, że to jeszcze jeszcze pewnie wystarczy na najbliższe lata no i tu dużo, by o tej sztuce wojennej mówić faktem jest, że 3009. roku, więc kiedy Polska została zmuszona do przyjęcia działań wojennych mieliśmy w zasadzie 1 w pełni zmotoryzowaną brygadę Kawalerii, której będziemy za chwilę mówić dziesiątą brygady Kawalerii, którą dowodził płk Stanisław Maczek 1 w fazie organizacji brygady pancerno-motorowej dowodzoną przez ówczesnego płk. Stefana Roweckiego późniejszego Grota późniejszego komendanta głównego armii krajowej tylko te 2 właściwie 11 jedyna z tych 11 brygad Kawalerii klasycznych ta 1 wyróżniała się tym pełnym zmotoryzowani nasz pancerniak czasza kawalerzyści przesiedli się na czołgi motocykle samochody pancerne otrzymali inne umundurowanie otrzymali czarne płaszcze skóry hełmy bardzo głębokie przypominająca hełm niemieckie była to rzeczywiście w pełni nowoczesna jedyna jedenastka wojska polskiego 3010. roku przypomnę 11 brygad klasycznych Kawalerii Niemcy przeciwko Polsce wystawili 1 brygadę Kawalerii tą klasyczną na koniach, które walczy w Prusach wschodnich pozostałe formacje były zmotoryzowane czy pancerne w dywizjach pancernych, których oczywiście myśmy nie mieli no taki był początek i początek właśnie to jest 3007. rok, kiedy dziesiąta brygada Kawalerii stacjonująca w Łańcucie zostaje właśnie przez organizowane na brygadę pancerną czy zmotoryzowaną Kawalerii Pancernej chcemy ją nazwać, a dowódcą został płk Stanisław Maczek jak daleko jeszcze powiedzmy czy właśnie w tej sytuacji to nie jest trochę dziwne, bo przecież jakiś wywiad był jakaś wiedza o tym co się chociażby dzieje za naszą zachodnią granicą była nawet przede wszystkim ograniczenia, o których pan powiedział nie był taki przejaw pewnej naiwności, że to w momencie, kiedy Niemcy, przygotowując swoją w ogóle nową strategię walki zwaną potem blitzkrieg wiem tworzą potężne armie pancerne, a medale myślimy że, że to jest w niepotrzebne na te czasy panie redaktorze nie byliśmy jedyni, którzy grzeszyli naiwnością no wielkie mocarstwa, jaką była Francja popełnia podobny błąd rola czołgów armii francuskiej to było okopane stanowiska artyleryjskie pułkownik ówczesny Szal de Gaulle, który dowodził brygadą pancerną nie czyni wiosny reszta była podobnie podobnie jak u nas nie przywiązywano wagi do tego rodzaju nowoczesnego uzbrojenia, mimo że i de Gaulle i nasi oficerowie czytali Guderiana aktor Pancer uwaga czołgi czy kiwali się najnowszą teorię sztuki wojennej tak dalej, ale doświadczenia pierwszej wojny światowej u nas roku dwudziestego myślę w dużej mierze zadecydowały o takim kształcie ani innych sił zbrojnych do mamy kampanię wrześniową czy brygada Kawalerii od o jakąś zaznaczyła w tych walkach tak brygada pułkownika matka walczyła na południowym odcinku frontu, czyli już przy granicy ze Słowacją brygada zaznaczyła się no dużymi może być z wyraźnymi dużymi złotymi zgłoskami chodzi o przebieg szlaku bojowego, bo ciężkie walki pod Jordanowem oczywiście niczym potem rejonu Łańcuta Rzeszowa wreszcie pod Lwowem Niemcy poznali się na wartości polskiej brygady nie bez przyczyny bez powodu okrzyknęli ją takim hasłem dziś Warce poniesie brygady, która dała się dość dość znacznie we znaki, ale no cóż 1 brygada wobec takiej ogromnej przewagi sił niewiele mogła uczynić zrobiła po prostu swoje żołnierze wykonali swoje zadanie z honorem zaznaczyli wartość broni Pancernej, ale po siedemnastym 18 września po agresji sowieckiej brygada w całości przeszła granicę węgierską została na Węgrzech internowana właściwie w pełnym składzie poza tymi, którzy pozostali na placu boju i co się dzieje dalej, bo oczywiście znamy taki klasyczny model tak po temu ucieczki czy to przez Rumunię prawda do Francji, ale z brygadą, czyli ze sprzętem uciekać raczej się nie dał schronienie niestety nie znamy ten taki model klasycznego szans był uprzejmy wspomnieć przez zieloną granicę, czyli przez Jugosławię Włochy południe Francji do do Marsylii do portów Południowej Francji tam docierali żołnierze jako tzw. turyści Sikorskiego tusza powiedzieć, że Węgrzy przymykali oko na te wyjścia ucieczki z obozu internowanych oczywiście sprzęt został całkowicie zajęty przez państwo węgierskie także oficerowie żołnierze przedzierali się bez wyposażenia bez zbrojenia to oczywiste także dotarli do Francji tam gen. Sikorski, organizując nowe wojsko po raz pierwszy w tej w tej wojnie również myśli myślał bardzo poważnie o organizacji przygotowaniu dużej jednostki Pancernej myślał o dywizji Pancernej nawet, ale Francuzi dość szybko ostudzili zamiary Sikorskiego Estonii studzili te zamiary bardzo wyraźnie, bo najchętniej widzieliby Polaków jako polskie bataliony w składzie brygady dywizji francuskich no bo zaufanie do Polski wtedy było bardzo, że takie nadwątlone opinia była tak przegrani Polacy przegrali nie potrafili się bić prawda, a to, że byliśmy sami wobec 2 agresorów i sami na 2 fronty, walcząc wytrzymaliśmy 5 tygodni co potem w czerwcu jak się okaże potężna Francja wespół z brytyjskim korpusem z Polakami Belgami Holendrami wal trzeba tylko tydzień dłużej no ale to doświadczenie przyjdzie później co z tego prawda że, że wtedy będzie będziemy będziemy mądrzejsi po szkodzie jak zwykle Francuzi rozumiem, że swoją koncepcją wojny, której trochę pan już wspomniał mówiąc de Gaulle, ale może przypomnijmy, że po prostu znali po pierwszej wojnie światowej po tej wojnie Okopowej opozycyjnej, że najlepszym pomysłem będzie odgrodzić od Niemiec stworzyli ogromne pieniądze linię Maginota no i w tej sytuacji przy tej koncepcji budowa właśnie ruchliwych przemieszczających się zagonu pancernych też nie mieściła w tej koncepcji dokładnie nie mieściła się w koncepcji idei wojny jeśli chodzi o polityków wojskowych francuskich nie po to, wydano jak pan wspomniał miliardy franków na tą ogromną instalację pod nazwą linia Maginota Francuzi wyobrażali sobie, że jeśli Niemcy uderzało to no połamał sobie zęby mówiąc prostym językiem na tych ogromnych umocnieniach wykrwawiają się, a potem my wyjdziemy z tych mocniej prawda będziemy będziemy tych osłabionych Niemców niż Niemcy klasyczny manewr zastosowali pierwszej wojny światowej plan szlify na obeszli Ardeny weszli przez Belgię do Francji zameldowali się na na tyłach linii Maginota, która była zupełnie bezużyteczna no i cała wartość tej obrony okazała się zupełnie zupełnie taka, jaka była ponadto proszę pamiętać, że jeśli chodzi o Francję niestety muszę powiedzieć, że Francuzi generałowi procesy chcieli mentalności myślenie operacyjne tkwili w okopach wojny pozycyjnej to jest konsekwencja tego wszystkiego, o czym mówimy każda manewr nie obrona twarda obrona artyleria ciężka prawda itd. to co zniszczy przeciwnika no poza tym obawa przed ewentualnymi wielkimi stratami Francja przecież poniosła w pierwszej wojnie światowej ogromne straty 1,51 000 000 ludzi, więc obawa, że jeśli powtórzy się ten ten scenariusz pierwszej wojny światowej to Francja się wykrwawi ta substancja biologiczna wyraźnie osłabnie, więc to wszystko razem wzięte spowodowało, że gen. Sikorski mógł tworzyć tylko brygadę tylko podkreślam brygady pancerno-motorowej również dziesiątą pod tym samym dowódcą większością tych samych oficerów oczywiście ze sprzętem i uzbrojeniem już wyłącznie francuskim, ale było to no, chociaż coś w porównaniu z tymi bardzo minorowym nastrojami na początku jesieni 3009. roku prawo właściwie kończy nam się czas, ale proszę tylko powiedzieć czy w kampanii francuskiej brygada się jakoś zaznaczyła tak brygada wzięła udział w kampanii francuskiej tak jak pozostałe jednostki pierwsza dywizja Grenadierów druga dywizja strzelców pieszych trzecia czwarta dywizja piechoty brygada Podhalańska przypomnę walczyła na froncie norweskim Narwiku polscy lotnicy walczyli brygada pancerna matka walczyła w Szampanii wespół z oddziałami francuskimi starała się do bronić tego frontu, ale wobec tych klasycznych manewrów niemieckich działań sprzyjających ogromnej przewagi niestety uległa również i została w dużej jeszcze w dużej mierze zniszczona, a żołnierze wzorem 3009. roku wpływali na południe Francji czy to przez Hiszpanię Gibraltar docierali tam, gdzie była znajdował się wyspa ostatniej nadziei, czyli wielka Brytania dziś Sikorski po raz drugi będzie odtwarzał siły zbrojne będzie formował na nowo władze Rzeczypospolitej myślał o kontynuowaniu wojny i od tego wątku zaczniemy drugą część naszej historii, a teraz informacje historię Polski Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie to są historii Polski naszym gościem dzisiaj pan prof. Tadeusz Patecki rozmawiamy o losach pancerniaków najpierw płk. Stanisława Maczka, a od już 15listopada właśnie w uznaniu za zasługi w kampanii wrześniowej 15listopada trzydziesty dziewiątego roku gen. Maczka jesteśmy w momencie, kiedy po przegranej kampanii przez Francuzów ich sojuszników polscy żołnierze właśnie wszystkich formacji, ale w tym również pancerniaków przedostają się do Wielkiej Brytanii można, by powiedzieć precyzyjnie jeśli chodzi o pancerny żaków to oni znajdują bardzo tak bym ciepłe dla siebie miejsce z punktu widzenia również miejscowej ludności, czyli Szkocja dziś na południe od Edynburga tak tam tam zgromadzili się jeśli możemy tak powiedzieć nie, używając języka wojskowego oficerowie żołnierze już generała pan był uprzejmy wspomnieć matka i oczywiście no myśleli o odtworzeniu swojej jednostki na początku te zamiary jakoś nie wydawały się, aby miały szansę powodzenia najpierw to był jakiś brygady strzelców organizowane w Szkocji do obrony przeciw desantowej przypomnę, że wielka Brytania przez cały rok czterdziesty albo nawet jeszcze dalej, bo przecież terminu inwazji niemieckiej na wyspy brytyjskie definitywnie nie odłożono ją odkładano odkładano, a potem stała się nierealna, ale to zagrożenie było, więc chodzi o obronę Wybrzeża szkockiego tutaj żołnierze Maczka do tych zadań takich przeciw desantowej może powiedzieć byli wykorzystywani sama myślę cały czas właśnie otworzeniu tej swojej tego swego wielkiego dziecka, jakim była dziesiąta brygada najpierw w Polsce, a potem we Francji tu myślał już myślał już od wizji, dlatego że no brytyjskie myślenie troszeczkę wykraczały poza ścisłe czy wąskie ramy francuskiej strategii Brytyjczycy bardziej doceniali rolę wojsk pancernych stąd też po dość długich staraniach i zabiegach udało się formalnie utworzyć dywizję pancerną po raz pierwszy w dziejach polskiej wojskowości w 1942 roku powstaje związek taktyczny pod nazwą dywizja pancerna wyposażona uzbrojona i personalnie obudowana znakomitymi żołnierzami i sprzętem, więc jest to pierwsze jak jeszcze raz podkreślę pierwsze wydarzenie tego typu epokowe w Polskiej historii historii wojennej dywizja pancerna wg etatu brytyjskich to 16 000 żołnierzy proszę państwa 16 000 żołnierzy to tylu liczyły dywizja piechoty we wrześniu trzydziestym dziewiątego roku we Francji dywizje pancerne z reguły był mniej liczne, ale w tym wypadku to ogromny potencjał blisko 400 czołgów nowoczesnych czołgów typu Sherman Stuart i inne brytyjskie konstrukcję później również amerykańskie to 4000 samochodów pojazdów można, by powiedzieć, że ta dywizja pancerna po jej pełnemu kompletowaniu i zorganizowaniu to właściwie stanowiła równowartość polskich wojsk pancernych we wrześniu 3009. roku to daje daje wyobrażenie czym czym była czym była ta wielka jednostka na czele, której staną no po raz trzeci w tej wojnie ten sam dowódca proszę państwa to jest ewenement tutaj wart podkreślenia jeśli chodzi o polską historię wojskową i polskie tradycje wojskowe, że brygada, a potem dywizja pancerna to jest jedyna jednostka wojska polskiego, która przechodzi przez 3 kampanie, a więc kampanię wrześniową kampanię francuską i potem urzędnicy czujemy kampanie zachodnioeuropejską po pierwsze, pod tym samym dowódcą jeśli chodzi o kadrę dowódczą praktycznie w podobnym czy w tym samym składzie większość żołnierzy również oczywiście, ale nabór i uzupełnienia, bo przecież z tych kilku tysięcy brygady do 16 dywizji należało uzupełnić, ale jest to piękna kontynuacja tej tradycji tego szlaku bojowego, ale skoro tradycjach mowa o tym, przypomnę, że niektóre jednostki dywizji Pancernej zachowały sztandary walczyły pod sztandarami tymi, które wynieśli z Polski 3009. roku np. dziesiąty pułk strzelców konnych otrzymał sztandar w Łańcucie 2004. pułk Ułanów w Kraśniku i tymi sztandarami żołnierze przeszli wrzesień w Polsce czerwiec we Francji i całą kampanię 3405. roku w zachodniej Europie przepiękna tradycja piękna tradycja to może jest też dobra okazja, żeby właśnie wspomnieć tych ważnych postaciach dywizji Pancernej poza gen. Stanisławem macki no tak poza generałem maczkiem pan był uprzejmy wspomnieć, że chodzi o jego współpracowników raczej w języku wojska mówi pod komendę nowość hot spotach obroty wojska tak się mówi, ale może jeszcze zanim o tych tych większych tych innych dowódca żołnierza to może osoby Maćku sama nie wiem czy państwo mają mając wiedzę urodzony w Galicji w pobliżu Lwowa miał korzenie chorwackie jego brat stryjeczny latko Maciek CEZ z takim daszkiem był 1 z najwybitniejszych działaczy narodowych przedwojennej Chorwacji, czyli przedwojennej Jugosławii, dlaczego tak się działo no przypomnę, że Galicja Chorwacja przecież przed pierwszą wojną stanowiły czy wchodziły w skład 1 organizmu, czyli monarchii habsburskiej stąd te narodowości się i rody się wymieszały to tyle jeszcze osoby Musk, który przeszedł piękną kampanię i pierwszej wojny światowej jako oficer austriackiej wojnie polsko ukraińskiej potem tutaj w Polsce polsko bolszewickiej na wrzesień i mówiliśmy dalej, ale warto również może jeszcze tylko jakiś pan pozwoli wtrąca, bo ktoś może jakaś ciekawostka, że on na Uniwersytecie lwowskim skończył fakultet filozofii ani jak na spacerniak też dosyć ciekawa taka sprawa studiował na wydziale humanistycznym w latach 191014, gdzie przeszedł również przeszkolenie wojskowe był w związku strzeleckim, a potem armii austriackiej skończył szkołę Oficerską rezerwy prawda został porucznikiem celem dowódcą Kompanii tak dalej jest kariera zapowiadała się przepięknie może kilku takich jego podkomendnych najbardziej znaczących słów kilka przede wszystkim warto tutaj wspomnieć o o pułkowniku ówczesnym panem potem gen. Franciszku Skibiński im Franciszek Skibiński podczas operacji tej zachodnioeuropejskiej dowodził dziesiątą brygadę Kawalerii Pancernej czyli jakby tą pierwotną jednostką, która wchodziła w skład dywizji, a drugi najbliższy podkomendnych gen. płk Władysław Dec, który dowodził trzecią brygadę strzelców, bo dywizja składała się z 2 brygad Pancernej i piechoty mogliby się tak powiedzieć piechoty zmotoryzowanej oczywiście, a więc obaj ci panowie dowodzili tymi 2 wielkimi jednostkami w składzie tej naszej dywizji Franciszek Skibiński też piękna karta w Polskiej historii wojskowej znakomicie przygotowany oficer wrzesień 3009. roku potem Francja podobnie jak Maciek potem kampania cała zachodniej Europie i w przeciwieństwie do Maćka Skibiński zdecydował się na powrót do kraju wrócił w czterdziestym siódmym roku został włączony w skład wykładowców Akademii formujących Akademii sztabu generalnego był nie tylko znakomitym oficerem dowódcą, ale wszystkim teoretykiem wojskowym sporo pisał historyk sztuki wojennej dowodzenia itd. no ale potem niestety smutna karta w jego w jego dziejach nie tylko jego, ale tych żołnierzy oficerów, którzy wrócili z Zachodu do Polski został aresztowany niesłusznie oskarżony o spisek prawda całe stalinowskie tutaj całe stalinowskie jest scenariusz oskarżania oficerów skazany na karę śmierci przebywał we Wronkach więzieniu, oczekując na wykonanie wyroku Bierut nie skorzystał z prawa łaski, ale odłożył i wykonanie tego wyroku licząc, że będzie pewnie jeszcze ten, że oficer potrzebny dalszych procesach itd. no u odzyska wolność dopiero 50 tym piątym roku nie wrócił już do wojska długie lata pracował w redakcji przeglądu historyczno wojskowego działał w organizacjach kombatanckich działał tutaj w Polsce wielokrotnie miał okazję spotkać się z panem generałem palił słynne swoje 3 karetki od lat lubią dobre czerwone wino taki typowy kawalerzysta pancernych płk Władysław Dec to trochę postać innego kalibru mianowicie również doskonale przygotowany oficer przedwojenny kampania wrześniowa francuska, ale ta francuska oznaczona tym pięknym epizodem się tak możemy powiedzieć mianowicie był dowódcą batalionu samodzielnej brygadzie strzelców podhalańskich, która brała udział w walkach na północy Norwegii brał udział na Półwyspie walkę napój piankę Ns i wyzwoleniu Narwiku po wycofaniu brygady jak i korpusu ekspedycyjnego brygada Podhalańska została w kampanii francuskiej praktycznie zniszczone to było bezsensowne mogą pozostać Szkocji przydać się potem to organizacji tego wojska płk Dec właściwie zachował jedyny batalion Podhalański, który wszedł w skład dywizji Pancernej w składzie dywizji Pancernej w tej trzeciej brygadzie strzelców znajdował się właśnie batalia podhalańskiej, a sam decydować o potem tym całym dużym ugrupowaniem piechoty zmotoryzowanej, czyli trzecią brygadę strzelców wrócił również po wojnie do kraju przez jakiś czas był nauczycielem potem pracował w spółdzielni wydawniczej wreszcie trafił do wojska trafił do wojskowego Instytutu historycznego utworzył zakład dziejów polskich sił zbrojnych na Zachodzie w końcu lat pięćdziesiątych to się zaczynały badania w Polsce ludowej również nad tym fragmentem polskiej historii wojskowej niestety przeżycia wojenne sprawiły, że niedługo cieszył się tymi swoimi pięknymi doświadczeniami, bo zmarł 60 tym pierwszym roku to tacy 2 naj najwybitniejsi przedstawiciele tej dywizji podkomendni gen. Stanisława Maczka legendy polskich pancerniaków bo co by coby tu mówić o generale co jeszcze w tym życiorysie powojennym może jeszcze przyjdzie taki moment powiemy trochę o tym, jego powojennych losach NATO to jest jednak numer absolutnie nr 1 legenda i ojciec polskich pancerniaków możliwość wejścia do walki na co oczywiście żołnierze czekali czekali od lat pojawia się w związku z otwarciem drugiego frontu 6czerwca czterdziestego czwartego roku Polacy w samej operacji tej tego ataku czy lądowanie we Francji nie biorą, bo to oczywiście inne wojska NATO były potrzebne natomiast w momencie, kiedy właśnie zaczyna się ta druga faza ofensywy na terenie Francji wtedy Polska dywizja zostaje przerzucona na na kontynent no właśnie chyba zdążymy jeszcze powiedzieć może o tym, dramatycznym w sumie zdarzeniu, że właśnie to wejście do walki to ten moment, który tak bardzo żołnierze czekali na zaczyna się tragicznie tragicznie od nalotu ze strony sojuszników i to podwójnego nalotu najpierw amerykańskiego apotem RAF-u, który powoduje ogromne straty w szeregach Polaków tak ale zanim o tym, pisali się słów kilka mała korekta, bo pan redaktor był przemysł wspomnieć, że w tym pierwszej fazie operacji Overlord, czyli operacji Neptun Polacy nie brali udział brali to byli polscy piloci mówi oczywiście od dywizji Pancernej polscy marynarze natomiast dywizja została przetransportowana do Francji na przełomie lipca i sierpnia i włączona została skład drugiego korpusu kanadyjskiego generała GIS mogąca składzie pierwszej armii kanadyjskiej geny cruisera także ten cały cały szlak bojowy dywizji to jest właściwie braterstwo broni armię kanadyjską tu warto wspomnieć oczywiście z Brytyjczykami Amerykanami również, bo to siłą rzeczy te jednostki były tak 0708. września rozpoczęła się działania działania w rejonie fale jest nazwijmy to czy bitwa pod wale i tutaj pierwsze straty rzeczywiście jak wspomniał Polacy ponieśli od sojuszniczego lotnictwa, bo doznali pierwszych strat nalotu ciężkiego nalotu amerykańskich bombowców właśnie 0808. sierpnia zginęło pierwszych 8 polskich żołnierzy dwudziesty zostało rannych, a kilka dni później brytyjski RAV ponownie omyłkowo zbombardował polskie pozycje, więc zaczęło się bardzo bardzo fatalnie, ale nie osłabiło to morale żołnierzy, bo przecież tego typu niestety smutne zdarzenia na wojnie się na wojnie się zdarzają także wizja przystępował do walki wspomniał pan Franciszka Skibińskiego to może w takim razie 3 zdania z jego wspomnień tego zdarzenia olbrzymie Armada lecąca bardzo Nisko zbliżała się z kierunku Północnego żołnierze po wyrazili na czołgi, wymachując entuzjazmem emerytami aż tu jak nie zaczną sypać bomby prosto na nasze głowy cała szerokość głębokość przygotowanego do natarcia korpusu została obrzucona tysiącami bomb nigdy w życiu nie byłem pod takim bombardowaniem jak tego 14sierpnia tak to wspominał Franciszek Skibiński mieliśmy i dodam jeszcze no rzeczywiście do jeszcze w tym ochronę komentarza, że po tym, wszystkim po tym zdarzeniu nazwijmy to cudzysłów oczywiście duży to przedstawić wydarzenia, kiedy polscy pancerny jacy mieli nad głowami samoloty z białymi gwiazdami to rzucali takie hasło chodu, bo alianci lecą kryje się, kto może używać wszelkich podobno też m.in. wiązało się z jakimś nieporozumieniem natury komunikacyjnej między różnymi armiami, bo podobno kiedy, kiedy zaczęły się to bombardowanie amerykańskie Polacy Kanadyjczycy zaczęli zapalać żółte świece dymne, żeby pokazać, gdzie są ich pozycję tymczasem dla Amerykanów właśnie żółte znaczniki były do oznaczania pozycji do bombardowania nie do oznaczania pozycji sojuszniczych tak przynajmniej tłumaczyli to dramatyczne wydarzenie wrócimy do naszej opowieści tuż po informacjach historię Polski Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie przed nami trzecia część audycji historię Polski jest z nami pan prof. Tadeusz Sanecki i opowieść o szlaku bojowym, bo to już właściwie jest ta chwila pierwszej dywizji Pancernej gen. Maczka zakończyliśmy na tym niefortunnym przykrym zdarzeniu bombardowania pozycji Polaków przez amerykańskie apotem brytyjskie lotnictwo no tak jak pan powiedział nasi oczywiście trudno, żeby nie byli załamani są pierwszymi stratami z rąk własnych sojuszników no tak dzielnie przystąpili do walki i rzeczywiście w tym kotle Podhale odgrywają kluczową rolę co dużo mówić tak warto wspomnieć, że dywizja Polska w składzie drugiego korpusu kanadyjskiego była 1 z 2 dywizji pancernych obok Polaków byli jeszcze Kanadyjczycy oczywiste to była czwarta dywizja pancerna jest 2 dywizje pancerne stanowiły tą pięścią uderzeniową kanadyjskiego korpusu, który brał udział właśnie w tych walkach pod fale sam była co powiedzieć, że jeśli chodzi o ten chrzest bojowy, bo przecież był to chrzest bojowy polskich pancerniaków nowoczesnej już w wojnie to wyłączmy przed nawiasem zostawimy wrzesień i czy w Polsce i czerwiec we Francji to była wojna rzeczywiście w końcowym okresie w pełni nowoczesna z użyciem nowoczesnego sprzętu nowoczesnej techniki bojowej, ale i strategii pancerniaków w Polsce zdali egzamin z wyróżnieniem czy bardzo dobrze walczyli w składzie takich 2 zgrupowań jedno nazywało się tam była drugi właśnie Maczuga to taki Polski termin chodziło o to, aby uniemożliwić Niemcom generalnie rzecz ujmując nie wchodzą szczegóły uniemożliwić Niemcom wyjście z potężnego kostką kotła w rejonie właśnie fale niemieckie siódmy armii, która chciała się ewakuować na wschód w stronę w stronę Paryża przypomnę również, że bitwa pod wale była częścią tej gigantycznej operacji Overlord, która zaczęła się 6czerwca kończy się dopiero 31sierpnia w momencie, kiedy alianci dochodzą do Sekwany, kiedy zostanie wyzwolony pary wtedy kończy się tak gigantyczna operacja bitwa pod wale jest taką właściwie końcowym elementem tej gigantycznej operacji, w której części mają brać udział w Polsce pancerniak i trzeba powiedzieć, że bardzo rozważnie i umiejętnie Polacy walczyli oczywiście ponosili straty, ale nie da tyle nie takie, które by dyskwalifikowało ich umiejętności od determinacji polskich polskich pancerniaków i naszych żołnierzy w tych walkach świadczą takie fakty, że często ranni żołnierze nadal chwytali za broń walczyli w dwudniowych walkach w ręczne ci żołnierze Batalionów piechoty np. ósmy batalion piechoty płk. Nowaczyńskiego po 1 z takich potyczek praktycznie wykrwawi one w dużej mierze, kiedy Kanadyjczycy oglądali polskich żołnierzy mieli tylko na ustach jedno słowo krew i czerwone koszule prawda odtąd ten batalion, mimo że potem nazywany Brabancji kim po kampanii holenderskiej nosił rzeczywiście nazwę batalionu krwawych Koszul to świadczy o determinacji determinacja naszych żołnierzy Polacy wzięli do niewoli np. dowódcę niemieckiego korpusu generała to ona otwarta do wc osiemdziesiątego czwarte korpusów dzieli do niewoli kilkunastu wyższych oficerów kilka tysięcy żołnierzy zniszczyli wiele sprzętu sprzętu wojskowego niemieckiego sami ponieśli również straty no ponad 40 czołgów zostało zniszczonych zapewnił, że formalny w starciu z niemieckimi czołgami typu Pantera już mówi o tygrysie Królewskim na to miały dość kiepskie szanse w starciu z czołowym prawda natomiast olbrzymia masa tych czołgów i umiejętna taktyka w walce no zapewniały powodzenie, ale niestety straty również również były efekty końcowy był taki, że bitwa kończy się zwycięstwem alianckim w dużym udziale polskim i tutaj warto przytoczyć słowa marszałka Montgomery ego naczelnego dowódcy sił lądowych wojsk ekspedycyjnych, który powiedział takie słowa, że Niemcy byli jakby zamknięci w butelce, a Polacy Polska dywizja stanowiła korek którymi w tej butelce zamknęliśmy to nie tylko miłe słowa i i takie ograli szykujące Polski żołnierz, ale rzeczywiście oddający chyba to jaki był udział udział polskich pancerniaków w tej bitwie pierwszej bitwie na froncie zachodnim no i warte przypomnienia, bo z kolei tego wojskowego w kontekście np. oceny polskiej brygady spadochronowej wspominamy raczej nie najlepiej, więc może dobrze żyć, bo okazja, aby powiedzieć o nim o nim coś dobrego przejdziemy trochę może teraz szybciej, choć szlak bojowy jest i unieś, ale i myślałem pełen gali chwały glorii chwały no właśnie, ale ale, ponieważ to jesteś taki czas, w którym trochę mówimy o przecież trwającej ciągle rocznicy powstania Warszawskiego to może warto powiedzieć takim epizodzie, który czasami jest jakoś Niewiem czemu może mniej eksponowany jeśli chodzi o ten szlak bojowy dywizji Pancernej, bo Uganda wie się mówi się ubrać się mówi Polacy mają mnóstwo satysfakcji, kiedy odwiedzają te miasta są właśnie mogą znaleźć tam ulice nas nazwane nazwiskami polskich pancerniaków to jest to jest bardziej znany nawet chyba ta finału, czyli przyjęcie kapitulacji Wilhelmshaven też jest mocno omawiany mniej nieprawdopodobnie wzruszająca piękna historia 12 kwietnia 400 piątego roku pancerna czy ta matka wyzwalają obóz jeniecki w Oberlangen, gdzie są przetrzymywane więzione Polki dziewczyny po z powstania warszawskiej tak dywizja po tym, wspaniałym szlaku bojowym po tych wspaniałych miastach, które obdarował żołnierzy honorowym obywatelstwem obradach przede wszystkim i prawda wcześniej i inne prawda, ale warto wspomnieć, że z początkiem kwietnia dywizja przekracza 400 piątego roku już przekracza granicę niemiecką i właśnie jak pan wspomniał 13września 13kwietnia oddziały drugiego pułku pancernego z dziesiątej brygady Kawalerii Pancernej wyzwalają Stalag w Oberlangen, w którym Niemcy przetrzymywali blisko 1800 Polek żołnierzy armii krajowej uczestniczek powstania Warszawskiego wielkie to było wydarzenie dla tych kobiet, które zobaczyły, aby zaczęły po angielsku, ale potem, kiedy zobaczyły orzełki na hełmach i polską mowę usłyszały to była radość obustronna i trochę może akt sprawiedliwości dziejowej, że to właśnie naszym rodakom przyszło w udziale wyzwolić te dzielne dziewczyny, które w sierpniowych wrześniowych walkach w Warszawie przelewały krew w czasie powstania Warszawskiego był to wielkie święto zrodziły się potem przyjaźnie, ale nie tylko małżeństwa, bo po wojnie, bo przecież to to takie zdarzenie, które warto tutaj warto odnotować bardzo bardzo istotne tam zresztą z tych różnych relacji, które można znaleźć spotkali się niektórzy nowi znajomi sprzed wojny aż to też była niesłychanie niesłychanie wzruszające piękne tak to były znajomości, które przerwane wojną czy różnymi etapami wojennymi no teraz sprawiły, że ludzie spotkali się po latach czy po długich miesiącach nie widzenia panowie panie, ale również dowódcy żołnierze oficerowie, którzy nie widzieli się przez długi czas wyzwolenie tego obozu miał bardzo istotne znaczenie siedzi morale polskiej dywizji przez dywizja walczyła w zachodniej Europie wyzwalała miasta i się francuskie belgijskie holenderskie zajmowała miasta niemieckie, a tutaj przyszła wyzwolić naszych rodaków, więc fakty ogromnie ogromnie symboliczny prawda może nawet bardziej znaczący niż to jak pan wspomniał 5maja kapitulacja twierdzy Wilhelmshaven, gdzie twierdze i port tej kapitulacji przyjmował w imieniu dowództwa alianckich go płk Grudziński zastępca dowódcy dziesiątej brygady Kawalerii Pancernej to też wielki akt honoru dla polskiego żołnierza i polskiej armii walczącej na Zachodzie że, że ten akt sprawiedliwości dokonał się właśnie tak jak inny sposób tak dla mnie ta historia z obozu Oberlangen jesteście z tego powodu no taka ważna ciekawa wzruszająca wspomina, że można, by powiedzieć, że to była jednak taka w zachodnim stylu armia ich szlak bojowy był dosyć dobrze udokumentowany i jest taki film dokumentalny, na którym zarejestrowane są fragmenty tych spotkań właśnie polskich żołnierzy, że tymi kobietami wyzwolonym właśnie o oporze obelgę to są to są strasznie wzruszające sceny, a to wszystko jednak odbywa czym niestety trzeba pamiętać już sytuacji kiedy, kiedy wiadomo co się stało w Warszawie, kiedy też żołnierze wszyscy wiedzą, że właściwie szansy na wolną Polskę nie będzie ci żołnierze, którzy wyruszali na wojnę licząc, że kiedyś z tej wojny wrócą do wolnej ojczyzny właściwie dzieli że, że to raczej nie nastąpi no i myślę, że to jest dobry moment, żebyśmy w tej końcowej części naszej rozmowy o tym, rozgoryczeni od losach polskich pancerniaków właśnie po ich z hałasem po zakończeniu wojny kilka słów powiedzieć tak kilka słów może warto wspomnieć również o takim wydarzeniu, że dowództwo gen. Maczek i oficerowie żołnierze w dużej mierze również mieli świadomość że, że te losy polityczne potoczą się niekorzystnie dla dla Polski dla sprawy polskiej dla tych żołnierzy, którzy przelewali krew, że wielu z nich nie wróci do Polski z różnych powodów również taki, że nie mają dokąd, bo to ich ojcowizna została na Wschodzie w innym państwie nie chodzi tu względy ideowe wyłącznie, ale gen. Maczek starał się na koniec, chociaż części części tych żołnierzy dać taką namiastkę wolnej Polski w dziewicze w 1 z miast niemieckich przy granicy z Holandią jeszcze harem utworzył taką małą Polskę ta co gen. Anders zrobił drugi w drugim korpusie we włoszech to tutaj na mniejszą skalę gen. Maczek zrobił to zachodnich Niemczech miasto Haren zostało przemianowane na miasto Lwów na początku potem po protestach sowieckich otrzymało nazwę Maćków, gdzie były ulice prawdę Jagiellońska Wileńska litewska itd. tak dalej, gdzie również chce dziewczyny obala gen znalazły się, gdzie powstawały polskie szkoły no zaczątek takiej małej Polski oczywiście na krótko, bo brytyjskie dowództwo czasem tenże Montgomery, który tak bardzo ciekawie ładnie mówi o Polakach pod naciskiem sowieckim zdecydował, że ten TEN-T to namiastka Polski należy likwidować, jakie były losy powojenne gen. Maczek zdecydował się pozostać na emigracji, tym bardziej że przypomnę pozbawiony został tak jak innych 75 generałów oficerów polskich sił zbrojnych obywatelstwa polskiego we wrześniu czterdziestego szóstego roku przez rząd komunistyczny w Warszawie, a więc pozostał Wielkiej Brytanii niestety bez wsparcia finansowego, bo powiem tylko, tyle że tylko 45 najwyższych polskich dowódców otrzymało renty czy emerytury brytyjskie, a więc dowódcy sił powietrznych morskich gen. Anders gen. Kopański zamiast Maciek poza jednorazowym stypendium rządu brytyjskiego tak jak większość generałów oficerów pozostały po został pozostawiony sam sobie musiał myśleć o tym, aby starać zapewnić sobie, by sobie rodzinie przez długie lata pracował uwaga jako barman w bazie którym, który był, którego właścicielem był 1 z jego podkomendnych, ale Maciek pokornie ze spokojem wystarał się funkcjonować żyć czasem oczywiście, kiedy Brada inne miasta holenderskie i belgijskie francuskie przywoływały jego postaci starał się go wspierać jego sytuacja się ta finansowa życiowe poprawiała, ale pozostał do końca na emigracji 90 tym roku otrzymał z roku już suwerennej Rzeczypospolitej stopień generała broni otrzymał Order Orła białego była to późno, bo późno, ale pewna uhonorowanie jego i jego wielkiej drogi zmarł w Edynburgu, gdzie osiadł żył wieku 102 lat proszę państwa przez usta 2 lata świadczy o sile żywotności tej generacji pochowany został zgodnie z jego ostatnią wolą w Bredzie tam brać, którą wyzwalał, który był honorowym obywatelem, gdzie znalazł się cmentarz dla polskich żołnierzy, którzy wyzwalali Holandię tak jak gen. Andersa Monte Cassino tak Maciek spoczął przy swoich żołnierzy żołnierzy w radzie inni tak jak wspomniałem wcześniej niektórzy wrócili jak gen. Skibiński, który przepłacił to więzieniem i skazaniem na święta prawda jak pułkownik decyzji i inni oficerowie, ale znakomita większość pozostała na Zachodzie czy to zachodniej Europie czy emigrowali do Stanów do Południowej Afryki Australii nawet takie były wojenne losy tych, dla których gorycz zwycięstwa gorycz zwycięstwa czterdziestego piątego roku no tak pokierowała życiem i losami powojennymi ani inaczej to niestety to jest wszystko bardzo smutne, ale szczęśliwie ten zły czas za nami rzeczywiście nie tylko można wspominać mówić doceniać zasługi tych ludzi, ale kontynuować tradycję w dzisiejszym wojsku polskim te tradycje są pięknie kontynuowane prawda jedenasta dywizja Kawalerii Pancernej w Żaganiu kontynuuje tradycję pancerniaków Maćka tych jeszcze z września tych potem Francji tych z zachodniej Europy i tak dane bardzo się cieszę, że dzisiaj byśmy pancerniaków przypomnieli, tym bardziej że rzeczywiście to ta bitwa pod wale zasługuje na zauważenie, a mi akurat dokładnie rocznica właśnie tej bitwy, bo tak jak powiedziałem kończy się ona 22sierpnia czterdziestego czwartego roku te wszystkie wspomnienia pomógł nam przywołać nasz dzisiejszy gość pan prof. Tadeusz Sanecki Akademia pedagogiki specjalnej imienia Marii Grzegorzewskiej w Warszawie prezes stowarzyszenia historyków wojskowości panie profesorze bardzo dziękuję państwu życzę miłego wieczoru Maciej Rakowski to usłyszenia jutro, ale zupełnie już w innym programie oraz Unii Europejskiej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA