REKLAMA

Kredyt(owe) więzi

Gra w klasy
Data emisji:
2020-08-24 23:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
51:33 min.
Udostępnij:

45 proc. Polek i Polaków między 25. a 34 rokiem życia mieszka ze swoimi rodzicami. Mieszkanie na własność staje się możliwe tylko dzięki kredytowi hipotecznemu (a i tak 60 proc. naszego społeczeństwa nie ma zdolności kredytowej). Jak kredyt redefiniuje relacje międzypokoleniowe? W jaki sposób wyznacza rytm życia? Czy mieszkanie własnościowe to odpowiedź na niepewność systemu emerytalnego?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobre wieczory przy mikrofonie Katarzyna Murawska i audycja gra w klasy, a jest audycja, w której zastanawiam się razem z moimi rozmówcami rozmówcami nad tym, jakie jest społeczeństwo polskie, jakie są jego problemy dylematy en, ale również postawy system wartości dziś temat bolesny dla myślę większości Polek Polaków naszego społeczeństwa, gdyż porozmawiamy o o długach o kredytach o mieszkaniach i szerzej o tym jak struktura własności mieszkań wpływa może determinuje Rozwiń » naszą codzienność nasze życie razem z zemną razem z państwem jest dr hab. Mikołaj Lewicki z Instytutu socjologii Uniwersytetu Warszawskiego autor książki całe życie hipoteki, która właśnie traktuje o tym jak jak kredyt hipoteczny wpływa na tę naszą codzienność no właśnie o o kredytach, ale szerzej też mieszkaniach będziemy rozmawiać zanim, zanim zadam pierwsze pytania chciałem stworzyć taki kontekst, który dla mnie był zaskakujący, przyglądając się liczbą mam duże coraz większe znaki zapytania w głowie, gdyż z raportu NBP rynku nieruchomości wynika, że połowa mieszkań z rynku pierwotnego to są mieszkania, które są mieszkaniami na tzw. inwestycja, czyli tymi którymi, dzięki którym można się bogacić, a 23 mieszkań na rynku pierwotnym jest kupowana za gotówkę, a z drugiej strony na 1000 mieszkańców mamy jedynie 366 mieszkań są dane Habitat for Humanity to jest najmniejszy odsetek w Europie i dalej NBA, mówi że tylko 29% mieszkań, które są kupowane są kupowane na kredyt, więc z 1 strony mamy tych, którzy potrzebują się zadłużyć na 30 lat, żeby mieć mieszkania z drugiej strony grupek, które kupuje to mieszkanie w celach inwestycyjnych i tych 2 grupach, ale też nie tylko o nich chciałabym porozmawiać wydaje mi się ciekawe zacząć od tych kredytobiorców ciekawi mnie, kto ten kredyt skoro nie wszyscy to kto wie, że ten kredyt hipoteczny czy to jest doświadczenie pokoleniowe czy to jest doświadczenie klasowe czy może jeszcze inaczej należy postawić to to pytanie tak najkrócej biorą ci, którzy chcą się usamodzielnić i awansować społecznie albo przynajmniej zająć jeśli chodzi o status społeczny prestiż komfort życia taki sam taką samą pozycję powiedział socjolog mówiąc inaczej znaleźć swoje miejsce, które byłoby podobne do miejsca ich rodziców 1 ME mamy tych, którzy migrują do miast i potrzebują nowego roku to wcale nie są oczywiście, żeby tutaj od razu uniknąć tej straty nie są osoby pochodzące wyłącznie z małych miejscowości wsi i to bardzo często są osoby innych miast, ale które decydują na migrację do innego ośrodka Miejskiego na ogół, ponieważ z nim wiążą swoją swe życie zawodowe i często też wyobrażenie o dobrym życiu o komforcie życia z drugiej strony mamy tych tak jak wspomniałem którzy mieszkają w mieście tak jak wielu rówieśników chcą się usamodzielnić i to usamodzielnienie postrzegają jako pójście na swoje jako o kupno mieszkania zamieszkanie w przestrzeni, która byłaby nie tylko komfortowa, ale zapewniałaby też bezpieczeństwo i tutaj chyba pierwsza ważna ważna ważne obserwacje moje doświadczenie badawcze pokazuje, że 3 kategorie bezpieczeństwa i nie odwołuje się wyłącznie do takich kwestii, które z kojarzymy z ruchem drogowym albo z kradzieżami nie elementami PE, które np. obejmuje ubezpieczenie prawdę bierzemy ubezpieczenie to tam ubezpieczyciel gwarantuje nam odszkodowanie w przypadku kradzieży uszkodzenia itd. tak dalej to oczywiście nie takie bezpieczeństwo wyłącznik chodzi, kiedy mówi o tym, że Puszcza na swoim to poszukiwanie bezpiecznej przestrzeni to pójście na swoje oznacza i bezpieczeństwo w tym związane oznacza poczucie, że jest w miarę stabilnej i wstawić stabilnym środowisku, którego nikt nas nie wyrzuci, w którym możemy się urządzić, który założymy rodzinę albo stworzymy związek dający nam poczucie stabilności i to bezpieczeństwo rozumiem nie jest zachwiane perspektywą tego, że przez najbliższe 1015 albo 30 lat jesteśmy zobowiązani wobec banku oczywiście, że jest tylko chyba ważniejsze jest to że nie ja to pod zaczęła od tego, że to jest doświadczenie z dość mocno subiektywne to znaczy możemy do tego przy 3 przydać jakiś obiektywizm żyjące wartości i opisy takie np. jak długość kredytu i obciążenie ratą kredytową z 1 strony z drugiej metraż mieszkania, a jego położenie wartość rynkowa ilość metrów na osobę itd. itd. ale to do końca oddaje to jak na ogół wyobrażamy sobie pójść na swoje to pójście na swoje stworzenie komfortowych przestrzeni, która jest naszą, w której czujemy się bezpiecznie i no i teraz jeśli to jest tak subiektywne czy podzielane doświadczenie z kimś kim, kto jest dla nas ważny no to znaczy, że ono właśnie może abstrahować od tych kryteriów, które często można, by traktować jako o twarde podłoże decyzji o kupnie mieszkania przynajmniej tak dalej tak dalej no właśnie dla kupujących mieszkania ważne jest to, że ich doświadczenie wynajmu jest być najemcą raczej albo osobiste albo przekazywane przez osoby, które są najemca nie jest taki, że to jest życie w przestrzeni, która nie jest moja ani nie jest pewna to znaczy wynajem wynajmujący urządza mieszkanie raczej nie pozwala na jego jakieś modyfikacje, a do tego jeszcze matę komfort, że właściwie w każdej chwili de facto może zerwać się umowę i to się wiąże z wyprowadzką do tego OOM jest drogi, więc zestawiony z ratą kredytu i okazuje się być w tym horyzoncie subiektywnym, a słabą inwestycją, a więc nie chodzi tu nie chodzi o to się co do zasady ludzie szacują ryzyka spłaty bądź nie spłaty kredytu i szacują koszty i korzyści z najmu tylko są sensu funkcjonują w pewnym kontekście społecznym, w którym najem jest postrzegany jako coś co jest kłopotliwe niestabilne drogie natomiast mieszkania jest normatywnie w porządku w tym sensie, że wiele osób do tego zachęca to jest własności, o czym co jest długofalowe i co mnie też sytuuje w określonym środowisku społecznym posiadaczy mieszkań, czyli no właśnie mieszkanie czy decyzja o kredycie hipotecznym kupnie mieszkania jest poprzedzone czymś więcej albo wynika z czegoś więcej niż takiego wąskiego rachunku zysków strat rachunku ekonomicznego tylko jest otoczona jak rozumiem szeregiem też innych elementów właśnie norm wartości, które mają znaczenie, ale wspomniałeś o tym, że na kredyt decydują decydują się ludzie, którzy chcą iść na swoje i się usamodzielnić i jest dla mnie ciekawa perspektywa tego usamodzielniania się w kontekście tego jak kredyt wikła wchodzi w relację kredytobiorcę z rodziną to z 1 strony tą rodziną, z której wychodzi znaczy rodzicami dziadkami, a z drugiej strony rynek jak się wpisuje w tą rodzinę, którą kredytobiorca tworzy i na ile właśnie kredyt pozwala usamodzielnić się od od tych od swoich rodziców od rodziny właśnie, z której z, której wychodzimy na ile bym jeszcze bardziej nowiną, że w na szczęście nie jestem jedyną osobą, która się temu przygląda oprócz mnie pójście na swoje życie na swoim bada m.in. dr hab. Marta Olcoń-Kubicka i Mateusz lawa oni rozmawiają z parami i rodzinami liczne rodzicami w mieszkaniach, które właśnie zostały zakupione wracają do tych osób przyglądają się jak to życie z kredytem się zaczyna trzymamy się wiąże jak przebiega tak dalej tak dalej podobnie zresztą, jakie nasze nasze wnioski są takie, że z to pójście na swoje oczywiście jest raczej wyobrażeniem normatywnym wskazaniem aniżeli rzeczywistością znaczy osób, które nie są w stanie w wieku 2535 w tym wieku, które w Polsce jest szczególnie częste jeśli chodzi o branie kredytu hipotecznego w tym też Polska się wręcz wyróżnia wśród krajów nawet Europy środkowo-wschodniej, gdzie ta dynamika można, by powiedzieć podobna kupowania mieszkania własność i wyjścia dochodzenia systemu socjalistycznego, a że dla tych ostatnich osób, które w tym wieku są w stanie szczególnie w pierwszym etapie pierwszych 5 lat od uzyskania kredytu i mniej zamieszkania w nowym mieszkaniu mieć całkowicie samodzielny budżet jest bardzo niewielki ja nie potrafi podać procentowego udziału tego w LM ale bo to jest też trudno uchwytne ale, ale nasze doświadczenia oraz badania, które za chwilę się powołam wskazują, że to jest zdecydowana mniejszość to znaczy wzięcie kredytu hipotecznego jest tak naprawdę też rozciągnięciem coraz starszym siatki relacji, która o wzięcie kredytu pójście na swoje zapewnia i utrzymuje chodzi tutaj począwszy od o to, że właściwie w Polsce w tej chwili można powiedzieć tworzy się taki zwyczaj, że pójście na swoje to perspektywa zawarcia związku małżeńskiego z no jak małżeństwo ślub jak ślub to prezenty i podstawowe formą prezentu od rodziców dla dzieci staje się w UE z własną pieniądze na wkład własny tusz, jakby tak, tworząc obyczaj jakiś taki rytuał można, by powiedzieć nowy natomiast oprócz tego oczywiście mamy wsparcie od Hok rodziców mamy wsparcia od Hok szerszej rodziny czasami to może być kochana ciocia siostra też wsparcie to jest tylko finansowe no właśnie to jest i jest oczywiście ta druga rzecz, która sprawia, że tak trudno na miasto chwycić dużymi badaniami reprezentatywnymi badaniami gospodarstw domowych, choć one też obejmują tylko mam wrażenie, że respondenci nie zawsze skrupulatnie odnotowują ten fakt różnego typu relacji współzależności które, które wyrażają się nowymi liderami czy czy zapomoga mi, bo chodzi tutaj zarówno o finansowy wkład na finansowe wsparcie, a Hok regularny, ale też rzeczowe np. małżeństwa, które sprowadzają się do nowego mieszkania mają fundowane przez rodziców zakupu pieluszek i i całego tego tych artykułów pielęgnacyjnych, kiedy rodzi się dziecko rodzice fundują np. biorą na kredyt meble do kuchni itd. tak dalej z, a więc przekazują rzeczowe jakiś cel być antropolog gitary EMA wreszcie z jeszcze trzeci typ trzecia kategoria tych współzależności to jest praca opiekuńcza, czyli założenie domu i kwestia pracy, która pozwoli sfinansować, a kredyt sprawiają, że pracować raczej już dwójka taki jak jeszcze która, jakby wytworzyła społeczeństwo nowoczesne i sytuacji, w której mamy głowę rodziny o rodzinę ojca zarabiającego na cały dom matki, która przynajmniej na czas przedłużonego macierzyństwa pozostaje w domu i jest takich sytuacji jest mniej natomiast raczej jest także dwójka musi pracować na to, żeby utrzymać gospodarstwo domowe nie ukrywajmy, że to jest też momentu pójścia na swoje, kiedy wspólny budżet nie radykalnie wyższy niż budżet niż budżet singla Enea w związku z w związku z tym też oczekiwania, by komfortu życia rosną no i to sprawia, że taka taka para, która bierze kredyt i pójdzie na swoje staje się kołem zamachowym gospodarki znaczy to są ludzie, którzy są zdeterminowani do tego, żeby mieć pracę zarabiać i ten komfort życia podnosić i są wspierani przez rodziców dalszej rodziny tak jak powiedziałem finansowo rzeczowo, ale też tę pracę opiekuńczą, które rozumiem albo w ogóle swoją pracą w książce ba wspomina o tym, że rodzice wykańczają albo pomagają w wykonywaniu jeśli tak mają możliwości finansowych, a drugim praca opiekuńcza też może być wsparcie w opiece nad dziećmi tak i wydaje się że, że to bardzo cala tę rodzinę kredytobiorców z rodziną, z której wychodzi od, wobec której chce się usamodzielnić i czy czy można pokusić o takie stwierdzenie zatem, że kredyt wzmacnia relacje z rodzinką w rodzinie Ano właśnie tu dochodzimy do zasadniczego o zasadniczej kwestii, nad którą głowią się coraz więcej badaczy socjologów ekonomistów celem pierwotnie zakładano, że kupno mieszkania posiadanie nieruchomości, a więc majątku 1 z jego formy, ale zasadniczej jak jeszcze pewnie będzie miał okazję powiedzieć w Polsce szczególnie ważnej formy w majątku i spraw, że ludzie stają się takimi autonomicznymi jednostkami, które mają kapitał mają własności i myślą ekonomicznie swoim życiu innych socjolog będzie indywidualizm ją traktują swoje życie jako szereg decyzji, której jestem ja sam odpowiedzialny sam się przed tym rozliczam i sam kształtuje swoje życie wobec tego co powiedzieliśmy co powiedziałem do tej pory tych o tej siatce relacji, która oplata gospodarstwo domowe, który ma kredyt ten tak to taka diagnoza taki model pójścia na swoje usamodzielnienia i założenia rodziny jest przestaje być adekwatny okazuje się, że raczej to kupno mieszkania na własność za wzmacnia wielopokoleniową ość co przeczy takiej wizji, którą socjologowie jeszcze niedawno bardzo mocno promowali będzie oto stajemy się społeczeństwem indywiduów, z których każdy będąc panem swego losu jest jednocześnie przekonany, że jego życie elastyczny jest projektem, który może zawrzeć różne strony kariera może się zwrócić wiele razy, ale też przynieść fascynujące momenty związki i się czasem burzą, ale potem powstają nowe 1 słowem, że współczesne społeczeństwo jest takim społeczeństwem mocno zindywidualizowanym bardzo dynamicznie zmieniający Otóż coraz częściej pojawiają się takie diagnozy właśnie, których źródłem jest m.in. obserwacja tych procesów związanych z zamieszkiwaniem mówi się o tym, że przynajmniej równolegle mamy proces patroni jonizacji, czyli powrotu do takiej struktury społecznej, w której te relacje międzypokoleniowe są kluczowe dla reprodukcji awansu społecznego Łodzi powiedział socjolog mniej, używając mniej technicznego języka dlatego, gdzie młody człowiek wyląduje czy będzie kimś, kto po prostu tak jak jego rodzice nie więcej zajmuje tę samą pozycję w społeczeństwie jest tak jak jego rodzice nie wiem pracownikiem sfery usług, a skończył średnią szkołę względnie licencjat im ten dyplom nie był jakiś specjalnie mocne, a czy też jest kimś, kto o pochodzi z dużego miasta skończył dobre studia i pracuje w międzynarodowej korporacji dlatego na tej reprodukcji jak dla awansu, a więc sytuacji, w której ktoś im wyższe wykształcenie mieszkała w lepszym miejscu na lepszy zawód bardziej prestiżowy itd. tak dalej ta kwestia relacji rodzinnych ma znaczenie kluczowe przy długo staram się odpowiedzieć na bardzo konkretne pytanie, które zostało zadane czy relacje rodzinne się, wzmacniając w ten sposób powiedziałbym współzależne wzmacniają co niekoniecznie to jest jakby całe wyzwanie, że teraz ten wymiar ekonomiczny współzależności ekonomicznych trzeba sobie przełożyć na relacje na emocje na świat więzi, które nas łączą no i tutaj można powiedzieć, że jest to wyzwanie, którym przed tym teraz stają badacze to znaczy, jakiego stopnia współzależności związane z zasobami współzależności ekonomiczne i wiążą się z zależnościami niezależność ami w stylu życia w wartościach i podejmowanych decyzjach czy te pytania te pytania o to jak jak bardzo albo, o ile mniej stajemy się w cudzysłowie kowalem swojego losu i mamy wpływ na ten awans a, a jak silnie to jest uzależniono od miejsca, z którego startujemy to znaczy od możliwości właśnie rodzinnych zasobów tej rodziny miejsca, w którym właśnie w tym rodzimy wyrastamy i próbujemy się samodzielnie się rozumiem, że test z kredyt jakoś reguluje te to życie i myślenie o o przyszłości o awansie osób, które ten kredyt mają wziąć albo biorą tak jest staje się takim ukrytym aktorem tej tej całej konfiguracji no bo emeryt miłuje życie jest niby tylko kontraktem czymś co jest wyrażone zapisami umowy i ratą i wielkością kredytu no ale czasem kredytobiorców uświadamiają sobie, że wartość mieszkania się zmienia status mieszkania com i poczucie komfortu się zmieniają no i wreszcie warunki kredytowania się zmieniają oczywiście co najbardziej oczywiście odczuli frankowicze to jest doświadczenie, które jest na dużym wyzwaniem, dlatego że pomyślmy sobie jesteśmy w młodym małżeństwem, które kupiło o jak się wydawało okazyjnie mieszkanie biorąc kredyt we frankach szwajcarskich urządziła się w tym mieszkaniu wartość tego mieszkania, gdy się patrzy na cenę za metr Ros wzrosła o małżeństwo pracuje ma stałe dochody no i nagle rata kredytu skacze tak, że to dotyka budżetu nawet jeśli tak na ten skok nie jest zasadnicza nie sprawia, że nie stać na spłatę kredytu to samo to wydarzenie, że pomimo tego, że ja spłacam to nagle zarówno moja rata, jaką wartość kredytu rosną i PiS pomimo tego, że powiedz mam 5 lat spłacania kredytu to cały czas ta suma do spłacenia wcale się nie zmniejsza jest trudne i uświadomi ludziom, że no funkcjonują w jakiś relacji, na którą mają ograniczone, które mają ograniczony wpływ i że powiązań, jakby na stałe z relacjami gospodarczymi, które wykraczają poza lokalny rynek mieszkań i status ich lokum dzielnicy czy mieście czy nawet stan polskiej gospodarki w lecie frankowicze też ciekawa grupa pod tak jak można przeczytać w swej książce jak mówisz oni są trochę tym wygranymi w tym kredytobiorcami, gdyż ich sytuacja jest lepsza w tym sensie, że więcej zarabiają i mają ich styl życia pozwala na więcej mają więcej możliwości, ale mam nadzieję, że do kredytobiorców frankowych jeszcze wrócimy, ale najpierw tych relacjach, bo powiedzieliśmy o relacjach z rodziną, która wspiera, od której się jakoś samodzielnie biorąc kredyt, ale kredyt też reguluje relacje w tej rodzinie, którą tworzymy i zastanawiałem się na ile wg ciebie kredyt jest silniejszy od małżeństwa jak bardzo on tutaj wpływa na tę relację właśnie partnerską małżeństwo i jak ją reguluje no tak bardzo ciekawe zagadnienie sprawy rozwodowe z kredytem w tle są dużo bardziej złożone ile postępowanie rozwodowe można przeprowadzić podział majątku jest już o wiele trudniejszy kredytobiorcy, którzy mają w perspektywie myślą o rozwodzie rozpacz tak dalej dalej są tego raczej świadomi może nawet czasem wyolbrzymiają cały ten proces, niemniej to sprawia, że tak jak Ks padła ta sugestia, owszem, czy też raczej można, by sobie wyobrazić na podstawie tego pytania, które wydała aż o kredyt możemy motywować do tego, żeby tak szybko się nie rozstawać ta decyzja o rozwodzie oczywiście jest dramatyczna jest zawsze poprzedzają jakiś proces częścią tego procesu jest ustalanie odpowiedzialności i sposób taka powiedziałbym konfiguracja związana z budżetem domowym to jest zagadnienie, które musi przygląda para badacz, o których wspomniałem i został taki termin bycia w porządku fermę w tych relacjach domowych to znaczy jakiegoś sposobu bardzo często o do intymnego w tym sensie, że związanego z konkretnym gospodarstwem domowym wytwarzają się normy, które mówią za co kto jest odpowiedzialny taki klasyczny układ to jest taki układ, w którym kredyt wybiera mężczyzna za raty kredytowe przede wszystkim odpowiada mężczyzna podobnie jak za większe inwestycje domowy typu kupno samochodu mebli jakiegoś droższego sprzętu AGD w NBA natomiast liczba etatów, a szefową odpowiada to znaczy, że kontroluje zima ma mówiąc kolokwialnie dowieźć na to pieniądze natomiast ta dopina budżetu bieżącego w tym dopinanie rat kredytowych itd. itd. w gruncie rzeczy odpowiada na ogół kobieta tak jak zresztą 1 to jest ewidentny aspekt genderowe nie tylko polskiego społeczeństwa jest to, która ma nawyk oszczędzania zbierania pieniędzy na czarną godzinę nawet, którego mężczyźni mają dużo mniej i bałem się z Krzysztofem Tymińskim badaniem, które pokazują ten proces usamodzielniania to wyszło nam że w Polsce mamy taki układ, w którym kobiety wcześniej opuszczają dom rodziców rodzinne szybciej usamodzielniają na wcześniejszym etapie szybciej podejmują pracę wyprowadzka na ogół się wiąże z takim etapem wynajmu mieszkania mężczyźni dłużej gniazdują ktoś ładnie mówi, ale jak już wychodzą z tego gniazda na ogół z wyższymi zarobkami niż kobiety ich rówieśniczki, a osoby jak mniej więcej w tym samym na tym samym etapie życia kobiety wchodzą w mężczyzna ami mając za sobą większe doświadczenie życia na swoim prowadzenia budżetu domowego spinania go tak dalej dalej mężczyźni ze względu na nierówności płacowe wchodzą związek na ogół z wyższymi zarobkami przynajmniej jest to myśl aktu, z którą muszą się też skonfrontować pary, w których np. jest inna inny stosunek, czyli np. kobieta zarabia więcej niż mężczyzna ona ma mieszkanie osiedle nie wprowadza też warto w tym miejscu też wspomnieć, że to usamodzielnianie tak jak powiedziałeś Polki szybciej się usamodzielniają wychodząc z domu rodzinnego natomiast samodzielnie tak następuje dosyć późno, gdyż 45% osób w wieku między 2534 lata wg raportu ministerstwa rozwoju mieszka jeszcze z rodzicami jest statystyka jednak sen, a ten odsetek 1 z największych w ogóle w Europie tak Jonas od nas nas przybliża do południa Europy, a nie północy to znaczy krajów takich jak Włochy, a częściowo Hiszpania, w których to pójście na swoje następuje bardzo późno często też jest powiązane współdzielenie jak sobie pojedziemy na Przedmieścia większych miast będziemy nareszcie zobaczymy, że często gospodarstwa domowe składają się z blisko położonych albo nie domów albo dobudowę taki geograficzne czy przestrzeń przestrzenne ilustracja tego procesu to znaczy jeśli dominująca jest własność społeczeństwo nie jest zbyt bogate w nie można jej jednostki chcące się usamodzielnić muszą dużo za kumulować kapitału potrzebnego na na pójście na swoje to ten próg sprawia, że poszukuje się jakiś alternatywny do tego no właśnie do PE jak w rozbuduje dzielenia większych większych obszarów na mniejsze co sprzyja, czyli tak to co bardzo mocno nawiązuje też do tradycji polskiego społeczeństwa podziału co i podziału, który świetnie reprezentuje tzw. architektura planować urbanizacja nowa widz się spojrzy na mapie Googlea na zdjęcia satelitarne np. przedmieść Warszawy, ale też w większości większych miast w Polsce zobaczymy, że ulice często są przy ulica przylegają takie pasy takie paski we własności, na który mają swoje ogrodzenie, na których są pojedyncze domy oddalone są właśnie takim paskami które, które są dokładnie tym 1 ładem wydzielonym niegdyś się z ojcowizny to to jest procesy pójście na swoje na przedmieściach czy obszarach wiejskich i to pewnie trochę wygląda droga myślę, że apteka Dick butem jak takie wielopokoleniowe domy tylko w nowej odsłonie en ta okaże się separuje, ale tylko trochę tak naprawdę na właśnie na wspólnym podwórku coś budujemy albo do budów dobudowując my tak jest to znaczy, że wówczas porządek społeczny, który powstaje dużo bardziej oparty na strukturze rodziny niż można, by dać niż np. wskazywałyby NATO o wskazywałby rynek pracy niezwykle rzeczywiście dynamizuje łące życie ludzi sprawiając, że rzeczywiście coraz rzadziej i ludzie myślą swoimi nisz swej karierze jako przewidywalnym aż nie kolejnych kroków i kolejnych zdarzeń, ale są coraz bardziej przygotowani na zwrot zmiany przekwalifikowania itd. itd. i ponieważ praca jest takim osiowy czymś co obieg projekt innym językiem czym są co organizuje nasze życie tak jak się pytają nas kim jesteś to w pierwszym rzędzie poza tym, że mówimy o swojej płci, a stanie cywilnym często mówimy o naszym zawodzie prawda i porządek zawodów, który się bardzo zdynamizować i zdestabilizowało nakłada się porządek, w którym tutaj mówimy porządek dziedziczenia majątku dziedziczenia własności mieszkania i szans życiowych na założenie gospodarstwa domowego i on jest dużo bardziej i można wypowiedzieć sztywne, ale też współzależne co sprawia, że mamy takie ciekawe zestawienie dynamicznego rynku pracy, którym ludzie są socjalizm ani do ryzyka jednocześnie rodziny czy relacji rodzinnych jako tych, które są takim taką siatką bezpieczeństwa, czyli mamy tego jeszcze tak i do tego dochodzi do tego elastycznego rynku pracy dochodzi kwestia bardzo sztywnego kredytu i faktycznie tak jak mówi znaczy dzisiejsi trzydziesto czterdziestolatkowie nie siedzą w 1 miejscu pracy tyle ile siedzieli rodzice znaczenie nie jest przebywanie właśnie na 1 stanowisku w 1 zakładzie pracy kilkanaście lat tylko tylko częste co kilka lat zmiany zmiany firm zmiany stanowisk i jak perspektywa świadomość posiadania tego sztywnego kredytu, który co miesiąc trzeba opłacić, który jest i wisi nad nami przez najbliższe 15 lat wpływa na to ustawienie się w tym elastycznym natomiast stycznym rynku pracy w tym systemie, który jest właśnie zmienny jest dynamiczny, który oczekuje od siebie właśnie, żeby było była elastyczne min znów muszę tutaj włączyć taki taki taką taką perspektywę socjologa teoretycznie sprawa jest bardzo prosto to znaczy jeśli mam kredyt i potrafi liczyć to mogę sobie wyliczyć, że co prawda mam kredyt na 20 lat, ale wartość mieszkania, w którym mieszka na tyle wzrosła, że jak sprzeda mnie to spłacę kredyt i zostanie mi wystarczająco dużo pieniędzy na wkład własny czy też w tym te inwestycje w lepszej jakości mieszkanie może nawet kupno 2 mieszkań 1 mniejszego drugi bilet na inwestycję od tego zaczęliśmy na dzisiejsze dzisiejszą rozmowę i słowem mieszkanie jako towar podlega kalkulacji i PiS co sprawia, że ta perspektywa długoletniego o spłacenie kredytu może być, jakby relatywizowania można po prostu pomyśleć o tym, że mieszkanie z takim aktywem, ale to znów i zdaje się być tak na to wskazują na moje badania przywilejem tych, którzy w, których gospoda rodzinie mieszkania się obracało traktowało właśnie jako towar ma swoją wartość można obracać ani jako coś jak nic bliższego tej ojcowie wnioskom wspomnianej jako coś co Antoni to bezpieczeństwo i czego nie należy się wyzbywać, a no i jeśli weźmiemy tę drugą perspektywę no to okaże się, że w tym sensie na kredyt hipoteczny bardzo mi typuje od, a od bycia otwartym na ryzyka np. z rynku pracy nie ma dnia oraz nie będę ryzykował zmianą pracy i jeśli wiemy, że może być okres trudny, w którym mi się nie powiedzie, w którym będę musiał szybko zmienić pracę przekwalifikować się tak dalej itd., więc to, więc to jest sprzyja, więc to sprzyjałoby en sprzyjałoby takiej stabilizacji albo oczekiwaniu stabilności na rynku pracy no ale tutaj się tutaj dotykamy kwestii, która też dla dla socjologa jest ważne, czyli takich dyskursu tak, czyli im dyskusji o tym co to znaczy dobre życie co jest traktowane jako naturalne co zaś jako odstępstwo jako jakiś rodzaj błędu albo porażki no i ile ten dyskurs wg ciebie wpływa w tym i w tym układzie w tym układzie z 1 strony trzeba realizować swoją karierę być elastycznym tak dalej itd. i raczej nie używać argumentu zostanę w tej firmie, bo UE, bo mam kredyt hipoteczny to raczej nie jest za bardzo uprawnione, a raczej się nie przebija ten język czy kategorii doświadczenie i kredytu, a w dyskursie nie jest tak mocno ze sobą powiązane z pań taka ma być elastyczny na rynku pracy, więc trudno, żeby mówił, że te, które jest tkwi jakiś firmie czy instytucji tylko, dlatego że mam kredyt hipoteczny to może powodować duże rozdarcie i taką właśnie niedopasowanie z 1 strony las musi być elastyczne elastyczne z drugiej strony o obawy związane ze zmianami są normalne i większość z nas je ma tym tym większe mogą być jeśli mamy duże zobowiązania, ale mam jeszcze chwilę chciałabym ją poświęcić na rozmowę od tych, którzy mają ten komfort, o którym wspomniałeś właśnie zmieniania pracy, ale też obracania swoim mieszkaniem i wynika to z doświadczeń, które mają swoich rodzin to znaczy doświadczeń posiadania mieszkań którymi którymi się Graca, który sprzedaje, które inwestuje, w czym mamy w Polsce wielu rentierów jak to wygląda to jest trudno uchwytne z 1 strony mamy ten rok od, których o, których wspomniałem na początku, czyli na rynku pierwotnym za gotówkę kupowane jest masa mieszkań właśnie to napędza pierwotny rynek mieszkaniowy, czyli budowę nowych mieszkań i napędza też ceny oczywiście siły, które szybują na jakiś Unii większych ośrodkach miejskich, a my takiej wysokości, które zwiększają próg wejścia we własność, czyli im więcej inwestorów na rynku nieruchomości tym mniej tych, którzy po prostu chcą kupić mieszkanie upraszcza trochę wyostrza, ale chodzi mi o to jednak drugi pozostaje współzależności pewnym konflikcie, a w interesie kupujących niż pierwsze mieszkanie nie jest to, żeby było wielu takich, którzy traktują mieszkania jako inwestycję, tym bardziej że ta, a ta inwestycje obciążone wieloma niewiadomymi sprawiając, że zamienia się to spekulacje nam mamy tego wiele przykładów z, a wystarczy spojrzeć na historię baniek na rynku mieszkaniowym taką bańkę mieli po 2 ósmym roku ona została przebita naturalnymi procesami swoje związanymi z polskim rynkiem, a z polską gospodarką została przebita globalnym kryzysem finansowym no ale efekt był mniej więcej taki sam czy zostało wielu takich, którzy kupili relatywnie drogo mieszkanie w celach inwestycyjnych niekoniecznie mogli je, a szybko zbyć, bo cała zabawa zaczyna się wtedy, kiedy te inwestycje nie polegają na zakupie mieszkania na pod wynajem co jest mrożenie kapitału na dłuższy czas ten cała zabawa zaczyna się wtedy, kiedy latem kupuje mieszkanie za 8000, a jesienią sprzedaje je za 10 000 w ciągu miesięcy zyskuje no przy więcej niż dajmy na to na rynku akcji, a no i to jest to ma miejsce w Polsce to znaczy inwestycje np. rynek finansowy są mniej opłacalne niż inwestycje w nieruchomości dlatego dlatego o ci, którzy mają pieniądze coraz częściej myślą o zakupie nieruchomości, a nie o inwestycji w gospodarkę swoją firmę czy w rynek kapitałowy na co ma dość tak jak wspomniałem duże konsekwencje dla dynamiki tego rynku mieszkaniowego i dla szans życiowych ludzi jest taki termin, który został ukuty dawno tego przyjętemu przez socjologa Maxa Webera po to, żeby pokazać, że on wskazywał, że rynek 1 rzecz to jest wysiłek, który jako jednostki podejmujemy znajdujemy dobrą pracę zarabiamy jakieś pieniądze jesteśmy aktywni tak dalej tak dalej, ale druga rzecz to jest to w jakim momencie to robimy czy koniunktura dekoniunktura wybraliśmy zawód, który pensje rosną też zawód, w którym jest stagnacja itd. itd. to są te szanse życiowe en, które nam, które kształtuje rynek trochę, które są coraz bardziej dynamiczne coraz bardziej wielopoziomowe no to wszystko sprawia że, że te inwestycje w nieruchomość są mają dużą dużą stopę zwrotu, ale też staje się coraz bardziej złożone wymagające kompetencji kompetencje trudno jest uzyskać wyłącznie na bazie przej kursu, którego się skończyć z obrotu nieruchomościami, ale właśnie są związane z tym, o czym wspomniał na początku, czyli jak jest traktowana jak jest traktowany mieszkanie to jest tylko bezpieczeństwa komfortu, który chce mieć wyłącznie dla siebie, który dla mnie jest taką gwarancję bezpieczeństwa jest towarem czymś co trafi zamienić co traktuje jako 1 z opcji, a o w związku z tym też jestem bardziej otwarty na ryzyko związane z obrotem nieruchomościami ze zmianą na tym poziomie to jest 1 wiem, że tak nieszczęście pan 1 aspekt wydaje się ważne o tego com i posiadania nieruchomości obracania nimi relatywnie późno zorientowałem się, że prawdopodobnie kwestia mieszkaniowa w Polsce jest jest powiązana dość mocno z kwestią emerytur i udawałem się, kiedy wzrost z zobaczymy, że kredytobiorcy często argumentując, dlaczego lepiej jest mieć kredyt na 1520 lat niż spłacać się czynsz najmu i być wolnym odwoływali się też do tegoż dłuższego horyzontu mówili nocne mina jest na starość będę miał własność, którą będę mógł spieniężyć coś z nią zrobić to jest gwarant czegoś co państwo nie zapewnia czyni komfortu spokojnej starości z emeryturą, więc część właścicieli mieszkań to społeczeństwo, w którym my ludzie szczególnie właściciele mieszkań zabiegają o to, żeby własność, żeby nieruchomość nie taniały natomiast i przyjmują w związku z tym, że to jest ich inwestycja w daleką przyszłość natomiast ci, którzy wynajmują jednocześnie muszą się głowić nad tym, a co dalej tak to znaczy co co na emeryturze tak dalej tego co paradoksalne go z wniosku to nie tylko chodzi o uraz oraz zróżnicowanie rynku mieszkaniowego, kiedy patrzymy na to systemowo, czyli wprowadzenia budowy taniego budownictwa pod wynajem, ale być może to jest też związane z tym, jakiego typu zabezpieczenie społeczne takiego w jakim modelu zabezpieczenia społecznego będziemy na funkcjonowanie no właśnie, że to jest ścieżka szersze w tym sensie tak jak mówiłem, że posiadanie mieszkania, które jest towarem, które w, które pozwala się bogacić z 1 strony jakoś to buduje sytuacji nierówności, gdyż sprawia, że ci, którzy nie mają szans na ten kredyt albo albo nie mają możliwości dostania mieszkania są jeszcze gorszej sytuacji z drugiej strony też wynika właśnie tak jak wspomniałem z faktu już braku zaufania do instytucji do brak pewności przyszłości w kontekście właśnie świadczeń społecznych emerytur, ale też nie wspomnieliśmy o 1 ważnej kategorii, która jakoś nie uczestniczy w tym myśleniu o kredycie to są właśnie najemcy mieszkań, czyli osoby właśnie, które z 1 strony nie mają możliwości w ogóle ubiegania się nie mają zdolności kredytowej szacuje się, że w Polsce też 60% Polek Polaków, więc ponad połowa zdolności kredytowej nie ma bardzo duża grupa ludzi, ale niestety czas dzisiejszy kończy mam nadzieję, że uda nam kiedyś do tego wrócić na ten moment bardzo bardzo ci dziękuję moim państwa gościem był Mikołaj Lewicki z Instytutu socjologii Uniwersytetu Warszawskiego autor książki społeczne życie hipoteki bardzo dziękuję za rozmowę, a państwu życzę dobrej nocy i zobaczenia za tydzień do usłyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GRA W KLASY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA